Xây Dựng và Sử Dụng Bài Tập Thí Nghiệm Trong Dạy Học Chương “Chất Khí” - Vật Lý 10

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích xây dựng và sử dụng bài tập thí nghiệm trong dạy học chương chất khí vật lí 10, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Nguyễn Thị Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Dương Xuân Quý
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học Vật lí
• Đề tài: Xây Dựng Và Sử Dụng Bài Tập Thí Nghiệm Trong Dạy Học Chương “Chất Khí” - Vật Lí 10
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bài Tập Thí Nghiệm Vật Lý 10 Chất Khí

Chương "Chất Khí" trong Vật lý 10 là nền tảng quan trọng để học sinh hiểu về các định luật và hiện tượng liên quan đến chất khí. Việc xây dựng bài tập thí nghiệm (BTTN) không chỉ củng cố kiến thức lý thuyết mà còn phát triển năng lực thực nghiệm của học sinh. BTTN giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tế, rèn luyện kỹ năng quan sát, đo đạc, phân tích và giải quyết vấn đề. Theo Nguyễn Đức Thâm, BTTN cơ bản là phải làm thí nghiệm để đo đạc một đại lượng hoặc khảo sát một quá trình vật lí. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về bản chất của các hiện tượng vật lý.

1.1. Tầm quan trọng của thí nghiệm vật lý 10 chương chất khí

Thí nghiệm trong chương "Chất Khí" không chỉ là minh họa cho lý thuyết mà còn là công cụ để học sinh khám phá và kiểm chứng các định luật. Thí nghiệm giúp học sinh hình thành tư duy phản biện, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng tự học. Việc thiết kế và thực hiện các thí nghiệm đòi hỏi học sinh phải nắm vững kiến thức, kỹ năng và có khả năng sáng tạo. Thí nghiệm còn giúp học sinh phát triển năng lực giải quyết vấn đề (GQVĐ), một kỹ năng quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại.

1.2. Mục tiêu của việc xây dựng bài tập thí nghiệm chất khí

Mục tiêu chính của việc xây dựng BTTN là phát triển năng lực thực nghiệm của học sinh. Điều này bao gồm khả năng thiết kế, thực hiện, phân tích và đánh giá kết quả thí nghiệm. BTTN cần được thiết kế sao cho phù hợp với trình độ của học sinh, đồng thời kích thích sự tò mò và hứng thú học tập. BTTN cũng cần đảm bảo tính chính xác, an toàn và khả thi trong điều kiện thực tế của trường học. Theo chương trình giáo dục THPT, việc sử dụng BTTN hợp lý sẽ giúp HS phát triển được năng lực GQVĐ, năng lực thực nghiệm, năng lực hợp tác.

II. Thách Thức Trong Dạy Học Vật Lý 10 Chương Chất Khí

Mặc dù vai trò của BTTN đã được thừa nhận, việc đưa BTTN vào dạy học vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều giáo viên (GV) mới chỉ quan tâm đến việc học sinh (HS) giải thành thạo các bài tập vật lí mà chưa chú trọng đến phát triển năng lực cho HS. Trong quá trình dạy học (DH) và tìm hiểu các tiết thực hành nói chung và các tiết của chương “Chất khí” nói riêng, nhiều HS vẫn còn lúng túng về các kỹ năng thí nghiệm (TN), đặc biệt khi đưa ra một yêu cầu TN khác với nội dung sách giáo khoa (SGK).

2.1. Thực trạng sử dụng bài tập thí nghiệm vật lý 10 hiện nay

Thực tế cho thấy, việc sử dụng bài tập thí nghiệm vật lý 10 chương chất khí còn nhiều hạn chế. Số lượng BTTN được đưa vào giảng dạy còn ít và chưa được khai thác một cách hiệu quả để phát triển các năng lực cho HS, đặc biệt là năng lực thực nghiệm. Nhiều trường THPT hiện nay còn thiếu trang thiết bị thí nghiệm, hoặc thiết bị đã cũ, không đảm bảo độ chính xác. Điều này gây khó khăn cho việc thực hiện các thí nghiệm thực tế và ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học.

2.2. Nguyên nhân của hạn chế trong dạy học thí nghiệm vật lý

Một trong những nguyên nhân chính là do áp lực về thi cử. Việc giải bài tập vật lí còn mang nặng về “giải toán vật lí”, nhiều HS chỉ máy móc áp dụng công thức mà không chỉ ra được hiện tượng, sự vật vật lí tại đó. GV mới chỉ quan tâm đến việc HS giải thành tạo các bài tập vật lí mà chưa chú trọng đến phát triển năng lực cho HS. Bên cạnh đó, việc thiếu kinh phí đầu tư cho trang thiết bị, cũng như sự hạn chế về thời gian và nguồn lực để GV tự xây dựng bài tập thí nghiệm cũng là những rào cản lớn.

2.3. Yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học vật lý chương chất khí

Chương trình giáo dục THPT hiện nay đòi hỏi sự đổi mới phương pháp DH theo hướng phát triển năng lực. Cần chuyển từ phương pháp DH theo lối “truyền thụ một chiều sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực, phẩm chất; đồng thời phải truyền cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng về kiểm tra trí nhớ sang kiểm tra đánh giá năng lực vận dụng kiến thức GQVĐ”. Điều này đòi hỏi GV phải chủ động xây dựng và sử dụng BTTN một cách sáng tạo, phù hợp với từng đối tượng HS.

III. Phương Pháp Xây Dựng Bài Tập Thí Nghiệm Vật Lý 10 Chất Khí

Để xây dựng BTTN hiệu quả, cần tuân thủ một quy trình chặt chẽ, từ việc xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung, thiết kế thí nghiệm đến việc kiểm tra và đánh giá. BTTN cần được thiết kế sao cho phù hợp với trình độ của HS, đồng thời kích thích sự tò mò và hứng thú học tập. BTTN cũng cần đảm bảo tính chính xác, an toàn và khả thi trong điều kiện thực tế của trường học.

3.1. Xác định mục tiêu và yêu cầu của bài tập thí nghiệm

Trước khi bắt đầu xây dựng BTTN, cần xác định rõ mục tiêu và yêu cầu của bài tập. Mục tiêu cần cụ thể, đo lường được, có thể đạt được, phù hợp và có thời hạn (SMART). Yêu cầu cần rõ ràng, chi tiết, dễ hiểu và phù hợp với trình độ của HS. Ví dụ, mục tiêu có thể là "HS có thể xác định được mối quan hệ giữa áp suất và thể tích của chất khí ở nhiệt độ không đổi thông qua thí nghiệm". Yêu cầu có thể là "HS cần sử dụng các dụng cụ thí nghiệm đúng cách, thu thập số liệu chính xác và xử lý số liệu hợp lý".

3.2. Lựa chọn nội dung và thiết kế thí nghiệm phù hợp

Nội dung của BTTN cần phù hợp với chương trình học và kiến thức đã học của HS. Thí nghiệm cần được thiết kế sao cho đơn giản, dễ thực hiện và có tính trực quan cao. Cần lựa chọn các dụng cụ thí nghiệm dễ kiếm, dễ sử dụng và an toàn. Cần xây dựng quy trình thí nghiệm chi tiết, rõ ràng và dễ hiểu. Cần dự kiến các kết quả có thể xảy ra và các sai số có thể gặp phải. Cần chuẩn bị các câu hỏi gợi ý để giúp HS suy nghĩ và phân tích kết quả thí nghiệm.

3.3. Kiểm tra và đánh giá tính khả thi của bài tập thí nghiệm

Sau khi thiết kế xong BTTN, cần kiểm tra và đánh giá tính khả thi của bài tập. Cần thử nghiệm BTTN với một nhóm nhỏ HS để xem HS có thể thực hiện được không, có gặp khó khăn gì không. Cần thu thập ý kiến phản hồi của HS và GV để điều chỉnh và hoàn thiện BTTN. Cần đảm bảo rằng BTTN có thể thực hiện được trong điều kiện thực tế của trường học, với các trang thiết bị hiện có và trong thời gian cho phép.

IV. Hướng Dẫn Sử Dụng Bài Tập Thí Nghiệm Vật Lý 10 Hiệu Quả

Việc sử dụng BTTN trong DH cần được thực hiện một cách linh hoạt và sáng tạo, phù hợp với từng đối tượng HS và từng nội dung bài học. GV cần tạo điều kiện cho HS chủ động tham gia vào quá trình thí nghiệm, từ việc thiết kế, thực hiện đến việc phân tích và đánh giá kết quả. GV cần khuyến khích HS làm việc nhóm, trao đổi, thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm.

4.1. Sử dụng BTTN trong các tiết luyện tập và ôn tập

BTTN có thể được sử dụng trong các tiết luyện tập và ôn tập để củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng cho HS. GV có thể giao cho HS các BTTN để thực hiện tại nhà hoặc tại lớp. GV có thể tổ chức các trò chơi, cuộc thi liên quan đến BTTN để tạo không khí vui vẻ, hứng thú học tập. GV có thể sử dụng BTTN để kiểm tra, đánh giá kiến thức và kỹ năng của HS.

4.2. Tổ chức luyện tập dưới hình thức giao bài tập cho nhóm

Việc tổ chức luyện tập dưới hình thức giao bài tập cho nhóm giúp HS phát triển kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng giải quyết vấn đề. GV cần chia HS thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm có từ 3-5 HS. GV cần giao cho mỗi nhóm một BTTN khác nhau hoặc cùng một BTTN nhưng với các yêu cầu khác nhau. GV cần hướng dẫn các nhóm phân công công việc, lập kế hoạch thực hiện và báo cáo kết quả.

4.3. Sử dụng BTTN trong tiến trình dạy học bài mới

BTTN có thể được sử dụng trong tiến trình DH bài mới để tạo tình huống có vấn đề, kích thích sự tò mò và hứng thú học tập của HS. GV có thể trình bày một thí nghiệm đơn giản, sau đó đặt ra các câu hỏi gợi ý để HS suy nghĩ và dự đoán kết quả. GV có thể yêu cầu HS thiết kế một thí nghiệm để kiểm chứng một giả thuyết nào đó. GV có thể sử dụng kết quả thí nghiệm để giới thiệu kiến thức mới.

V. Ứng Dụng Thực Tế Của Chất Khí Trong Vật Lý 10

Chương "Chất Khí" không chỉ giới thiệu các định luật và phương trình, mà còn mở ra cánh cửa để hiểu về nhiều ứng dụng thực tế quan trọng. Từ các thiết bị đo lường áp suất đến các hệ thống làm lạnh, kiến thức về chất khí đóng vai trò then chốt. Việc liên hệ lý thuyết với thực tiễn giúp học sinh thấy rõ tầm quan trọng của môn học và khơi gợi niềm đam mê khoa học.

5.1. Ứng dụng định luật Boyle Mariotte trong đời sống

Định luật Boyle-Mariotte mô tả mối quan hệ giữa áp suất và thể tích của chất khí ở nhiệt độ không đổi. Ứng dụng của định luật này rất đa dạng, từ việc thiết kế các loại bơm, xi lanh đến việc giải thích các hiện tượng thời tiết. Ví dụ, khi bơm xe đạp, ta đang nén khí vào trong săm, làm tăng áp suất và giảm thể tích của khí.

5.2. Ứng dụng định luật Gay Lussac và Charles

Định luật Gay-Lussac và Charles mô tả mối quan hệ giữa áp suất và nhiệt độ, thể tích và nhiệt độ của chất khí. Các định luật này được ứng dụng trong các thiết bị đo nhiệt độ, áp suất, cũng như trong các hệ thống điều hòa không khí và làm lạnh. Ví dụ, trong tủ lạnh, chất làm lạnh được nén và giãn nở để thay đổi nhiệt độ.

5.3. Phương trình trạng thái khí lý tưởng và ứng dụng

Phương trình trạng thái khí lý tưởng liên hệ áp suất, thể tích, nhiệt độ và số mol của chất khí. Phương trình này được sử dụng để tính toán các thông số của chất khí trong nhiều ứng dụng khác nhau, từ việc thiết kế các bình chứa khí đến việc dự đoán các phản ứng hóa học.

VI. Kết Luận Và Hướng Phát Triển Bài Tập Thí Nghiệm

Việc xây dựng và sử dụng BTTN trong DH Vật lý 10 chương "Chất Khí" là một hướng đi đúng đắn, phù hợp với xu thế đổi mới giáo dục hiện nay. Tuy nhiên, để BTTN phát huy hiệu quả cao nhất, cần có sự quan tâm đầu tư hơn nữa từ phía nhà trường, GV và HS. Cần tăng cường trang thiết bị thí nghiệm, nâng cao trình độ chuyên môn của GV và khuyến khích HS chủ động sáng tạo trong học tập.

6.1. Đề xuất và kiến nghị để nâng cao hiệu quả dạy học

Để nâng cao hiệu quả DH, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, GV và HS. Nhà trường cần đầu tư trang thiết bị thí nghiệm hiện đại, tạo điều kiện cho GV tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn. GV cần chủ động xây dựng và sử dụng BTTN một cách sáng tạo, phù hợp với từng đối tượng HS. HS cần chủ động tham gia vào quá trình thí nghiệm, tích cực trao đổi, thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm.

6.2. Hướng nghiên cứu và phát triển bài tập thí nghiệm vật lý

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các BTTN mới, phù hợp với chương trình học và trình độ của HS. Cần tập trung vào việc xây dựng các BTTN có tính ứng dụng cao, liên hệ với thực tế đời sống. Cần khuyến khích HS tham gia vào quá trình xây dựng BTTN, tạo điều kiện cho HS phát huy khả năng sáng tạo và tư duy phản biện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC NGHIỆM CỦA HỌC SINH THÔNG QUA SỬ DỤNG BÀI TẬP THÍ NGHIỆM TRONG DẠY HỌC 1. Cơ sở lí luận về phát triển năng lực thực nghiệm. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực. “Sự phát triển của xã hội hiện đại đòi hỏi giáo dục phổ thông nước ta cần chuyển từ chỗ quan tâm xem HS học được cái gì, học chỉ để nhớ và thuộc kiến thức tạm thời để đi thi, sang việc quan tâm xem HS vận dụng được gì vào cuộc sống thông qua việc học.

Việc DH thay vì chỉ dừng ở mục tiêu DH hình thành các kiến thức đơn môn, kĩ năng giải toán gắn với nội dung môn học còn cần hướng tới mục tiêu xa hơn là trên cơ sở kiến thức, kĩ năng đã được hình thành, phát triển khả năng thực hiện các hành động có ý nghĩa và thiết thực trong cuộc sống. Việc đổi mới DH định hướng năng lực được thể hiện rõ trong việc xác định lại các thành tố của quá trình DH như: mục tiêu DH, phương pháp DH, nội dung DH và kiểm tra đánh giá” [6]. Mục tiêu dạy học vật lí ở trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực. “Theo tài liệu tập huấn GV THPT 2014 [10], môn Vật lí đóng góp một phần quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu của Giáo dục Phổ thông.

Trong quá trình học tập Vật lí, với các phương pháp và các hình thức tổ chức DH khác nhau, HS vừa chiếm lĩnh kiến thức vật lí, vừa phát triển các phẩm chất và năng lực, bao gồm: - Hệ thống kiến thức phổ thông, cơ bản của Vật lí học (các khái niệm, các định luật, các thuyết vật lí và những ứng dụng kĩ thuật điển hình) - Những phương pháp nhận thức điển hình trong nghiên cứu Vật lí (Phương pháp thực nghiệm, phương pháp mô hình.) Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – Đại học Thái Nguyên http://lrc.vn - Những kĩ năng, kĩ xảo quan trọng, cơ bản khi thực hiện các hoạt động cả trí óc và chân tay (tổng hợp, phân tích, so sánh, trừu tượng hóa, khái quát hóa, xây dựng phương án, chế tạo, lắp ráp, tiến hành TN, đánh giá kết quả TN, xây dựng báo cáo sản phẩm.) - Phát triển thế giới quan, nhân sinh quan, hình thành thái độ, cách thức sống hợp lí trong tự nhiên và xã hội. - Phát triển năng lực hoạt động, cách thức thực hiện các nhiệm vụ trong cuộc sống trên cơ sở hệ thống kiến thức, phương pháp làm việc. Phương pháp dạy học. “Quan điểm của chương trình giáo dục THPT tổng thể [5] đã được thông qua xác định rõ về phương pháp và hình thức tổ chức DH nhằm đạt được mục tiêu giáo dục: Những quan điểm chính: - Đổi mới phương pháp DH sao cho HS là trung tâm của quá trình.

HS tự xác định vấn đề, lựa chọn các giải pháp và thực hiện giải pháp, tự xác định các ứng dụng hợp lí vào cuộc sống bằng các cách thức khác nhau trong môi trường học tập thân thiện mà GV là người giúp đỡ, động viên, chia sẻ. - Sử dụng các kiểu tổ chức DH hiện đại tạo môi trường học tập tích cực. Xây dựng môi trường giáo dục kết hợp gia đình, nhà trường và xã hội. Nội dung dạy học.

Xây dựng tình huống học tập có thể thu hút được sự quan tâm của HS dựa vào các hoạt động ở trong đời sống. Từ đó HS sẽ cần đặt ra những câu hỏi, tìm hiểu sự việc, hiện tượng. HS sẽ được GV hướng dẫn để thực hiện các vấn đề nghiên cứu. Cuối cùng HS sẽ vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống thật hiệu quả.

Qua đó, năng lực của HS được hình thành. Kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực. “Những quan điểm cơ bản để đổi mới về kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn vật lí theo định hướng phát triển năng lực [4] cần thực hiện gồm: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – Đại học Thái Nguyên http://lrc.vn - Kết quả học tập của HS thể hiện mức độ đạt được của các mục tiêu DH. - Việc đánh giá kết quả học tập của HS nhằm điều chỉnh quá trình DH, HS tự điều chỉnh việc học tập và nhằm xác nhận trình độ học tập của HS.

- Việc đánh giá cần thực hiện theo quá trình học tập, dựa trên các sản phẩm hoạt động của HS, căn cứ theo hồ sơ học tập trong suốt quá trình thực hiện các chủ đề DH. Năng lực thực nghiệm trong dạy học vật lí. “Theo [7], năng lực là khả năng cá nhân có thể sử dụng kiến thức, kĩ năng, thái độ của mình một cách linh hoạt, có tổ chức và thực hiện tác động một cách tự nhiên, trong những tình huống cụ thể để giải quyết các nhiệm vụ đặt ra với tinh thần trách nhiệm cao và thực hiện thành công nhiệm vụ đó. Khái niệm năng lực thực nghiệm trong dạy học Vật lí.

Khả năng vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học để áp dụng vào giải quyết các vấn đề cần nghiên cứu liên quan đến lí thuyết và thực nghiệm là năng lực thực nghiệm trong DH vật lí. Năng lực thực nghiệm trong DH Vật lí là năng lực chuyên biệt của bộ môn Vật lí. HS cần vận dụng các kiến thức lí thuyết đã được học vào các hoạt động thực nghiệm để khái quát vấn đề, đánh giá và giải thích các vấn đề cần nghiên cứu. Các năng lực thành phần của năng lực thực nghiệm.

“Theo quan điểm của các nhà nghiên cứu [1] cho thấy, năng lực thực nghiệm gồm những năng lực thành phần sau: - Phát hiện được vấn đề cần giải quyết và đưa ra được những dự đoán, giả thuyết. - Thiết kế các phương án TN. - Lựa chọn hoặc chế tạo được dụng cụ TN, tiến hành TN theo phương án đã thiết kế. - Xử lí và trình bày kết quả.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – Đại học Thái Nguyên http://lrc.vn - Đưa ra được những nhận xét, đánh giá quá trình thực hiện hay đánh giá kết quả để rút ra các kết luận.” Các thành tố của năng lực thực nghiệm có thể được xem xét với các mức độ như bảng 1.1: Các năng lực thành phần của năng lực thực nghiệm. Mức độ điểm) 4 3 2 1 0 Tiêu chí Phát hiện Phát hiện Phát hiện Phát hiện Chưa phát Không vấn đề đúng vấn đề đúng vấn đề đúng vấn đề hiện ra vấn nhìn ra mâu và diễn đạt và diễn đạt và diễn đạt đề và nhờ thuẫn hay bằng câu hỏi bằng câu hỏi bằng câu hỏi GV thì HS vấn đề cần gọn, khái còn rườm rà còn rườm rà mới diễn đạt giải quyết dù quát đúng hoặc lý giải các lý giải bằng câu hỏi GV có giải đắn; đưa ra lúng túng lúng túng, còn rườm rà thích, gợi được các căn chưa rõ hoặc lý giải mở. cứu cho việc lúng túng lựa chọn Quá Lựa chọn Lựa chọn Lựa chọn Hầu như Không tham trình được các chi được các chi thiếu một số chưa chọn gia hoạt động xây tiết của thiết tiết nhưng chi tiết, vẽ được các chi hoặc không dựng bị; vẽ cách việc vẽ cách cách bố trí tiết và chưa thực hiện phương bố trí thí bố trí thí thí nghiệm và vẽ cách bố trí được yêu cầu án thí nghiệm và đề nghiệm và đề lên kế hoạch thí nghiệm, nào. nghiệm ra kế hoạch ra kế hoạch tiến hành không đề ra tiến hành hợp tiến hành chưa hợp lí.

kế hoạch tiến lí. hành hợp lí Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – Đại học Thái Nguyên http://lrc.vn Mức độ điểm) 4 3 2 1 0 Tiêu chí 2. Hoạt Tự lựa chọn Lựa chọn và Còn lúng Cần nhiều sự Không lắp động lựa và lắp ráp lắp ráp (hoặc túng mất hỗ trợ để lắp ráp được như chọn, chế (hoặc chế chế tạo) thí nhiều thời ráp được thiết kế, yêu tạo, lắp tạo) thiết bị nghiệm gần gian khi lắp thiết bị và cầu thực hiện ráp thiết thí nghiệm theo theo ráp (hoặc chế vận hành. bị hợp lí theo thiết kế, còn tạo) thiết bị thiết kế, khó khăn khi vận hành thuận tiện tiến hành.

cho việc tiến hành. Tiến Tự thực hiện Tự thực hiện Thực hiện Cần có sự Không thể hành thí được thí được thí được thí hướng dẫn thực hiện nghiệm nghiệm theo nghiệm nghiệm và theo mẫu thì được thí thu thập kế hoạch và nhưng còn có thu thập mới thực nghiệm dù đã kết quả thu được các lỗi về vận được số liệu hiện được thí có chỉ dẫn và xử lí số liệu hợp lí. hành và thu nhưng cần hỗ nghiệm và số liệu thập số liệu. trợ của giáo thu thập viên.

được số liệu. Khái Tự khái quát Cần gợi ý để Cần hướng Cần hướng Hướng dẫn quát kết kết quả để rút rút ra được dẫn xem xét dẫn cụ thể nhưng vẫn quả và ra được nhận nhận xét, khái quát với số liệu không nhận rút ra xét, đánh giá đánh giá so mới rút ra thực nghiệm ra được mối nhận xét so với kết với kết quả lí được nhận để rút ra quan hệ gì từ và báo quả lí thuyết thuyết xét, đánh giá được một bảng số liệu cáo kết so với kết nhận xét quả quả lí thuyết Nguồn: [9] Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – Đại học Thái Nguyên http://lrc. Bài tập thí nghiệm trong dạy học vật lí theo định hướng năng lực. Khái niệm và phân loại BTTN.

Khái niệm BTTN. - Theo Nguyễn Đức Thâm [15], bài tập thí nghiệm về cơ bản là phải làm thí nghiệm để đo đạc một đại lượng hoặc khảo sát một quá trình vật lí. - Theo Nguyễn Thượng Chung [6], bài tập thí nghiệm là loại bài tập đòi hỏi cả lí thuyết và thực nghiệm, cả trí óc và tay chân…để thực hiện nhiệm vụ đặt ra. Phân loại BTTN.

Dựa vào tính chất của bài tập chia BTTN thành 2 loại: BTTN định tính và BTTN định lượng. a, BTTN định tính. Khi giải BTTN định tính HS không cần thực hiện phép tính toán phức tạp, không cần thực hành TN lấy số liệu mà chỉ cần suy nghĩ đưa ra các lập luận. Để giải BTTN định tính HS cần thực hiện những phép suy luận logic dựa trên những khái niệm, quy luật, định luật và các quan sát thu được trong phòng TN qua đó sẽ phát triển tư duy của HS.

Việc giải BTTN định tính giúp HS hiểu rõ bản chất hiện tượng, quy luật vật lí. BTTN định tính có thể chia làm hai loại.