Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu Chương 2: Một số vấn đề lý luận về video clip trong nội dung truyền thông trên báo điện tử Chương 3: Khảo sát, đánh giá thực trạng video clip trong nội dung truyền thông trên báo điện tử Chương 4: Một số vấn đề đặt ra và giải pháp, kiến nghị phát triển video clip trong nội dung truyền thông trên báo điện tử Nội dung của luận án sẽ được trình bày theo thứ tự các chương nói trên. 18 NỘI DUNG CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới Những thành tựu của cách mạng khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực công nghệ thông tin, công nghệ phát thanh, truyền hình và đặc biệt là Internet đã tạo ra sự bùng nổ thông tin trên phạm vi toàn cầu. Sự phát triển của báo chí trên cơ sở đó là tất yếu và là một thực tế khách quan, làm thay đổi nhanh chóng cả về hình thức và nội dung của các loại hình báo chí truyền thống. Các cơ quan báo chí muốn theo kịp trình độ phát triển chung của xã hội thì cần phải đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác sự đa dạng của thông tin, không thể bó hẹp thông tin trong phạm vi một quốc gia hay một khu vực cũng như không thể giới hạn trong một phương thức truyền thông cụ thể nào.
Đó là tiền đề cho sự ra đời của phương thức truyền thông đa phương tiện.1 Những nghiên cứu về đa phƣơng tiện Trên thế giới, truyền thông đa phương tiện ngày càng trở nên phổ biến khi các cơ quan báo chí hiện đại không chỉ xuất bản một sản phẩm báo giấy thông thường như trước kia mà chuyển mình sang việc tổ chức nhiều ấn phẩm song hành. Các trang thông tin điện tử hàng đầu như New York Times, Washington Post, BBC News… đã hướng đến việc cung cấp cho công chúng những sản phẩm hấp dẫn từ những nền tảng phong phú của đa phương tiện. Chính từ thực tế đó, nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới đã có những công trình nghiên cứu về lĩnh vực này.1 Những nghiên cứu gắn đa phƣơng tiện với truyền thông nói chung Năm 1994, tác giả Tony Feldman đã đề cập đến thuật ngữ đa phương tiện trong cuốn sách "Multimedia". Trong công trình này, Tony Feldman đã nghiên cứu đa phương tiện trong mối tương quan với các lĩnh vực trong đời sống xã hội như kinh doanh, giáo dục đào tạo, vui chơi giải trí.
Theo ông, "Đa phương tiện là sự gắn kết của từ ngữ, âm thanh và hình ảnh dưới dạng điện tử- điều này sẽ làm thay đổi cuộc sống một cách sâu sắc hơn bất kỳ một cuộc cách mạng phương tiện truyền thông nào trước đó". Tuy nhiên, trong thời điểm nghiên cứu của ông, nhiều người vẫn chưa có những nhận thức chính xác về đa phương tiện, cách thức để triển khai, vận hành, tổ chức. 19 Với Tony Feldman, đa phương tiện có sự tác động đến hoạt động truyền thông "Nó không chỉ tạo ra những cách thức mới lạ chưa từng có trong việc cung cấp thông tin, giải trí mà còn thay đổi các phương tiện truyền thống như báo in, truyền hình, âm nhạc, điện ảnh". Do đó, trong nghiên cứu này, ông đã đi sâu vào phân tích tác động của nó đến các mảng giáo dục, đào tạo, kinh doanh, các ngành nghề liên quan đến giải trí.
Tony Feldman cũng có đề cập tác động này đến hoạt động xuất bản, bán sách báo và hoạt động thư viện. Nhược điểm chính trong cuốn "Multimedia" của Tony Feldman chính là việc chưa coi báo điện tử là một đối tượng chính trong quá nghiên cứu về đa phương tiện, nhưng những kết quả nghiên cứu này trở thành nguồn tài liệu ban đầu, quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về đa phương tiện trong tương lai. Hướng nghiên cứu đa phương tiện gắn với công nghệ được nhiều nghiên cứu đề cập, như cuốn "The way multimedia" của tác giả SHM Colin (1994). Cuốn sách đã giải thích một cách tường tận về đa phương tiện là gì, làm thế nào để triển khai đa phương tiện, hệ thống trang thiết bị cần thiết cho một hệ thống đa phương tiện, những điều bạn có thể làm và học hỏi với các phần mềm đa phương tiện.
Cuốn "Multimedia Communications" của tác giả Fred Halsall (Nxb Addison- Wesley, 2001) tập trung giải quyết các nội dung liên quan đến truyền thông đa phương tiện như ứng dụng, mạng, các giao thức kết nối và tiêu chuẩn… nhằm giúp người đọc hiểu hơn về kỹ thuật của truyền thông đa phương tiện. Cuốn sách nghiên về mô tả hoạt động và các tính năng cũng như ứng dụng của truyền thông đa phương tiện Một cuốn sách khác, "Digital Multimedia" của tác giả Nigel P.Chapman và Jenny Chapman người Scotland (Nxb Wiley, 2004). Công trình nghiên cứu và phân tích các nguyên tắc cơ bản của từng loại phương tiện truyền thông hiện có như: văn bản, đồ họa, âm thanh, hình ảnh động và video theo hướng số hóa. Cuốn sách cũng đề cập đến tính năng tương tác của đa phương tiện, đặc biệt là những ưu thế tương tác vượt trội ở trên web.
Những ưu thế này, nhanh chóng là nội dung được sử dụng mạnh mẽ ở các trang báo điện tử hiện nay. Hai tác giả Ralf Steinmetz và Klara Nahrastedt trong cuốn "Multimedia Systems" (Nxb Springer, 2004) lại cung cấp một góc nhìn cụ thể về hệ thống đa phương tiện và 20 các ứng dụng hệ thống này một cách thống nhất. Đây cũng là một trong số các cuốn sách có đề cập đến vấn đề tích hợp đa phương tiện về các vấn đề kỹ thuật như: thiết bị, hệ điều hành, mạng lưới an ninh… Các vấn đề thiên về nội dung và kỹ năng còn là điểm chưa được nhắc tới nhiều. Một cuốn sách thiên về việc hướng dẫn cách thực hành để đạt hiệu quả tối ưu về đa phương tiện hiện nay là của tác giả Tay Vaughan, trong cuốn "Multimedia: Making it word" (Nxb McGraw-Hill Education, 2006).
Cuốn sách nghiên cứu về việc hướng dẫn sử dụng văn bản, hình ảnh, âm thanh và video; thiết kế, tổ chức; các dự án đa phương tiện trên các phương tiện CD-ROM, DVD và các trang web chuyên nghiệp. So với nền tảng công nghệ hiện tại, nhiều công nghệ trong thời điểm nghiên cứu của Tay Vaughan không còn phổ biển nữa, nhưng những nội dung về thiết kế các nội dung đa phương tiện, các gói dự án đa phương tiện cho các trang web vẫn là những nền tảng kiến thức tham khảo quan trọng cho quá trình nghiên cứu về lĩnh vực này. Cùng hướng trọng tâm nghiên cứu về công nghệ và kỹ thuật của đa phương tiện, tác giả Ray Villalobos đào sâu nghiên cứu trong cuốn "Exploring Multimedia for Designers" (Nxb Thomson Delmar Learning, 2008) đã đề cập nhiều khái niệm trực tiếp đến các công nghệ hiện thực hóa đa phương tiện hiện nay như: văn bản, đồ họa, hình ảnh, âm thanh, video và những cách chúng kết hợp với nhau để tạo ra một sản phẩm đa phương tiện. Công trình phần nào giúp chúng ta hiểu được việc kết hợp về khía cạnh kỹ thuật của các tác phẩm đa phương tiện trên nền tảng Internet hiện nay.
Cuốn tài liệu dày trên 1000 trang do Bokor-Furht biên tập mang tên "Encyclopedia of multimedia" (Nxb Springer xuất bản, 2008) ngoài việc đưa ra những khái niệm của mình về truyền thông đa phương tiện còn đề cập đến xu hướng phát triển của lĩnh vực công nghệ đa phương tiện: hệ thống kê thuật, các ứng dụng trong tương lai, các nền tảng, công cụ web, việc tích hợp thêm các nền tảng của video và audio trong các sản phẩm truyền thông… Trong cuốn "Multimedia Technologies" (Nxb Tata McGraw Hill Education Private, 2010), của tác giả Ashok Banerji đã đề cập đến việc sử dụng video clip nói riêng và các hình thức khác như hình ảnh, đồ họa, âm thanh. trong việc truyền tải các 21 nội dung thông điệp. Nền tảng của sự đa dạng này đó chính là sự phát triển của khoa học và kỹ thuật. Trong nghiên cứu của mình, Ashok Banerji cho rằng thuật ngữ về đa phương tiện là một thuật ngữ đa dạng về nghĩa.
Mọi người đều hiểu và biết về đa phương tiện nhưng khi phân tích và sử dụng, lại có những giá trị khác nhau ở mỗi cá nhân. Với Ashok Banerji, đa phương tiện đa dạng về cách hiểu và cách hiểu nào cũng có điểm đúng của nó: "Khi từ đa phương tiện là một từ loại trong tiếng anh, nó nhấn đến các yếu tố công nghệ của quá trình truyền thông tin. Với nghĩa này, nó nhấn mạnh đến việc kết hợp các hình thức âm thanh, hình ảnh, văn bản, hình ảnh động và video. Góc độ khác, khi đa phương tiện nhìn ở góc độ là một tính từ, thì nó lại mổ tả đến việc sử dụng một cách đồng thời nhiều phương tiện cho một mục đích cụ thể" (Ashok Banerji, 2010).
Mặc dù có những cách nhìn khác cuốn sách đã cung cấp những cơ sở lý luận và những định nghĩa quan trọng về đa phương tiện, về hình ảnh, âm thanh, xu thế phát triển của công nghệ, ảnh hướng tới truyền thông. Đây là cơ sở nghiên cứu quan trọng trong việc nghiên cứu video clip trên báo mạng, vì video clip trên báo điện tử là một phần trong xu thế đa phương tiện báo điện tử hiện nay. Điều này thể hiện phong phú nội dung truyền thông thông qua những chiếc máy tính có kết nối Internet.2 Những nghiên cứu gắn đa phƣơng tiện với hoạt động báo chí Trong lịch sử hình thành và phát triển của mình, các loại hình báo chí truyền thống như báo in, phát thanh, truyền hình luôn có sự độc lập tương đối với nhau với những đặc thù và thế mạnh riêng. Thế nhưng, sự bùng nổ của Internet đã tác động mạnh mẽ đến đời sống xã hội và ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của hệ thống báo chí thế giới nói chung.
Với đặc trưng tương tác của mình, Internet đã thu hẹp những giới hạn về không gian và thời gian trong việc tiếp cận thông tin trên quy mô toàn thế giới. Sự ra đời của báo điện tử đã tạo ra sự đa dạng trong cách truyền tải thông tin đến với công chúng hiện nay. Thêm vào đó, cùng với sự phát triển của hệ thống Internet, hàng loạt sản phẩm công nghệ truyền thông mới được phát triển như công nghệ di động với các phương thức truyền dữ liệu tốc độ cao, hay các thiết bị đầu cuối được phát triển theo xu hướng di động hoá, cá nhân hóa cao độ tạo nên một sức mạnh mới mà các loại hình truyền thông truyền thống khó cạnh tranh nổi. 22 Sự phát triển của công nghệ truyền thông cũng đã tạo cho báo chí một hướng đi mới: tích hợp các phương tiện truyền thông.