Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh ngành du lịch và dịch vụ ẩm thực tại Việt Nam ngày càng phát triển, thành phố Đà Nẵng đã trở thành trung tâm thu hút lượng lớn du khách trong nước và quốc tế. Xu hướng tiêu dùng ẩm thực của du khách tại các đô thị du lịch hiện đại không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng nhu cầu ăn uống cơ bản mà đòi hỏi chất lượng dịch vụ cao cấp, không gian sang trọng và phong cách phục vụ chuyên nghiệp tương xứng với chi phí bỏ ra. Mô hình kinh doanh nhà hàng trong các khách sạn 5 sao quốc tế được đánh giá là lĩnh vực mang lại hiệu quả kinh tế cao với khả năng thu hồi vốn nhanh (thường từ 1 đến 2 năm), song cũng đòi hỏi quy trình tổ chức và quản trị vận hành nghiêm ngặt.

Đề án được thực hiện nhằm giải quyết các yêu cầu thực tiễn trong công tác quản trị bộ phận Ẩm thực (Food & Beverage - F&B) tại một cơ sở lưu trú cao cấp, xuất phát từ phương pháp đào tạo ứng dụng thực hành kết hợp lý thuyết của Khoa Du lịch - Trường Đại học Đông Á.

  • Mục đích nghiên cứu:
    1. Tìm hiểu, phân tích các tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ ẩm thực, làm rõ vai trò và nhiệm vụ chuyên môn của người quản lý nhà hàng trong môi trường khách sạn tiêu chuẩn quốc tế.
    2. Phân tích, xây dựng và hoàn thiện hệ thống quản lý các hoạt động vận hành thực tế tại nhà hàng The Square thuộc Khách sạn Novotel Đà Nẵng Premier Sông Hàn.
  • Nhiệm vụ nghiên cứu: Xây dựng toàn diện mô hình tổ chức bộ máy, hoạch định nhân sự, xây dựng bảng mô tả công việc, lập lịch trình phân ca, dự toán ngân sách lương - phụ cấp và thiết lập quy trình kiểm tra, đánh giá chất lượng vận hành tại nhà hàng The Square.
  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản trị và chất lượng dịch vụ ăn uống tại nhà hàng The Square.
  • Phạm vi nghiên cứu: Toàn bộ hoạt động vận hành của nhà hàng The Square tại Khách sạn Novotel Đà Nẵng Premier Sông Hàn (địa chỉ: 36 Bạch Đằng, Quận Hải Châu, TP. Đà Nẵng), thời điểm nghiên cứu và hoàn thành đề án vào tháng 12/2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và mô hình quản trị

Đề án áp dụng các nguyên lý quản trị dịch vụ nhà hàng - khách sạn hiện đại, tập trung vào:

  • Mô hình tổ chức bộ máy trực tuyến - chức năng: Phân định rõ ràng cấp bậc chỉ đạo và phân quyền chuyên môn từ Giám đốc F&B, Quản lý nhà hàng, Tổng bếp trưởng đến các Giám sát ca và nhân viên thừa hành.
  • Quy chuẩn thời giờ làm việc và nghỉ ngơi theo pháp luật lao động: Căn cứ các quy định về thời giờ làm việc tiêu chuẩn (không quá 08 giờ/ngày, 48 giờ/tuần), giới hạn giờ làm thêm (không quá 50% giờ làm việc bình thường/ngày, không quá 40 giờ/tháng) và chế độ nghỉ giữa giờ (nghỉ ít nhất 30 phút đối với ca ngày, 45 phút đối với ca đêm) để thiết kế khung thời gian biểu.
  • Phương pháp đánh giá nhân sự đa chiều (360 độ): Kết hợp việc nhân viên tự đánh giá, đánh giá chéo giữa các đồng nghiệp (tối thiểu 2 nhân sự) và thẩm định trực tiếp từ cấp quản lý dựa trên bộ tiêu chí lượng hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả đã kết hợp ba phương pháp nghiên cứu chuyên ngành:

  1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, phân tích và hệ thống hóa các tài liệu nghiệp vụ khách sạn, báo cáo quản trị nội bộ của Tập đoàn Accor, tài liệu hướng dẫn vận hành F&B và các quy định pháp luật liên quan đến quản lý lao động.
  2. Phương pháp quan sát: Ghi nhận thực tế cách thức bố trí mặt bằng, quy trình tiếp đón khách, kỹ năng order của nhân viên phục vụ, quy trình chế biến của bộ phận bếp mở và quy trình phục vụ tại bàn theo hai loại hình Buffet và A la carte.
  3. Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến định hướng từ giảng viên hướng dẫn chuyên môn và các nhà quản trị điều hành ẩm thực để thiết lập các chỉ tiêu định biên, khung lương thưởng và tiêu chuẩn đánh giá nhân sự.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu tổng quan về nhà hàng The Square - Khách sạn Novotel Đà Nẵng Premier Sông Hàn

Chương này trình bày chi tiết về đơn vị quản lý, quy mô cơ sở vật chất và chức năng vận hành của nhà hàng:

  • Tập đoàn Accor và Novotel Đà Nẵng: Accor (Pháp) thành lập năm 1967, quản lý hơn 4.100 khách sạn tại 95 quốc gia. Tại Việt Nam, tập đoàn điều hành nhiều thương hiệu lớn, trong đó Novotel Đà Nẵng Premier Sông Hàn (chủ đầu tư là Công ty TNHH Mặt Trời Sông Hàn thuộc Tập đoàn Sun Group) được khánh thành ngày 30/04/2013 với chiều cao 37 tầng, tổng diện tích sàn 36.688 m², quản lý bởi Tổng quản lý James Benedict Murphy. Khách sạn bao gồm 90-94 căn hộ dịch vụ, khối phòng nghỉ cao cấp, hệ thống trung tâm hội nghị, Inbalance Spa & Gym, Sky 36 và nhà hàng The Square tại tầng 4.
  • Đặc điểm không gian và sức chứa: Nhà hàng The Square có sức chứa hơn 400 chỗ ngồi với tầm nhìn hướng sông Hàn và trung tâm thành phố, được phân chia thành 3 phân khu chức năng:
    • Khu A và B: Bố trí tại phía Tây, chuyên phục vụ tiệc buffet sáng.
    • Khu C và D: Tọa lạc ở khu vực trung tâm, phục vụ buffet sáng và đón khách chọn món (A la carte) buổi trưa và chiều.
    • Khu E: Khu vực ban công phía Đông kết hợp quầy bar ngắm cảnh sông Hàn về đêm.
  • Thời gian và loại hình phục vụ:
    • Buffet sáng: 6:00 – 11:00.
    • Buffet tối: 18:00 – 22:00 (nổi bật với tiệc buffet hải sản Đông Nam Á tổ chức định kỳ 2 tuần/lần vào tối thứ Sáu và thứ Bảy).
    • A la carte: 11:00 – 22:00 (vận hành theo phong cách phục vụ đĩa kiểu Mỹ - Plate service, chế biến tại khu bếp mở).
  • Chức năng và nhiệm vụ cốt lõi: Tổ chức chuỗi hoạt động khép kín gồm chế biến, lưu thông và phục vụ ẩm thực cho khách lưu trú, khách vãng lai, phục vụ ăn uống cho cán bộ công nhân viên khách sạn, đồng thời đảm nhận các dịch vụ tiệc dạ yến, hội nghị.
                  GIÁM ĐỐC F&B
                       |
       +---------------+---------------+
       |                               |
QUẢN LÝ NHÀ HÀNG                TỔNG BẾP TRƯỞNG
       |                               |
 +-----+-----+-----+             +-----+-----+-----+-----+
 |     |     |     |             |     |     |     |     |
GS    GS    GS  PHỤC VỤ        BẾP   BẾP   BẾP   BẾP
NH    BAR PHÒNG  PHÒNG          Á     ÂU   BÁNH  LẠNH
 |     |                         |     |     |     |
NV    NV                        NV    NV    NV    NV

Chương 2: Quản lý các hoạt động vận hành tại nhà hàng The Square - Khách sạn Novotel Đà Nẵng Premier Sông Hàn

Chương 2 là phần trọng tâm của đề án, phân tích sâu về cơ cấu nhân sự, quy trình làm việc, định biên lao động, dự toán tài chính và tiêu chuẩn vận hành:

1. Cơ cấu tổ chức và bản mô tả công việc

Hệ thống chức danh được phân cấp rõ ràng với trách nhiệm chuyên biệt:

  • Giám đốc F&B: Lãnh đạo toàn diện, hoạch định chiến lược kinh doanh và giao chỉ tiêu doanh số.
  • Quản lý nhà hàng: Điều hành vận hành trực tiếp, xử lý khiếu nại vượt cấp, kiểm soát doanh thu và lịch trình lao động.
  • Giám sát ca (4 người): Trực tiếp phân công, hỗ trợ và giám sát hiệu suất làm việc của nhân viên trong từng ca.
  • Nhân viên phục vụ phòng (Room Service): Tiếp nhận order qua điện thoại, chuyển thông tin đến bếp, vận chuyển đồ ăn lên phòng khách, thu dọn khay ăn tại hành lang và kiểm soát hóa đơn tiền mặt/thẻ.
  • Nhân viên phục vụ bàn (Buffet & A la carte): Chuẩn bị set-up bàn ăn tiêu chuẩn, đón tiếp, tư vấn món ăn, phục vụ món từ bên phải thực khách và dọn dẹp vệ sinh.
  • Nhân viên Thu ngân và Lễ tân: Tiếp nhận đặt bàn, quản lý sổ đặt chỗ, thu ngân bằng hệ thống POS, quản lý tiền mặt và đối soát số dư két.
  • Giám sát và Nhân viên Pha chế (Bar): Quản lý nguyên liệu quầy bar, chuẩn bị garnish, thực hiện pha chế theo định lượng chuẩn, kiểm soát tiền tip và phiếu hủy bill.
  • Tổng bếp trưởng và 4 Bếp trưởng chuyên trách (Bếp Á, Bếp Âu, Bếp Bánh, Bếp Lạnh): Chịu trách nhiệm kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm, định lượng cost món ăn, sáng tạo thực đơn và phân công chế biến cho từng nhóm bếp viên.

2. Thống kê và phân tích cơ cấu lao động

Đề án tổng hợp chi tiết số liệu lao động của bộ phận phục vụ và bộ phận bếp tại nhà hàng:

Bộ phận Tổng nhân sự Giới tính (Nam/Nữ) Trình độ học vấn chính Trình độ ngoại ngữ Cơ cấu độ tuổi (<30 / >30)
Nhà hàng (Front of House) 51 chính thức (+2 thời vụ) 31 Nam / 20 Nữ Đại học: 54,28%
Cao đẳng: 37,14%
Trung cấp: 8,58%
Bằng A: 8 NV
Bằng B: 23 NV
Bằng C: 20 NV
<30 tuổi: 93% (47 NV)
>30 tuổi: 7-8% (4 NV)
Bếp (Back of House) 43 nhân sự 30 Nam / 10 Nữ (+3 quản lý) Đại học: 0%
Cao đẳng: 2,3%
Trung học/Nghề: 89,2%
Bằng A: 42 NV
Bằng B: 1 NV (Bếp trưởng)
<30 tuổi: 34 NV
>30 tuổi: 9 NV

Phân tích chỉ số định biên:

  • Ca Buffet sáng: Sức chứa tối đa 400 khách, định mức 1 nhân viên phụ trách 40 khách $\rightarrow$ cần 10 nhân viên phục vụ trực tiếp cộng thêm 6 nhân viên xoay ca (tổng cộng 16 nhân viên buffet).
  • Ca A la carte (trưa/tối): Dự tính công suất đạt 25% (100 khách $\approx$ 25 bàn) $\rightarrow$ bố trí 10 nhân viên phục vụ, mỗi nhân viên phụ trách trung bình 2,5 - 3 bàn.

3. Quy trình đánh giá và phân ca lao động

  • Quy trình đánh giá 5 bước: Thiết lập phiếu đánh giá với 6 nhóm tiêu chí (Chấp hành nội quy, Tác phong, Quan hệ công việc, Chuyên môn công việc, Kỹ năng mềm, Sử dụng trang thiết bị) $\rightarrow$ Thang điểm 150 (Xuất sắc: 135–150; Khá: 100–135; Trung bình: 65–100; Yếu: <65) $\rightarrow$ Nhân viên tự đánh giá $\rightarrow$ Đánh giá chéo từ đồng nghiệp $\rightarrow$ Quản lý tổng hợp và phê duyệt chế độ thưởng/phạt.
  • Tổ chức ca làm việc trong tuần: Thiết lập 10 mã ca linh hoạt gồm các ca sáng (M5, M6, M7, M8, M9, M10), ca chiều (A12, A2, A3) và ca đêm (N1). Thống kê tổng số ca trong tuần của nhà hàng gồm 130 ca sáng, 117 ca chiều và 16 ca đêm; trong đó ca A3 có tần suất cao nhất (90 ca) và ca M10 thấp nhất (8 ca).

4. Dự toán chi phí tiền lương và tuyển dụng

  • Khung lương hợp đồng cơ bản: Tổng bếp trưởng có mức lương cao nhất (50.000 đơn vị), tiếp theo là Bếp trưởng Á/Âu (40.000 đơn vị), Bếp trưởng Bánh/Lạnh (37.000 đơn vị), Nhân viên pha chế (10.000 đơn vị), Lễ tân (6.000 đơn vị) và thấp nhất là nhân viên phục vụ bàn/phòng (4.000 đơn vị).
  • Phụ cấp và bảo hiểm: Thiết lập mức phụ cấp ngoại ngữ tăng dần theo chứng chỉ A, B, C; trích nộp bảo hiểm xã hội bắt buộc theo tỷ lệ 21% do doanh nghiệp chi trả.
  • Quy trình tuyển dụng: Áp dụng mẫu phiếu yêu cầu nhân sự chuẩn hóa, tiến hành thẩm định qua 2 vòng phỏng vấn và sát hạch tay nghề bởi Hội đồng tuyển dụng.

Chương 3: Kết luận

Chương 3 tổng kết lại các mục tiêu đã hoàn thành của đề án. Việc xây dựng một quy trình vận hành đồng bộ từ quản trị nhân lực, bố trí ca kíp khoa học, định mức phục vụ theo công suất thực tế đến kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm là tiền đề quyết định hiệu quả kinh doanh và uy tín thương hiệu của nhà hàng The Square trong hệ thống Khách sạn Novotel Đà Nẵng Premier Sông Hàn.


Kết quả và đóng góp

  • Chuẩn hóa dữ liệu định biên nhân sự: Đề án đã tính toán cụ thể tỷ lệ phục vụ dựa trên công suất thực tế: 1 nhân viên/40 khách đối với tiệc Buffet (công suất 100% đạt 400 khách) và 1 nhân viên/2,5–3 bàn đối với A la carte (công suất 25% tương đương 25 bàn/100 khách).
  • Hệ thống hóa bảng mô tả công việc chi tiết: Thiết lập tiêu chuẩn tác nghiệp cụ thể cho 11 vị trí công việc từ cấp quản lý điều hành (Giám đốc F&B, Quản lý, Bếp trưởng) đến nhân viên tác nghiệp trực tiếp (Lễ tân, Phục vụ, Tiếp thực, Pha chế, Bếp lạnh, Bếp bánh).
  • Thiết kế công cụ đánh giá nhân sự định lượng: Xây dựng hoàn chỉnh biểu mẫu đánh giá 360 độ gồm 6 danh mục tiêu chí với thang điểm 150 và 4 mức xếp loại cụ thể.
  • Tối ưu hóa lịch trình lao động: Phân bổ khoa học 263 lượt ca làm việc mỗi tuần (130 ca sáng, 117 ca chiều, 16 ca đêm), bảo đảm tuân thủ luật định về thời gian nghỉ ngơi 30–45 phút và 1 ngày nghỉ/tuần cho người lao động.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện bởi nhóm sinh viên dựa trên bối cảnh vận hành cụ thể tại một nhà hàng khách sạn 5 sao tại Đà Nẵng, chưa bao quát hết sự biến động của nguồn nhân lực thời vụ trong các mùa cao điểm du lịch hoặc giai đoạn thị trường chịu ảnh hưởng biến động kinh tế.
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Mở rộng nghiên cứu sang quy trình quản trị chi phí thực phẩm (Food cost) và quản trị thất thoát nguyên vật liệu tại các bếp mở.
    • Xây dựng mô hình dự báo doanh thu và ứng dụng phần mềm quản lý vận hành khách sạn tự động hóa trong quy trình order và thanh toán.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là nguồn tham khảo thực tiễn hữu ích cho:

  • Sinh viên chuyên ngành Quản trị Khách sạn, Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ Ăn uống: Tham khảo cấu trúc hoàn chỉnh của một đề án tốt nghiệp/kết thúc học phần mang tính ứng dụng cao; học tập phương pháp lập định biên lao động, dự toán bảng lương và tổ chức phân ca.
  • Cấp quản lý F&B, Trưởng ca nhà hàng: Sử dụng trực tiếp hệ thống bảng mô tả công việc mẫu, quy trình phục vụ A la carte/Buffet và bộ tiêu chí đánh giá nhân viên 5 bước trong công tác quản lý hàng ngày.

Câu hỏi thường gặp

1. Sức chứa và cấu trúc không gian của nhà hàng The Square được phân chia như thế nào?

Nhà hàng The Square tọa lạc tại tầng 4 khách sạn Novotel Đà Nẵng với sức chứa hơn 400 chỗ ngồi, được chia làm 3 phân khu: Khu A-B ở phía Tây phục vụ buffet sáng; Khu C-D ở trung tâm phục vụ buffet sáng và đón khách A la carte trưa/tối; Khu E ở ban công phía Đông kết hợp quầy bar ngắm sông Hàn.

2. Sự khác biệt về cơ cấu trình độ học vấn giữa nhân viên phục vụ và nhân viên bếp là gì?

Ở bộ phận phục vụ, nhân sự có trình độ học vấn cao với 54,28% trình độ Đại học và 37,14% Cao đẳng; trong khi đó ở bộ phận Bếp, 89,2% nhân viên có trình độ Trung học/nghề và 0% Đại học, do đặc thù nghề bếp ưu tiên tay nghề thực tế và kinh nghiệm làm việc hơn bằng cấp học thuật.

3. Công thức tính định biên nhân viên phục vụ cho bữa sáng Buffet và bữa ăn A la carte là gì?

Đối với Buffet sáng công suất 400 khách, định mức là 1 nhân viên phục vụ 40 khách $\rightarrow$ cần 10 nhân viên trực tiếp cộng 6 nhân viên xoay ca (tổng 16 nhân viên). Đối với A la carte trưa/tối (dự tính công suất 25% = 100 khách = 25 bàn), nhà hàng bố trí 10 nhân viên $\rightarrow$ trung bình 1 nhân viên phục vụ 2,5 đến 3 bàn.

4. Quy trình đánh giá nhân viên tại nhà hàng The Square gồm những bước nào?

Quy trình gồm 5 bước: (1) Xây dựng mẫu đánh giá theo 6 nhóm nội dung; (2) Xác định khung điểm (Thang 150 điểm: Xuất sắc 135–150, Khá 100–135, Trung bình 65–100, Yếu <65); (3) Nhân viên tự đánh giá; (4) Đánh giá chéo từ ít nhất 2 đồng nghiệp; (5) Quản lý tổng hợp, nhận xét ưu/khuyết điểm và ra quyết định thi đua, khen thưởng.

5. Khung giờ hoạt động các bữa ăn tại nhà hàng The Square được quy định ra sao?

Nhà hàng phục vụ Buffet sáng từ 6:00 đến 11:00, thực đơn gọi món A la carte từ 11:00 đến 22:00, và Buffet tối từ 18:00 đến 22:00 (với tiệc hải sản định kỳ vào tối thứ Sáu và thứ Bảy mỗi hai tuần).


Kết luận

Đề án "Tổ chức quản lý các hoạt động vận hành của nhà hàng The Square Khách sạn Novotel Đà Nẵng Premier Sông Hàn" đã hệ thống hóa toàn diện các quy trình tác nghiệp và mô hình quản trị nhân lực trong bộ phận F&B khách sạn 5 sao. Thông qua việc phân tích số liệu thực tế về định biên, cơ cấu chuyên môn, hệ thống ca kíp và tiêu chuẩn phục vụ, công trình cung cấp giải pháp vận hành đồng bộ, khoa học. Đây là tài liệu nghiệp vụ có giá trị thực tiễn cao cho công tác đào tạo và quản lý ẩm thực khách sạn hiện nay.