CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN QUỐC TẾ BẰNG L/C VÀ UCP600, ISBP745 1. TỔNG QUAN VỀ PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN QUỐC TẾ BẰNG L/C 1. Khái niệm phương thức tín dụng chứng từ Trước hết cần phương thức tín dụng chứng từ là một phương thức thanh toán. Nói đơn giản hơn đó chính là cách mà người nhập khẩu trả tiền và người xuất khẩu thu tiền về.
Trong thương mai quốc tế, hai bên mua bán có thể lựa chọn một trong số các phương thức thanh toán: Chuyển tiền, ghi sổ, nhờ thu. Tuy nhiên trong các phương thức đó vai trò của ngân hàng chưa cao, chưa phát huy được thế mạnh của ngân hàng. Từ thực tiễn sự phát triển của thương mại quốc tế hiện nay, yêu cầu một LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 phương thức thanh toán mới vừa đảm bảo được quyền lợi của người mua và người bán đồng thời lại phát huy được thế mạnh của ngân hàng- một trung gian tài chính có uy tín và có tiềm lực kinh tế lớn? Phương thức ấy phải đảm bảo rằng người bán chắc chắn sẽ thu được tiền khi đã giao hàng theo đúng quy định trong hợp đồng, đồng thời cũng phải đảm bảo rằng khi người mua trả tiền thì chắc chắn người mua sẽ nhận được hàng đúng theo yêu càu của hợp đồng mua bán. Một phương thức thanh toán hữu hiệu nhất, an toàn nhất cho cả người mua, người bán đồng thời lại có thể phát huy được thế mạnh của ngân hàng đã ra đời.
Đó chính là phương thức tín dụng chứng từ (documentary credit). Theo điều 2, UCP 600, phương thức Tín dụng chứng từ được định nghĩa như sau: “Tín dụng chứng từ là một thỏa thuận bất kỳ, cho dù được gọi tên hoặc mô tả như thế nào, thế hiện một cam kết chắc chắn và không hủy ngang của Ngân hàng phát hành về việc thanh toán khi xuất trình phù hợp”. Định nghĩa trên có thể hiểu một cách đơn giản như sau: về bản chất, phương thức tín dụng chứng từ là một sự thoả thuận, trong đó một ngân hàng (ngân hàng phát hành) theo yêu cầu của khách hàng (người yêu cầu phát hành thư tín dụng) sẽ trả một số tiền nhất định cho một người khác (người hưởng lợi của thư tín dụng) hoặc chấp nhận hối phiếu do người này ký phát trong phạm vi số tiền đó khi người này xuất trình cho ngân hàng một bộ chứng từ phù họp với những quy định đề ra trong thư tín dụng. Để có thể thực hiện việc thanh toán hàng hoá xuất nhập khẩu bằng phương thức tín dụng chứng từ thì trước hết người nhập khẩu (người trả tiền) phải làm đơn yêu cầu ngân hàng phát hành thư tín dụng.
Và để ngân hàng phát hành thư tín dụng cho người hưởng lợi hưởng thì thông thường người yêu càu phát hành thư tín dụng phải ký quỹ một số tiền nhất định mở L/C và cũng phải trả một khoản phí nhất định. Tỷ lệ ký quỹ là bao nhiêu phần trăm trị giá L/C thì tuỳ thuộc vào mối quan hệ giữa người nhập khẩu và ngân hàng. Mức phí mở L/C thì áp dụng theo mức phí của từng ngân hàng cụ thể. Như vậy thư tín dụng đã xác lập phương thức thanh toán theo L/C.
Nếu không có phương thức tín dụng thì phương thức thanh toán này cũng không được áp dụng. Các bên tham gia cơ bản trong phương thức tín dụng chứng từ gồm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 có: (1) Người yêu cầu phát hành thư tín dụng: Đó chính là người nhập khẩu: Người nhập khẩu hàng hoá hoặc là người nhập khẩu uỷ thác cho một người khác. (2) Ngân hàng phát hành thư tín dụng: Là ngân hàng đại diện cho người nhập khẩu, nó cấp tín dụng cho người nhập khẩu. (3) Người hưởng lợi thư tín dụng: Là người xuất khẩu: Người xuất khẩu hay bất cứ người nào mà người hưởng lợi chỉ định.
(4) Ngân hàng thông báo: Là ngân hàng ở nước người hưởng lợi. Các bước tiến hành thanh toán bằng phương thức tín dụng chứng từ Sơ đồ 1.2: Quy trình thanh toán thư tín dụng (1) Hợp đồng đựơc ký kết giữa hai bên người xuất khẩu và người nhập khẩu (2) Bên nhập khẩu làm thủ tục yêu cầu ngân hàng mở L/C cho người thụ hưởng là bên xuất khẩu. Khi nhận được đơn yêu cầu phát hành thư tín dụng của người nhập khẩu, ngân hàng phải tiến hành xem xét, tư vấn cho người nhập khẩu về những nội dung của L/C như: số lượng các loại chứng từ, ngày giao hàng. dựa trên hợp đồng ngoại thương, luật áp dụng cùng với UCP 600.
Như vậy, người nhập khẩu đã hoàn thành nghĩa vụ của mình và sẽ không thể từ chối nhận hàng hoặc từ chối thanh toán cho người xuất khẩu nếu người xuất khẩu cung cấp chứng từ đúng theo yêu cầu của L/C và hoàn thành nghĩa vụ giao LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. (3) Căn cứ vào đơn yêu cầu mở thư tín dụng, ngân hàng phát hành sẽ lập một thư tín dụng và thông qua một ngân hàng phục vụ người xuất khẩu (ngân hàng thông báo) thông báo thư tín dụng và chuyển thư tín dụng đến người xuất khẩu. Trong thực tiễn, quy trình thanh toán L/C có thể sẽ phải sử dụng nhiều hơn một ngân hàng thông báo, vì trong trường hợp ngân hàng thông báo L/C được người yêu cầu đề nghị trong thư tín dụng nhưng ngân hàng đó lại không có quan hệ đại lý với ngân hàng phát hành thì ngân hàng phát hành phải thông qua một ngân hàng đại lý của mình (nhưng có mối quan hệ với ngân hàng mà người yêu cầu chỉ định làm ngân hàng thông báo) thông báo thư tín dụng. Như vậy, trong quy trình này sẽ có 2 ngân hàng thông báo: ngân hàng thông báo thứ nhất và ngân hàng thông báo thứ 2.
(4) Khi nhận được L/C, ngân hàng thông báo sẽ báo cho người xuất khẩu về thư tín dụng và khi nhận được bản gốc của thư tín dụng thì sẽ phải chuyển ngay cho người xuất khẩu. Thực tế sẽ có trường hợp L/C sẽ được thông báo sơ bộ trước và các chi tiết đầy đủ sẽ được gửi sau. Trong trường hợp này, ngân hàng thông báo khi nhận được thông báo sơ bộ L/C từ ngân hàng phát hành sẽ tiến hành thông báo sơ bộ cho người xuất khẩu. Trong thông báo sơ bộ phải ghi rõ: “các chi tiết đầy đủ gửi sau”.
Người xuất khẩu sẽ tiến hành giao hàng nếu như chấp nhận thư tín dụng, nếu không thì đề nghị ngân hàng phát hành L/C sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với hợp đồng. (5) Sau khi giao hàng, người xuất khẩu sẽ lập bộ chứng từ phù hợp theo yêu cầu của L/C xuất trình đến ngân hàng phát hành xin thanh toán qua ngân hàng phục vụ mình (có thể là ngân hàng thông báo hoặc một ngân hàng khác) (6) Ngân hàng phát hành kiểm tra chứng từ nếu thấy phù hợp với L/C thì sẽ tiến hành trả tiền cho người xuất khẩu. Nếu không phù hợp, ngân hàng sẽ từ chối thanh toán và gửi trả lại bộ chứng từ cho người xuất khẩu (nếu người nhập khẩu chấp nhận thanh toán thì ngân hàng vẫn thanh toán và trừ phí sai sót của bộ chứng từ). (7) Ngân hàng phát hành thư tín dụng đòi tiền người nhập khẩu và tiến hành chuyển bộ chứng từ cho người nhập khẩu sau khi người nhập khẩu trả tiền hoặc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 chấp nhận thanh toán.
(8) Người nhập khẩu kiểm ừa chứng từ, nếu thấy phù họp với thư tín dụng thì trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán cho ngân hàng phát hành, nếu không phù họp thì có quyền từ chối trả tiền. Từ sự phân tích quy trình của phương thức tín dụng chứng từ, chúng ta sẽ rút ra các tính chất của phương thức thanh toán này. Tính chất của phương thức tín dụng chứng từ 1. Phương thức tín dụng chứng từ là phương thức có liên quan đến ba quan hệ họp đồng Hợp đồng mua bán giữa người xuất khẩu và người nhập khẩu 1.1 Hợp đồng mua bán hàng hoá là sự thoả thuận giữa người nhập khẩu và người xuất khẩu, trong đó người xuất khẩu có nghĩa vụ giao hàng đúng và đủ còn người mua có trách nhiệm trả tiền.
Trong hợp đồng, các bên tham gia sẽ thoả thuận phương thức thanh toán: ghi sổ, nhờ thu, chuyển tiền, L/C. Khi lựa chọn tín dụng thư làm phương thức thanh toán thì L/C sẽ được mở. Có thể nói họp đồng mua bán hàng hoá là cơ sở cho phương thức thanh toán tín dụng chứng từ. Mặc dù thư tín dụng ra đời dựa trên cơ sở hợp đồng mua bán nhưng nó lại hoàn toàn độc lập với hợp đồng mua bán.
Bất kỳ sự dẫn chiếu nào tới các điều khoản trong hợp đồng mua bán đều không được coi là một phần cấu thành tín dụng thư và không được ngân hàng xem xét đến. Hợp đồng dịch vụ giữa ngưòi yêu cầu phát hành thư tín dụng (ngưòi nhập 1.2 khẩu) và ngân hàng phát hành Để thanh toán được bằng L/C thì trước hết thư tín dụng phải được phát hành. Để thư tín dụng được phát hành thì người nhập khẩu (người trả tiền) phải làm đơn (Đơn yêu cầu phát hành thư tín dụng) gửi đến ngân hàng phát hành xin mở L/C. Dựa vào đó, ngân hàng phát hành sẽ mở thư tín dụng cho người hưởng lợi hưởng, và người nhập khẩu sẽ phải chịu một khoản phí mở L/C.
Về bản chất, đây chính là một hợp đồng dịch vụ giữa người xin phát hành L/C ngân hàng. Theo đó, ngân hàng sẽ dùng uy tín và khả năng tài chính của mình LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 để đảm bảo thanh toán cho người xuất khẩu khi họ xuất trình phù hợp và thu phí từ người nhập khẩu. Và khi đó, ngân hàng sẽ có trách nhiệm kiểm tra bộ chứng từ trước khi quyết định thanh toán hay từ chối thanh toán.3 Thư tín dụng được ra đời dựa trên cơ sở hợp đồng dịch vụ được ký kết giữa người nhập khẩu và ngân hàng phát hành. Thư tín dụng tuy hình thành trên cơ sở hợp đồng mua bán nhưng sau khi ra đời lại hoàn toàn độc lập với hợp đồng.
Thậm chí trong trường hợp L/C có dẫn chiếu đến hợp đồng thì các ngân hàng cũng sẽ không xem hợp đồng mua bán như là một bộ phận cấu thành nên thư tín dụng. Vì thế, các ngân hàng thường phải khuyên khách hàng của mình không nên dẫn chiếu hợp đồng mua bán vào thư tín dụng. Người nhập khẩu sẽ căn cứ vào hợp đồng để làm đơn yêu cầu mở L/C.