LỜI MỞ ĐẦU LiìimH1 Trải qua hai cuộc kháng chiến vĩ đại chống quân xâm lược Pháp - Mỹ. Nhân dân Việt Nam đã đổn toần tâm toần lực đánh đuổi quân xâm lược đành lại độc lập cho đất nước. Sau chiến tranh, sự hiểu biết. trình độ khoa học kỹ luật của nhân din Việt Nam nói clung và của hoe sinh PTT nói riêng còn yếu kém.
các nhà giáo dục cung cấp đẩy đủ kiến thức cơ bản nhằm đuổi kịp trình đô với các nước trên thế giới. Muốn đáp ứng được yêu cầu trên, các nhà giáo dục đã giảng day theo phương pháp thuyết giảng để cung cấp cho lọc sinh một lượng kiến thức nhiều nhất. Phương pháp này đạt hiệu qửa cao đối với những học sinh có sự nổ lực tìm tòi và đào sâu kiến thức. Tuy nhiên, da số hoc sinh rất bị đông trong việc nghe giảng và ghi chép bài học, Việc hoe nlut vậy gây cảm giác mệt mdi, nặng nể, ít sáng tạo, tư đuy lôpic, làm cin trở sự phát triển của trí tuê của học sinh.
rong một vài năm trở lại đây, vấn dé chất lượng giáo duc không còn nim trong khuôn khổ sự quan tâm của các nhà giáo dục và nghiên cứu giáo duc ma trở thành vấn để quan tâm hàng đầu của quốc gia. Vì chúng ta dang bước vào một thiên niên ki mới, môt giai đoạn lich sử mới ma thông tin và trí thức sẻ là nguồn lực chủ yếu để phát triển kinh tế & xã hội. Sự phát triển đó đòi hỏi sự đóng góp trí tué của mọi người với tư cách là những thành viên biết độc lập suy nghĩ và sáng tạo. Cuộc sống trong một môi trường toàn cầu hoá với day những cơ hội và thách thức, cạnh tranh quyết liệt và biến động lường xuyên, đòi hỏi đất nước ta cũng như mỗi chúng ta trong bất kì tình huống cũng phải tìm cho những lợi thế cin thiết.
Dé đáp ứng được nhu cầu của xã hội, các nhà khoa học nghiên cứu rất nhiều năm. Hiện nay phương pháp giảng dạy có thể đem lại kết quả hiệu lực đó là phương pháp giảng dạy hoc mới déng thời vừa phát triển trí tuệ vừa chiếm lĩnh: tri thức. Có rất nhiều tài liệu để cập đến phương phap day học mới. Trong đó, ti liệu KHOA HỌC LUẬN HIỆN ĐẠI của giáo sư Phạm Tòng đã gây được nhiều sự chú ý của dư luận nhất.
Nhưng tất cả tài liệu đó đều được trình bày dưới dang lí thuyết. Vì vậy trong để tài của em sẽ là phan vận dụng lí luận của giáo sư Pham Tòng vaomét số bài giảng ở Sách Giáo Khoa PTTH. Phương pháp nghiên cứu dé tài: - Vận dụng lí luận khoa học luận hiện đại Phương pháp thực nghiệm _ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm của các giáo viên ở trường PTTH Bởi vì phần lí luận quá tổng quát nên em chưa hiểu sâu sắc và triệt để khi áp dung phương pháp luân. Do đó, có nhiều bài vận dung em làm chưa giếng lí luận để ra, còn một số bài thì chưa đúng lí luân và đôi chỗ còn thiếu suf lOgic.
Nội dung luận van : Phần I: Cơ sở lí luận Ph Il: in Vận dụ ng sấy din g nội ở bá theo đư ơn g fp day bor mắ c Lugn căm tái nghiệp O Gore we (say die €3 Thty (Äguyên Manh Wang PHAN I: O00 SO LF LUAM Tirang ⁄ -———-—- I/ QUAN DIEM QUI NẠP CHỦ NGHĨA TRONG DAY HỌC: Quan điểm duy thực coi thực tế là kha tri, là khách quan và độc lập với moi quan sát và các dụng cụ đo lường. Đó là ý tưởng về một thực tại đã có và công việc cia nhận thức chi là công việc thụ động lặp lại trật tự của các sử vật như. tư thân chúng. Theo quan điểm duy thực.
muc đích của khoa học là khi pha ra những cái cơ chế bị che khuẩt trong cái trật tự tt nhién của thể giới. Giống như một nhà thám hiểm tự nhiên. Nhà vật lí khám phá các qui luật vật lí, những cái mà vốn dĩ trong thực tế xưa nay vẫn luôn đúng là nÏttf vậy, nhưng chưa được ai biệt đến. Các nhà khoa hoc chỉ phat hiện chúng chứ khong tham gia vào việc xây ditng chúng, [loäli toàn trái ngược với te 0n day thực trưởng phát chứng thực không noi đến cai bin chất sâu sài của at vật mà chi quan tám những môi tưởng quan bat biến của các xự vật củng với những hiện tượng có thể quan xát được.
Moi miệnh dé nếu không dita về được sứ phat biểu đơn giắn môi sự kiến đéu khong có nghia đốt với vật lí học. Chin sf ảnh hưởng của trường phái nhận thức duy thực và thực chứng lên việc giảng day các khoa học - Chủ nghĩa quy nap trong day - học truyền thống. Trong day học, người giáo viên luôn luôn dẫn lớp học đến việc thiết lập các định luật theo cách trực tiếp nhận ra sự hiển nhiên của chúng từ các thí nghiệm, nghĩa là từ các sự kiện.Thí nghiệm luôn đóng vai trò thiết yếu độc tôn trong việc khám phá ra các định luật. Theo đường lối này, môi trường, dung cụ, các thao tác thí nghiệm déu đã được chọn lựa và tổ chức chat chẽ với một nhiệm vụ chủ yếu là làm sao cho học sinh thấy được sự hiển nhiên của định luật/Trong trường hợp này, người ta nghĩ rằng cái mà định luật diễn đạt là đồng nhất với cái thực tại, chính là thực tại là như thế.
Người ta không phan biệt giưã một bên là thực tế tổn tại khách quan đối với nhà khoa hoe và một bên là cái (mô hình) ma nhà khoa học xây dựng nên (sing tao ra) ở trong óc minh dé biểu dat được cái thực tế khách quan đó (và sự biểu dat đó đã và còn can được kiểm tra về sự phù hợp, về tinh có hiệu lực của nó đối với hoạt động thực tiển của con người ). Có thể mô tả qúa trình day học theo sơ để sau: Siah tiếu Une hiệu: Lé Thi Mg HT 7T) = Trang 2 “thuận năm tất mgiệp €3*⁄4. wee buvay bin € Tidy Wguyén Mank Ting ‘Tudng ứng chat chế Thiết lập duy nhất với hiện tượng một hiện tượng can Xem Xét Môi liên heckien tite) THÍ NGM cẩn đạy lộ rủ trong NGUYEN MAU đắng diffe xúc định trong hiện tưởng NT ¿ Che thấy hiểu J)J Kiến thite Gat Không cẩn quan tắm = | - chấn nhân do thấy hinh) ditty hoe sink tinh hiển nhiền của tới các quan niềnt —— DINHIEUAT no của hoe xi có liền A Khóng phân biệt mội Bài tập đơn thuần bên là suf kiên thực tế nhầm áp dụng định và một bén là mồ hình luật được con ngưửi xây dưng để biểu dat, giải thích sự kiện thực tế m tưởng tự “Thí nghiệ Sở đồ tiến trình dạy học theo quan điểm quy nạp chủ nghĩa Trong qúa trình day học theo các chương trình phổ thông từ trước đến nay. việc sử dung các thí nghiệm phan lớn đều tiến hành: theo con đường qui nạp chủ aghia.
Giáo viên làm thí nghiệm, tiến hành do đạc, tính toán rút ra mỗi liên hệ giữa các đại lượng, phat biểu định luật. —— ee ' ————__— ——=~—+- - ———= dành niêm tate higu: Lé Thi My Thuong Trang 3 Lagn căn tốf “giệp Due wr ony dir Tidy (Nguyên Mauh Wing Quan điểm qui nạp chủ nghĩa trong day học không những đã thấm sâu trong các chương trình vàsách giáo khoa vật lý mà còn trở thành chân lý đối với các nhà giáo viên vật lý. Việc sử dung các tài liệu phương pháp giảng dạy vật lý cũng thể hiện quan điểm nay, khi hiểu không day đủ những điều chỉ đẩn về yêu cầu đối với những thì nghiệm trong day học: "Các thí nghiệm tiến hành trong giảng dạy phải dim bảo tính trực quan truyền cẩm, thành công nhánh”, “tỉnh trực quan và tỉnh truyền cdma phẩm chất cẩn thiết của các thí nghiệm biểu diễn". "Các thí nghiệm phải được tiến hành sao cho chúng luôn luôn có tính thuyết phuc không gây ra bất cứ một sự nghỉ ngờ nào về tính đúng đấn của chúng.” Tóm lại, chủ nghĩa duy thực và thực chứng trong khoa học đã dé ra dường lối qui nạp chủ nghia trong day học truyền thống mà điểm cốt lõi cud dường lối này lÀ luân chứng tủ với học sink sự hiển nhiên của định luật cẩn day.
Dường Wi này không piúi› cho học xinh thấy dược sự khác biệt giữa lý Iluuyết và thước tế, giữa một bên là kiến thức, lý thuyết với tính cách được xây dưng bởi con người để biểu đạt thực tế và một bên là cái thực tế cẩn nhận thức. Cách tiếp cận gui nạp làm cho học sinh tin rằng các định luật được ait ra từ thực nghiệm và vì thể coi kiến thức nHư mde sự md tẢ toần ven thực tai, coi lý thuyết và thực ti là trùng khớp. Do đó, dường lối qui nap chủ nghĩa trong day hoe không giúp cho su hình thà nh, phát triển & học sinh đầu de khoa hoe trong qtia Hình hoe tập chiếm lĩnh trì thức, với thái độ xây dưng kiểm tra phê phan, chấp nhân, trên cơ sở dim bảo mối liên hệ biện chứng giữa hành động lý thuyết và hành động thực nghiệm, giữa suy diễn và qui nap.trong quia trình nhận thức. Các phương pháp dạy học vật lý truyền thống với sự lựa chọn nhận thức luận như trên bộc lộ khá nhiều nhược điểm vé mặt nhận thức mà cho đến nay không chỉ các nhà khoa học má các nhà sư phạm cũng đã nhận thấy.
Đặc biệt sự sử dụng thí nghiệm theo quan điểm qui nạp chủ nghĩa không giúp cho học sinh hiểu được đẩy đủ ý nglita của vật lý học, không tích cực góp phan vào sự hình thành con người cửa tư duy khoa hoc, nang động sáng tạo mà có khả nâng đáp ứng được nhủ cẩu mà xã hội chúng ta dang cần. E/ QUAN ĐIỂM MÔ HÌNH HÓA: CÁC LÝ THUYẾT KHOA HỌC ĐƯỢC XEM NHƯ NHỮNG MÔ HÌNH ĐƯỢC CON NGƯỜI XÂY ĐỰNG NÊN ĐỀ BIẾU DAT PHÚC TE Cùng với sự phar triển chung của khoa học, vật lý hoc lượng tử và cơ học tương đối dẫn đến việc phải xem xét lại các nguyên tắc khoa học luận. Siah vién ute liệu: -Có Thi My “hung Trung 4 Lun tăm let nghigp €3 Give ove bony hie 9 Shy (Àguyến Mauh 2flừng rước đây các nhà duy thực đã xem hoạt động khoa học như là công việc khám phá các định luật của tư nhiên, cũng giống như các hoạt động của các nhà thim hiểm tự nhiền phat hiện được các miền đất lạ chưa ai biết. Các nhà thực chứng luận thì cũng vây.