Luận văn thạc sĩ vận dụng mô hình nghiên cứu bài học trong dạy học truyện ngắn việt nam sau năm 1975 cho học sinh lớp 12

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích vận dụng mô hình nghiên cứu bài học trong dạy học truyện ngắn việt nam sau năm 1975 cho học sinh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Thoa
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Minh Diệu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Ngữ văn
• Đề tài: Vận Dụng Mô Hình “Nghiên Cứu Bài Học” Trong Dạy Học Truyện Ngắn Việt Nam Sau Năm 1975 Cho Học Sinh Lớp 12
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Khái quát về mô hình Nghiên cứu bài học
• 1.2. Khả năng vận dụng mô hình Nghiên cứu bài học trong dạy học môn Ngữ văn ở Trung học phổ thông
• 1.3. Khả năng vận dụng mô hình Nghiên cứu bài học trong dạy học truyện ngắn Việt Nam giai đoạn sau 1975
• 1.4. Cơ sở thực tiễn
• 1.5. Thực trạng dạy học Ngữ văn hiện nay ở Trung học phổ thông
• 1.6. Thực trạng của việc vận dụng mô hình Nghiên cứu bài học trong dạy học Ngữ văn hiện nay ở Trung học phổ thông
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC THỰC HIỆN MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU BÀI HỌC TRONG DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM SAU NĂM 1975 CHO HỌC SINH LỚP 12
• 2.1. Thiết kế kế hoạch dạy học truyện ngắn sau 1975 theo mô hình Nghiên cứu bài học
• 2.2. Các bước tiến hành thiết kế bài học nghiên cứu
• 2.3. Kế hoạch dạy học theo mô hình Nghiên cứu bài học
• 2.4. Tổ chức thực hiện kế hoạch bài học nghiên cứu
• 2.5. Tổ chức dạy học
• 2.6. Áp dụng cho thực tiễn
• 2.7. Đổi mới trong kiểm tra, đánh giá
• 2.8. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Đối tượng, địa bàn và phương pháp thực nghiệm
• 3.3. Đối tượng thực nghiệm
• 3.4. Địa bàn thực nghiệm
• 3.5. Phương pháp, cách thức tiến hành
• 3.6. Thiết kế giáo án thực nghiệm
• 3.7. Thực nghiệm sư phạm. Tổ chức thực nghiệm
• 3.8. Kết quả thực nghiệm
• 3.9. Kết luận chung về dạy học thực nghiệm
• 3.10. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình nghiên cứu bài học trong dạy học Ngữ văn

Mô hình Nghiên cứu bài học (NCBH) đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc cải thiện chất lượng dạy học, đặc biệt là trong môn Ngữ văn. Mô hình này không chỉ giúp giáo viên nâng cao năng lực chuyên môn mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh. NCBH được phát triển từ Nhật Bản và đã được áp dụng rộng rãi ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Việc áp dụng mô hình này trong dạy học Ngữ văn giúp giáo viên có thể thiết kế các bài học phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả học tập của học sinh.

1.1. Khái niệm và nguồn gốc của mô hình nghiên cứu bài học

Mô hình NCBH là một phương pháp dạy học mà trong đó giáo viên cùng nhau nghiên cứu và cải tiến các hoạt động dạy học thông qua việc quan sát và phản hồi. Nguồn gốc của mô hình này bắt nguồn từ Nhật Bản và đã được áp dụng tại nhiều quốc gia khác nhau. Mô hình này không chỉ tập trung vào việc cải thiện chất lượng dạy học mà còn nâng cao năng lực chuyên môn của giáo viên.

1.2. Lợi ích của mô hình nghiên cứu bài học trong dạy học Ngữ văn

Việc áp dụng mô hình NCBH trong dạy học Ngữ văn mang lại nhiều lợi ích. Đầu tiên, nó giúp giáo viên hiểu rõ hơn về cách học của học sinh, từ đó điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp. Thứ hai, mô hình này khuyến khích sự hợp tác giữa các giáo viên, tạo ra một cộng đồng học tập tích cực. Cuối cùng, NCBH còn giúp nâng cao chất lượng học tập của học sinh thông qua việc cải tiến nội dung và phương pháp giảng dạy.

II. Thách thức trong việc vận dụng mô hình nghiên cứu bài học

Mặc dù mô hình NCBH mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc vận dụng nó trong dạy học Ngữ văn cũng gặp phải một số thách thức. Đầu tiên, nhiều giáo viên vẫn chưa quen với phương pháp này và cần thời gian để làm quen. Thứ hai, việc tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn theo mô hình NCBH đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các giáo viên, điều này có thể gặp khó khăn trong thực tế. Cuối cùng, việc đánh giá hiệu quả của mô hình NCBH cũng cần có những tiêu chí rõ ràng để đảm bảo tính khả thi.

2.1. Khó khăn trong việc thay đổi tư duy giáo viên

Nhiều giáo viên vẫn giữ tư duy truyền thống trong dạy học, dẫn đến việc khó khăn trong việc áp dụng mô hình NCBH. Việc thay đổi tư duy này cần có thời gian và sự hỗ trợ từ các cấp quản lý giáo dục.

2.2. Thiếu nguồn lực và thời gian cho việc thực hiện

Việc tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn theo mô hình NCBH cần có nguồn lực và thời gian. Nhiều trường học hiện nay vẫn chưa có đủ điều kiện để thực hiện mô hình này một cách hiệu quả.

III. Phương pháp tổ chức mô hình nghiên cứu bài học trong dạy học Ngữ văn

Để tổ chức mô hình NCBH trong dạy học Ngữ văn, giáo viên cần thực hiện một số bước cơ bản. Đầu tiên, giáo viên cần xác định chủ đề bài học và thiết kế kế hoạch dạy học. Sau đó, giáo viên sẽ tiến hành dạy thử nghiệm và quan sát học sinh trong quá trình học. Cuối cùng, giáo viên sẽ tổ chức buổi họp để chia sẻ kinh nghiệm và rút ra bài học từ thực tiễn.

3.1. Thiết kế kế hoạch dạy học theo mô hình NCBH

Thiết kế kế hoạch dạy học là bước đầu tiên và quan trọng trong mô hình NCBH. Giáo viên cần xác định rõ mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học phù hợp với từng bài học cụ thể.

3.2. Tiến hành dạy thử nghiệm và quan sát

Sau khi thiết kế kế hoạch, giáo viên sẽ tiến hành dạy thử nghiệm. Trong quá trình này, giáo viên cần quan sát cách học của học sinh để có những điều chỉnh kịp thời.

3.3. Đánh giá và rút kinh nghiệm sau mỗi buổi dạy

Sau mỗi buổi dạy, giáo viên cần tổ chức buổi họp để đánh giá kết quả và rút ra bài học kinh nghiệm. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dạy học mà còn nâng cao năng lực chuyên môn của giáo viên.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình nghiên cứu bài học trong dạy học Ngữ văn

Mô hình NCBH đã được áp dụng thành công trong nhiều trường học tại Việt Nam, đặc biệt trong dạy học Ngữ văn. Các giáo viên đã sử dụng mô hình này để thiết kế các bài học sinh động, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả hơn. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng mô hình NCBH không chỉ nâng cao chất lượng dạy học mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

4.1. Các trường hợp thành công trong việc áp dụng mô hình NCBH

Nhiều trường học đã áp dụng thành công mô hình NCBH trong dạy học Ngữ văn, từ đó nâng cao chất lượng học tập của học sinh. Các giáo viên đã chia sẻ kinh nghiệm và rút ra bài học quý giá từ thực tiễn.

4.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả của mô hình NCBH

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng mô hình NCBH giúp cải thiện đáng kể kết quả học tập của học sinh. Học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức tốt hơn mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện và sáng tạo.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình nghiên cứu bài học

Mô hình NCBH đã chứng minh được tính khả thi và hiệu quả trong dạy học Ngữ văn. Việc áp dụng mô hình này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dạy học mà còn phát triển năng lực chuyên môn của giáo viên. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển mô hình NCBH để đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

5.1. Tầm quan trọng của việc tiếp tục nghiên cứu mô hình NCBH

Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển mô hình NCBH là cần thiết để nâng cao chất lượng dạy học. Các giáo viên cần được đào tạo và hỗ trợ để áp dụng mô hình này một cách hiệu quả.

5.2. Hướng đi tương lai cho mô hình NCBH trong giáo dục

Trong tương lai, mô hình NCBH cần được mở rộng và áp dụng rộng rãi hơn trong các trường học. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lý giáo dục và giáo viên để đảm bảo tính khả thi của mô hình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản giáo dục và đào tạo nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, việc nâng cao chất lượng dạy học Ngữ văn ở bậc Trung học phổ thông (THPT) trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Theo báo cáo của ngành giáo dục, hiện nay, phương pháp dạy học truyền thống vẫn chiếm ưu thế, dẫn đến tình trạng học sinh (HS) thụ động, thiếu sáng tạo và hứng thú trong học tập. Mô hình “Nghiên cứu bài học” (NCBH) xuất phát từ Nhật Bản, đã được áp dụng thành công tại nhiều quốc gia nhằm cải thiện chất lượng dạy học thông qua sự hợp tác, quan sát và phân tích thực tế việc học của HS. Tại Việt Nam, mô hình này mới được triển khai thử nghiệm, đặc biệt trong môn Ngữ văn, với mục tiêu phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS.

Luận văn tập trung nghiên cứu việc vận dụng mô hình NCBH trong dạy học truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975 cho HS lớp 12 tại trường THPT Nguyễn Huệ, tỉnh Ninh Bình. Phạm vi nghiên cứu bao gồm thiết kế kế hoạch dạy học, tổ chức thực hiện bài học nghiên cứu và đổi mới kiểm tra, đánh giá trong năm học 2019-2020. Mục tiêu cụ thể là xây dựng mô hình bài học phù hợp với đặc trưng truyện ngắn giai đoạn sau 1975, nâng cao năng lực chuyên môn của giáo viên (GV) và hiệu quả học tập của HS. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, đồng thời tạo cơ sở khoa học cho việc nhân rộng mô hình NCBH trong các trường THPT trên toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết về mô hình Nghiên cứu bài học (Lesson Study) và lý thuyết về quá trình dạy học Ngữ văn ở THPT.

1. Lý thuyết mô hình Nghiên cứu bài học (NCBH):
   NCBH là quá trình hợp tác giữa các GV nhằm nghiên cứu, quan sát và phân tích thực tế việc học của HS trong từng bài học cụ thể để cải tiến phương pháp dạy học. Theo Makoto Yoshida, chu trình NCBH gồm ba bước cơ bản: lập kế hoạch bài học nghiên cứu, thực hiện bài học và thảo luận sau bài học. Mục tiêu của NCBH là nâng cao năng lực chuyên môn của GV và chất lượng học tập của HS thông qua sự hợp tác, quan sát và phản hồi liên tục. Các nguyên tắc cơ bản của NCBH bao gồm phát triển trường học thành cộng đồng học tập, khuyến khích GV dự giờ và chia sẻ kinh nghiệm, xây dựng mối quan hệ lắng nghe và đối thoại giữa các thành viên, đồng thời tạo điều kiện cho phụ huynh tham gia vào quá trình giáo dục.

2. Lý thuyết về quá trình dạy học Ngữ văn ở THPT:
   Quá trình dạy học Ngữ văn là tổ chức hoạt động nhận thức độc đáo của HS dưới sự hướng dẫn của GV nhằm hình thành kiến thức, kỹ năng và thái độ. Môn Ngữ văn không chỉ cung cấp kiến thức mà còn giáo dục tư tưởng, tình cảm và nhân cách. Việc đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn cần phát huy tính chủ động, sáng tạo của HS, kết hợp các hoạt động cá nhân và nhóm, đồng thời tôn trọng tính cá nhân trong cảm nhận và đánh giá tác phẩm văn học.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm: mô hình NCBH, quá trình dạy học Ngữ văn, truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975, năng lực chuyên môn của GV, năng lực học tập của HS, đổi mới kiểm tra đánh giá.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc, phân tích và tổng hợp các tài liệu liên quan đến mô hình NCBH, quá trình dạy học Ngữ văn và đặc điểm truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975.

• Phương pháp khảo sát điều tra: Phát phiếu khảo sát cho 11 GV Ngữ văn và 120 HS tại trường THPT Nguyễn Huệ nhằm đánh giá nhận thức, thái độ và thực trạng vận dụng mô hình NCBH trong dạy học Ngữ văn.

• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thiết kế và tổ chức thực nghiệm dạy học theo mô hình NCBH với HS lớp 12, so sánh kết quả học tập giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng.

• Phương pháp quan sát, thống kê và so sánh: Thu thập dữ liệu quan sát giờ học, thống kê kết quả kiểm tra, so sánh tỷ lệ thời gian HS làm việc, mức độ hài lòng và hiệu quả học tập giữa các nhóm.

Cỡ mẫu thực nghiệm gồm 2 lớp 12 với tổng số HS khoảng 60 em, được chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện tại trường THPT Nguyễn Huệ. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong năm học 2019-2020, bao gồm các giai đoạn thiết kế kế hoạch bài học, tổ chức dạy học, quan sát, thảo luận và đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức và vận dụng mô hình NCBH của GV còn hạn chế:
   Kết quả khảo sát cho thấy chỉ khoảng 36% GV có nhận thức đúng về mô hình NCBH, 0% GV thường xuyên vận dụng mô hình này trong dạy học, 18.8% thỉnh thoảng vận dụng. Khoảng 54.1% GV gặp khó khăn trong việc vận dụng mô hình, chủ yếu do thiếu kinh nghiệm và chưa được tập huấn bài bản.

2. HS chưa được tiếp cận thường xuyên với các tiết học theo mô hình NCBH:
   Khoảng 29.2% HS chưa bao giờ được học các tiết học vận dụng mô hình NCBH, 35.2% HS gặp khó khăn khi tham gia các hoạt động học theo mô hình này do thiếu hướng dẫn cụ thể. Chỉ 20.5% HS mong muốn tiếp tục được học các tiết học theo mô hình NCBH.

3. Thiết kế kế hoạch dạy học theo mô hình NCBH giúp tăng cường hoạt động học tập tích cực:
   Kế hoạch bài học được xây dựng với mục tiêu rõ ràng về kiến thức, kỹ năng, thái độ và năng lực, chú trọng các hoạt động nhóm, thảo luận, vận dụng sáng tạo và mở rộng. Tỷ lệ thời gian HS làm việc trong lớp thực nghiệm tăng lên đáng kể so với lớp đối chứng (khoảng 65% so với 40%), đồng thời tỷ lệ câu hỏi và bài tập sáng tạo cũng cao hơn 30%.

4. Kết quả học tập của HS lớp thực nghiệm được cải thiện rõ rệt:
   Điểm kiểm tra cuối kỳ của lớp thực nghiệm cao hơn lớp đối chứng khoảng 15%, mức độ hài lòng của HS về tiết học có vận dụng mô hình NCBH đạt trên 80%, trong khi lớp đối chứng chỉ khoảng 55%. Các biểu đồ so sánh cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê, khẳng định tính hiệu quả của mô hình.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của việc GV chưa vận dụng hiệu quả mô hình NCBH chủ yếu do thiếu kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm thực tiễn, cũng như chưa có sự hỗ trợ đầy đủ từ nhà trường và các cơ quan quản lý giáo dục. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về khó khăn trong đổi mới phương pháp dạy học tại Việt Nam.

Việc thiết kế kế hoạch bài học theo mô hình NCBH đã phát huy được tính linh hoạt, sáng tạo và phù hợp với đặc trưng của truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975, giúp HS phát triển năng lực giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo và kỹ năng hợp tác. Kết quả thực nghiệm cho thấy mô hình này không chỉ nâng cao hiệu quả học tập mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích HS tham gia chủ động.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mô hình NCBH tại Việt Nam đang trong giai đoạn đầu phát triển nhưng đã thể hiện tiềm năng lớn trong việc đổi mới dạy học Ngữ văn. Việc áp dụng mô hình này cần được tiếp tục hoàn thiện, mở rộng và đồng bộ với các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho GV.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh tỷ lệ thời gian HS làm việc, tỷ lệ câu hỏi sáng tạo, mức độ hài lòng của HS và điểm kiểm tra giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng để minh họa rõ nét hiệu quả của mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về mô hình NCBH cho GV Ngữ văn:
   Đào tạo kỹ năng thiết kế kế hoạch bài học, quan sát và phân tích hoạt động học của HS, kỹ năng thảo luận nhóm và phản hồi xây dựng. Mục tiêu nâng tỷ lệ GV vận dụng mô hình lên ít nhất 50% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở GD&ĐT phối hợp với các trường đại học sư phạm.

2. Xây dựng và phổ biến bộ tài liệu hướng dẫn áp dụng mô hình NCBH trong dạy học truyện ngắn Việt Nam sau 1975:
   Bao gồm giáo án mẫu, phiếu học tập, thang đo đánh giá năng lực HS. Thời gian hoàn thành trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ môn Ngữ văn các trường đại học, Sở GD&ĐT.

3. Tăng cường hỗ trợ cơ sở vật chất và thiết bị dạy học hiện đại:
   Trang bị phòng học thông minh, máy chiếu, máy tính, thiết bị ghi hình để phục vụ quan sát và phân tích bài học. Mục tiêu nâng cao chất lượng thực nghiệm và quan sát. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu nhà trường, Sở GD&ĐT.

4. Khuyến khích xây dựng cộng đồng học tập giữa các GV trong và ngoài trường:
   Tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo mô hình NCBH định kỳ, chia sẻ kinh nghiệm, bài học thành công và khó khăn. Mục tiêu tạo môi trường hợp tác bền vững, nâng cao năng lực chuyên môn. Chủ thể thực hiện: Nhà trường, tổ chuyên môn.

5. Đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực:
   Thiết kế các dạng câu hỏi, bài tập vận dụng, sáng tạo phù hợp với mô hình NCBH, đánh giá toàn diện năng lực HS. Thời gian áp dụng trong 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: GV Ngữ văn, Ban giám hiệu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Ngữ văn THPT:
   Nhận được hướng dẫn cụ thể về cách thiết kế và tổ chức dạy học theo mô hình NCBH, nâng cao năng lực chuyên môn và hiệu quả giảng dạy.

2. Cán bộ quản lý giáo dục:
   Có cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, kế hoạch bồi dưỡng GV và triển khai mô hình NCBH trong các trường phổ thông.

3. Nhà nghiên cứu giáo dục và sinh viên sư phạm:
   Tài liệu tham khảo quý giá về lý luận và thực tiễn vận dụng mô hình NCBH trong dạy học Ngữ văn, đặc biệt là truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975.

4. Phụ huynh học sinh:
   Hiểu rõ hơn về phương pháp dạy học hiện đại, vai trò của phụ huynh trong việc hỗ trợ HS học tập hiệu quả theo mô hình NCBH.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình Nghiên cứu bài học (NCBH) là gì?
   NCBH là quá trình hợp tác giữa các giáo viên để thiết kế, thực hiện, quan sát và phân tích bài học nhằm cải tiến phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng học tập của học sinh. Ví dụ, GV cùng nhau xây dựng kế hoạch bài học, dự giờ và thảo luận để điều chỉnh phù hợp.

2. Tại sao cần áp dụng mô hình NCBH trong dạy học Ngữ văn?
   Mô hình giúp GV hiểu rõ hơn cách HS tiếp nhận kiến thức, phát hiện khó khăn và điều chỉnh phương pháp phù hợp, từ đó tăng tính tích cực, sáng tạo của HS. Trong thực tế, mô hình đã giúp tăng 15% điểm kiểm tra và nâng cao sự hài lòng của HS.

3. Mô hình NCBH có phù hợp với đặc trưng truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975 không?
   Rất phù hợp vì truyện ngắn giai đoạn này có tính hướng nội, phức tạp về nội dung và nghệ thuật, đòi hỏi phương pháp dạy học linh hoạt, phát huy hoạt động nhóm và sáng tạo của HS, điều mà NCBH đáp ứng tốt.

4. Khó khăn khi triển khai mô hình NCBH là gì?
   Chủ yếu là GV thiếu kinh nghiệm, chưa được tập huấn đầy đủ, thiếu sự hỗ trợ về cơ sở vật chất và thời gian dành cho hoạt động hợp tác. Ví dụ, khảo sát cho thấy 54% GV gặp khó khăn trong vận dụng mô hình.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả vận dụng mô hình NCBH?
   Cần tổ chức tập huấn chuyên sâu, xây dựng tài liệu hướng dẫn, tăng cường cơ sở vật chất, khuyến khích hợp tác giữa GV và đổi mới kiểm tra đánh giá. Việc này đã được đề xuất trong luận văn với lộ trình cụ thể trong 1-2 năm tới.

Kết luận

• Mô hình Nghiên cứu bài học là phương pháp hiệu quả để đổi mới dạy học Ngữ văn, đặc biệt trong dạy truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975 cho HS lớp 12.
• Nghiên cứu đã thiết kế thành công kế hoạch bài học theo mô hình NCBH, tổ chức thực nghiệm và chứng minh tính khả thi, hiệu quả qua các chỉ số về điểm số, thời gian HS làm việc và mức độ hài lòng.
• Nhận thức và vận dụng mô hình NCBH của GV còn hạn chế, cần có các giải pháp bồi dưỡng, hỗ trợ và đổi mới kiểm tra đánh giá đồng bộ.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực GV, cải thiện cơ sở vật chất và xây dựng cộng đồng học tập bền vững trong nhà trường.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo bao gồm mở rộng thực nghiệm, hoàn thiện tài liệu hướng dẫn và triển khai mô hình trên diện rộng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Ngữ văn THPT.

Các nhà quản lý giáo dục, GV và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng và phát triển mô hình NCBH trong thực tiễn dạy học nhằm góp phần đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, nội dung luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài Chƣơng 2: Tổ chức thực hiện mô hình NCBH trong dạy học truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975 cho HS lớp 12 Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Khái quát về mô hình Nghiên cứu bài học 1. Khái niệm “Nghiên cứu bài học” Theo Hiệp hội NCBH thế giới (WALS), NCBH đang là mô hình nhằm đổi mới nhà trƣờng và cải thiện chất lƣợng GD thông qua hoạt động GV nghiên cứu, xem xét thực tế việc học của HS và những vấn đề liên quan. Mô hình này có nguồn gốc từ Nhật Bản sau đó đƣợc giới thiệu, phát triển ở châu Á, châu Mỹ, châu Phi, châu Âu với khoảng 32 nƣớc, trong đó có Việt Nam.

NCBH đang đƣợc phát triển trên thế giới gồm: mô hình NCBH “cộng đồng học tập” và mô hình NCBH. Mô hình NCBH thông thƣờng đi sâu vào việc cải thiện chất lượng việc học của HS ở những vấn đề học tập cụ thể, thông qua nghiên cứu nhằm hướng đến các bài học mẫu mực để GV vận dụng. Mô hình NCBH “cộng đồng học tập” hướng nhiều hơn đến cải thiện mối quan hệ nhà trường, thay đổi văn hoá nhà trường, nâng cao năng lực chuyên môn của GV để đáp ứng việc học đa dạng của HS. Thuật ngữ NCBH (tiếng Anh là Lesson Study hoặc Lesson Research) dùng để chỉ một quá trình nghiên cứu, học hỏi từ thực tế của một hay một nhóm GV trong nhà trƣờng nhằm nâng cao chất lƣợng học tập của HS.

NCBH có trọng tâm là nghiên cứu việc học của HS thông qua từng chủ đề, bài học, môn học, lớp học … Theo E.Saito (2009), NCBH là một cách tiếp cận việc học tập chuyên môn nhấn mạnh đến việc GV cùng nhau thiết kế kế hoạch dạy học, dự giờ, chia sẻ thực tế việc học của HS [23] Theo Vũ Thị Sơn và Nguyễn Duân (2009), NCBH là một cách để nâng cao năng lực chuyên môn cho GV thông qua nghiên cứu các hoạt động dạy học qua từng bài học[19, tr15-16] 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Nhƣ vậy, NCBH là quá trình GV cùng nhau nghiên cứu, học hỏi từ thực tế. Hoạt động này có kế hoạch, đƣợc thực hiện thƣờng xuyên, thông qua những bài học, môn học tại trƣờng, lớp mình nhằm nâng cao năng lực chuyên môn - nghiệp vụ gắn với đảm bảo cơ hội học tập và nâng cao chất lƣợng, hiệu quả việc học của từng HS [15, tr. Mục đích, ý nghĩa của Nghiên cứu bài học a. Mục đích Có thể thấy có 4 mục đích chính thúc đẩy quá trình NCBH: - Để hiểu rõ hơn về cách HS học những gì mà GV dạy, cách HS phản ứng với các nội dung học tập, thấy đƣợc mức độ tác động của các PPDH mà mình đang sử dụng.

- Để tạo ra hiệu quả cao trong quá trình học tập, tạo cơ sở thuận lợi và mối liên hệ tốt với các môn học khác. Các môn học không chỉ nằm riêng rẽ mà chúng có mối liên hệ chặt chẽ với nhau trong hệ thống nội dung kiến thức chung cần đào tạo cho HS. - Để cải thiện việc dạy học của GV thông qua sự hợp tác có hệ thống với các GV khác trong trƣờng hay cụm trƣờng. Thông qua sự hợp tác, các GV chia sẻ cho nhau những kinh nghiệm về bài học để cùng nhau hoàn thiện nhằm mang lại hiệu quả cao nhất cho việc học tập của HS và làm phong phú thêm kinh nghiệm dạy học của mình.

- Để xây dựng, nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực sƣ phạm của GV. Ngoài ra, NCBH còn có mục đích làm tăng tính chuyên nghiệp của GV. Những phân tích trên cho thấy NCBH có mục tiêu kép là cải tiến thực tiễn dạy học và phát triển năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, nghiên cứu cải tạo thực tiễn của GV. Vì thế, NCBH sẽ tác động đến cả 3 thành phần: năng lực chuyên môn của GV, thực tiễn dạy học và học tập của HS.

Tuy nhiên, tránh những hiểu nhầm về NCBH nhƣ: (1) NCBH không phải là các lớp đào tạo, bồi 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] dƣỡng GV; (2) NCBH không phải là để đƣa ra những giáo án tốt, tuyệt vời; (3) NCBH không đƣợc thực hiện đơn độc, riêng biệt bởi từng GV; (4) NCBH không phải chỉ là việc thực hiện xong một bài học, mà cải tiến và phát triển bài học liên tục, nâng cao năng lực thực hiện của GV. Ý nghĩa NCBH là một mô hình bồi dƣỡng, phát triển chuyên môn nghiệp vụ cho GV bởi những lợi ích to lớn mà nó mang lại cho những ngƣời tham gia. Mục đích của NCBH là tìm hiểu những gì HS nghĩ, những gì HS tƣ duy để có những PPDH phù hợp chứ không phải là một bài học biểu diễn. Tất cả các thành viên trong nhóm đều phải có những đóng góp và các ý tƣởng đó cần phải đƣợc tôn trọng.

Do vậy, bài học là thuộc về cả nhóm chứ không phải của riêng ngƣời dạy. Nhƣ vậy khi các thành viên tham gia vào NCBH thì sẽ kết hợp đƣợc những ƣu điểm và cùng hoàn thiện bài học hơn. Thông qua NCBH, GV cảm thấy tập trung hơn vào bài học và tăng sự thích thú trong công việc dạy học. NCBH là để cải tiến nội dung dạy học cụ thể nên thông qua quá trình hợp tác với các GV trong nhóm, họ hiểu sâu hơn về nội dung kiến thức của bài học vì chính họ phải đào sâu suy nghĩ hơn và đƣợc bổ sung từ ý kiến của những ngƣời khác, qua đó năng lực sƣ phạm của họ đƣợc cải thiện.

GV phải cùng nhau thảo luận về những phản ứng có thể có ở HS trong quá trình học để có những PPDH cho phù hợp. Nhƣ vậy GV có thể dự kiến trƣớc đƣợc những kết quả đối với một bài học và những phản ứng của các HS trong lớp. NCBH đặt trọng tâm vào học tập của HS. Thông qua quan sát và thảo luận về những gì đang xảy ra trong lớp học, cách HS phản ứng với các tác động, GV tham gia có nhận thức đầy đủ hơn về cách HS học và suy nghĩ cũng nhƣ cách HS hiểu bài, đáp lại những cái GV dạy.

Hơn nữa, tham gia NCBH giúp GV học đƣợc cách quan sát, không phải là quan sát những cái bề ngoài hời hợt mà là quan sát quá trình HS học những cái họ dạy. GV học đƣợc cách phân tích, rút ra 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] kết luận, sửa đổi từ những số liệu quan sát đƣợc. Ngoài ra, tham gia NCBH giúp GV nâng cao kĩ năng thiết kế công cụ dạy học để làm cho học tập và tƣ duy của HS trở nên dễ hiểu đối với GV và có thể nhìn thấy đƣợc. NCBH thúc đẩy, duy trì sự hợp tác giữa các GV, giúp các GV phát triển kĩ năng làm việc nhóm, góp phần phát triển không khí hợp tác, đoàn kết trong nhà trƣờng.

NCBH tạo ra cộng đồng học tập, văn hóa học tập và củng cố tình đồng nghiệp trong nhà trƣờng. Tham gia vào NCBH GV thực hiện vai trò của ngƣời nghiên cứu, cải tạo thực tiễn và họ trở nên vững vàng hơn về chuyên môn, nghiệp vụ, tăng sự chuyên nghiệp của GV và giúp GV tự tin hơn trong việc giải quyết vấn đề của thực tiễn để nâng cao chất lƣợng dạy học của mình. NCBH tạo cơ hội cho GV có thể quan tâm tới tất cả các HS trong lớp, tạo cơ hội phát triển cho mọi HS. Và dẫn tới hệ quả tất yếu là nâng cao chất lƣợng học tập của HS.

Ngoài ra NCBH còn là cái cầu kết nối các nội dung kiến thức, giữa các bộ môn để thu đƣợc sự hỗ trợ bổ sung tốt nhất giữa các bộ môn góp phần đào tạo toàn diện cho HS, giữa các cấp học để thu đƣợc chƣơng trình đào tạo mạch lạc, thông suốt. Một lợi ích nữa xuất phát từ tính linh hoạt, ƣu việt của NCBH, đó là nó có thể thực hiện đƣợc ở mọi cấp học, mọi môn học từ các môn tự nhiên, xã hội,… cho tới các môn giáo dục thể chất, nó cũng không đòi hỏi một sự đầu tƣ khổng lồ mà chỉ cần một nhóm GV sẵn sàng hợp tác cùng nhau. Qua việc NCBH chúng ta có thể nhận ra tính ƣu việt của NCBH so với các hình thức bồi dƣỡng nghiệp vụ khác. NCBH xuất phát từ thực tiễn cần giải quyết những khó khăn thực tiễn trong lớp học của GV.

Thông qua NCBH GV đƣợc hợp tác, làm việc cùng nhau để hoàn thiện việc xây dựng một kế hoạch bài học. NCBH đƣợc sử dụng nhƣ là một mô hình bồi dƣỡng, phát triển nghiệp vụ cho GV, bởi nó mang lại cho các GV nhiều lợi ích khi tham gia [9, tr69], [19, tr15-16], [25]. 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trước hết, tham gia vào NCBH để cải tiến dạy học nội dung cụ thể GV sẽ hiểu về nội dung đó hơn và suy nghĩ nhiều về cách dạy nội dung đó. Thứ hai, NCBH cung cấp cho GV cơ hội để xem xét việc dạy và học diễn ra trong thực tiễn một cách khách quan thông qua dữ liệu quan sát giờ học trực tiếp hoặc gián tiếp (qua số liệu quan sát của các GV khác, băng hình, ý kiến nhận xét.

Do đó, GV phát hiện và đánh giá đƣợc mức độ tác động của những phƣơng pháp và kĩ thuật dạy học mình sử dụng đến học tập của HS. Thứ ba, NCBH đặt trọng tâm vào học tập của HS. Thông qua quan sát và thảo luận về những gì đang xảy ra trong lớp học, cách HS phản ứng với các tác động, GV tham gia có nhận thức đầy đủ hơn về cách HS học và suy nghĩ cũng nhƣ cách HS hiểu bài, đáp lại những cái GV dạy. Hơn nữa, tham gia NCBH giúp GV nâng cao kĩ năng quan sát và thiết kế công cụ để làm cho học tập và tƣ duy của HS trở nên dễ hiểu đối với GV và có thể nhìn thấy đƣợc.

Thứ tư, NCBH thúc đẩy, duy trì sự hợp tác giữa các GV. Việc hợp tác này thu hẹp khoảng cách giữa các thành viên trong nhóm nghiên cứu và góp phần tạo ra không khí hợp tác, đoàn kết trong nhà trƣờng. NCBH tạo ra cộng đồng học tập, văn hoá học tập và củng cố tình đồng nghiệp trong nhà trƣờng.