Vai Trò Của Văn Hóa Thẩm Mỹ Đối Với Sự Phát Triển Nhân Cách Sinh Viên Việt Nam Hiện Nay

Luận án tiến sĩ nghiên cứu vai trò của văn hóa thẩm mỹ đối với sự phát triển nhân cách sinh viên việt nam hiện nay, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề xuất giải

• Tác giả: Lê Thị Thùy Dung
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Huyên
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Vai Trò Của Văn Hóa Thẩm Mỹ Đối Với Sự Phát Triển Nhân Cách Sinh Viên Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Văn Hóa Thẩm Mỹ Phát Triển Nhân Cách

Trong bối cảnh xây dựng chủ nghĩa xã hội và hội nhập quốc tế, vai trò của thế hệ trẻ, đặc biệt là sinh viên Việt Nam, trở nên vô cùng quan trọng. Đảng và Nhà nước nhấn mạnh việc xây dựng nhân cách con người Việt Nam toàn diện về lý tưởng, trí tuệ, đạo đức, lối sống, thể chất và tinh thần tự tôn dân tộc. Sinh viên là bộ phận ưu tú, nguồn bổ sung trí thức chủ yếu, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của đất nước. Sự phát triển toàn diện của sinh viên là tiền đề quan trọng để đóng góp vào tiến bộ xã hội. Do đó, việc nghiên cứu và phát huy vai trò văn hóa đối với nhân cách của sinh viên Việt Nam là một vấn đề cấp thiết, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa, khi các yếu tố tiêu cực từ bên ngoài tác động không nhỏ đến nhận thức và hành vi của một bộ phận sinh viên. Luận án này đi sâu vào phân tích vấn đề này, nhằm góp phần xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa.

1.1. Định Nghĩa Văn Hóa Thẩm Mỹ Cái Đẹp và Sự Hài Hòa

Văn hóa thẩm mỹ hiện diện trong mọi hoạt động của con người, tác động thông qua cái đẹp và sự hài hòa với chân, thiện, ích. Nó khơi dậy năng lực thẩm mỹ và sáng tạo tiềm ẩn, lay động cảm xúc tinh tế. Tác động thẩm mỹ thúc đẩy nhu cầu cảm thụ và sáng tạo cái đẹp không chỉ trong nghệ thuật mà còn trong mọi hoạt động sản xuất. Nhờ đó, nó tác động đến thế giới tinh thần, góp phần hình thành và phát triển nhân cách. "Văn hóa thẩm mỹ thống nhất về bản chất với nhân cách cao đẹp," trích dẫn từ luận án, khẳng định sự đồng hóa và văn hóa hóa bản chất con người, hướng đến sự phát triển toàn diện.

1.2. Mối Liên Hệ Giữa Văn Hóa Thẩm Mỹ và Nhân Cách Sinh Viên

Văn hóa thẩm mỹ và nhân cách là hai khía cạnh quan trọng trong bản chất con người, có những nét tương đồng. Văn hóa thẩm mỹ là sự đồng hóa, thẩm mỹ hóa, văn hóa hóa bản chất con người, quá trình lịch sử chứa đựng xu hướng tự thoát khỏi cái thực dụng tầm thường, nhằm phát hiện và khẳng định bản chất người. Mục đích của văn hóa thẩm mỹ trùng khớp với mục đích nhân hóa, văn hóa hóa con người, xây dựng nhân cách theo yêu cầu xã hội. Việc nghiên cứu bản chất và sức mạnh của văn hóa thẩm mỹ có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng và phát triển nhân cách của giới trí thức tương lai.

II. Thách Thức Suy Thoái Đạo Đức Thẩm Mỹ ở Sinh Viên

Trong quá trình hội nhập quốc tế, bên cạnh những yếu tố tích cực, nhiều yếu tố tiêu cực tác động đến nhận thức và hành vi của một bộ phận sinh viên Việt Nam. Nhiều vấn đề liên quan đến tư tưởng, quan điểm, lối sống, đạo đức, nhân cách đang bị suy thoái, lệch lạc. Những giá trị truyền thống, thuần phong mỹ tục có xu hướng bị xem nhẹ. Việc tìm hiểu, phân tích và tiếp thu các xu hướng tư tưởng, trào lưu xã hội hiện đại còn cảm tính, thiếu cân nhắc. Những “lệch chuẩn” trong nhân cách cần được điều chỉnh để sinh viên đáp ứng yêu cầu của thời đại. Vì vậy, cần phải có những giải pháp, phương pháp giáo dục mang tính thẩm mỹ để điều chỉnh và định hướng đúng đắn nhân cách cho sinh viên trong xã hội hiện đại.

2.1. Tác Động Văn Hóa Tiêu Cực Đến Nhận Thức Thẩm Mỹ

Toàn cầu hóa mang đến sự du nhập của nhiều luồng văn hóa, trong đó có những yếu tố đi ngược lại với các giá trị truyền thống và chuẩn mực đạo đức. Điều này dẫn đến sự xáo trộn trong nhận thức thẩm mỹ của sinh viên, khiến họ khó phân biệt được cái đẹp thực sự và những giá trị ảo, lệch lạc. Sự dễ dãi trong tiếp nhận văn hóa ngoại lai, thiếu chọn lọc, cũng góp phần làm suy giảm tinh thần thẩm mỹ và đạo đức của sinh viên.

2.2. Thiếu Hụt Giáo Dục Thẩm Mỹ Toàn Diện Cho Sinh Viên

Chương trình giáo dục hiện nay chưa chú trọng đúng mức đến việc giáo dục thẩm mỹ cho sinh viên. Các môn học về văn hóa, nghệ thuật thường bị xem nhẹ, không được đầu tư đúng mức. Điều này dẫn đến việc sinh viên thiếu kiến thức, kỹ năng để cảm thụ, đánh giá và sáng tạo cái đẹp. Hệ quả là họ dễ bị ảnh hưởng bởi những trào lưu văn hóa tiêu cực, không có khả năng tư duy phản biện và bảo vệ các giá trị truyền thống.

III. Phương Pháp Nâng Cao Giáo Dục Thẩm Mỹ Trong Nhà Trường

Để phát huy vai trò của văn hóa thẩm mỹ trong phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam, cần nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mỹ trong nhà trường. Điều này bao gồm việc đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy các môn học về văn hóa, nghệ thuật, tăng cường các hoạt động ngoại khóa mang tính thẩm mỹ, tạo môi trường văn hóa lành mạnh, khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động sáng tạo nghệ thuật. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến việc bồi dưỡng đạo đức thẩm mỹ, giúp sinh viên nhận thức được giá trị của cái đẹp chân chính, hướng đến những giá trị nhân văn cao cả.

3.1. Đổi Mới Nội Dung và Phương Pháp Giáo Dục Thẩm Mỹ

Cần đổi mới nội dung giáo dục thẩm mỹ theo hướng tích hợp, liên môn, gắn lý thuyết với thực tiễn. Các môn học về văn hóa, nghệ thuật cần được thiết kế một cách sinh động, hấp dẫn, khơi gợi sự hứng thú của sinh viên. Phương pháp giảng dạy cần đa dạng, sáng tạo, khuyến khích sinh viên chủ động tham gia vào quá trình học tập, phát huy khả năng sáng tạo và tư duy phản biện.

3.2. Xây Dựng Môi Trường Văn Hóa Nghệ Thuật Lành Mạnh

Nhà trường cần tạo ra một môi trường văn hóa nghệ thuật lành mạnh, phong phú, đa dạng, đáp ứng nhu cầu tinh thần của sinh viên. Tổ chức thường xuyên các hoạt động văn hóa, nghệ thuật như các buổi biểu diễn, triển lãm, hội thi, câu lạc bộ. Khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động này, giúp họ phát triển năng lực cảm thụ thẩm mỹ và khả năng sáng tạo, bồi dưỡng tâm hồn và đời sống tinh thần phong phú.

IV. Giải Pháp Tăng Cường Hoạt Động Văn Hóa Ngoài Giờ Lên Lớp

Ngoài việc nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mỹ trong nhà trường, cần tăng cường các hoạt động văn hóa ngoài giờ lên lớp. Các hoạt động này có thể bao gồm việc tổ chức các chuyến tham quan bảo tàng, di tích lịch sử, các làng nghề truyền thống; mời các nghệ sĩ, nhà văn, nhà nghiên cứu đến giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm; tổ chức các cuộc thi về văn hóa, nghệ thuật; thành lập các câu lạc bộ, đội, nhóm về văn hóa, nghệ thuật. Các hoạt động này giúp sinh viên tiếp cận với văn hóa một cách trực quan, sinh động, bồi dưỡng tình yêu với văn hóa dân tộc, phát triển nhận thức thẩm mỹ và năng lực sáng tạo.

4.1. Tổ Chức Các Chuyến Tham Quan Trải Nghiệm Thực Tế

Các chuyến tham quan bảo tàng, di tích lịch sử, các làng nghề truyền thống giúp sinh viên hiểu rõ hơn về lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán của dân tộc. Việc trải nghiệm thực tế giúp họ cảm nhận được cái đẹp trong cuộc sống, từ đó bồi dưỡng tình yêu với quê hương, đất nước và văn hóa dân tộc.

4.2. Giao Lưu Với Nghệ Sĩ Nhà Văn Nhà Nghiên Cứu

Việc giao lưu với các nghệ sĩ, nhà văn, nhà nghiên cứu giúp sinh viên tiếp cận với những kiến thức, kinh nghiệm quý báu về văn hóa, nghệ thuật. Họ có thể học hỏi được những kỹ năng, phương pháp sáng tạo, được truyền cảm hứng để theo đuổi đam mê văn hóa, nghệ thuật. Thông qua những buổi giao lưu, sinh viên sẽ hình thành nhân cách và những phẩm chất tốt đẹp.

V. Nghiên Cứu Tác Động của Văn Hóa Thẩm Mỹ Đến Sinh Viên

Nghiên cứu cần tập trung đánh giá tác động của văn hóa thẩm mỹ đến nhân cách của sinh viên Việt Nam thông qua khảo sát, phỏng vấn, phân tích dữ liệu định tính và định lượng. Cần xác định rõ những yếu tố văn hóa nào có tác động tích cực, yếu tố nào có tác động tiêu cực đến sinh viên. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chính sách, giải pháp nhằm phát huy vai trò của văn hóa thẩm mỹ trong phát triển nhân cách sinh viên một cách hiệu quả nhất. Đồng thời, nghiên cứu cũng cần đề xuất những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế, bất cập trong công tác giáo dục thẩm mỹ hiện nay.

5.1. Khảo Sát Đánh Giá Nhận Thức và Thái Độ Thẩm Mỹ

Tiến hành khảo sát, đánh giá nhận thức và thái độ thẩm mỹ của sinh viên về các vấn đề văn hóa, nghệ thuật, đạo đức, lối sống. Phân tích dữ liệu thu thập được để xác định những điểm mạnh, điểm yếu trong nhận thức thẩm mỹ của sinh viên, từ đó đề xuất những giải pháp phù hợp để nâng cao nhận thức và thái độ thẩm mỹ cho họ.

5.2. Phân Tích Tác Động Của Các Yếu Tố Văn Hóa Khác Nhau

Phân tích tác động của các yếu tố văn hóa khác nhau (ví dụ: văn hóa gia đình, văn hóa nhà trường, văn hóa truyền thông) đến nhân cách của sinh viên. Xác định những yếu tố văn hóa nào có tác động tích cực, yếu tố nào có tác động tiêu cực, từ đó đề xuất những giải pháp để tăng cường tác động tích cực và giảm thiểu tác động tiêu cực.

VI. Kết Luận Văn Hóa Thẩm Mỹ Chìa Khóa Phát Triển Nhân Cách

Văn hóa thẩm mỹ đóng vai trò quan trọng trong phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam. Việc phát huy vai trò này đòi hỏi sự nỗ lực của toàn xã hội, đặc biệt là nhà trường, gia đình và bản thân sinh viên. Cần có những chính sách, giải pháp đồng bộ, hiệu quả để nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mỹ, tạo môi trường văn hóa lành mạnh, khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, bồi dưỡng tình yêu với văn hóa dân tộc. Chỉ khi đó, sinh viên mới có thể phát triển toàn diện về nhân cách, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Bồi Dưỡng Tinh Thần Thẩm Mỹ

Việc bồi dưỡng tinh thần thẩm mỹ cho sinh viên là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần hình thành những phẩm chất tốt đẹp như lòng yêu nước, tinh thần nhân ái, trách nhiệm với cộng đồng. Tinh thần thẩm mỹ giúp sinh viên sống có ý nghĩa hơn, biết trân trọng những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống.

6.2. Định Hướng Phát Triển Văn Hóa Thẩm Mỹ Bền Vững

Cần có những định hướng phát triển văn hóa thẩm mỹ bền vững, phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội của đất nước. Chú trọng bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa văn hóa thế giới. Xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, góp phần vào sự phát triển toàn diện của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận án đƣợc kết cấu gồm 3 chƣơng, 9 tiết.nay 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 LÝ LUẬN VỀ VAI TRÕ CỦA VĂN HÓA THẨM MỸ ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH SINH VIÊN 1. Văn hóa thẩm mỹ, nhân cách, những nét tƣơng đồng giữa văn hóa thẩm mỹ và nhân cách 1. Văn hoá thẩm mỹ 1. Khái niệm và bản chất của văn hóa thẩm mỹ Khi tìm hiểu về văn hoá thẩm mỹ dƣới các khía cạnh khác nhau, các nhà nghiên cứu nƣớc ngoài và các nhà nghiên cứu Việt Nam đã đƣa ra nhiều quan niệm về văn hoá thẩm mỹ.

Nhƣ trong giáo trình “Cơ sở lý luận văn hoá Mác-Lênin”, tập thể tác giả Liên Xô do A.Ácnônđốp chủ biên đã khẳng định: “Văn hoá thẩm mỹ là một thành tố nằm trong hệ thống văn hoá tinh thần. Chức năng đặc thù của văn hoá thẩm mỹ là đem lại cho chủ thể con ngƣời một biểu tƣợng trực quan một hiện thực nhƣ lý tƣởng mong muốn” [1, tr. Bằng cách liệt kê những lĩnh vực biểu hiện của văn hoá thẩm mỹ, hai tác giả I.Lukin và Scacherơsicốp cho rằng, “văn hoá thẩm mỹ đƣợc hợp thành bởi các giá trị thẩm mỹ (tức là bởi những giá trị thể hiện cái đẹp và cái cao cả trong mọi hoạt động sống của con ngƣời nhƣ trong lĩnh vực lao động, trong các quan hệ xã hội, trong giao tiếp, trong sinh hoạt, trong nghệ thuật); bởi những tập quán, phƣơng thức, phƣơng tiện mà con ngƣời có đƣợc và sử dụng để cảm thụ, nhận thức, chiếm lĩnh các giá trị này; bởi các năng lực tự hoạt động sáng tạo đƣợc thực hiện trong các công trình lao động, khoa học và nghệ thuật mang tính chất và ý nghĩa thẩm mỹ” [77, tr. Các nhà nghiên cứu Việt Nam, nhƣ Đỗ Huy trong cuốn “Mỹ học với tƣ cách là một khoa học” coi văn hoá thẩm mỹ là biểu hiện tập trung của quan hệ thẩm mỹ.

Văn hoá thẩm mỹ chính là trình độ của con ngƣời trong thƣởng (LUAN.nay 20 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thức, đánh giá và sáng tạo thẩm mỹ: “Văn hoá thẩm mỹ là sự thể hiện những năng lực thẩm mỹ của bản chất con ngƣời. Đó là sự thể hiện toàn bộ sức mạnh, khả năng sáng tạo có dự kiến của con ngƣời theo quy luật cái đẹp. Trong quá trình thể hiện các lực lƣợng bản chất theo quy luật cái đẹp, con ngƣời xác lập các quan hệ thẩm mỹ. Hành động lịch sử đầu tiên của con ngƣời là thoả mãn nhu cầu thực dụng.

Bản chất ngƣời là bản chất sáng tạo. Con ngƣời khi sáng tạo ra đời sống xã hội thì nó cần tái sản xuất các thể chất cá nhân. Nó tạo ra các hoạt động sống, kiểu sống nhất định, trạng thái nhất định của hoạt động sống. Đó là quá trình hoàn thiện cuộc sống vƣơn tới giá trị chân thiện mỹ” [55, tr.

Mặc dù có những khác biệt trong chi tiết song các quan niệm trên đều thống nhất ở chỗ cho rằng văn hoá thẩm mỹ là một phƣơng diện đặc thù của văn hoá nói chung. Nó không có lĩnh vực tồn tại riêng mà hoà quyện vào nền văn hoá, làm cho nền văn hoá đạt tới sự vận hành “theo quy luật của cái đẹp”. Nếu văn hóa đƣợc hiểu nhƣ là mức độ biểu hiện và thực hiện các sức mạnh bản chất của con ngƣời nhƣ là phƣơng thức nhân tính của các hoạt động đó thì văn hóa thẩm mỹ chính là sự thể hiện và thực hiện các năng lực thẩm mỹ của con ngƣời trong toàn bộ các hoạt động xã hội của họ, phƣơng thức thẩm mỹ của các hoạt động đó. Tính đặc thù của văn hoá thẩm mỹ thể hiện ở nhân tố thẩm mỹ.

Nó đƣợc hình thành trong hoạt động thẩm mỹ, trong đời sống thẩm mỹ, do các nhu cầu cảm thụ, nhận thức, đánh giá và sáng tạo thẩm mỹ của con ngƣời thôi thúc, quy định và đến lƣợt mình, văn hoá thẩm mỹ lại là công cụ để con ngƣời cảm thụ, nhận thức, đánh giá và sáng tạo các giá trị thẩm mỹ. Văn hoá thẩm mỹ là khái niệm dùng để chỉ những giá trị đƣợc mang lại từ những hoạt động của con ngƣời trong thƣởng thức, đánh giá và sáng tạo các giá trị thẩm mỹ, nó biểu hiện một loại hình đặc thù, có trình độ tổng hợp phát triển cao của văn hoá xã hội. Văn hóa thẩm mỹ là một bộ phận quan (LUAN.nay 21 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trọng hợp thành và là bộ phận hữu cơ của nền văn hóa nhân loại. Văn hoá thẩm mỹ thống nhất với văn hoá từ bản chất, đặc trƣng đến cấu trúc, đồng thời văn hoá thẩm mỹ lại biểu hiện nhƣ một lĩnh vực văn hoá đặc thù – lĩnh vực thẩm mỹ.

Văn hoá thẩm mỹ tồn tại trong mọi hoạt động của con ngƣời. Trong đó, văn hoá nghệ thuật là hạt nhân của văn hoá thẩm mỹ. Bởi, mục đích trực tiếp của sáng tạo nghệ thuật chính là việc thể hiện những năng lực tinh thần, tình cảm, cảm quan, những quan điểm và lý tƣởng thẩm mỹ của con ngƣời. Nói nhƣ vậy, không có nghĩa văn hoá thẩm mỹ chỉ tồn tại trong các hoạt động nghệ thuật mà nó còn tồn tại trong những hoạt động ngoài nghệ thuật của con ngƣời.

Dù trong lĩnh vực sản xuất vật chất hay sản xuất tinh thần thì bản chất của con ngƣời chính là năng lực sáng tạo một cách toàn diện, vƣơn tới cái đẹp, cái hài hoà, hoàn mỹ. Hoạt động của con ngƣời bao giờ cũng là hoạt động có đối tƣợng, kết quả cuối cùng của hoạt động thẩm mỹ là việc tạo nên các giá trị thẩm mỹ. Do đó, ở đâu có hoạt động sống của con ngƣời thì ở đó có văn hoá thẩm mỹ. Kế thừa quan điểm của các nhà nghiên cứu đi trƣớc, tác giả nhận định: văn hóa thẩm mỹ là một thể thống nhất hữu cơ các giá trị thẩm mỹ và hoạt động sáng tạo thẩm mỹ của con ngƣời đang hiện thực hóa những năng lực thẩm mỹ của họ, đồng thời, văn hóa thẩm mỹ còn là một hệ thống độc đáo xuyên suốt tất cả các lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội từ kinh tế, chính trị, khoa học… đến các quan hệ, các giao tiếp của con ngƣời.

Văn hoá thẩm mỹ là một hệ thống chỉnh thể bao hàm bên trong nó những năng lực tinh thần - thực tiễn đặc biệt, giúp con ngƣời có khả năng hoạt động theo các quy luật của cái đẹp nhằm cảm thụ, nhận thức, đánh giá và sáng tạo các giá trị thẩm mỹ. Nó góp phần to lớn vào việc giáo dục, xây dựng và phát triển nhu cầu (LUAN.nay 22 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thẩm mỹ, ý thức thẩm mỹ, năng lực thẩm mỹ và tình cảm thẩm mỹ cho con ngƣời, làm cho con ngƣời và xã hội ngày càng hoàn thiện hơn. Cấu trúc của văn hóa thẩm mỹ Các nhà nghiên cứu đƣa ra nhiều quan niệm về văn hoá thẩm mỹ thì đồng thời cũng có nhiều cách phân chia cấu trúc của văn hoá thẩm mỹ. Các giáo trình thẩm mỹ của các tác giả Liên xô và Việt Nam đều cho rằng văn hoá thẩm mỹ đƣợc thể hiện trong các lĩnh vực chủ yếu, đó là khách thể thẩm mỹ, chủ thể thẩm mỹ và nghệ thuật.

Trong các công trình nghiên cứu của mình, các nhà nghiên cứu mỹ học ở Việt Nam nhƣ: Hoài Lam, Đỗ Huy, Đỗ Văn Khang, Nguyễn Văn Huyên, Lê Ngọc Trà … về cơ bản cũng đồng quan điểm nhƣ trên. Theo Lƣơng Quỳnh Khuê, văn hoá thẩm mỹ bao gồm: năng lực thẩm mỹ, hoạt động thẩm mỹ và các giá trị thẩm mỹ. Kế thừa và phát triển các tƣ tƣởng nêu trên, chúng tôi cho rằng cấu trúc của văn hoá thẩm mỹ bao gồm các yếu tố cơ bản sau: ý thức thẩm mỹ, năng lực thẩm mỹ, hoạt động thẩm mỹ và giá trị thẩm mỹ. Ý thức thẩm mỹ là sự phản ánh hiện thực vào ý thức con người trong quan hệ với nhu cầu thưởng thức thẩm mỹ nói chung và nhu cầu sáng tạo cái đẹp nói riêng.

Ý thức thẩm mỹ phản ánh đời sống hiện thực một cách toàn vẹn, sinh động, đầy sắc thái tình cảm, nhằm đáp ứng nhu cầu thƣởng thức, đánh giá và sáng tạo hiện thực. Tuy mang tính chất cảm tính, nhƣng ý thức thẩm mỹ không đơn thuần chỉ là sự phản ánh các yếu tố thuộc hình thức bề ngoài của sự vật, hiện tƣợng. “Sự độc đáo diệu kỳ của ý thức thẩm mỹ chính là ở chỗ nó vừa giữ đƣợc những ấn tƣợng cảm tính phong phú vừa đồng thời khái quát hoá, thâm nhập vào những mối liên hệ và quan hệ bản chất ẩn kín của các hiện tƣợng” [95, tr. Ý thức thẩm mỹ có vai trò to lớn trong hoạt động thẩm mỹ nói riêng và trong toàn bộ sự nghiệp cải tạo thiên nhiên và xã hội của con ngƣời nói (LUAN.nay 23 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Thiếu đi sự dẫn dắt của nó con ngƣời sẽ không thực hiện đƣợc sự “nhào nặn vật chất theo quy luật của cái đẹp”. Nó phản ánh tồn tại khách quan trong dạng hình tƣợng - tình cảm nhằm đáp ứng nhu cầu sáng tạo hiện thực theo quy luật của cái đẹp. Hoạt động thẩm mỹ gắn liền với một loại năng lực đặc biệt, đó là năng lực thẩm mỹ. Năng lực thẩm mỹ là một tập hợp các khả năng thể hiện tâm lý, tư tưởng, tình cảm cũng như phẩm chất đặc biệt về thể chất và tinh thần giúp cho con người có khả năng cảm thụ, nhận thức, đánh giá và sáng tạo các giá trị thẩm mỹ.

Năng lực thẩm mỹ là năng lực tinh thần, thực tiễn, là phẩm chất bậc cao của con ngƣời và chỉ con ngƣời mới có. Mác viết: “Thông qua sự phong phú đã đƣợc phát triển về mặt vật chất của con ngƣời thì sự phong phú về tính cảm giác chủ quan của con ngƣời mới phát triển và một phần, thậm chí lần đầu tiên mới sản sinh ra lỗ tai thính âm nhạc, con mắt thấy đƣợc cái đẹp của hình thức – nói tóm lại là những cảm giác có khả năng về hƣởng thụ có tính ngƣời và tự khẳng định mình nhƣ một lực lƣợng bản chất của con ngƣời” [82, tr. Sự hình thành và phát triển năng lực thẩm mỹ ở con ngƣời là cả một quá trình học tập và rèn luyện. Ở một khía cạnh khác, năng lực thẩm mỹ còn đƣợc hình thành từ yếu tố năng khiếu bẩm sinh.

Song, nó đƣợc giải thích một cách biện chứng và khoa học.