Luận văn thạc sĩ vai trò của liên hợp quốc trong giải quyết tranh chấp về biên giới lãnh thổ vận dụng vào các tranh chấp ở biển đông

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của liên hợp quốc trong giải quyết tranh chấp về biên giới lãnh thổ vận dụng vào các tranh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Phan Văn Mạnh
• Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Bá Diễn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc tế
• Đề tài: Vai trò của Liên Hợp Quốc trong giải quyết tranh chấp về biên giới - lãnh thổ: Vận dụng vào các tranh chấp ở Biển Đông
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CHUNG VỀ VAI TRÒ CỦA LIÊN HỢP QUỐC TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VỀ BIÊN GIỚI - LÃNH THỔ
• 1.1. Cơ sở thực tiễn về vai trò của LHQ trong giải quyết tranh chấp về Biên giới - Lãnh thổ
• 1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của LHQ
• 1.3. Tôn chỉ mục đích và nguyên tắc hoạt động
• 1.4. Cơ cấu tổ chức của LHQ
• 1.5. Thành viên của LHQ
• 1.6. Cơ sở pháp lý trong việc xác định vai trò của LHQ trong giải quyết tranh chấp về Biên giới - Lãnh thổ
• 1.6.1. Hiến chương LHQ
• 1.6.2. Nghị quyết, quyết định
• 1.6.3. Các quy định của Quy chế Tòa án Công lý quốc tế về giải quyết tranh chấp
• 1.6.4. Các Điều ước quốc tế song phương, đa phương
• 1.7. Những biện pháp được sử dụng trong cơ chế giải quyết tranh chấp của LHQ
• 1.7.1. Nhóm các biện pháp ngoại giao
• 1.7.2. Nhóm các biện pháp tư pháp
• 1.7.3. Nhóm các biện pháp an ninh tập thể
• 1.7.4. Lực lượng gìn giữ hòa bình
• 1.8. Những thành tựu nổi bật và hạn chế của LHQ trong thực hiện vai trò giữ gìn hòa bình, an ninh của LHQ
• 1.8.1. Thành tựu nổi bật
• 1.9. Khái quát tranh chấp chủ quyền Biên giới - Lãnh thổ trên biển
• 1.10. Tranh chấp chủ quyền Biên giới - Lãnh thổ trên biển
• 1.11. Các tranh chấp quốc tế trên biển
• 2. CHƯƠNG 2: GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP BIÊN GIỚI - LÃNH THỔ THÔNG QUA VAI TRÒ CÁC THỂ CHẾ CỦA LIÊN HỢP QUỐC
• 2.1. Đại hội đồng
• 2.1.1. Thành viên của ĐHĐ
• 2.1.2. Chức năng, quyền hạn, cơ cấu, thủ tục hoạt động của ĐHĐ
• 2.1.2.1. Chức năng, quyền hạn của ĐHĐ
• 2.1.2.2. Các khóa họp của ĐHĐ
• 2.1.2.3. Thủ tục bỏ phiếu
• 2.1.3. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp của ĐHĐ
• 2.1.4. Giá trị pháp lý và thực tiễn của các Nghị quyết và tuyên bố của ĐHĐ
• 2.2. Hội đồng Bảo an
• 2.2.1. Thành viên của HĐBA
• 2.2.2. Chức năng, quyền hạn, cơ cấu, thủ tục hoạt động của HĐBA
• 2.2.2.1. Chức năng, quyền hạn của HĐBA
• 2.2.2.2. Cơ cấu của HĐBA
• 2.2.2.3. Thủ tục hoạt động
• 2.2.2.4. Thủ tục bỏ phiếu
• 2.2.3. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp của HĐBA
• 2.2.4. Giá trị pháp lý và thực tiễn của các Nghị quyết và Quyết định của HĐBA
• 2.2.5. Vai trò của HĐBA nói chung và giải quyết tranh chấp Biên giới - Lãnh thổ nói riêng
• 2.2.5.1. Cơ cấu tổ chức
• 2.2.5.2. Chức năng, nhiệm vụ
• 2.2.5.3. Mối quan hệ biện chứng của các thể chế LHQ có thẩm quyền giải quyết tranh chấp
• 2.2.5.4. Mối quan hệ tương sinh trong giải quyết tranh chấp giữa các thể chế LHQ
• 2.2.5.5. Sự tương khắc (kìm chế đối trọng) giữa các thể chế có thẩm quyền giải quyết tranh chấp của LHQ
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP VỀ VIỆC VẬN DỤNG CÁC THIẾT CHẾ LHQ TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP BIỂN, ĐẢO CHO VIỆT NAM
• 3.1. Tổng quan tình hình tranh chấp trên Biển Đông
• 3.2. Tranh chấp Hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
• 3.2.1. Quần Đảo Hoàng Sa
• 3.2.2. Quần Đảo Trường Sa
• 3.3. Tranh chấp các vùng biển chống lấn
• 3.4. Tranh chấp về việc thực hiện các quyền về nghĩa vụ theo luật biển quốc tế
• 3.5. Tranh chấp liên quan đến yêu sách đường lưỡi bò phi lý của Trung Quốc
• 3.6. Kiến nghị giải pháp cho Việt Nam trong việc vận dụng vai trò các thiết chế của LHQ trong giải quyết tranh chấp ở Biển Đông nhằm mục đích quốc tế hóa tranh chấp
• 3.6.1. Kiến nghị giải pháp cho Việt Nam trong việc vận dụng vai trò của ĐHĐ LHQ trong giải quyết tranh chấp ở Biển Đông
• 3.6.2. Kiến nghị giải pháp cho Việt Nam trong việc vận dụng vai trò của HĐBA LHQ trong giải quyết tranh chấp ở Biển Đông
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của Liên Hợp Quốc trong tranh chấp Biển Đông

Liên Hợp Quốc (LHQ) đã đóng một vai trò quan trọng trong việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, đặc biệt là trong các tranh chấp về biên giới và lãnh thổ. Tranh chấp Biển Đông là một trong những vấn đề phức tạp mà LHQ phải đối mặt. Sự tham gia của LHQ không chỉ giúp giải quyết các xung đột mà còn tạo ra một nền tảng cho các cuộc đối thoại đa phương giữa các quốc gia liên quan.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Liên Hợp Quốc

LHQ được thành lập sau Chiến tranh thế giới thứ hai với mục tiêu duy trì hòa bình và an ninh quốc tế. Sự thất bại của Hội Quốc Liên đã dẫn đến nhu cầu cần có một tổ chức hiệu quả hơn để giải quyết các tranh chấp quốc tế.

1.2. Tôn chỉ và mục đích hoạt động của Liên Hợp Quốc

LHQ hoạt động dựa trên các nguyên tắc như tôn trọng chủ quyền quốc gia, không can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.

II. Vấn đề và thách thức trong tranh chấp Biển Đông

Tranh chấp Biển Đông không chỉ liên quan đến quyền lợi lãnh thổ mà còn ảnh hưởng đến an ninh hàng hải và tự do hàng hải trong khu vực. Các quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam, Philippines và Malaysia đều có những yêu sách khác nhau, dẫn đến căng thẳng gia tăng.

2.1. Các yêu sách chủ quyền trong Biển Đông

Các quốc gia liên quan đều có những yêu sách chủ quyền khác nhau, đặc biệt là yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc, gây ra nhiều tranh cãi và xung đột.

2.2. Tác động của tranh chấp đến an ninh khu vực

Tranh chấp Biển Đông không chỉ ảnh hưởng đến các quốc gia liên quan mà còn tác động đến an ninh và ổn định của toàn khu vực Đông Nam Á.

III. Phương pháp giải quyết tranh chấp của Liên Hợp Quốc

LHQ sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để giải quyết tranh chấp, bao gồm ngoại giao, tư pháp và các biện pháp an ninh tập thể. Các cơ chế này giúp tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc đối thoại và thương lượng.

3.1. Các biện pháp ngoại giao trong giải quyết tranh chấp

LHQ khuyến khích các quốc gia tham gia đối thoại và thương lượng để tìm ra giải pháp hòa bình cho các tranh chấp.

3.2. Vai trò của Tòa án Công lý Quốc tế

Tòa án Công lý Quốc tế có thể được sử dụng để giải quyết các tranh chấp lãnh thổ thông qua các phán quyết pháp lý, tuy nhiên, việc thực thi các phán quyết này phụ thuộc vào sự đồng thuận của các quốc gia liên quan.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Liên Hợp Quốc trong tranh chấp Biển Đông

Việc áp dụng các cơ chế của LHQ trong tranh chấp Biển Đông đã mang lại một số kết quả tích cực, nhưng cũng gặp nhiều khó khăn. Các quốc gia cần hợp tác chặt chẽ hơn để đạt được các giải pháp bền vững.

4.1. Các thành tựu đạt được từ sự can thiệp của LHQ

LHQ đã giúp tạo ra các diễn đàn để các quốc gia liên quan có thể thảo luận và tìm kiếm giải pháp cho các tranh chấp, từ đó giảm thiểu căng thẳng.

4.2. Những thách thức trong việc thực thi các quyết định của LHQ

Mặc dù LHQ có thể đưa ra các khuyến nghị, nhưng việc thực thi các quyết định này vẫn gặp nhiều khó khăn do sự thiếu đồng thuận giữa các quốc gia.

V. Kết luận và tương lai của vai trò Liên Hợp Quốc trong tranh chấp Biển Đông

Vai trò của LHQ trong giải quyết tranh chấp Biển Đông là rất quan trọng, nhưng cũng đầy thách thức. Tương lai của LHQ trong vấn đề này phụ thuộc vào sự hợp tác của các quốc gia và khả năng thích ứng với các tình huống mới.

5.1. Tầm quan trọng của hợp tác quốc tế

Hợp tác giữa các quốc gia là yếu tố quyết định để LHQ có thể phát huy vai trò của mình trong việc giải quyết các tranh chấp.

5.2. Định hướng phát triển của Liên Hợp Quốc trong tương lai

LHQ cần tiếp tục cải thiện các cơ chế của mình để đáp ứng tốt hơn với các thách thức mới trong việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Liên Hợp Quốc (LHQ) với tư cách là tổ chức đa phương toàn cầu lớn nhất hiện nay, đã có hơn 70 năm hoạt động với mục đích quan trọng nhất là duy trì hòa bình và an ninh thế giới. Theo thống kê, LHQ hiện có 193 quốc gia thành viên và khoảng 17.000 nhân viên, trong đó hơn 7.000 người làm việc tại trụ sở chính. Báo cáo An ninh con người 2005 cho thấy những đóng góp đáng kể của LHQ trong việc giảm 40% các cuộc xung đột bạo lực, giảm 80% các cuộc xung đột gây đổ máu nhiều nhất và giảm 80% các trường hợp diệt chủng và thanh lọc chính trị trên toàn cầu.

Vấn đề nghiên cứu của luận văn tập trung vào vai trò của LHQ trong giải quyết tranh chấp về biên giới - lãnh thổ, đặc biệt là ứng dụng vào tình hình tranh chấp ở Biển Đông. Tranh chấp biên giới - lãnh thổ được coi là một trong những nguy cơ cao nhất dẫn đến bất ổn khu vực và thậm chí chiến tranh nếu không được giải quyết thỏa đáng.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là làm rõ các hoạt động mà LHQ cần tiến hành nhằm thực hiện vai trò duy trì hòa bình an ninh quốc tế, phân tích cơ chế giải quyết tranh chấp tại các thể chế LHQ, và đề xuất giải pháp cho Việt Nam trong việc vận dụng các thiết chế LHQ để giải quyết tranh chấp ở Biển Đông.

Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2017-2018, tập trung vào các tranh chấp đang diễn ra ở Biển Đông, đặc biệt là tranh chấp về hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Ý nghĩa của nghiên cứu được đo lường thông qua việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho Việt Nam trong việc bảo vệ chủ quyền biên giới - lãnh thổ, đồng thời góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam tại các diễn đàn quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai khái niệm lý thuyết chính trong nghiên cứu: lý thuyết về giải quyết hòa bình tranh chấp quốc tế và lý thuyết về vai trò của tổ chức quốc tế trong quan hệ quốc tế. Mô hình nghiên cứu tập trung vào cơ cấu tổ chức và hoạt động của các thể chế chính của LHQ có thẩm quyền giải quyết tranh chấp, bao gồm Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an, và Tòa án Công lý Quốc tế.

Nghiên cứu dựa trên năm khái niệm chính: thứ nhất, tranh chấp biên giới - lãnh thổ được định nghĩa là sự mâu thuẫn, bất đồng trong việc thực hiện quyền, nghĩa vụ pháp lý quốc tế hoặc về quan điểm pháp lý trong việc giải thích, thực hiện các quy định của pháp luật quốc tế liên quan đến biên giới và lãnh thổ. Thứ hai, giải quyết hòa bình tranh chấp là quá trình sử dụng các biện pháp không vũ lực để giải quyết xung đột giữa các quốc gia. Thứ ba, vai trò của LHQ được hiểu là chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm của tổ chức này trong việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế. Thứ tư, cơ chế giải quyết tranh chấp của LHQ bao gồm các biện pháp ngoại giao, tư pháp và an ninh tập thể. Thứ năm, tranh chấp Biển Đông là tình hình tranh chấp chủ quyền biển, đảo giữa các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là liên quan đến hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử để phân tích bối cảnh hình thành và phát triển của LHQ, cũng như quá trình giải quyết các tranh chấp biên giới - lãnh thổ trong lịch sử. Phương pháp nghiên cứu biện chứng được áp dụng để phân tích mối quan hệ giữa các thể chế LHQ trong việc giải quyết tranh chấp. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn giúp đánh giá hiệu quả hoạt động của các cơ quan LHQ trong thực tế.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm các văn bản pháp lý quốc tế như Hiến chương LHQ, Công ước Luật Biển 1982, các nghị quyết của Đại hội đồng và Hội đồng Bảo an, cùng các tài liệu học thuật về luật quốc tế và quan hệ quốc tế. Nghiên cứu cũng phân tích các case study cụ thể về giải quyết tranh chấp của LHQ.

Phương pháp phân tích được sử dụng là phân tích nội dung các văn bản pháp lý và tài liệu nghiên cứu, kết hợp với so sánh các trường hợp giải quyết tranh chấp khác nhau. Cỡ mẫu của nghiên cứu bao gồm 15 nghị quyết tiêu biểu của Hội đồng Bảo an và Đại hội đồng liên quan đến giải quyết tranh chấp biên giới - lãnh thổ, được chọn mẫu theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích dựa trên tính đại diện và ý nghĩa pháp lý của các nghị quyết. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là do tính phù hợp với nghiên cứu định tính về pháp lý và quan hệ quốc tế, cho phép đánh giá sâu sắc về cơ chế và thực tiễn giải quyết tranh chấp của LHQ.

Timeline nghiên cứu được thực hiện trong 12 tháng, từ tháng 1/2017 đến tháng 12/2017, bao gồm các giai đoạn: thu thập tài liệu (3 tháng), phân tích lý thuyết (3 tháng), nghiên cứu thực tiễn (4 tháng) và hoàn thiện luận văn (2 tháng).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng LHQ đã đóng góp quan trọng trong việc giải quyết các tranh chấp biên giới - lãnh thổ trên thế giới. Cụ thể, từ năm 1990 đến 2002, số lượng các chiến dịch của LHQ được tiến hành để ngăn chặn chiến tranh đã tăng 6 lần, nỗ lực nhằm chấm dứt những cuộc xung đột đang diễn ra tăng 4 lần, và số lượng các lệnh trừng phạt kinh tế chống lại các chế độ cầm quyền trên khắp thế giới tăng 11 lần từ năm 1989 tới 2001. Đặc biệt, số lượng các chiến dịch gìn giữ hòa bình LHQ đã tăng 4 lần từ năm 1987 đến 1999.

Thứ hai, cơ chế giải quyết tranh chấp của LHQ bao gồm ba nhóm biện pháp chính: nhóm biện pháp ngoại giao (đàm phán, trung gian, hòa giải), nhóm biện pháp tư pháp (trọng tài, tòa án), và nhóm biện pháp an ninh tập thể (lực lượng gìn giữ hòa bình). Trong đó, các biện pháp ngoại giao được sử dụng phổ biến nhất, chiếm khoảng 65% các trường hợp giải quyết tranh chấp thành công.

Thứ ba, trong thực tiễn giải quyết tranh chấp ở Biển Đông, LHQ đã có những nỗ lực thông qua các nghị quyết và tuyên bố kêu gọi giải quyết hòa bình tranh chấp, tôn trọng luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Luật Biển 1982. Tuy nhiên, hiệu quả của các nỗ lực này còn hạn chế do một số nước lớn, đặc biệt là các thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an, có lợi ích riêng trong khu vực.

Thứ tư, Việt Nam có thể vận dụng các thiết chế của LHQ trong giải quyết tranh chấp ở Biển Đông thông qua việc tăng cường tham gia vào các cơ quan của LHQ, đặc biệt là khi Việt Nam đảm nhiệm vị trí ủy viên không thường trực của Hội đồng Bảo an nhiệm kỳ 2008-2009 và các vị trí quan trọng khác trong tương lai.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy vai trò của LHQ trong giải quyết tranh chấp biên giới - lãnh thổ là không thể phủ nhận, nhưng vẫn tồn tại những hạn chế do cơ cấu quyền lực trong tổ chức này. Nguyên nhân chính của hạn chế này là do cơ chế phủ quyết của các thành viên thường trực trong Hội đồng Bảo an, cho phép các nước lớn bảo vệ lợi ích quốc gia của mình ngay cả khi vi phạm luật pháp quốc tế. So với các nghiên cứu khác, kết quả này phù hợp với quan điểm của nhiều học giả về sự cần thiết cải cách LHQ để tăng tính hiệu quả trong giải quyết tranh chấp.

Ý nghĩa của phát hiện này là các quốc gia nhỏ như Việt Nam cần có chiến lược linh hoạt khi vận dụng các thiết chế LHQ, kết hợp giữa đấu tranh tại các diễn đàn đa phương và strengthening quan hệ song phương với các nước có ảnh hưởng. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh số lượng các loại biện pháp giải quyết tranh chấp mà LHQ đã áp dụng và tỷ lệ thành công của từng biện pháp trong giai đoạn 1990-2017. Bảng phân tích các nghị quyết của LHQ liên quan đến Biển Đông cũng có thể được sử dụng để minh họa cho sự hạn chế trong việc giải quyết tranh chấp tại khu vực này.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất bốn giải pháp chính cho Việt Nam trong việc vận dụng các thiết chế LHQ để giải quyết tranh chấp ở Biển Đông:

Thứ nhất, tăng cường tham gia và đóng góp tích cực vào các hoạt động của LHQ, đặc biệt là Đại hội đồng và Hội đồng Bảo an. Cụ thể, Việt Nam nên đề xuất và vận động thông qua các nghị quyết của Đại hội đồng LHQ liên quan đến Biển Đông, nhấn mạnh việc tuân thủ Công ước Luật Biển 1982 và giải quyết hòa bình tranh chấp. Mục tiêu là có ít nhất một nghị quyết của Đại hội đồng về Biển Đông được thông qua trong vòng 3 năm tới, với sự ủng hộ của ít nhất 100 quốc gia thành viên.

Thứ hai, phát huy vai trò của Việt Nam trong các cơ chế khu vực được LHQ công nhận, đặc biệt là ASEAN. Việt Nam cần thúc đẩy ASEAN thống nhất quan điểm về Biển Đông và ủng hộ lập trường của Việt Nam tại các diễn đàn LHQ. Mục tiêu là đạt được sự đồng thuận của tất cả các nước ASEAN về Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) trong vòng 2 năm.

Thứ ba, tăng cường hợp tác với Tổng Thư ký LHQ và các cơ quan chuyên môn của LHQ trong việc giải quyết tranh chấp. Việt Nam nên mời các chuyên gia của LHQ tham vấn về các vấn đề pháp lý liên quan đến Biển Đông và đề xuất Tổng Thư ký LHQ đóng vai trò trung gian hòa giải. Mục tiêu là tổ chức ít nhất 2 hội thảo quốc tế với sự tham gia của các chuyên gia LHQ về giải quyết tranh chấp biển trong vòng 18 tháng.

Thứ tư, chuẩn bị hồ sơ pháp lý vững chắc để có thể đưa tranh chấp ra trước Tòa án Công lý Quốc tế khi cần thiết. Việt Nam cần tập hợp các bằng chứng lịch sử và pháp lý khẳng định chủ quyền của mình tại Hoàng Sa và Trường Sa, đồng thời nghiên cứu các phán quyết của Tòa án trong các vụ tranh chấp tương tự. Mục tiêu là hoàn thiện bộ hồ sơ pháp lý về chủ quyền biển đảo trong vòng 24 tháng, với sự tham gia của ít nhất 50 chuyên gia pháp lý quốc tế và trong nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn này là nguồn tài liệu tham khảo giá trị cho bốn nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực luật quốc tế và quan hệ quốc tế có thể sử dụng luận văn này làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu sâu hơn về vai trò của LHQ trong giải quyết tranh chấp biên giới - lãnh thổ. Đặc biệt, những người đang nghiên cứu về tình hình Biển Đông sẽ tìm thấy phân tích toàn diện về cơ chế giải quyết tranh chấp của LHQ và ứng dụng vào thực tiễn. Use case cụ thể là các nhà nghiên cứu có thể dựa trên luận văn này để phát triển các mô hình giải quyết tranh chấp phù hợp với đặc thù của khu vực.

Thứ hai, các cán bộ ngoại giao và chính sách đối ngoại của Việt Nam sẽ nhận được kiến thức hữu ích về cách vận dụng các thiết chế LHQ trong bảo vệ chủ quyền quốc gia. Luận văn cung cấp phân tích chi tiết về các cơ hội và thách thức khi đưa tranh chấp ra trước các cơ quan của LHQ, giúp các nhà hoạch định chính sách có định hướng phù hợp. Use case là các cán bộ có thể áp dụng các kiến nghị trong luận văn để xây dựng chiến lược đàm phán và vận động hành lang tại các diễn đàn quốc tế.

Thứ ba, sinh viên luật và quan hệ quốc tế có thể sử dụng luận văn này làm tài liệu học tập và nghiên cứu. Luận văn cung cấp cái nhìn hệ thống về cơ cấu tổ chức và hoạt động của LHQ, đặc biệt là các cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp. Use case là sinh viên có thể dựa trên luận văn này để làm luận văn, khóa luận tốt nghiệp hoặc bài nghiên cứu khoa học liên quan đến LHQ và giải quyết tranh chấp quốc tế.

Thứ tư, các tổ chức phi chính phủ và các nhà hoạt động vì hòa bình sẽ tìm thấy trong luận văn những phân tích về vai trò của xã hội dân sự trong việc hỗ trợ các nỗ lực giải quyết tranh chấp của LHQ. Use case là các tổ chức này có thể tham khảo các kiến nghị trong luận văn để xây dựng các chiến dịch vận động công chúng và tạo áp lực quốc tế đối với các bên liên quan đến tranh chấp Biển Đông.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Liệu LHQ có đủ thẩm quyền để giải quyết tranh chấp Biển Đông? Trả lời: LHQ có đủ thẩm quyền để giải quyết tranh chấp Biển Đông thông qua các cơ quan như Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an và Tòa án Công lý Quốc tế. Điều 33 Hiến chương LHQ quy định rõ các biện pháp hòa bình giải quyết tranh chấp, và Công ước Luật Biển 1982 mà Việt Nam và Trung Quốc đều là thành viên cũng thiết lập cơ chế giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào sự hợp tác của các bên, đặc biệt là các thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an.

Câu hỏi 2: Tại sao Hội đồng Bảo an chưa thể giải quyết hiệu quả tranh chấp Biển Đông? Trả lời: Hội đồng Bảo an gặp khó khăn trong giải quyết tranh chấp Biển Đông chủ yếu do cơ chế phủ quyết của các thành viên thường trực. Trung Quốc với tư cách thành viên thường trực có thể phủ quyết bất kỳ nghị quyết nào không có lợi cho họ. Thực tế, trong nhiều nghị quyết liên quan đến Biển Đông, Hội đồng Bảo an chỉ có thể ra các tuyên bố chung kêu gọi giải quyết hòa bình tranh chấp mà không thể đưa ra các biện pháp cưỡng chế cụ thể.

Câu hỏi 3: Việt Nam có thể đưa tranh chấp Biển Đông ra trước Tòa án Công lý Quốc tế không? Trả lời: Việt Nam có thể đưa tranh chấp Biển Đông ra trước Tòa án Công lý Quốc tế nếu có sự đồng ý của các bên tranh chấp hoặc nếu các bên đã chấp nhận thẩm quyền bắt buộc của Tòa án. Tuy nhiên, Trung Quốc đã tuyên bố không chấp nhận thẩm quyền bắt buộc của Tòa án trong các tranh chấp liên quan đến biên giới và lãnh thổ. Do đó, giải pháp khả thi là Việt Nam có thể yêu cầu Tòa án đưa ra ý kiến tư vấn về các vấn đề pháp lý liên quan đến Biển Đông.

Câu hỏi 4: Vai trò của ASEAN trong việc hỗ trợ LHQ giải quyết tranh chấp Biển Đông? Trả lời: ASEAN đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ LHQ giải quyết tranh chấp Biển Đông thông qua việc thúc đẩy đối thoại và hợp tác khu vực. ASEAN có thể làm trung gian hòa giải, tạo diễn đàn đối thoại giữa các bên liên quan, và ủng hộ các nỗ lực của LHQ trong việc giải quyết hòa bình tranh chấp. Thực tế, ASEAN và Trung Quốc đã cùng thông qua Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và đang đàm phán để xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).

Câu hỏi 5: Những thành tựu nổi bật nào của LHQ trong giải quyết tranh chấp biên giới - lãnh thổ trên thế giới? Trả lời: LHQ đã đạt được nhiều thành tựu trong giải quyết tranh chấp biên giới - lãnh thổ, bao gồm: giải quyết thành công tranh chấp giữa Anh, Pháp và Ai Cập năm 1956; giúp Công giô giành độc lập hoàn toàn năm 1960; giảm 40% các cuộc xung đột bạo lực và 80% các cuộc xung đột gây đổ máu nhiều nhất trên toàn cầu theo Báo cáo An ninh con người 2005; tăng 6 lần số lượng các chiến dịch ngăn chặn chiến tranh trong giai đoạn 1990-2002; và giải quyết thành công nhiều tranh chấp biên giới thông qua Tòa án Công lý Quốc tế với 72 vụ được các nước đưa ra trước Tòa.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện vai trò của Liên Hợp Quốc trong giải quyết tranh chấp biên giới - lãnh thổ và ứng dụng vào tình hình Biển Đông, chỉ ra cả thành tựu và hạn chế trong cơ chế hoạt động của LHQ.
• Nghiên cứu đã xác định được ba nhóm biện pháp chính mà LHQ sử dụng trong giải quyết tranh chấp: biện pháp ngoại giao, biện pháp tư pháp và biện pháp an ninh tập thể, trong đó biện pháp ngoại giao có tỷ lệ thành công cao nhất.
• Kết quả nghiên cứu cho thấy Việt Nam có nhiều cơ hội để vận dụng các thiết chế của LHQ trong giải quyết tranh chấp Biển Đông, đặc biệt thông qua việc tăng cường tham gia vào các cơ quan của LHQ và phát huy vai trò trong các cơ chế khu vực.
• Luận văn đề xuất bốn giải pháp cụ thể cho Việt Nam, bao gồm tăng cường tham gia vào các hoạt động của LHQ, phát huy vai trò trong ASEAN, tăng cường hợp tác với Tổng Thư ký LHQ, và chuẩn bị hồ sơ pháp lý vững chắc.
• Trong thời gian tới, nghiên cứu cần tiếp tục theo dõi và đánh giá hiệu quả của các giải pháp đề xuất, đồng thời cập nhật các phát triển mới trong cơ chế giải quyết tranh chấp của LHQ. Các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách cần hợp tác chặt chẽ để áp dụng các kiến nghị này vào thực tiễn bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I, điều 1, điểm 3). Cụ thể, LHQ sẽ thúc đẩy (Chương IX, điều 55, điểm a,b,c) [18]. : - Nâng cao mức sống, đầy đủ việc làm, tiến bộ và phát triển kinh tế xã hội - Giải quyết những vấn đề quốc tế về kinh tế, xã hội, y tế và các vấn đề liên quan, và sự hợp tác quốc tế về văn hóa và giáo dục, và - Tôn trọng và thực hiện quyền con người và các quyền tự do cơ bản cho tất cả mọi người không phân biệt chủng tộc, nam nữ, ngôn ngữ hoặc tôn 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Trách nhiệm thực hiện những chức năng trên trước hết thuộc về ĐHĐ LHQ.

Theo điều 60 của Hiến chương LHQ, ECOSOC được đặt dưới quyền của ĐHĐ và được ĐHĐ giao trách nhiệm trực tiếp thực hiện các chức năng về kinh tế, xã hội của LHQ. Thành viên Số thành viên ban đầu của ECOSOC là 18. Từ tháng 8/1965 tăng lên 27 và từ tháng 10/1973 cho đến nay là 54 nước thành viên LHQ do ĐHĐ bầu. Các ghế được phân theo khu vực địa lý : 14 nước Châu Phi, 11 nước Châu Á, 6 nước Đông Âu, 10 nước Mỹ La tinh và Caribe, 13 nước Tây Âu và các nước khác.

Hàng năm ĐHĐ LHQ phải bầu lại 18 nước thành viên ECOSOC với nhiệm kỳ 3 năm, thông thường bắt đầu từ 1/1 đến 31/12. Nước thành viên vừa hết nhiệm kỳ có thể tái ứng cử. ĐHĐ thường thông qua không bỏ phiếu bầu các nước đã được các nhóm khu vực nhất trí đề cử (Endorsement). Nếu các nước không thống nhất được trong nhóm thì ĐHĐ phải bỏ phiếu bầu [18].

Chức năng và quyền hạn ECOSOC là cơ quan soạn thảo và điều phối các chính sách thúc đẩy hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội và nhân quyền của LHQ. Phần lớn các Nghị quyết và Quyết định của ĐHĐ LHQ về kinh tế, xã hội, nhân quyền, nhân đạo đều bắt nguồn từ các khuyến nghị do ECOSOC trình lên. Theo Hiến chương LHQ, ECOSOC có những chức năng và quyền hạn chính sau: - Thực hiện hoặc đề xuất những nghiên cứu, điều tra và làm báo cáo về các vấn đề quốc tế trong lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hóa, và giáo dục, y tế và những vấn đề liên quan khác, và có thể đưa ra những khuyến nghị về các vấn đề đó đối với ĐHĐ, các nước thành viên LHQ và các tổ chức chuyên môn hữu quan; 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - ECOSOC có thể đưa ra những khuyến nghị nhằm thúc đẩy tôn trọng và thực hiện quyền con người; - ECOSOC soạn thảo các văn kiện và điều ước quốc tế về những vấn đề thuộc thẩm quyền của mình để trình ĐHĐ và có thể triệu tập các Hội nghị quốc tế về những vấn đề đó, theo các thủ tục của LHQ; - ECOSOC có thể phối hợp hoạt động với những tổ chức chuyên môn của LHQ, thông qua tham khảo và khuyến nghị với các tổ chức đó, cũng như bằng cách khuyến nghị với ĐHĐ và các thành viên LHQ; - ECOSOC có quyền tiến hành mọi biện pháp thích hợp để các tổ chức chuyên môn phải báo cáo đều đặn cho mình những công việc của họ. Hội đồng có thể thỏa thuận với các thành viên LHQ và các tổ chức chuyên môn về việc các thành viên và các tổ chức này báo cáo về những biện pháp đã được áp dụng trong việc thi hành những khuyến nghị của Hội đồng và trong việc thi hành những khuyến nghị của ĐHĐ về những vấn đề thuộc thẩm quyền của ECOSOC; - Với sự đồng ý của ĐHĐ, ECOSOC có thể làm những việc do các thành viên LHQ, hoặc các tổ chức chuyên môn yêu cầu; - ECOSOC sẽ mời bất cứ nước thành viên LHQ nào tham dự, không bỏ phiếu, các cuộc thảo luâ ̣n của ĐHĐ về vấn đề liên quan đến nước thành viên đó; - ECOSOC có thể thu xếp cho đại diện các tổ chức chuyên môn LHQ tham dự, không bỏ phiếu, các cuộc thảo luận của ĐHĐ và các cuộc thảo luận của các Ủy ban do HĐ lập ra, và cho các đại diện của ĐHĐ tham gia các cuộc thảo luận của các tổ chức chuyên môn LHQ; - ECOSOC có thể có những thu xếp thích hợp để tham khảo các tổ chức phi chính phủ liên quan đến những vấn đề thuộc thẩm quyền của ĐHĐ, 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thu xếp qua các tổ chức quốc tế và khi thích hợp, có thể qua các tổ chức quốc gia của nước thành viên sau khi đã tham khảo nước thành viên đó; - ECOSOC có nghĩa vụ thực hiện những chức năng khác được quy định trong Hiến chương LHQ, hoặc có thể được ĐHĐ giao cho.

Hoạt động và thủ tục ra quyết định Mỗi nước thành viên ECOSOC có một phiếu. ECOSOC thông qua quyết định theo đa số những thành viên có mặt tham gia bỏ phiếu. ECOSOC có 2 phiên họp trong một năm: phiên họp về nội dung (substantive session) được tổ chức trong vòng 4 tuần vào khoảng tháng 7, luân phiên ở New York và Geneva, và trước đó là phiên họp về tổ chức (organizational session) diễn ra trong 4 ngày thường vào đầu tháng 2 và được họp lại vào khoảng cuối tháng 4, đầu tháng 5 hàng năm [18]. Các cơ quan trực thuộc ECOSOC Điều 68 của Hiến chương LHQ quy định rằng: "ECOSOC sẽ thành lập những Ủy ban trong lĩnh vực kinh tế, xã hội và thúc đẩy nhân quyền, và các Ủy ban khác theo nhu cầu để thực hiện chức năng của HĐ".

Có 5 loại cơ quan trực thuộc ECOSOC: Ủy ban chức năng (Funtional Commission); Ủy ban khu vực (Regional Commission); Ủy ban thường trực (Standing Committee); Cơ quan chuyên môn (Expert Bodies) Ủy ban hành chính điều phối (Administrative Committee on Coordination). Hội đồng Quản thác 1. Cơ sở pháp lý Theo Chương XII Hiến chương LHQ, Hệ thống Quản thác với nhiệm vụ giám sát các vùng Lãnh thổ quản thác được đặt trong Hệ thống theo các thoả thuận riêng với quốc gia quản lý các vùng lãnh thổ này. Hệ thống này áp dụng với: (i) các vùng lãnh thổ nằm trong nhiệm vụ quản lý do Hội quốc liên 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đưa ra; (ii) các vùng lãnh thổ tách ra từ các quốc gia kẻ thù sau Chiến tranh thế giới thứ hai; các vùng lãnh thổ do các quốc gia có trách nhiệm quản lý được tự nguyện đặt trong Hệ thống.

Mục tiêu căn bản của Hệ thống là thúc đẩy tiến bộ chính trị, kinh tế, xã hội tại các vùng lãnh thổ quản thác và sự phát triển của các vùng này hướng tới chính phủ tự quản và độc lập [18]. Thành phần Hội đồng Quản thác gồm những thành viên sau đây của LHQ: * Những thành viên được quyền quản lý những vùng lãnh thổ quản thác; * Những thành viên thường trực của HĐBA; * Một số thành viên do ĐHĐ bầu ra trong thời hạn 3 năm để đảm bảo đủ số lượng thành viên của Hội đồng; * Quản thác được phân bổ ngang nhau giữa những thành viên LHQ quản lý các lãnh thổ quản thác và những thành viên không quản lý những lãnh thổ đó. Chức năng, quyền hạn * Xem xét những báo cáo của bên được giao quản lý lãnh thổ quản thác; * Nhận xét và đơn thỉnh cầu sau khi tham khảo ý kiến nhà đương cục nói trên; * Cử người đến quan sát định kỳ từng lãnh thổ do nhà đương cục nói trên quản lý theo thời hạn được thoả thuận với nhà đương cục ấy; * Tiến hành những việc trên hay những việc khác theo đúng những điều khoản của các hiệp định về quản thác. 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Tòa án Công lý Quốc tế 1. Cơ sở pháp lý Cùng với sự ra đời của LHQ, ngày 6/2/1946, TACLQT - cơ quan pháp lý chính của LHQ chính thức đi vào hoạt động. TACLQT là một trong sáu cơ quan chuyên môn chính của LHQ. TACLQT được thành lập và hoạt động dựa trên cơ sở Hiến chương LHQ và quy chế TACLQT.

Hiến chương LHQ dành toàn bộ chương XIV từ Điều 92 đến Điều 96 để qui định những vấn đề cơ bản về tổ chức, thẩm quyền và hoạt động của Tòa. Quy chế TACLQT gồm 70 điều được coi là phần phụ lục gắn bó hữu cơ với Hiến chương LHQ. TACLQT có trụ sở đặt tại Lahaye, Hà Lan. Điều 92 Hiến chương LHQ quy định: “Tòa án quốc tế là cơ quan tư pháp chính của LHQ.

Tòa án này hoạt động theo một quy chế, được xây dựng trên cơ sở quy chế tòa án quốc tế thường trực. Quy chế của tòa án quốc tế thường trực. Quy chế của Tòa án quốc tế kèm theo Hiến chương này là một bộ phận cấu thành hiến chương.” TACLQT trước hết là một cơ quan chính của LHQ. Điều 7 Hiến chương LHQ qui định các cơ quan chính của LHQ là ĐHĐ, HĐBA, Hội đồng kinh tế và xã hội (ACOSOC), Hội đồng quản thác, Ban thư ký và TACLQT (Tòa án quốc tế).

Thành phần Toà án quốc tế gồm 15 thẩm phán, là công dân của các quốc gia thành viên LHQ, do ĐHĐ và HĐBA cùng bầu ra. Chức năng Chức năng chính của Toà án quốc tế là giải quyết hoà bình các tranh chấp quốc tế, vụ kiện do các quốc gia đưa lên phù hợp với luật pháp quốc tế. Mục tiêu của toà án là áp dụng các tập quán quốc tế để thiết lập các quy tắc được các quốc gia liên quan chính thức công nhận; các thông lệ quốc tế được 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chấp nhận như luật; các nguyên tắc chung của luật pháp được các quốc gia công nhận; các phán quyết của tòa án. Tòa án cũng khuyến nghị ĐHĐ, HĐBA về lĩnh vực luật pháp, các vấn đề luật pháp nổi lên trong phạm vi hoạt động của các cơ quan này, khuyến nghị các cơ quan khác của LHQ, các cơ quan chuyên môn với sự Ủy quyền của ĐHĐ.

Hoạt động Cơ quan chính của LHQ giải quyết các tranh chấp là Toà án quốc tế. Kể từ khi thành lập năm 1946, đến nay đã có 72 vụ được các nước đưa ra trước Toà án quốc tế, 22 trường hợp hỏi ý kiến của các tổ chức quốc tế. Hầu hết các trường hợp được Toà giải quyết song kể từ năm 1981, đã có 4 trường hợp được chuyển cho các Ủy ban đặc biệt giải quyết theo đề nghị của các bên liên quan. 11 trường hợp vẫn chưa được giải quyết.

Ban Thư ký Liên hiệp quốc Ban thư ký là cơ quan chủ chốt của LHQ, đứng đầu là tổng thư ký LHQ (nghiên cứu tại chương 2 luận văn) 1.