Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về Hiệp hội Ngân hàng và vai trò cầu nối và hỗ trợ trong việc thực thi chính sách tiền tệ ở Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu. Thực trạng về vai trò cầu nối và hỗ trợ của Hiệp hội ngân hàng Việt Nam trong việc thực thi chính sách tiền tệ ở Việt Nam.
Giải pháp nâng cao vai trò cầu nối và hỗ trợ của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam trong việc thực thi chính sách tiền tệ ở Việt Nam. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VAI TRÒ CỦA HIỆP HỘI NGÂN HÀNG TRONG THỰC THI CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về Hiệp hội Ngân hàng và vai trò cầu nối và hỗ trợ trong thực thi chính sách tiền tệ Thực thi chính sách tiền tệ không phải là vấn đề mới, nhưng vai trò của Hiệp hội Ngân hàng trong việc thực thi chính sách tiền tệ là nội dung mới và là vấn đề thiết thực đối với các ngân hàng thương mại. Một số công trình được công bố về vấn đề này như: - Nguyễn Thị Kim Thanh (2016), “Vai trò của Hiệp hội Ngân hàng trong điều hành, thực thi chính sách tiền tệ”, Tạp chí Tài chính.
Tác giả đã nêu lên được tầm quan trọng của Hiệp hội Ngân hàng (HHNH) trong điều hành chính sách tiền tệ trên hai phương diện lý thuyết và thực tiễn. Bên cạnh đó, giải pháp nâng cao vai trò của HHNH cũng là điểm nhấn trong bài như: Hỗ trợ tích cực để các Tổ chức hội viên (TCHV) phản ứng nhanh, đúng định hướng chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN); Cần có tiếng nói mạnh hơn trong việc chủ động đề xuất những thay đổi chính sách tiền tệ của NHNN cho phù hợp với diễn biến thị trường và lợi ích của các TCHV… - PV (2015), “Vai trò cầu nối của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam trong thực thi chính sách tiền tệ”, Thời báo Ngân hàng. Nội dung làm rõ vai trò của HHNHVN trong việc làm cầu nối giữa các TCHV với nhau; giữa hội viên với cơ quan quản lý nhà nước, cũng như nêu lên được vai trò của HHNH trong việc thực hiện chủ trương, chính sách của Chính phủ và NHNN về tiền tệ - hoạt động ngân hàng. - Viện Chiến lược – Ngân hàng Nhà nước (2015), “Vai trò của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế, quốc tế”, website 5 Ngân hàng Nhà nước.
Đứng trước những thử thách mới của ngành ngân hàng nói riêng và quá trình hội nhập sâu rộng của Việt Nam nói chung, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (HHNHVN) sẽ phải đối mặt với khá nhiều thách thức. Vì vậy HHNHVN cần liên tục đổi mới để làm tốt vai trò cầu nối của mình trong việc liên kết các TCHV cùng nhau hợp tác phát triển, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng hành cùng các TCHV tái cơ cấu hệ thống các Tổ chức tín dụng (TCTD), xử lý nợ xấu theo đề án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. - TN (2016), “Hiệp hội Ngân hàng phát huy tốt vai trò làm cầu nối”, Tài chính Điện tử. Trong bài báo đánh giá cao vai trò cũng như các hoạt động của HHNH rất hữu ích đối với các TCHV, đặc biệt nội dung thông tin các chương trình hội nghị, hội thảo, tọa đàm, các khóa đào tạo… do HHNH tổ chức bám sát các nghiệp vụ các TCHV quan tâm, các nội dung có tính ứng dụng thực tiễn cao.
Chủ đề rất nhiều các chương trình liên quan đến chính sách tiền tệ, quy định của NHNN cần phổ biến đến các TCHV. Tuy nhiên, bên cạnh việc đã đạt được vẫn còn tồn tại một số hoạt động chưa hiệu quả, đặc biệt trong công tác thông tin truyền thông. Đây là một trong những họa động quan trọng trong việc tuyên truyền, phổ biến chủ trương chính sách của NHNN, cũng như phản ánh nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của các TCHV với cơ quan quản lý. HHNH cần chú trọng và phát huy để đạt được những kết quả tốt hơn trong thời gian tới.
- Trần Thị Hồng Hạnh (2016), “Vai trò cầu nối của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam qua các góc nhìn”, Nhà xuất bản Tài chính. Trước sự đóng góp to lớn của HHNHVN trong suốt chặng đường qua, thông qua những thành quả đạt được đã khẳng định vai trò quan trọng của HHNH trên nhiều phương diện: vừa là cầu nối, liên kết hợp tác hỗ trợ các TCHV trong mọi hoạt 6 động để cùng phát triển, vừa là trợ thủ đắc lực cho việc triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. - Thủy Hương (2016), “ Vai trò cầu nối của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam”, Thanh Tra. Bài viết có đánh giá cao về vai trò cầu nối của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam thông qua các hoạt động của HH, bên cạnh đó để nâng cao hơn nữa vai trò cầu nối HHNH cần đa dạng hơn nữa các hoạt động để thu hút hội viên tham gia; tăng cường công tác thông tin tuyên truyền để mọi ý kiến, chương trình hành động của HHNH có sức lan tỏa cao, đáp ứng nhu cầu/nguyện vọng của cả các đối tượng, không chỉ bao gồm các cơ quan quản lý Nhà nước và TCHV mà cả các đối tượng quan tâm khác.
Cơ sở lý luận về vai trò cầu nối và hỗ trợ của Hiệp hội Ngân hàng trong thực thi chính sách tiền tệ 1. Hiệp hội Ngân hàng 1. Tính tất yếu khách quan của Hiệp hội Ngân hàng Hiệp hội là 1 tổ chức tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam có chung ngành nghề, cùng sở thích, cùng giới, có chung mục đích tập hợp, đoàn kết hội viên, hoạt động không vụ lợi nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của hội viên, hỗ trợ nhau hoạt động có hiệu quả, góp phần vào việc phát triển kinh tế, xã hội của đất nước (Nguồn: Thư viện pháp luật) * Liên kết để phát triển là nhu cầu khách quan của các tổ chức cá nhân trong nền kinh tế xã hội Trong cuộc sống các thành viên trong xã hội không thể tồn tại biệt lập, riêng rẽ mà phải liên kết với nhau trong một tổ chức nhất định. Các tổ chức có thể được hình thành theo phạm vi địa lý, giai tầng xã hội, theo những lĩnh vực hoạt động nhất định, theo những đặc điểm riêng biệt cụ thể hoặc cũng có thể là sự kết hợp của một số các yếu tố trên đây.
Sự tham gia của các thành viên vào các tổ chức có thể là tự nguyên hay bắt buộc. 7 Đối với Hiệp hội Ngân hàng, các thành viên tham gia một cách tự nguyện với mục đích thông qua đại diện của mình để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các TCHV, hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình hoạt động. Với sự liên kết, hợp tác các TCHV HHNH sẽ có điều kiện trao đổi, liên kết tạo sức mạnh để phát triển hoạt động kinh doanh của các thành viên nói riêng, hệ thống các TCTD nói chung một cách an toàn, hiệu quả, góp phần vào công cuộc đổi mới nền kinh tế đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế. Vì vậy, HHNH là yêu cầu khách quan trong quá trình phát triển.
* Tính tự thân với tư cách là tổ chức tự nguyện của các TCHV HHNH cũng như các Hội/ Hiệp hội khác là tổ chức được hình thành bởi sự tham gia tự nguyện của các TCTD và các tổ chức cá nhân khác. Tham gia HHNH, các TCHV mong muốn HHNH thỏa mãn được các nhu cầu nào đó của các TCHV, các nhu cầu này không phải chỉ đơn thuần về mặt kinh tế mà còn thỏa mãn các nhu cầu khác rất đa dạng và phong phú. Chính trong quá trình hoạt động của mình, các nhu cầu của các TCHV mới phát sinh, và được phản ánh cho HHNH. Do các tổ chức cá nhân (là thành viên HHNH) hoạt động cùng trong lĩnh vực ngân hàng nên thông thường các nhu cầu phát sinh trong quá trình hoạt động của các TCHV giống nhau, chẳng hạn nhu cầu về xử lý các khó khăn vướng mắc do quy định của pháp luật trong lĩnh vực xử lý nợ, tín dụng đầu tư, thuế… Thông qua tổ chức tự thân do các TCTD lập nên là HHNH – để nói lên tiếng nói của mình tới các cơ quan có liên quan để được xem xét xử lý.
Theo hướng này các đề xuất, kiến nghị của Hiệp hội sẽ dễ dàng được các cấp có thẩm quyền xem xét giải quyết bởi đây là ý kiến của một tổ chức, đại diện cho các thành viên, phản ánh thực trạng môi trường pháp lý và cơ chế quản lý cần được tháo gỡ để cải thiện môi trường kinh doanh nói chung, Ngân hàng nói riêng. 8 * Là một bộ phận trong nền kinh tế chính trị xã hội Việt Nam Ngay từ ngày đầu thành lập nước Việt Nam, luật pháp đã quy định quyền thành lập hội của nhân dân Việt Nam, khởi đầu là Sắc lệnh 102//SL/L004 ngày 20/5/1957 quy định về quyền lập hội – là văn bản pháp luật đầu tiên về quyền lập hội của nhân dân Việt Nam. Vấn đề này tiếp tục được khẳng định tại các bản Hiến pháp qua các giai đoạn phát triển của Việt Nam (Hiến pháp các năm 1959, 1980, 1992, 2013). Đồng thời với quyền được lập hội, Pháp luật Việt Nam cũng khẳng định Nhà nước tạo điều kiện vật chất cần thiết để công dân được hưởng các quyền đó (Điều 25 Hiến pháp 1957).
Tiếp đó tại Điều 67 Hiến pháp 1980 tiếp tục quy định Công dân có quyền tự do lập hội phù hợp với mục đích của Chủ nghĩa xã hội và của Nhân dân, Nhà nước tạo điều kiện vật chất cần thiết để công dân sử dụng quyền đó. Về trách nhiệm của cơ quan nhà nước đối với hội, Nghị định 88/2003/NĐ-CP ngày 30/7/2003 quy định về tổ chức, hoạt động và quản lý hội, tại Điều 4 quy định rõ: Cơ quan nhà nước, trong phạm vi chức năng nhiệm vụ của mình có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi để Hội hoạt động theo Điều lệ, có hiệu quả. Đối với Hội được công nhận là tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị - xã hội nghề nghiệp, hội có gắn với nhiệm vụ của Nhà nước được Ngân sách Nhà nước hỗ trợ theo quy định của Chính phủ.