Chương 1 TỎNG QUAN 1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trong những năm qua, hoạt động huy động vốn của NHTM và QLNN về hoạt động này được nhiều nhà nghiên cứu ở Việt Nam quan tâm. Đã có một số công trình nghiên cứu dưới dạng luận án tiễn sĩ, luận văn thạc sĩ, các đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ (ngành), tạp chí khoa học đề cập đến dưới những góc độ và phạm vi khác nhau về các nội dung liên quan đến QLNN đối với hoạt động huy động vốn của các chủ thê tham trên thị trường tiền tệ. Các công trình gần nhất liên quan đến đề tài nghiên cứu được tác giả trình bày sau đây.
Các nghiền cứu trong nước Thịnh Thị Hồng Huệ (2021) đã thực hiện đề tài quản lý nhà nước về hoạt động huy động vốn tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn. Đề tài tập trung nghiên cứu công tác quản lý nhà nước về hoạt động huy động vốn tại các NHTM tại 4 ngân hang đại điện đó là: BIDV chi nhánh Bắc Kạn, Agribank chi nhánh Bắc Kạn, Vietinbank chi nhánh Bắc Kạn và Lien Viet Post Bank chi nhánh Bắc Kạn. Qua phân tích thực trạng, tác giả thấy rằng hoạt động huy động vốn của các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn có những vẫn đề như sau: Kế hoạch huy động vốn chưa chủ động; cơ cấu quản lý của NHNN chi nhánh tinh Bắc Kạn còn chưa hợp lý và quá trình thanh tra, giám sát hoạt động huy động vốn còn nhiều bất cập. Dé hoàn thiện công tác quan lý nhà nước về hoạt động huy động vốn tai các NHTM trên địa ban tinh Bắc Kan, NHNN chi nhánh tỉnh cần tiến hành một số biện pháp như: Xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động của các NHTM và quản lý của NHNN đối với hoạt động của các NHTM; phát triển các t6 chức cung cấp thông tin chuyên nghiệp; hoạch định chiến lược phát triển ngành ngân hàng giai đoạn từ nay đến năm 2025; đôi mới hình thức quản lý, quy trình, nội dung trong việc thực hiện chức nang quản lý của NHNN chi nhánh; hoàn thiện công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra và xử ly vi phạm với hoạt động của các NHTM trên địa ban tỉnh Bắc Kạn.
Trương Quốc Phong (2021) đã thực hiện nghiên cứu quản lý nhà nước về hoạt động huy động vốn của các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Bình Định, tác gia áp dụng phương pháp thống kê mô tả dé tổng hợp, phân tích các tài liệu của NHNN chỉ nhánh tinh Bình Định về van đề nghiên cứu. Kết quả phân tích cho thấy NHNN chi nhánh tinh Binh Định hang năm đã xây dựng kế hoạch và giao chỉ tiêu doanh số huy động vốn cho các NHTM địa phương, hướng dẫn và chỉ đạo các NHTM thực hiện chính sách quản lý nhà nước với huy động vốn, thanh tra, kiểm tra hoạt động huy động vốn tại các NHTM địa phương. Những hoạt động trên đã giúp cho NHNN chỉ nhánh tỉnh Bình Định kiểm soát và quản lý được hoạt động huy động vốn diễn ra tại các NHTM địa phương. Công tác quản lý nhà nước về hoạt động huy động vốn tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Bình Định vẫn tôn tại nhiều hạn chế như: Thiếu chủ động trong việc lập kế hoạch huy động vốn; cơ cấu quản lý của NHNN chi nhánh tỉnh Bình Dinh còn chưa hợp lý va công tác thanh tra, giám sát hoạt động huy động vốn còn nhiều bat cập.
Dé tài cũng đã đề xuất những giải pháp dé hoàn thiện và khắc phục những hạn chế trên. Nguyễn Thị Thu Hằng (2020) đã tiến hành nghiên cứu quản lý nhà nước đối với hoạt động huy động vốn qua phát hành chứng khoán (PHCK) của các ngân hàng thương mại cô phần (NHTMCP) Việt Nam. Trên cơ sở sử dụng các tiêu chí đánh giá thong kê dé phân tích dữ liệu thứ cấp và sơ cấp nhằm đánh giá một cách khách quan về: Tính phù hợp và đồng bộ của chính sách; sự công khai, minh bạch và độ mở của chính sách; tinh khả thi và hiệu quả trong công tác QLNN đối với hoạt động huy động vốn qua PHCK. Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra các nhân tố thuộc về chủ thé, khách thé và môi trường quản lý ảnh hưởng đến công tác QLNN đối với hoạt động huy động vốn qua PHCK của NHTMCP.
Tác giả đã phân tích thực trạng huy động vốn qua PHCK và QLNN đối với hoạt động huy động vốn qua PHCK giai đoạn 2012-2018. Trên cơ sở kết quả phỏng van và điều tra xã hội học từ các nhà quan lý hoạt động PHCK của các NHTMCP, xử lý kết quả điều tra bằng phần mềm SPSS, kết hợp với các nghiên cứu định tính, tác giả đã rút ra những nhận xét, đánh giá về kết quả đạt được và những hạn chế và nguyên nhân trong QLNN đối với hoạt động huy động vốn qua PHCK của các NHTMCP Việt Nam làm cơ sở, luận cứ thực tiễn cho việc đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng, dựa vào các kinh nghiệm quốc tế, định hướng phát triển và chiến lược huy động vốn qua PHCK của các NHTMCP đến năm 2025, đề tài đã đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện QLNN đối với hoạt động huy động vốn qua PHCK của các NHTMCP trong thời gian tới. Võ Xuân Hội và cộng sự (2020) đã thực hiện nghiên cứu quản lý nhà nước về hoạt động huy động vốn tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.
Các số liệu thông tin có liên quan được nhóm tác giả thu thập từ báo cáo của NHNN tỉnh Đắk Lắk. Qua đánh giá công tác QLNN về huy động vốn tại các NHTM cho thấy: NHNN tỉnh Đắk Lắk triển khai có hiệu quả chính sách tiền tệ hoạt động ngân hang; thực hiện cải cach thủ tục hành chính theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2008: chỉ đạo tổ chức tin dụng (TCTD) trên địa bàn thực nghiêm túc Chỉ thị của Thống đốc NHNN ban hành ngày 10/01/2017 về tô chức thực hiện chính sách tiền tệ và đảm bảo hoạt động ngân hang an toàn, hiệu quả năm 2017; thực hiện việc kiểm soát, xử lý giao dịch liên quan tới tiền ảo; tăng cường biện pháp bảo vệ an ninh, an toàn; mở rộng phát triển việc kết nối liên thông ngân hàng với đơn vị cấp điện, cấp nước, trường học, bệnh viện, bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên công tác quản lý vẫn còn những sai sót, vi phạm: (i) Tham định cho vay còn sơ sài, tiềm ân rủi ro, giám sát sử dụng vốn vay chưa chặt chẽ, thiếu tài liệu chứng minh chi phí giải ngân thu lãi trước khách hàng vay vốn (ii) Chưa chấp hành đầy đủ quy định tiền gửi; quản lý tạm ứng, hoàn ứng; (iii) Chưa lắp đặt camera giám sát, hệ thống báo động bàn giao dịch viên; việc ban hành quy định nội quy trình nghiệp vụ giao nhận, bảo quản, vận chuyền tiền mặt, tài sản quý, giấy tờ có giá chưa đầy đủ. Tran Trang Liên (2018) với nghiên cứu quản lý vốn huy động tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Lai Châu.
Qua tổng hợp đánh giá việc thực hiện các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo từ NHNN tỉnh Lai Châu, và phân tích các số liệu thứ cấp đã cho thấy NHNN tinh Lai Châu hang năm đã xây dựng kế hoạch và giao chỉ tiêu doanh số huy động vốn cho các NHTM địa phương, hướng dẫn và chỉ đạo các NHTM thực hiện chính sách QLNN với huy động vốn, thanh tra, kiểm tra hoạt động huy động vốn tại các NHTM địa phương. Những hoạt động trên đã giúp cho NHNN chi nhánh tỉnh Lai Châu kiểm soát và quản lý được hoạt động huy động vốn diễn ra tại các NHTM địa phương. Tuy nhiên, QLNN với hoạt động huy động vốn tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Lai Châu còn nhiều hạn chế như: Kế hoạch huy động vốn chưa chủ động; cơ cầu quản lý của NHNN chi nhánh tỉnh Lai Châu còn chưa hợp lý va quá trình thanh tra, giám sát hoạt động huy động vốn còn nhiều bat cập. Dé hoàn thiện công tác quản ly nhà nước về hoạt động huy động vốn tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Lai Châu, NHNN chi nhánh tinh cần tiến hành một số biện pháp như: Hoàn thiện công tác thanh tra, giám sát hoạt động huy động vốn của các NHTM; phát triển nguồn nhân lực thực hiện nhiệm vụ quan lý nhà nước với hoạt động huy động vốn của các NHTM; xây dựng kế hoạch va giao chỉ tiêu huy động vốn phù hợp với khả năng của NHTM.
Từ Thị Thu Hiền (2017) đã nghiên cứu quản lý hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam Chi nhánh Hà Tĩnh. Đề tài đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về huy động vốn và quản lý hoạt động huy động vốn của NHTM. Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam Chi nhánh Hà Tĩnh, chỉ ra được những kết quả đạt được, những mặt hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong việc quản lý hoạt động huy động vốn tại đơn vị. Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp về quản lý nguồn nhân sự, quản lý hoạt động marketing, quản lý hoạt động chất lượng, quản lý hoạt động cung ứng dịch vụ huy động vốn; kiến nghị đến NHNN và Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam nhằm hoàn thiện quản lý hoạt động huy động vốn tại Chi nhánh Hà Tĩnh trong giai đoạn tiếp theo.
Các nghiên cứu nước ngoài Sudarshan và Tarak (2019) với nghiên cứu ngân hàng Ấn Độ hiệu quả như thế nào? Một cuộc điêu tra thực nghiệm. Mục đích của bài việt này là kiêm tra hiệu qua của ba nhóm ngân hàng ở Ấn Độ với đữ liệu kéo đài từ năm 2018-2019. Tác giả sử dụng phân tích vỏ bọc dir liệu dé đo lường hiệu quả của các ngân hàng được chon, do lường hiệu quả cả từ khía cạnh doanh thu và từ khía cạnh cung ứng tài chính toàn diện. Nghiên cứu cho thấy các ngân hàng nước ngoài nhìn chung hoạt động hiệu quả hơn nhiều so với các ngân hàng khu vực công và tư nhân trong nước.
Các ngân hàng nước ngoài ở Ấn Độ đang hoạt động ở mức hiệu quả 92,53%, trong khi các ngân hàng khu vực tư nhân và khu vực công đang hoạt động ở mức hiệu quả 90,20 và 86,04% tương ứng. Hơn nữa, kết quả của kiểm định Friedman cho thấy không có sự khác biệt đáng kế về điểm số hiệu quả giữa ba nhóm ngân hang này. Nghiên cứu cho rằng can phải cải thiện công tác quản lý và điều hành trong hệ thống ngân hàng tại An Độ dé nâng cao hiệu quả hoạt động.