Chương I: Cơ sở lý luận về mua bán, sáp nhập NHTM Singapore, chủ sở hữu của Công ty Vietnam Brewery Ltd (VBL), đã mở rộng mạng lưới sản xuất và bán hàng bằng cách mua 80% cổ phần của Công ty TNHH VBL Quảng Nam để cung cấp bia Tiger và Heineken cho thị trường nội địa. © Sáp nhập đa dạng hóa sản phẩm: hai công ty sản xuất hai loại sản phẩm khác nhau nhưng cùng ứng dụng một công nghệ sản xuất hay tiếp thị gần giếng nhau. Ví dụ: công ty sản xuất bột giặt mua lại công ty sản xuất thuốc tây vệ sinh. Theo phạm vi lãnh thổ: - Mua ban, sap nhap theo pham vi trong nuéc (Domestic merger): Hình thức này được tiến hành giữa các doanh nghiệp trong cùng một lãnh thổ hay hiểu theo cách khác là giữu những người cư trú trên cùng lãnh thổ.
Xét về doanh nghiệp nói chung và khía cạnh ngân hàng nói riêng thì hình thức này diễn ra mạnh mẽ khi có sự tái cơ cấu lại hệ thống kinh doanh nội địa. Đặc biệt được tận dụng khi nền kinh tế suy thoái, đây là thời cơ tốt để tái cấu trúc doanh nghiệp và nền kinh tế, nâng cao khả năng cạnh tranh, đào thải các nhân tố yếu kém và tận dụng được tài nguyên rẻ. - Mua bản, sáp nhập xuyên biên (Cross-border merger): Mua bán, sáp nhập xuyên biên được tiến hành giữa hai quốc gia hay giữa chủ thể cư trú và chủ thể không cư trú. Đây được xem là hình thức đầu tư trực tiếp phổ biến hiện nay.
Thông qua hình thức này, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ tiết kiệm được tối đa chỉ phí (chỉ phí xây dựng, chỉ phí mua sắm máy móc, thiết bị,chi phí cơ hội, chi phí tìm hiểu thị trường,.), thời gian so với các hình thức dầu tư trực tiếp khác. Ở Việt Nam hiện nay, hình thức mua bán, sáp nhập xuyên biên cũng rất phổ biến, đặc biệt rất phổ biến trong lĩnh vực tài chính-ngân hàng. Các nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, trở thành cổ đông chiến lược của các ngân hàng. Các cổ đông chiến lược đã giúp ngân hàng tăng vốn điều lệ, tăng khả năng cạnh tranh, nâng cao công nghệ, tiếp cận được kinh nghiệm quản trị,.
Trang 17 Chương I: Cơ sở lý luận về mua bán, sáp nhập NHTM 1. Theo chiến lược mua lại công ty: - Mua lại thông qua con đường thương luong (friendly takeover) Mua lại thông qua con đường thương lượng là việc doanh nghiệp đi mua đặt vấn đề mua lại trực tiếp với Ban giám đốc hay Hội đồng quản trị của doanh nghiệp mục tiêu thông qua trao đổi cổ phần và chia sẻ thương hiệu. Hình thức này được tiến hành phải có sự thống nhất, thương lượng và đồng ý giữa các bên. Ban quán trị công ty có ưu thế hơn sẽ nắm quyền quyết định, trong khi đối tác còn lại vẫn có tiếng nói riêng của mình.Mua lại thông qua con đường thương là hành động được coi là “thân thiện” và hiện nay, ở Việt Nam, hoạt động mua bán, sáp nhập chủ yếu được thực hiện dưới hình thức này.
Các công ty vẫn đạt được mục tiêu liên kết nguồn lực, giảm thiểu cạnh tranh, chia sẻ thị trường, thương hiệu, mà không làm thay đổi cơ cấu cổ đông, giá trị công ty, sự linh hoạt và quyền chủ động trong điều hành. - Mua lại thông qua con đường thôn tính ( hostile takeover) Mua lại thông qua con đường thôn tính là hình thức một doanh nghiệp mua lại một doanh nghiệp mục tiêu đưới mọi hình thức, bất kể có sự đồng ý của doanh nghiệp mục tiêu hay không. Cách thức này được thực hiện bằng cách doanh nghiệp sẽ âm thầm mua lại cổ phiếu đang giao dịch trên thị trường chứng khoán của doanh nghiệp mục tiêu từ các nguồn khác. Thông qua đó, doanh nghiệp đi mua đạt được mục tiêu sở hữu tối đa tỷ lệ cổ phần của doanh nghiệp mục tiêu.
Từ đó, năm quyền sở hữu. Mua lại qua con đường thôn tính thực hiện dễ dàng khi cổ phiếu của ngân hàng mục tiêu được các nhà đầu tư sở hữu rộng rãi và có tính thanh khoản cao trên thị trường chứng khoán. Theo phạm vi thị trường: - Sáp nhập, mua lại cùng thị trudng (In market merger): Sáp nhập, mua lại cùng thị trường nghĩa là hai doanh nghiệp sẽ thực hiện sáp nhập, mua lại đang hoạt động ở cùng một thị trường địa lý giống nhau, nhằm xóa bó sự trùng lắp trong bộ máy quản lý và hoạt động giữa hai doanh nghiệp, dé tiết kiệm chỉ phí hoạt động. Trang 18 PS Chương I: Cơ sở ly luận về mua bán, sáp nhập NHTM - Sáp nhập mở rộng thị trường (market exlensive merger): Sáp nhập mở rộng thị trường là hành động giữa các doanh nghiệp trên các thị trường khác biệt nhau.
Hình thức này chú trọng đến việc thâm nhập thị trường mới, mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, đa dạng nguồn thu nhập, tăng doanh thu và tối đa hóa lợi nhuận. Các hình thức mua bán, sáp nhập: Cách thức thực hiện mua bán, sáp nhập cũng rất đa dạng, tùy thuộc vào từng loại mục tiêu, đặc điểm quản trị, cách thức sở hữu và ưu thé so sánh của các doanh nghiệp liên quan trong từng trường hợp cụ thể. Sau đây là một số cách thức thường sử dụng: , 1. Góp vốn trực tiếp vào doanh nghiệp: Hình thức này được tiến hành thông qua việc mua cổ phần phát hành dễ tăng vốn điều lệ, hay đấu giá phát hành cổ phiếu ra công chúng.
Đây là hình thức thâu tóm một phần nhưng đủ để tham gia định đoạt quyền sở hữu và quản trị theo mục tiêu chiến lược của bên mua. Rất nhiều tỷ phú Nga đã thành công từ chiến lược này khi Nga tư hữu hóa doanh nghiệp nhà nước vào đầu thập niên 90. Một số doanh nghiệp Việt Nam cũng thành công nhờ chiến lược này ở giai đoạn đầu của quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước 1. Mua gom cỗ phiếu để giành quyền sở hữu: Mua gom cổ phiếu để giành quyền sở hữu cũng là một cách mua bán, sắp nhập được nhiều doanh nghiệp thực hiện.
Một ví dụ điển hình: trên thị trường chứng khoán Việt Nam nửa cuối năm 2008 đang trong tình trạng sụt giảm và nhiều doanh nghiệp niêm yết có giá trị vốn hóa thấp đã bị thu gom. Hình thức thu gom phổ biến ở Việt Nam là thông qua mua dần trên thị trường giao ngay hay thông qua giao dịch thỏa thuận. Một số hình thức thu gom phổ biến trên thế giới hiện nay: © Chào thầu: là hình thức mà doanh nghiệp đi mua công khai đề nghị cổ đông hiện hữu của công ty bị mua lại lại cổ phần với mức giá cao hơn thị trường. Giá chào thầu đó phải đủ hấp dẫn dé đa số cổ đông chấp thuận.
Hình thức chảo Trang 19 Chương I: Cơ sở lý luận về mua bán, sáp nhập NHTM thầu này đa số mang tính chất thù địch đối thủ cạnh tranh. Công ty bị mua thường là công ty yếu hơn. Tuy nhiên, cũng có một số trường hợp ngoại lệ, công ty nhỏ lại mua công ty lớn. Đó là khi công ty nhỏ huy động được một nguồn vốn lớn từ bên ngoài để thực hiện việc thôn tính.
Các công ty thực hiện thôn tính theo hình thức này thường huy động nguồn tiền bằng cách: sử dụng thặng dư vốn; huy động vốn từ cổ đông hiện hữu thông qua phát hành cổ phiếu mới hay trả cỗ tức bằng cổ phiếu, phát hành trái phiếu chuyển đổi; hay vay từ các tô chức tín dụng. Đặc điểm của chào thầu là ban quản trị của công ty bị mua mất quyền định đoạt. Ban quản trị và các vị trí chủ chốt của công ty sẽ bị thay thế. Tuy nhiên, thương hiệu và cơ cấu tổ chức có thể được giữ lại mà không nhất thiết bị sáp nhập vào công ty mua.
Để chống lại vụ sáp nhập bắt lợi cho mình, ban quản trị của công ty bị mua có thể tìm kiếm sự trợ giúp hay bảo lãnh tài chính mạnh hơn, để có thể đưa ra mức giá chào thầu cao hơn mức giá mà cổ đông hiện hữu đã chấp thuận. Ví dụ: Sau khi được Ủy ban chứng khoán Nhà nước chấp thuận, ngày 9/2/2010, công ty cổ phần Thủy sản Hùng Vương (HVG) chính thức chào mua công khai 3,75 triệu cố phiếu của công ty cổ phần Xuất nhập khẩu thủy sản An Giang (Agifish-AGF). Giá chào mua 36.000 đồng/cổ phiếu, từ nguồn vốn tự có của HVG. Đây là lần đầu tiên một doanh nghiệp niêm yết chào mua rộng rãi cổ phiếu của một đơn vị niêm yết cùng lĩnh vực kinh doanh với mục đích nắm giữ cổ phần chỉ phối.
e Lôi kéo cổ đông bất mãn (Proxy fights): thường xảy ra trong trường hợp công ty bị kinh doanh yếu kém và thua lỗ, luôn có một bộ phận cô đông bắt mãn và muốn thay đổi ban quản trị điều hành công ty. Công ty cạnh tranh có thé lợi dụng tình thế này để lôi kéo bộ phận cổ đông bất mãn này. Đầu tiên, thông qua thị trường, công ty mua sẽ mua một lượng cổ phần tương đối lớn đễ trở thành cỗ đông của công ty bị mua. Sau khi đã nhận được sự ủng hộ, họ và cổ đông bất mãn sẽ triệu tập cuộc họp Đại hội đồng cổ đông, hội đủ số lượng cổ phần chỉ phối để loại ban quản trị cũ, bầu đại diện của công ty mua vào Hội đồng quản trị mới.
Cảnh giác với hình thức thôn tính này, ban quản trị của công ty bị Trang 20 Chương I: Cơ sở lý luận về mua bán, sáp nhập NHTM sáp nhập có thể sắp đặt các nhiệm kỳ của ban điều hành và ban quản tri xen ké nhau ngay trong Điều lệ công ty. Lôi kéo cổ đông bất mãn thường được sử dụng trong các thương vụ thôn tính mang tính chất thù địch. e Thương lương tự nguyện với ban quản trị và điều hành (friendly mergers): là hình thức phổ biến trong các vụ sáp nhập thân thiện. Xảy ra trong trường hợp hai công ty đều thấy được lợi ích chung trong thương vụ sáp nhập và điểm tương đồng của hai công ty (về văn hóa, thi phan, sản phẩm.
Ban điều hành sẽ xúc tiến để quản trị của hai công ty thỏa thuận, để tiến tới một hợp đồng sáp nhập, mua lại. Trong một số trường hợp đặc biệt, các công ty nhỏ kinh doanh thua lỗ hay vị thế cạnh tranh yếu tìm cách rút lui bằng cách bán lại hay tìm đến các công ty lớn đề nghị được sáp nhập, mong muốn tăng vị thế của công ty mình trên thị trường.