chương 1. 53 VAI TRÒ GIÀ LÀNG Ê ĐÊ TRONG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA TẠI THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT. Vai trò của già làng Ê đê tại thành phố Buôn Ma Thuột trong xã hội truyền thống. Vai trò của già làng trong thiết chế tự quản buôn làng.
Vai trò của già làng trong tổ chức đời sống văn hóa. Vai trò của già làng trong thời kỳ kháng chiến. Thời kỳ Pháp thuộc. Thời kháng chiến chống Mĩ.
Vai trò của già làng người Ê đê tại thành phố Buôn Ma Thuột từ sau giải phóng, thống nhất đất nước đến nay. Vai trò của già làng từ năm 1976 đến cuối thế kỷ XX. Vai trò của già làng Ê đê tại thành phố Buôn Ma Thuột từ năm 2001 đến nay. Đánh giá những tích cực, hạn chế và nguyên nhân hạn chế của già làng Ê đê trong xây dựng đời sống văn hóa tại thành phố Buôn Ma Thuột hiện nay.
86 Tiểu kết chương 2. 91 TĂNG CƯỜNG VAI TRÒ GIÀ LÀNG TRONG PHÁT TRIỂN. 91 ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI Ê ĐÊ. 91 TẠI THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT.
Quan điểm của Đảng, nhà nước và chính quyền tỉnh Đắk Lắk về tăng cường vai trò của già làng Ê đê. Phát huy vai trò của già làng Ê đê trong công cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa. Phát huy vai trò già làng trong sản xuất. Phát huy vai trò già làng trong phát triển đời sống tinh thần.
Phát huy vai trò già làng trong các mặt văn hóa – xã hội. 110 Tiểu kết chương 3. 122 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lý do chọn đề tài Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, với 54 dân tộc cùng chung sống.
Mỗi dân tộc có một bản sắc văn hóa và những điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đặc thù, trong năm tỉnh thuộc khu vực Tây Nguyên, Đắk Lắk từ lâu đã được biết đến là địa bàn sinh sống của nhiều dân tộc thiểu số như Ê đê, M’nông, Jarai. Trong đó, chiếm số lượng đông đảo có thể kể đến dân tộc Ê đê. Cùng với các dân tộc thiểu số khác, dân tộc Ê đê đã góp phần quan trọng vào việc hình thành bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số trên cao nguyên Đắk Lắk – quê hương lâu đời của mình. Với tư cách là một trong những chủ nhân sống trên vùng cao nguyên rộng lớn, trù phú này, sự ảnh hưởng nét văn hóa đặc thù của dân tộc Ê đê đến những mặt văn hóa - kinh tế - chính trị - xã hội nói chung của tỉnh Đắk Lắk rất lớn.
Những năm qua, Đảng và Nhà nước cùng các cấp lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk luôn quan tâm đến việc tìm hiểu mọi mặt đời sống văn hóa và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để người Ê đê và các dân tộc thiểu số khác có cơ hội phát triển. Trong đó, đặc biệt là đề ra những chính sách phát triển kinh tế - xã hội bên cạnh những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Để đạt được hiệu quả trong việc thực hiện các công tác tại cơ sở, các cấp chính quyền giúp đỡ và kết hợp của đội ngũ già làng tại các buôn, những người được đồng bào trong buôn tin tưởng, những người có uy tín để cùng với chính quyền truyền đạt các chủ trương, chính sách của nhà nước đến với dân làng một cách gần gũi và thấu hiểu nhất. Vai trò của già làng người Ê đê mang tính lịch sử.
Tuỳ từng điều kiện khác nhau, giai đoạn lịch sử khác nhau mà vai trò của già làng được khẳng định. Là người thủ lĩnh cộng đồng cả về đời sống vật chất lẫn tâm linh, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở trong giai đoạn hiện nay, già làng thể hiện vai trò to lớn không thể 2 phủ nhận trong cộng đồng người Ê đê. Hiện nay chúng ta đang xây dựng đời sống văn hóa cơ sở theo xu hướng phát triển bền vững, nông thôn có sự tăng trưởng về kinh tế, ổn định về xã hội, an ninh quốc phòng được giữ vững, môi trường được bảo vệ và giá trị văn hoá được giữ gìn và phát huy. Để thực hiện được trong cộng đồng buôn làng Ê đê, trước tiên phải tôn trọng và quan tâm chính con người và bản sắc nơi đây, nơi mà họ vừa là chủ nhân sáng tạo, vừa là chủ thể hưởng thụ văn hoá.
Cùng với lịch sử phát triển tộc người là lịch sử của một nền văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua các giai đoạn lịch sử, các di sản văn hóa dân tộc được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác có sức sống lâu bền, già làng chính là người có những đóng góp quan trọng trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống. Với đặc điểm văn hóa và tổ chức xã hội người Ê đê, già làng có vai trò quan trọng đối với buôn làng trong lịch sử cũng như hiện nay. Thông qua sự tín nhiệm, những ảnh hưởng của họ trong sinh hoạt cộng đồng, trong phong tục tập quán, đời sống tín ngưỡng và từ những kinh nghiệm vốn có, họ hỗ trợ cho chính quyền làm tốt công tác vận động quần chúng, giữ vai trò quan trọng trong việc hòa giải các mâu thuẫn trong nội bộ buôn, đồng thời gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa bản sắc của dân tộc trong cộng đồng.
Xây dựng đời sống văn hoá ở các cơ sở là một trong những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước đã đặt ra. Đây là một chủ trương quan trọng, có ý nghĩa đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, làm nền tảng tinh thần của xã hội, tạo động lực để đẩy mạnh sự nghiệp phát triển và đổi mới của đất nước. Tại các buôn làng đồng bào Tây Nguyên nói chung cũng như tại thành phố Buôn Ma Thuột, xây dựng đời sống văn hóa một mặt là giữ gìn những yếu tố văn hóa truyền thống tốt đẹp mang bản sắc của người đồng bào, mặt khác loại bỏ những hủ tục còn tồn tại trong đời sống văn hóa ở các buôn người Ê đê, qua 3 đó xác định những quy ước, chuẩn mực văn hoá truyền thống còn phù hợp với thời đại để phát huy những giá trị vốn có và nâng cao đời sống tinh thần của cộng đồng. Để nâng cao tính hiệu quả của việc giữ gìn văn hóa các dân tộc và của người Ê đê, tộc người chiếm số đông tại Đắk Lắk, tôi chọn đề tài: "Phát huy vai trò của già làng Ê đê tại thành phố Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk trong xây dựng đời sống văn hoá cơ sở” trong bối cảnh hiện nay.
Mục tiêu nghiên cứu: Nhận diện vị thế của già làng trong bối cảnh xã hội hiện nay nhằm phát huy vai trò của họ trong xây dựng đời sống văn hóa người Ê đê trong cộng đồng buôn. Tìm hiểu và xác định vị trí, vai trò của già làng trong cộng đồng người Ê đê tại thành phố Buôn Ma Thuột qua các mặt đời sống vật chất, văn hóa tinh thần. Xác định loại uy quyền hiện tại của già làng Ê đê trong buôn của họ. Phát huy vai trò của già làng nhằm gắn kết cộng đồng xây dựng đời sống văn hóa, nâng cao đời sống tinh thần trong buôn Ê đê.
Tổng quan tình hình nghiên cứu: Đã có không ít các công trình nghiên cứu các dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên hay về đồng bào người Ê đê về văn hóa giá trị, các phong tục, tín ngưỡng, lễ hội…các nghiên cứu đã được công bố trên các sách, báo, tạp chí về buôn làng, đời sống, cộng đồng tập quán, cư trú, già làng… của người Ê đê. Chính vì vậy, những công trình nghiên cứu của những người đi trước đã tạo cơ sở, nền tảng để giúp tôi có thể đi vào thực hiện đề tài luận văn về vấn đề “Phát huy vai trò của già làng Ê đê tại thành phố Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk trong xây dựng đời sống văn hoá cơ sở” hiện nay. Viết về cộng đồng dân tộc thiểu số ở Tây nguyên về lịch sử, về cư trú, phong tục tập quán, văn hóa tộc người có những công trình tiêu biểu không thể bỏ qua của các tác giả nước ngoài đã được dịch ra tiếng Việt như: Rừng người thượng-vùng 4 rừng núi cao nguyên miền Trung Việt Nam của Henri Maitre (Lưu Đình Tuân dịch, 2008), đây là một công trình nghiên cứu khảo tả về chuyến điền giả của tác giả trên vùng đất cao nguyên. Nội dung là những tập hợp quý báu về thiên nhiên, động thực vật, về con người và văn hóa các dân tộc gắn với các truyền thuyết, các giai đoạn lịch sử cùng với những can thiệp tác động bên ngoài đến cộng đồng dân tộc thiểu số ở vùng Trường Sơn – Tây Nguyên; hay một cái nhìn rất khác trong Miền đất huyền ảo (Nguyên Ngọc dịch, 2003) và Rừng-Đàn bà-Điên loạn (2006) của Jacques Dournes.
Trong tác phẩm là cách nhìn rất riêng về vùng đất về con người Tây Nguyên, nó như một sự so sánh giữa cái thực và cái ảo, hiện tại và tương lai thông qua những hình ảnh, những câu chuyện rất trừu tượng với những mô tả về đời sống mang hơi hướng thần linh nhưng đầy bản năng hoang dã như trong suy nghĩ của những con người dân tộc trên vùng đất này, nội dung như là những câu chuyện của các già làng kể truyền thuyết, sử thi về con người, về đời sống dân tộc cho con cháu trong mỗi buôn làng hàng đêm bên bếp lửa trong cộng đồng truyền thống. Tác giả Georges Condominas với cuốn sách Chúng tôi ăn rừng (2008) là những mô tả tỉ mỉ cuộc đi tìm đất làm rẫy của già làng, cách thử đất, cách khoanh rừng để tìm cái ăn đồng thời bảo vệ rừng lâu dài và hiệu quả theo các cách thức dân gian của người đồng bào, một cuộc đốt rẫy và tỉa lúa, một đám cưới, một đám tang, cách làm quan tài trong rừng, đêm khóc người chết, buổi an táng, và cuộc chia của tiếp sau đó, hay nói về một vụ loạn luân và cách thức làng “phạt” đôi trai gái loạn luân của buôn làng, về lễ hội lớn kết nghĩa giữa hai nhân vật có vai vế ở hai làng lân cận, những nghi lễ ăn mừng mùa lúa mới…đây như một công trình cho những người nghiên cứu dân tộc cái nhìn rõ hơn về một thế giới riêng của người đồng bào dân tộc ít người trên một mảnh đất rừng Tây Nguyên.