Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về ảnh hưởng của báo chí quân đội đối với nhận thức chính trị - tư tưởng của quân nhân trong giai đoạn hiện nay. Chương 2: Nội dung, hình thức ảnh hưởng của báo chí quân đội đối với nhận thức chính trị - tư tưởng của quân nhân trong giai đoạn hiện nay. Chương 3: Hiệu quả tiếp nhận thông tin từ báo chí quân đội về nhận thức chính trị - tư tưởng của quân nhân trong giai đoạn hiện nay. Chương 4: Dự báo tình hình và một số giải pháp nâng cao sự ảnh hưởng của báo chí quân đội đối với nhận thức chính trị - tư tưởng của quân nhân trong giai đoạn hiện nay.
10 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Ảnh hưởng của báo chí quân đội đối với nhận thức chính trị - tư tưởng của quân nhân là sự định hướng, quán triệt đường lối, chủ trương, chính sách, quan điểm của Đảng, Nhà nước và Quân đội thể hiện trên nội dung tác phẩm báo chí, tác động tới nhận thức, tư tưởng của quân nhân, để họ luôn “Trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”. Ngoài sự quán triệt của chỉ huy các cấp, giáo dục - đào tạo ở nhà trường, định hướng chính trị - tư tưởng của báo chí quân đội là một trong những phương thức giáo dục chính trị - tư tưởng hiệu quả đối với quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Do đó, trên cơ sở nghiên cứu tài liệu có liên quan đến đề tài, tác giả tổng hợp thành những vấn đề sau: 1. Công trình nghiên cứu khoa học sự ảnh hưởng, tác động của báo chí đối với nhận thức, tư tưởng của công chúng Trải qua một quá trình cách mạng lâu dài, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân thực hiện những nhiệm vụ to lớn và phức tạp.
Phù hợp với tính chất của các nhiệm vụ cách mạng đó, trong những điều kiện lịch sử cụ thể, nội dung và phương thức công tác tư tưởng cũng có sự biến đổi nhất định. Tuy nhiên, nhận thức của Đảng về vai trò, vị trí công tác tư tưởng trong toàn bộ hoạt động của mình là nhất quán. Công tác tư tưởng luôn luôn được coi là một lĩnh vực hoạt động có ý nghĩa quan trọng hàng đầu trong công tác của Đảng. Với khả năng tác động một cách rộng lớn nhanh chóng và mạnh mẽ vào toàn bộ xã hội, hoạt động của các phương tiện thông tin đại chúng có vai trò và ý nghĩa hết sức to lớn trong công tác tư tưởng.
Việc giáo dục lý tưởng, giáo dục chính trị, xây dựng lối sống mới luôn gắn liền với việc kế thừa và phát huy những giá trị tích cực trong đời sống văn hóa tinh thần của dân tộc. Đấu tranh với những âm mưu, những luận điệu phản tuyên truyền chống Đảng, 11 chống chế độ là một nội dung và mục đích quan trọng của công tác tư tưởng. Bài báo “Vai trò báo chí trong hoạt động chống diễn biến hòa bình về tư tưởng văn hóa” của PGS.TS Tạ Ngọc Tấn – Tạp chí Báo chí và Tuyên truyền số 5. Chiến lược “diễn biến hòa bình” sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng, tuyên truyền và các sản phẩm vật chất khác tác động vào ý thức con người làm bào mòn những giá trị tinh thần tích cực theo hướng phù hợp với mục tiêu đặt ra của các thế lực thù địch.
Sự nguy hại lớn hơn là ở chỗ những tác động đó nhằm vào những người trẻ tuổi, lớp người không được thử thách chiến tranh, chưa rèn luyện thực tiễn, nhạy cảm với “thị hiếu” mới. Tác giả khẳng định việc đấu tranh chống diễn biến hòa bình trên mặt trận tư tưởng - văn hóa là nhiệm vụ có ý nghĩa sống còn đối với công cuộc xây dựng đất nước, vô hiệu hóa sự tác động có mục đích của kẻ thù vào ý thức con người mới có khả năng giữ vững ổn định chính trị, xã hội. Tác giả đã đưa ra ba phương hướng giải quyết vấn đề này. Thứ nhất, thông tin kịp thời cho xã hội về các sự kiện, hiện tượng có liên quan đến nhận thức, thị hiếu, thẩm mỹ và tình cảm của nhân dân.
Thứ hai, báo chí giáo dục để hướng tới hình thành những nền tảng ý thức, tư tưởng, tình cảm vững chắc trong cư dân, cho họ có cơ sở luôn hướng về phía những giá trị tốt đẹp. Thứ ba, vạch trần kịp thời những âm mưu, thủ đoạn chính trị, những luận điệu, hành vi chống phá của các thế lực thù địch. Để thực hiện được những phương hướng trên, việc cần thiết và có ý nghĩa quan trọng là phát triển một hệ thống báo chí mạnh, đa dạng, có khả năng không chỉ đáp ứng kịp thời, đầy đủ các nhu cầu thông tin phong phú của xã hội mà còn phải dần tạo được một vai trò nhất định trong giao lưu thông tin quốc tế. Bài báo “Khuynh hướng chính trị tư tưởng trong báo chí” của tác giả PGS, TS Tạ Ngọc Tấn, được đăng trên Tạp chí Báo chí và Tuyên truyền số 8.
Bài báo trình bày khuynh hướng chính trị - tư tưởng tồn tại trong báo chí như một hiện tượng khách quan, không thể phủ nhận; được biểu hiện trong từng tác phẩm, trong từng sản phẩm báo chí cụ thể một cách tế nhị. Trong quá trình chủ động hình thành khuynh hướng chính trị - tư tưởng, yếu 12 tố con người là chủ đạo. Do đó việc đào tạo bồi dưỡng, chuẩn bị, lựa chọn, bố trí cán bộ là vấn đề quyết định, rất quan trọng. Đề tài “Tác động của báo chí đối với việc xây dựng lối sống tích cực của thanh niên sinh viên hiện nay” của PGS.
TS Tạ Ngọc Tấn (Học viện Báo chí và Tuyên truyền, năm 1998), làm rõ những biểu hiện, chiều hướng vận động của lối sống thanh niên sinh viên hiện nay, xác định được vai trò ảnh hưởng của các yếu tố khác nhau trong đời sống xã hội, đặc biệt là ảnh hưởng của báo chí đối với những diễn biến phức tạp trong lối sống của thanh niên sinh viên; xác định những cơ sở khoa học, thực tiễn và dựa vào đó để hình thành những giải pháp đồng bộ nhằm huy động, kiểm soát và sử dụng hiệu quả toàn bộ hệ thống báo chí vào việc giáo dục, hình thành lối sống tích cực cho thanh niên sinh viên hiện nay. Cuốn “Mác-Ăngghen, Lênin, Hồ Chí Minh bàn về báo chí xuất bản” (năm 2004) cung cấp cho bạn đọc tài liệu nghiên cứu, học tập tư tưởng của Mác- Ăngghen, Lênin và Hồ Chí Minh về báo chí, xuất bản. Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia phối hợp cùng Vụ Báo chí, Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương tổ chức nghiên cứu, tuyển chọn và xuất bản cuốn sách Mác-Ăngghen, Lênin, Hồ Chí Minh bàn về báo chí, xuất bản, do PGS. Vũ Duy Thông chủ biên.
Lênin, Hồ Chí Minh là những lãnh tụ vĩ đại của giai cấp vô sản đã bắt đầu cuộc đời hoạt động của mình bằng tiếng nói đấu tranh của báo chí. Bằng những bài báo, tác phẩm của mình, các nhà cách mạng vô sản đã tiến hành luận chiến bảo vệ lợi ích của quảng đại quần chúng nhân dân lao động, bác bỏ và đánh bại các luận điệu của thế lực thù địch. Báo chí cách mạng thực sự là vũ khí chiến đấu của giai cấp công nhân, là cơ quan tuyên truyền, tham gia vào việc tổ chức và phát triển xã hội bằng hoạt động ngôn luận của mình, với mục đích phục vụ lợi ích của nhân dân lao động, vì sự tiến bộ và giải phóng con người. Cuốn sách “Hồ Chí Minh về báo chí” do tác giả Tạ Ngọc Tấn tuyển chọn và giới thiệu các bài nói, bài viết về vấn đề báo chí của Chủ tịch Hồ Chí 13 Minh trong suốt cuộc đời hoạt động của Người.
Cuốn sách không chỉ có ích đối với nhà báo, các cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí, mà còn giúp cho bạn đọc có thêm tư liệu học tập và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí trong giai đoạn mới. Cuốn sách tập hợp các bài nghiên cứu của hai tác giả, đề cập đến 19 vấn đề đang được đặt ra trong các mặt hoạt động của báo chí ở nước ta từ lý luận đến thực tiễn và công tác giảng dạy, nghiên cứu, đào tạo. Cuốn sách gồm hai phần: Phần một, nghiên cứu những vấn đề chung của báo chí; Phần hai, nghiên cứu về nghề báo, nhà báo và tác phẩm báo chí. “Truyền thông đại chúng trong hệ thống tổ chức quyền lực chính trị ở các nước tư bản phát triển” là cuốn sách do TS Lưu Văn An chủ biên (năm 2008); đây là một công trình nghiên cứu khá toàn diện, dựa trên cơ sở phân tích chặt chẽ, đưa dẫn chứng một cách phù hợp, làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận cũng như vai trò của truyền thông đại chúng trong thực tiễn hệ thống tổ chức quyền lực chính trị ở một số nước tư bản phát triển; đồng thời đưa ra những đánh giá mang tính khách quan về những giá trị và hạn chế của truyền thông đại chúng trong hệ thống tổ chức quyền lực chính trị ở các nước tư bản phát triển; từ đó rút ra ý nghĩa, những giá trị phù hợp nhằm phát triển truyền thông đại chúng ở Việt Nam.
Đề tài “Vai trò của báo chí và dư luận xã hội trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta hiện nay” của tác giả Lương Khắc Hiếu (năm 2009). Đề tài nghiên cứu một số vấn đề có tính lý luận và thực tiễn về báo chí, dư luận xã hội với cuộc đấu tranh chống tham nhũng; khảo sát, đánh giá thực trạng về vai trò của báo chí trong việc tạo lập dư luận xã hội đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta; đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của báo chí trong việc tạo lập dư luận xã hội đấu tranh chống tham nhũng ở nước ta hiện nay. 14 Luận án Tiến sĩ Truyền thông đại chúng của tác giả Đỗ Chí Nghĩa (2010) viết về “Vai trò của báo chí trong định hướng dư luận xã hội”, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội.