Luận văn: Tuyên truyền chính trị trên báo Pasaxon thời kỳ đổi mới ở Lào

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu báo Pasaxon với vấn đề tuyên truyền chính trị thời kỳ đổi mới, khảo sát thực tế giai đoạn từ tháng 6 năm 2017 đến tháng 6 năm 2018.

• Chuyên ngành: Báo chí học
• Đề tài: Báo Pasaxon với vấn đề tuyên truyền chính trị trong thời kỳ đổi mới (khảo sát từ tháng 6/2017 – 6/2018)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018

Tóm tắt

I. Tổng quan về tuyên truyền chính trị trên báo Pasaxon đổi mới

Báo Pasaxon giữ vị trí cơ quan ngôn luận trung ương của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào. Tờ báo đảm nhận sứ mệnh truyền tải đường lối chính trị đến mọi tầng lớp nhân dân. Trong thời kỳ đổi mới, bối cảnh kinh tế thị trường đặt ra nhiều yêu cầu mới cho công tác tư tưởng. Hoạt động tuyên truyền chính trị đòi hỏi tính kịp thời, chính xác và sức thuyết phục cao. Lý luận Mác - Lênin cùng tư tưởng Cay-sỏn Phôm-vi-hản là nền tảng kim chỉ nam vững chắc. Báo in Pasaxon vừa thực hiện chức năng thông tin, vừa trực tiếp định hướng dư luận xã hội. Tờ báo giáo dục lý tưởng cách mạng và củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng. Giai đoạn khảo sát từ tháng 6 năm 2017 đến tháng 6 năm 2018 phản ánh sự vận động rõ nét của cơ quan báo chí này. Các chuyên mục chính trị được tổ chức bài bản nhằm phục vụ nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng đất nước. Việc nghiên cứu giai đoạn này giúp nhận diện đầy đủ diện mạo công tác tư tưởng báo chí cách mạng Lào.

1.1. Khái niệm và vai trò tuyên truyền chính trị của báo Pasaxon

Tuyên truyền chính trị là hoạt động truyền bá hệ tư tưởng và đường lối của Đảng cầm quyền. Trên báo chí cách mạng Lào, công tác này đóng vai trò hạt nhân định hướng dư luận xã hội. Báo Pasaxon thực hiện nhiệm vụ vận động quần chúng thực hiện các nghị quyết và chính sách phát triển. Tờ báo chuyển hóa quan điểm của Đảng thành hành động cách mạng cụ thể của nhân dân. Qua đó, cơ quan ngôn luận củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc vững chắc. Tuyên truyền chính trị trên ấn phẩm in tạo nền tảng tư tưởng ổn định cho công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế của đất nước Lào.

1.2. Tư tưởng chỉ đạo của Đảng NDCM Lào và Cay sỏn Phôm vi hản

Chủ tịch Cay-sỏn Phôm-vi-hản khẳng định báo chí là vũ khí tư tưởng sắc bén của cách mạng. Báo in phải luôn gắn chặt với đường lối chỉ đạo của Đảng và Nhà nước Lào. Mọi hoạt động thông tin cần lấy chính trị làm cơ sở nền tảng vững chắc. Quân đội và kinh tế phát triển đều dựa trên sự ổn định về mặt chính trị. Đảng Nhân dân Cách mạng Lào yêu cầu báo Pasaxon đổi mới phương thức tiếp cận nhân dân. Thông tin chính trị phải ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện theo thực tế. Cơ quan báo chí phải đào tạo đội ngũ người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng.

II. Phân tích thực trạng tuyên truyền chính trị báo Pasaxon 2017 2018

Khảo sát các ấn phẩm từ tháng 6/2017 đến tháng 6/2018 phản ánh bức tranh toàn diện về báo Pasaxon. Tờ báo duy trì tần suất xuất bản đều đặn với khổ giấy tiêu chuẩn 37x52cm. Nội dung tuyên truyền tập trung vào các nghị quyết Đại hội Đảng và chỉ đạo điều hành kinh tế. Các chuyên mục thời sự chính trị, xây dựng Đảng chiếm tỷ trọng tin bài lớn nhất. Đội ngũ người làm báo có sự chuyển giao thế hệ với trình độ lý luận chính trị nâng cao. Công chúng đánh giá cao tính chuẩn mực và độ tin cậy của nguồn tin chính thống. Tuy nhiên, hình thức thể hiện trên báo in còn đơn điệu và ít hình ảnh sinh động. Tỷ lệ bài viết phân tích sâu và bình luận sắc bén chưa đạt mức kỳ vọng. Nhiều tin bài mang tính chất hành chính, dẫn nguồn văn bản dài dòng. Khả năng tương tác giữa tòa soạn và bạn đọc còn gặp nhiều rào cản kỹ thuật.

2.1. Đánh giá nội dung và hình thức tuyên truyền giai đoạn khảo sát

Nội dung tuyên truyền bám sát các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước Lào. Báo Pasaxon ưu tiên dòng thông tin về hoạt động đối ngoại và chính sách phát triển kinh tế. Các bài viết về xây dựng Đảng và bảo vệ Tổ quốc xuất hiện liên tục trên trang nhất. Tuy nhiên, cách trình bày trên trang báo in còn nặng về tính tường thuật sự kiện. Bố cục hình ảnh minh họa chưa thực sự đa dạng để thu hút bạn đọc trẻ tuổi. Một số bài xã luận sử dụng thuật ngữ phức tạp, gây khó khăn cho việc tiếp nhận của công chúng bình dân.

2.2. Hạn chế về đội ngũ và phương thức tiếp cận công chúng độc giả

Đội ngũ phóng viên báo Pasaxon còn thiếu hụt chuyên gia phân tích chính trị chuyên sâu. Khả năng ngoại ngữ và kỹ năng ứng dụng công nghệ làm báo đa phương tiện còn hạn chế. Nguồn lực đào tạo chưa theo kịp tốc độ phát triển của truyền thông số hiện đại. Phương thức tuyên truyền chủ yếu vận hành theo lối truyền thống một chiều từ tòa soạn. Sự liên kết giữa báo in và trang tin điện tử chưa tạo ra sức mạnh cộng hưởng. Mức độ phản hồi thông tin từ độc giả cơ sở còn chậm và phân tán.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng tuyên truyền chính trị báo Pasaxon

Nâng cao chất lượng tuyên truyền chính trị đòi hỏi hệ thống giải pháp đồng bộ và quyết liệt. Ban biên tập báo Pasaxon cần đổi mới tư duy làm báo trong thời đại bùng nổ kỹ thuật số. Tờ báo phải đa dạng hóa thể loại bài viết, tăng cường phóng sự điều tra và bình luận chuyên đề. Ngôn ngữ báo chí cần tinh gọn, dễ hiểu và gần gũi với đời sống thường nhật của nhân dân. Tòa soạn cần đẩy mạnh chuyển đổi số, tích hợp chặt chẽ giữa báo in và báo điện tử. Việc đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ phóng viên giữ vai trò then chốt. Nhà báo cần trau dồi bản lĩnh chính trị vững vàng và nâng cao kỹ năng tác nghiệp hiện đại. Đồng thời, cơ quan báo chí phải đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ và trang thiết bị in ấn. Những giải pháp này giúp báo Pasaxon giữ vững vai trò ngọn cờ tư tưởng hàng đầu tại Lào.

3.1. Đổi mới thể loại bài viết và hiện đại hóa phương thức truyền thông

Báo Pasaxon cần giảm bớt các tin tức hội họp hành chính đơn thuần trên mặt báo. Tòa soạn nên tăng cường các tuyến bài phóng sự phản ánh tâm tư của quần chúng nhân dân. Thể loại bình luận chính trị cần được trình bày súc tích với luận điểm thuyết phục. Việc kết hợp dữ liệu đồ họa, hình ảnh trực quan giúp trang báo sinh động hơn. Đồng thời, tòa soạn cần đẩy mạnh nội dung số trên nền tảng trực tuyến để tiếp cận giới trẻ. Cách làm này mở rộng biên độ tác động của thông tin định hướng tư tưởng.

3.2. Chuẩn hóa đào tạo đội ngũ nhà báo và đầu tư cơ sở hạ tầng kỹ thuật

Tòa soạn cần xây dựng kế hoạch bồi dưỡng định kỳ về lý luận chính trị và đạo đức nghề báo. Phóng viên phải được đào tạo kỹ năng làm báo đa phương tiện và ngoại ngữ chuyên ngành. Việc hợp tác đào tạo quốc tế, đặc biệt với báo chí Việt Nam, mang lại giá trị thực tiễn lớn. Bên cạnh yếu tố con người, hệ thống máy in và phần mềm tòa soạn điện tử cần được nâng cấp. Cơ sở vật chất hiện đại giúp rút ngắn quy trình xuất bản và tối ưu chi phí vận hành.

IV. Định hướng ứng dụng tuyên truyền chính trị của báo Pasaxon

Nghiên cứu tuyên truyền chính trị trên báo Pasaxon giai đoạn 2017-2018 khẳng định vị thế cơ quan ngôn luận của Đảng. Tờ báo đóng góp to lớn vào sự nghiệp bảo vệ chế độ và ổn định an ninh chính trị tại Lào. Kết quả khảo sát cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho các nhà quản lý báo chí. Những kiến nghị trong nghiên cứu có giá trị thực tiễn đối với công tác chỉ đạo tư tưởng. Việc áp dụng linh hoạt các giải pháp giúp cơ quan báo chí vượt qua thách thức truyền thông mới. Tờ báo Pasaxon tiếp tục là cầu nối tin cậy giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân các bộ tộc Lào. Mô hình đổi mới tuyên truyền chính trị còn tạo tiền đề cho các cơ quan báo chí địa phương học hỏi. Định hướng phát triển đúng đắn sẽ củng cố niềm tin xã hội và thúc đẩy đất nước tiến bộ nhanh chóng.

4.1. Khẳng định giá trị lý luận và thực tiễn của công trình nghiên cứu

Công trình nghiên cứu hệ thống hóa các quan điểm kinh điển về báo chí cách mạng trong thời kỳ mới. Khảo sát thực chứng cung cấp bức tranh chân thực về hoạt động báo chí tại Lào giai đoạn 2017-2018. Kết quả nghiên cứu làm sáng tỏ mối liên hệ giữa tư tưởng chỉ đạo và hiệu quả thông tin đại chúng. Các số liệu thống kê là tài liệu tham khảo giá trị cho công tác giảng dạy lý luận báo chí. Nghiên cứu khẳng định báo chí luôn là công cụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vững chắc.

4.2. Khả năng nhân rộng mô hình tuyên truyền trong hệ thống báo chí Lào

Các giải pháp nâng cao chất lượng báo Pasaxon có thể áp dụng rộng rãi cho báo chí địa phương. Mô hình kết hợp giữa báo in và nội dung số giúp các tờ báo tỉnh tiếp cận độc giả hiệu quả. Quy trình biên tập tinh gọn và đổi mới nội dung chính trị tạo chuẩn mực chung cho toàn ngành. Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực báo chí là bài học kinh nghiệm sâu sắc cho các cơ quan truyền thông. Sự đồng bộ này tăng cường sức mạnh tổng thể của mặt trận tư tưởng toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ VẤN ĐỀ TUYÊN TRUYỀN CHÍNH TRỊ TRÊN BÁO CHÍ CÁCH MẠNG LÀO TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI 1. Khái niệm, đặc điểm tuyên truyền chính trị 1. Khái niệm tuyên truyền và tuyên truyền chính trị 1. Khái niệm tuyên truyền Tiếng Latinh, tuyên truyền (Prapaganda) có nghĩa là truyền bá, truyền đạt một quan điểm nào đó.

Tuyên truyền là thuật ngữ được Nhà thờ Lã Mã sử dụng để chỉ hoạt động của nhà truyền giáo trong việc lôi kéo người khác đi theo đạo Kitô… Sau này, thuật ngữ tuyên truyền được sử dụng rộng rãi để biểu đạt các hoạt động cụ thể như: dùng ngôn từ, hình ảnh, đạo cụ tác động đến tư tưởng, tình cảm của người khác, hướng họ hành động theo mục đích nhất định [8, tr. Theo quan điểm này, tuyên truyền chính là tuyên truyền chính trị, tuyên truyền tư tưởng mà mục đích của nó là hình thành ở đối tượng tuyên truyền một thế giới quan nhất định và cổ vũ tính tích cực xã hội của con người. Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học “tuyên truyền” là “giải thích rộng rãi để thuyết phục mọi người tán thành, ủng hộ, làm theo” [27, tr. Bàn về tuyên truyền và cách tuyên truyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng viết: “tuyên truyền là đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm” [15, tr.

Như vậy, trong hoạt động tuyên truyền thì vai trò của người tuyên truyền là hết sức quan trọng; tuyên truyền thành hay bại là do ở người cán bộ truyền truyền. Trong giáo trình Nguyên lý công tác tư tưởng – tập 1 của Học viện Báo chí và Tuyên truyền – Khoa Tuyên truyền đã có một cách tiếp cận khác: 14 “Thuật ngữ tuyên truyền được sử dụng một cách rộng rãi nhằm biểu đạt nội dung bằng các hoạt động cụ thể (như ngôn ngữ, hình ảnh, đạo cụ…) nhằm tác động đến suy nghĩ, tư tưởng của người khác và hướng họ đến một khuynh hướng nhất định” [13, tr. Trong lý luận báo chí, tuyên truyền được lý giải như hoạt động nhằm truyền bá trong quần chúng nhân dân những tư tưởng nền tảng, những quan điểm chính yếu của hệ tư tưởng, của chế độ nhằm hình thành một bức tranh đặc trưng về thế giới và lịch sử vận động của xã hội. Ở nghĩa rộng lớn hơn, tuyên truyền được hiểu là toàn bộ các hình thức hoạt động của công tác tư tưởng, vận động quần chúng nhân dân.

Ở nghĩa hẹp hơn, tất cả các hoạt động nhằm truyền bá một tri thức, một ý niệm cụ thể nào đó đều được coi là tuyên truyền [21, tr. Từ những cách lý giải đó, trong cuốn Học tập phương pháp tuyên truyền cách mạng Hồ Chí Minh, PGS. TS Hoàng Quốc Bảo đã rút ra khái niệm về tuyên truyền như sau: “Tuyên truyền là phổ biến, giải thích một tư tưởng, một học thuyết, một quan điểm nào đó, nhằm hình thành hoặc củng cố ở đối tượng tuyên truyền một thế giới quan, một lý tưởng, một lối song… thông qua đó mà ảnh hưởng tới thái độ và tính tích cực của con người trong thực tiễn xã hội” [2, tr. Theo từ điển tiếng Lào, thuật ngữ “tuyên truyền” là sự hô hào, làm cho âm vang, tuyên bố cho quyền chúng đã biết [61, tr.

Trong sách giáo khoa nâng cao trình độ công tác tuyên truyền của Ban Tuyên huấn Trung ương Đảng NDCM Lào, “tuyên truyền” là một công việc nằm trong công tác chính trị - tư tưởng, là công việc hang đầu; hoạt đông trước quá trình, đi đối quá trình và sau quá trình nhằm tuyên truyền giáo dục các đối tượng đã nhận thức, đã hiểu rõ, chủ động thực hiện hiệu quả theo đường lối chính sách của Đảng đã đặt ra [29, tr. 15 Từ những khái niệm trên ta thấy, tuyên truyền là một hoạt động xã hội đặc biệt; hoạt động tuyên truyền chỉ có trong xã hội loại người và có sự tham gia của con người vào quá trình tuyên truyền. Hoạt động tuyên truyền luôn luôn gắn với sự phát triển của xã hội nên công tác tuyên truyền càng phải phát triển, càng phải triệt để, để động viện các tầng lớp trong xã hội càng tích cực tham gia vào sự phát triển của xã hội. Bên cạnh đó, hoạt động tuyên truyền gắn liền với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và được thể hiện ở chỗ: khi xã hội càng phát triển, con người càng sử dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật vào hoạt động tuyên truyền, vào tổ chức tuyên truyền, vào phương tiện tuyên truyền làm cho công tác tuyên truyền đạt được hiệu quả cao hơn.

Đồng thời, chủ thể tuyên truyền và đối tượng tuyên truyền đều là con người, là các cá nhân hoặc tổ chức xã hội, nên hoạt động tuyên truyền là một hoạt động chủ thể kép. Tuyên truyền tác động vào tư tưởng, tình cảm và biến tư tưởng, tình cảm thành hành động quần chúng nên nó phải tuân theo quy luật tư tưởng, tình cảm và nó đòi hỏi phải kiên trì, phải tiến hành thường xuyên để đạt được hiệu quả cao. Với cách hiểu như trên có thể hiểu vấn đề tuyên truyền nó liên quan đến cái gì mà chủ thể đã tuyên truyền, có mục đích gì và sử dụng phương tiện nào tuyên truyền để cho đối tượng hiểu biết bằng cách dễ hiểu, dễ nhớ và dễ làm theo. Đây là những yếu tố nằm trong vấn đề tuyên truyền.

Trên cơ sở quan niệm và những cách lý giải khác nhau về thuật ngữ “tuyên truyền” nêu trên, có thể rút ra khái niệm về tuyên truyền như sau: “Tuyên truyền là hoạt động có mục đích truyền bá những kiến thức, giá trị tinh thần, tư tưởng của chủ thể tuyên truyền đến đối tượng nhằm mục tiêu cảm hóa đối tượng, biến những kiến thức, giá trị tinh thần, tư tưởng đó thành nhận thức, niềm tin, tình cảm, thôi thúc đối tượng hành động vì lợi ích của chủ thể tuyên truyền đã đạt ra”. Khái niệm tuyên truyền chính trị Để có thể hiểu được quan điểm tuyên truyền chinh trị, chúng ta phải nắm được khái niệm về “chính trị”: Thuật ngữ chính trị“Politica” theo nguyên nghĩa tiếng Hy Lạp có nguồn gốc từ “thành bang” (Polis), nhà nước cổ đại Hy Lạp. Theo đó, chính trị là công việc nhà nước [17, tr. Theo từ điển tiếng Việt “chính trị” là “những vấn đề về tổ chức và điểu khiển bộ máy nhà nước trong nội bộ một nước, và về quan hệ chính thức giữa các nước với nhau” [27, tr.

Quan điểm về chính trị, chủ nghĩa Mác – lênin cho rằng, chính trị là lợi ích giai cấp, trước hết là lợi ích kinh tế; cái căn bản nhất của chính trị là vấn đề chính quyền nhà nước, là thu hút đông đảo nhân dân vào công việc nhà nước [1, tr.91] Chính trị là hoạt động trong lĩnh vực quan hệ giữa các giai cấp, các dân tộc và các quốc gia với vấn đề giành, giữ, tổ chức và sử dụng quyền lực nhà nước; là sự tham gia của nhân dân vào công việc nhà nước và xã hội; là hoạt động thực tiễn của các giai cấp, đảng phái, nhà nước nhằm tìm kiếm những khả năng thực hiện đường lối và những mục tiêu đã đề ra nhằm thỏa mãn lợi ích [17, tr. Theo Từ điển tiếng Lào, thuật ngữ “Chính trị” là những công việc về Chính phủ, lời nói, lời tuyên truyền hoạt động xã hội, tổ chức quản trị và hành chính gồm đến tư tưởng – quan điểm phục vụ cho công tác Nhà nước về sự đoàn kết, sự ẩn định của đất nước và sự phát triển ở mọi mặt trên đất nước [61, tr. Latsamy CHANTHABOUNTHONG, giảng viên Khoa khoa học xã hội, Đại học Quốc gia Lào: “Chính trị là một mô hình của ý thức xã hội phản ánh tư tưởng lý thuyết, quan điểm và hành động chính trị của các giai cấp, các đảng phái, chính phủ trong từng giai đoạn lịch sử; chính trị ra đời và phát triển không ngừng bằng sự gắn bó với sự phát triển của giai cấp, đảng chính trị và chính phủ 17 trong từng giai đoạn lịch sử của nhân loại. Vậy, chính trị là sự tổ chức quyền lực thống trị có sự tham gia của nhân dân vào các công việc của chính phủ, quy định đường lối, quy định các hình thức, nghiệp vụ và nội dung hoạt động của chính phủ nhằm thực hiện hiệu quả mục đích nhất định” [54, tr.

Trên cơ sở khái niệm về tuyên truyền và khái niệm về chính trị, “Tuyên truyền chính trị” là hoạt động tuyên truyền những nội dung liên quan đến vấn đề giành, giữ, tổ chức và sử dụng quyền lực Nhà nước trong hoạt động thực tiễn của Đảng, Nhà nước nhằm tìm kiếm những khả năng thực hiện đường lối và những mục tiêu đã đề ra nhằm thỏa mãn lợi ích. Trong cuốn “Nguyên lý tuyên truyền” của Phân viện Báo chí và tuyên truyền có nêu: “tuyên truyền chính là tuyên truyền chính trị, tuyên truyền tư tưởng mà mục đích của nó là hình thành ở đối tượng tuyên truyền một thế giới quan nhất định, một kiểu ý thức xã hội nhất định là cổ vũ tính tích cực xã hội của con người. Thực chất, tuyên truyền chính là sự truyền bá hệ tư tưởng của giai cấp cầm quyền nhằm giác ngộ, động viên mọi người tích cực tham gia xây dựng xã hội mới” [18, tr. Tuyên truyền là loại hình truyền thông đặc thù.

Đó là quá trình truyền thông dựa trên mô hình truyền thông một chiều, áp đặt làm cơ sở lý thuyết và phương châm hoạt động. Mô hình truyền thông đặc thù này hiện nay vẫn được sử dụng ở nhiều nước trên thế giới – dù ở các mức độ và phạm vi khác nhau, trong những trường hợp khác nhau, trong các xã hội có chế độ chính trị khác nhau và với các quan niệm khác nhau [4, tr. Tuyên truyền chủ yếu được sử dụng trong hoạt động chính trị - tuyên truyền chính trị. Truyền thông nói chúng và tuyên truyền nói riêng đều nhằm đạt được mục đích cụ thể [4, tr.

Như đã nói trên, tuyên truyền chính trị là hoạt động có mục đích của tổ chức Đảng, Chính quyền, Mặt trận tổ quốc Lào xây dựng đất nước và các đoàn thể chính trị - xã hội nhằm phổ biến, truyền bá 18 hệ tư tưởng của Đảng cho nhân dân; biến chúng thành nhận thức, thái độ, niềm tin và thôi thúc nhân dân tích cực hành động theo những định hướng, những mục tiêu do chủ thể tuyên truyền đặt ra. Do vậy, có thể nhìn thấy công tác tuyên truyền là một hoạt động mang tính quá trình bao giờ trong tuyên truyền cũng là vấn đề tuyên truyền của một chủ thể tiến hành tác động đến một đối tượng, một khách thể nhất định thông qua nội dung, hình thức, phương pháp, phượng tiện nhằm đạt được mục đích đặt ra.