Đề tài ứng dụng máy tính giải bài toán dao động trên ô tô - ĐH GTVT

Nghiên cứu ứng dụng máy tính giải các bài toán dao động trên ô tô. Tài liệu cung cấp mô hình tính toán, phương pháp mô phỏng và phân tích kỹ thuật chuyên sâu.

• Tác giả: Trần Văn Như
• Trường học: Trường Đại học Giao thông Vận tải
• Chuyên ngành: Cơ khí ô tô
• Đề tài: Ứng dụng máy tính giải các bài toán dao động trên ô tô
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan ứng dụng máy tính giải các bài toán dao động trên ô tô

Nghiên cứu động lực học ô tô đóng vai trò then chốt trong ngành công nghiệp chế tạo phương tiện giao thông. Dao động cơ học xuất hiện liên tục trong quá trình vận hành xe. Hiện tượng này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe hành khách và độ bền của các cụm chi tiết máy. Phương pháp tính toán giải tích truyền thống đòi hỏi khối lượng phép tính khổng lồ. Việc ứng dụng máy tính giải các bài toán dao động trên ô tô mở ra hướng đi đột phá. Công nghệ số giúp kỹ sư mô phỏng chính xác các phản ứng động lực học của xe trên đường gồ ghề. Các công cụ phần mềm hiện đại cho phép tự động hóa quy trình giải phương trình vi phân phi tuyến. Kết quả mô phỏng cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng để hoàn thiện thiết kế khung gầm. Nhờ đó, thời gian thử nghiệm thực tế được rút ngắn đáng kể. Chi phí chế tạo mẫu thử giảm thiểu tối đa. Độ chính xác trong đánh giá chỉ tiêu êm dịu chuyển động được nâng cao rõ rệt. Đề tài nghiên cứu khoa học cơ khí ô tô đã chuẩn hóa quy trình tính toán số này nhằm phục vụ đào tạo kỹ sư và sản xuất thực tiễn.

1.1. Bản chất các dạng dao động xuất hiện trên xe ô tô

Ô tô khi chuyển động chịu tác động từ hai nguồn dao động cơ bản. Dạng thứ nhất là dao động thẳng đứng phát sinh từ kích thích mấp mô của mặt đường. Dạng thứ hai là dao động xoắn trong hệ thống truyền lực bắt nguồn từ động cơ đốt trong. Lực kích động từ mặt đường truyền qua lốp xe vào hệ thống treo và thân vỏ. Hiện tượng cộng hưởng có thể xảy ra khi tần số kích thích trùng với tần số dao động riêng của thân xe. Biến dạng đàn hồi liên tục gây mệt mỏi kim loại và giảm tuổi thọ linh kiện. Khảo sát chính xác biên độ và tần số giúp kiểm soát toàn diện trạng thái vận hành của xe.

1.2. Các chỉ tiêu đánh giá độ êm dịu chuyển động của ô tô

Độ êm dịu chuyển động là tiêu chuẩn cốt lõi đánh giá chất lượng động lực học ô tô. Tiêu chuẩn này được định lượng qua nhiều thông số kỹ thuật then chốt. Tần số dao động riêng của khối lượng được treo phản ánh mức độ tiện nghi của khoang lái. Gia tốc dao động thẳng đứng tác động trực tiếp lên hệ thần kinh và cơ bắp người ngồi. Hệ số êm dịu chuyển động K biểu thị mức độ thoải mái tổng thể trong hành trình dài. Ngoài ra, công suất tiêu tán dao động và thời gian tác dụng của gia tốc cũng được đo lường nghiêm ngặt. Việc tính toán chính xác các chỉ tiêu này bảo đảm xe vận hành an toàn và thoải mái.

II. Phân tích bài toán dao động trên ô tô và mô hình phần tử cơ bản

Bài toán dao động cơ học trên ô tô bao gồm cấu trúc đa liên kết với nhiều bậc tự do. Hệ thống cơ học phức tạp này phân chia thành hai thành phần chính gồm khối lượng được treo và khối lượng không được treo. Khối lượng được treo đại diện cho thân xe, khung gầm, động cơ và hành khách. Khối lượng không được treo bao gồm cầu xe, cụm bánh xe và một phần các đăng. Liên kết giữa hai khối lượng là hệ thống treo với các phần tử đàn hồi và giảm chấn. Mô hình lốp xe đóng vai trò trung gian tiếp nhận kích thích ngẫu nhiên từ mặt đường. Sự phi tuyến của lò xo nhíp và giảm xóc thủy lực làm tăng độ phức tạp của bài toán vi phân. Việc đơn giản hóa hợp lý các phần tử động học là yêu cầu bắt buộc để thiết lập phương trình toán học. Mỗi mô hình toán học cần phản ánh trung thực đặc tính cơ lý của xe thực tế trên từng địa hình.

2.1. Đặc tính động học của khối lượng treo và không treo

Khối lượng được treo chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng khối lượng toàn xe. Chuyển động của khối lượng này thường được khảo sát từ một đến ba bậc tự do trong không gian. Ba bậc tự do tiêu biểu gồm chuyển dịch thẳng đứng, góc lắc dọc và góc lắc ngang. Khối lượng không được treo có độ cứng vững cao và biên độ dao động riêng biệt. Chuyển động của trục bánh xe chịu sự chi phối từ độ cứng hướng kính của lốp. Tỷ lệ giữa khối lượng treo và không treo quyết định trực tiếp đến độ ổn định của hệ thống. Tỷ lệ này càng lớn thì xe chạy càng êm ái trên đường mấp mô.

2.2. Phân loại mô hình tiếp xúc lốp xe và hệ thống treo

Mô hình lốp xe phản ánh khả năng biến dạng đàn hồi và cản nhớt khi tiếp xúc mặt đường. Bốn mô hình lốp phổ biến gồm tiếp xúc điểm, đai cứng, vết cố định và vết thích ứng. Mô hình tiếp xúc điểm được ưu tiên áp dụng trong giảng dạy nhờ tính tinh gọn và hiệu quả cao. Hệ thống treo bao gồm phần tử đàn hồi và ống giảm chấn thủy lực. Cấu trúc treo đơn áp dụng cho từng bánh xe riêng biệt. Cấu trúc treo thăng bằng thường thấy trên các dòng xe tải nhiều trục nặng. Sự phối hợp giữa giảm chấn và độ cứng nhíp triệt tiêu nhanh các rung động nguy hiểm.

III. Giải pháp ứng dụng máy tính giải các bài toán dao động trên ô tô

Ứng dụng công nghệ tin học giải quyết triệt để sự phức tạp của hệ phương trình vi phân dao động. Phần mềm Matlab cùng gói công cụ Simulink là nền tảng tối ưu cho mô phỏng động lực học. Kỹ sư xây dựng sơ đồ khối chức năng tương ứng với các biến số chuyển vị và gia tốc. Các khối tích phân, khuếch đại và hàm toán học được liên kết trực quan theo đúng mô hình vật lý. Tín hiệu mấp mô mặt đường ngẫu nhiên được số hóa thành dữ liệu đầu vào chuẩn xác. Simulink giải đồng thời hàng chục phương trình vi phân phi tuyến bậc cao với thuật toán số Runge-Kutta tiên tiến. Tốc độ xử lý nhanh cho phép quan sát đồ thị dao động tức thời trên màn hình. Kỹ sư dễ dàng thay đổi độ cứng lò xo hoặc hệ số cản giảm chấn để so sánh kết quả. Giải pháp mô phỏng máy tính giúp tối ưu hóa kết cấu hệ thống treo trước khi chế tạo cơ khí.

3.1. Xây dựng sơ đồ khối Simulink cho mô hình dao động phẳng

Mô hình phẳng dọc tương đương là công cụ lý tưởng khảo sát dao động ô tô hai trục và ba trục. Sơ đồ Simulink phân tách các chuyển động tịnh tiến đứng và chuyển động quay quanh trục trọng tâm. Mỗi bánh xe tiếp nhận tín hiệu kích thích mấp mô có độ lệch pha theo vận tốc di chuyển. Các khối phép tính vi phân và cộng tín hiệu tái hiện đầy đủ lực đàn hồi nhíp và lực cản giảm chấn. Đồ thị đầu ra hiển thị trực tiếp biên độ dịch chuyển thân xe và gia tốc cabin. Kết quả mô phỏng phẳng giúp đánh giá sơ bộ độ êm dịu nhanh chóng và chính xác.

3.2. Thiết lập mô hình không gian đa bậc tự do trên máy tính

Mô hình không gian phản ánh toàn diện trạng thái động lực học ba chiều của ô tô trong thực tế. Sơ đồ khối không gian mô tả đồng thời dao động thẳng đứng, lắc dọc quanh trục ngang và lắc ngang quanh trục dọc. Tác động mấp mô từ hai vệt bánh xe trái phải độc lập được xử lý đồng thời. Các tham số về tọa độ trọng tâm, khoảng cách vết bánh và mô men quán tính được khai báo chi tiết. Thuật toán máy tính tính toán chính xác lực động tác dụng lên từng điểm tựa treo. Mô hình không gian đáp ứng yêu cầu kiểm nghiệm khắt khe trong thiết kế kỹ thuật ô tô hiện đại.

IV. Kết luận ứng dụng máy tính giải bài toán dao động trên ô tô MAZ

Việc ứng dụng máy tính giải các bài toán dao động trên ô tô khẳng định giá trị thực tiễn to lớn trong nghiên cứu và đào tạo. Đề tài khoa học đã áp dụng thành công mô hình không gian vào tính toán thực nghiệm trên xe tải MAZ 5335. Bộ thông số kỹ thuật đầy tải của xe MAZ 5335 gồm khối lượng treo 12995 kg kết hợp độ cứng nhíp và lốp xác định. Biên dạng mặt đường ngẫu nhiên đoạn Hà Nội đi Lạng Sơn được đưa vào làm dữ liệu kích thích thử nghiệm. Kết quả mô phỏng cung cấp phổ gia tốc dao động chân thực của thân xe và cầu xe. Số liệu tính toán từ phần mềm hoàn toàn tương thích với các tiêu chuẩn êm dịu kỹ thuật. Phương pháp này trở thành giáo trình mẫu cho bộ môn Cơ khí Ô tô tại Đại học Giao thông Vận tải. Năng lực ứng dụng tin học nâng cao chất lượng thiết kế xe cơ giới trong nước.

4.1. Kết quả tính toán dao động không gian trên xe tải MAZ 5335

Thử nghiệm mô phỏng trên xe tải tự đổ MAZ 5335 mang lại các dữ liệu định lượng quan trọng. Với khối lượng không treo trước 650 kg và sau 1305 kg, các phản ứng động lực học được ghi nhận rõ ràng. Hệ số cản giảm chấn và độ cứng nhíp trước sau phối hợp dập tắt dao động hiệu quả. Đồ thị chuyển vị thẳng đứng của thân xe suy giảm nhanh sau khi đi qua mấp mô đơn. Gia tốc dao động cực đại nằm trong ngưỡng sinh lý cho phép của người lái. Kết quả này chứng minh độ tin cậy vượt trội của mô hình tính toán số trên máy tính.

4.2. Khả năng mở rộng ứng dụng trong thiết kế và đào tạo kỹ sư

Giải pháp mô phỏng dao động trên máy tính mở ra triển vọng ứng dụng rộng rãi cho ngành ô tô Việt Nam. Phương pháp này dễ dàng mở rộng để tính toán đoàn xe kéo hoặc xe khách nhiều tầng. Các doanh nghiệp lắp ráp có thể tối ưu hóa kết cấu giảm xóc mà không cần chế tạo thử nghiệm tốn kém. Trong môi trường đại học, mô hình Simulink là học cụ trực quan phục vụ môn học Ứng dụng tin học trong thiết kế ô tô. Sinh viên nắm bắt trực tiếp bản chất động lực học phương tiện qua các bài tập số hóa. Công nghệ đóng góp thiết thực vào chiến lược phát triển công nghiệp ô tô quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé Gi¸o Dôc & §µo T¹o Tr−êng ®¹i häc Giao th«ng vËn t¶i b¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc cÊp tr−êng §Ò tµi: øng dông m¸y tÝnh gi¶i c¸c bµi to¸n dao ®éng trªn « t« M∙ sè: T2003 CK - 01 Chñ nhiÖm ®Ò tµi: KS. TrÇn v¨n nh− §¬n vÞ: Bé m«n C¬ khÝ ¤t« Khoa C¬ khÝ - §H GTVT Thêi gian thùc hiÖn: 1/2003 – 12/2003 Hµ néi 11/2006 Ket-noi.com Ket-noi.com kho kho tai tai lieu lieu mien mien phi phi 1 Môc lôc Môc lôc.3 Ch−¬ng 1 Tæng quan.1 C¸c h−íng nghiªn cøu dao ®éng trªn « t«.2 C¸c th«ng sè vµ chØ tiªu ®¸nh gi¸ dao ®éng « t«.1 TÇn sè dao ®éng riªng vµ hÖ sè dËp t¾t dao ®éng.2 Gia tèc dao ®éng.3 HÖ sè ªm dÞu chuyÓn ®éng (K).4 §¸nh gi¸ c¶m gi¸c theo c«ng suÊt dao ®éng .5 §¸nh gi¸ c¶m gi¸c theo gia tèc dao ®éng vµ thêi gian t¸c ®éng cña chóng .3 PhÇn mÒm matlab/simulink.4 Môc ®Ých vµ ph¹m vi nghiªn cøu .13 Ch−¬ng II C¸c phÇn tö trong m« h×nh dao ®éng « t« .2 M« h×nh ®ai cøng.3 M« h×nh tiÕp xóc vÕt cè ®Þnh.4 M« h×nh tiÕp xóc vÕt thÝch øng.2 khèi l−îng kh«ng ®−îc treo.1 M« h×nh khèi l−îng kh«ng ®−îc treo mét bËc tù do.2 M« h×nh khèi l−îng kh«ng ®−îc treo hai bËc tù do.3 PhÇn tö hÖ thèng treo .1 M« h×nh hÖ thèng treo ®¬n .2 M« h×nh hÖ thèng treo th¨ng b»ng .4 Khèi l−îng ®−îc treo.1 M« h×nh mét bËc tù do.2 M« h×nh hai bËc tù do.2 M« h×nh khèi l−îng ®−îc treo ba bËc tù do .34 Ch−¬ng III X©y dùng mét sè m« h×nh dao ®éng « t« ®iÓn h×nh.2 M« h×nh dao ®éng trong mÆt ph¼ng ngang .3 M« h×nh ph¼ng däc dao ®éng t−¬ng ®−¬ng « t« 2 trôc .4 M« h×nh ph¼ng däc dao ®éng t−¬ng ®−¬ng « t« 3 trôc .5 M« h×nh ph¼ng däc dao ®éng t−¬ng ®−¬ng ®oµn « t« .5 M« h×nh kh«ng gian dao ®éng t−¬ng ®−¬ng « t« 2 trôc.6 Mét sè kÕt qu¶ tÝnh to¸n .53 Tµi liÖu tham kh¶o .com Ket-noi.com kho kho tai tai lieu lieu mien mien phi phi 3 Më ®Çu Nhµ n−íc ta ®· chñ tr−¬ng ph¸t triÓn c¸c ngµnh c«ng nghiÖp nÆng, ngµnh c«ng nghiÖp « t« ë n−íc ta v× vËy ®−îc ®Æc biÖt chó träng víi viÖc thµnh lËp hµng lo¹t c¸c c«ng ty liªn doanh, quèc doanh vµ t− nh©n ho¹t ®éng trong lÜnh vùc s¶n xuÊt l¾p r¸p « t«. Ngµnh c«ng nghiÖp « t« ë n−íc ta cã ®ñ ®iÒu kiÖn vÒ chÝnh s¸ch, ®iÒu kiÖn x· héi ®Ó ph¸t triÓn. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ngµnh c«ng nghiÖp ¤t« cña ViÖt Nam cã nh÷ng b−íc ph¸t triÓn nh¶y vät.

Ngµy 03 th¸ng 12 n¨m 2002 Thñ t−íng chÝnh phñ cã quyÕt ®Þnh sè 177/2004/Q§-TTg vÒ viÖc phª duyÖt quy ho¹ch ph¸t triÓn ngµnh c«ng nghiÖp « t« ViÖt nam ®Õn n¨m 2010, tÇn nh×n ®Õn n¨m 2020. Theo quy ho¹ch cña chÝnh phñ b−íc ®Çu h×nh thµnh 4 tæng c«ng ty lµm nßng cèt cho ngµnh c«ng nghiÖp « t« trong n−íc: VINAMOTOR, VEAM, VINACOAL vµ tæng c«ng ty c¬ khÝ giao th«ng Sµi Gßn. §Ó ®¸p øng nhu cÇu nh©n lùc cã chÊt l−îng cao ®¸p øng ®−îc sù ph¸t triÓn cña ngµnh, tr−êng §¹i häc Giao th«ng VËn t¶i cã ®iÒu chØnh ®−a mét sè m«n häc míi vµo ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o kü s− C¬ khÝ ¤t« trong ®ã cã m«n häc “øng dông tin häc trong tÝnh to¸n thiÕt kÕ vµ sö dông « t«”. Trªn « t« tån t¹i hai d¹ng dao ®éng: dao ®éng theo ph−¬ng th¼ng ®øng chñ yÕu do kÝch thÝch tõ mÆt ®−êng vµ dao ®éng ®éng xo¾n trong hÖ thèng truyÒn lùc chñ yÕu do kÝch thÝch tõ ®éng c¬ vµ tõ mÆt ®−êng.

Bµi kh¶o s¸t dao ®éng theo ph−¬ng th¼ng ®øng cã ý nghÜa quan träng cho viÖc hoµn thiÖn kÕt cÊu hÖ thèng treo. Bµi to¸n dao ®éng xo¾n trong hÖ thèng truyÒn lùc cã ý nghÜa cho viÖc hoµn thiÖn kÕt cÊu cña cña ly hîp, cña bé ®ång tèc trong hép sè. Tr−íc ®©y c¸c bµi to¸n dao ®éng trªn « t« ®· ®−îc thùc hiÖn víi nhiÒu ph−¬ng ph¸p kh¸c nhau, tuy nhiªn m« h×nh tÝnh to¸n cßn rÊt ®¬n gi¶n vµ cßn nhiÒu gi¶ thiÕt lµm mÊt ®é chÝnh x¸c cña bµi to¸n. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y cïng víi sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ tin häc vµ ph−¬ng ph¸p tÝnh, c¸c bµi to¸n dao ®éng trªn « t« cã thÓ gi¶i ®−îc víi c¸c m« h×nh phøc t¹p h¬n, tÝnh to¸n nhanh h¬n vµ ®¶m b¶o ®é chÝnh x¸c.

Víi môc tiªu lµm tµi tiÖu tham kh¶o cho viÖc gi¶ng d¹y vµ viÕt bµi gi¶ng, ®Ò tµi “øng dông m¸y tÝnh gi¶i c¸c bµi to¸n vÒ dao ®éng trªn « t« ” ®−a ra ph−¬ng ph¸p tæng qu¸t x©y dùng m« h×nh to¸n häc cho c¸c d¹ng bµi to¸n dao ®éng trªn « t« b»ng phÇn mÒn MATLAB/Simulink. 4 Ch−¬ng 1 Tæng quan 1.1 C¸c h−íng nghiªn cøu dao ®éng trªn « t« Theo ph−¬ng th¼ng ®øng, « t« lµ hÖ thèng dao ®éng trong mèi quan hÖ chÆt chÏ víi ®−êng - hµnh kh¸ch - l¸i xe (hÖ thèng quan hÖ “§−êng - ¤ t« - Con ng−êi”). Cã ba h−íng nghiªn cøu vÒ hÖ thèng quan hÖ trªn: nghiªn cøu vÒ bÒ mÆt ®−êng; nghiªn cøu dao ®éng cña « t«; nghiªn cøu c¶m gi¸c vµ søc chÞu ®ùng cña con ng−êi. H−íng nghiªn cøu thø nhÊt, thùc hiÖn b»ng c¶ thùc nghiÖm vµ lý thuyÕt nh»m môc ®Ých x¸c ®Þnh quy luËt kÝch thÝch dao ®éng « t«.

B»ng c¸c ph−¬ng ph¸p ®o ghi biªn d¹ng ®−êng kh¸c nhau, tiÕn hµnh xö lý c¸c kÕt qu¶ nhËn ®−îc. Dao ®éng cña « t« khi chuyÓn ®éng lµ dao ®éng c−ìng bøc víi nguån kÝch thÝch lµ mÊp m« cña mÆt ®−êng. MÊp m« mÆt ®−êng th−êng kh«ng cã quy luËt (mÊp m« mÆt ®−êng ngÉu nhiªn), ®Ó m« t¶ to¸n häc biªn d¹ng ®−êng dïng c¸c ®Æc tr−ng thèng kª gåm: kú väng to¸n häc, ph−¬ng sai vµ mËt ®é phæ n¨ng l−îng cña chiÒu cao mÊp m« mÆt ®−êng. Trªn thÕ giíi cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ viÖc m« t¶ to¸n häc ®é mÊp m« bÒ mÆt ®−êng.

H−íng nghiªn cøu thø hai, nghiªn cøu dao ®éng « t« víi môc ®Ých c¶i thiÖn ®é ªm dÞu chuyÓn ®éng, chÊt l−îng kÐo, tÝnh kinh tÕ, tÝnh dÉn h−íng, ®é æn ®Þnh chuyÓn ®éng, ®é bÒn vµ ®é tin cËy. V× vËy, nghiªn cøu dao ®éng « t« lµ nghiªn cøu mèi quan hÖ gi÷a dao ®éng cña « t« víi c¸c chØ tiªu cña c¸c chÊt l−îng khai th¸c kÓ trªn. Nghiªn cøu lý thuyÕt dao ®éng cña « t« hoÆc c¸c bé phËn cña nã th−êng ®−îc tiÕn hµnh nh− sau: - Thay thÕ « t« b»ng hÖ dao ®éng t−¬ng ®−¬ng theo quan ®iÓm vµ môc ®Ých nghiªn cøu; - ThiÕt lËp ph−¬ng tr×nh dao ®éng cña hÖ trªn c¬ së sö dông c¸c ph−¬ng ph¸p c¬ häc gi¶i tÝch hoÆc sö dông nguyªn lý §a-lam-be, ph−¬ng tr×nh La-gr¨ng. C¸c ph−¬ng tr×nh nµy ®−îc gi¶i b»ng ph−¬ng ph¸p tÝnh ph©n sè trªn m¸y tÝnh.

Ph©n tÝch c¸c th«ng sè ®Çu vµo cña hÖ trªn c¬ së c¸c gi¶ thiÕt vÒ tÝnh chÊt phi tuyÕn hoÆc tuyÕn tÝnh cña c¸c phÇn tö, kÝch thÝch lµ hµm ®iÒu hoµ hoÆc ngÉu nhiªn.com Ket-noi.com kho kho tai tai lieu lieu mien mien phi phi 5 Mét trong nh÷ng bµi to¸n c¬ b¶n khi nghiªn cøu dao ®éng « t« lµ lµm râ ¶nh h−ëng c¸c th«ng sè cña hÖ ®Õn dao ®éng. Nghiªn cøu lý thuyÕt kÕt hîp víi thÝ nghiÖm, cã thÓ ®−a bµi to¸n ph©n tÝch vÒ bµi to¸n tèi −u c¸c th«ng sè cña hÖ thèng. H−íng nghiªn cøu thø ba, nghiªn cøu c¶m gi¸c cña con ng−êi trªn « t«. H−íng nghiªn cøu nµy thùc hiÖn rÊt khã.

Khi ®i « t« con ng−êi sÏ c¶m thÊy mÖt mái vÒ thÓ x¸c, c¨ng th¼ng vÒ thÇn kinh. Nghiªn cøu søc chÞu ®ùng cña con ng−êi lµ ®−a ra c¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ vÒ søc chÞu ®ùng cña con ng−êi theo tõng nhãm ng−êi, tõng løa tuæi. Ngoµi ra ph¶i nghiªn cøu sù ph¶n øng cña c¸c bé phËn, c¬ quan trªn c¬ thÓ con ng−êi liªn quan ®Õn viÖc ®iÒu khiÓn xe. HiÖn nay ng−êi ta tËp trung vµo hai h−íng nghiªn cøu con ng−êi lµ ng−êi ®iÒu khiÓn « t« (l¸i xe) vµ ng−êi chÞu dao ®éng (hµnh kh¸ch).

ViÖc nghiªn cøu c¶ hai h−íng trªn cÇn ®−îc hoµn thiÖn v× dao ®éng « t« lµm con ng−êi mÖt mái dÉn ®Õn ph¶n øng mÊt linh ho¹t vµ ®iÒu khiÓn mÊt chÝnh x¸c g©y tai n¹n giao th«ng. §Ó cã thÓ chÕ t¹o ra mét hÖ thèng dao ®éng cã chÊt l−îng tèt cÇn thiÕt ph¶i nghiªn cøu dao ®éng « t« trong mèi quan hÖ tæng thÓ “§−êng -¤ t« - Con ng−êi”. C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu gãp phÇn n©ng cao chÊt l−îng thiÕt kÕ chÕ t¹o « t« gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vµ n¨ng suÊt vËn chuyÓn cña « t« trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. S¬ ®å cÊu tróc cña hÖ thèng “§−êng - ¤ t« - Con ng−êi” trong nghiªn cøu dao ®éng « t« thÓ hiÖn trªn h×nh 1.

6 Nghiªn cøu lý thuyÕt: Nghiªn cøu thùc nghiÖm: (Nguån kÝch thÝch) - §Æc tÝnh thèng kª; - §o nghi biªn d¹ng ®−êng; - BiÓu diÔn to¸n häc biªn - Gia c«ng xö lý sè liÖu; §−êng d¹ng. - §Æc tÝnh thèng kª; - ¶nh h−ëng cña ®iÒu kiÖn sö Nghiªn cøu lý thuyÕt: dông. - HÖ dao ®éng t−¬ng ®−¬ng vµ ph−¬ng tr×nh dao ®éng; - Gi¶i ph−¬ng tr×nh dao ®éng trªn m¸y tÝnh; - Ph©n tÝch dao ®éng; - ¶nh h−ëng cña c¸c th«ng sè; Liªn hÖ víi c¸c chÊt l−îng khai - §iÒu chØnh vµ tèi −u ho¸ c¸c th¸c: ®é ªm dÞu, chÊt l−îng th«ng sè. kÐo, tÝnh n¨ng th«ng qua, tÝnh æn ®Þnh, tÝnh dÉn h−íng, tÝnh Nghiªn cøu thùc nghiÖm: (dao ®éng) kinh tÕ, ®é tin cËy.

- KÝch thÝch dao ®éng; ¤ t« - §o ghi dao ®éng, gia c«ng xö lý sè liÖu. §Æc ®iÓm dao ®éng « t« kh¸c nhau: « t« con, « t« t¶i, « t« Rung ®éng, tiÕng ån: kh¸ch, « t« nhiÒu trôc, ®oµn « - Nguån ph¸t tiÕng ån, rung t«, « t« chuyªn dïng. ThiÕt kÕ hÖ thèng treo: - ThiÕt kÕ phÇn tö ®µn håi, gi¶m chÊn, dÉn h−íng. Kh¶ n¨ng chÞu ®ùng cña l¸i xe: Con ng−êi, hµng ho¸ M« h×nh ho¸: (c¶m gi¸c, b¶o qu¶n) - ChØ tiªu ®¸nh gi¸; - Yªu cÇu ®èi víi l¸i xe.

- L¸i xe - Hµng ho¸ chuyªn chë - HÖ “®−êng-« t«-con ng−êi” C¸c c¬ quan cña con ng−êi khi chÞu dao ®éng. B¶o vÖ: BÖnh nghÒ nghiÖp cña l¸i xe, - Tõ dao ®éng; kh¶ n¨ng chuyªn chë bÖnh - Tõ rung ®éng, tiÕng ån.1 S¬ ®å cÊu tróc hÖ thèng “§−êng - « t« - con ng−êi” trong nghiªn cøu dao ®éng « t«.com Ket-noi.com kho kho tai tai lieu lieu mien mien phi phi 7 1.2 c¸c th«ng sè vµ chØ tiªu ®¸nh gi¸ dao ®éng « t« Khi nghiªn cøu dao ®éng « t« vµ chÊt l−îng hÖ thèng treo cÇn ph¶i quan t©m ®Õn c¸c th«ng sè dao ®éng tù do vµ th«ng sè dao ®éng c−ìng bøc d−íi t¸c dông cña kÝch thÝch cã chu kú hoÆc kÝch thÝch ngÉu nhiªn.