CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ MÔ HÌNH THÔNG TIN CÔNG TRÌNH BIM CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN 1.Khái niệm BIM 1.1 Định nghĩa BIM Những năm đầu của thập kỷ 70, một công nghệ mới với thuật ngữ là Building Information Modeling (BIM) đã xuất hiện trong ngành công nghiệp xây dựng, đó là công nghệ sử dụng mô hình ba chiều (3D) để tạo ra, phân tích và truyền đạt thông tin của công trình. vận hành, bảo trì công trình. BIM không đơn thuần là phần mềm, mà BIM là quá trình chứa các mối liên hệ logic về mặt không gian, kích thước, số lượng, vật liệu và các bộ phận công trình. Nó giúp tích hợp thông tin vật lý về các bộ phận công trình với các thông tin khác (vật liệu, tiến độ thi công.) nhằm tối ưu hóa thiết kế, thi công, quản lý vận hành và bảo trì công trình.
Điều tiến bộ của BIM so với các công nghệ cũ là thay vì sử dụng các thiết kế 2D, BIM sử dụng công nghệ 3D (chiều dài, rộng, cao). Từ phối cảnh ba chiều (3D) của công trình và các yếu tố khác tích hợp thêm tạo ra các phiên bản 4D BIM, SD BIM, 6D BIM và 7D BIM,. , trong đó: - 4D BIM là Mô hình 3D của công trình được tích hợp thêm các yếu tố về thời gian – tiến độ. 4D BIM cho phép người sử dụng lập tiến độ, kế hoạch thi công và kế hoạch cung ứng các nguồn lực cho việc thi công công trình.
- 5D BIM là mô hình 4D BIM tích hợp thêm các yếu tố về hao phí chi phí. 5D BIM được sử dụng để lập dự toán, kiểm soát chi phí và xây dựng kế hoạch vốn cho công trình. - 6D BIM là bước phát triển tiếp theo của 5D BIM có tích hợp các thông số về năng lượng trong và ngoài công trình. 6D BIM thường được các kiến trúc sư sử dụng để tính toán các chỉ số năng lượng, từ đó đưa ra được thiết kế tối ưu về năng lượng cho công trình.
- 7D BIM là mô hình được tích hợp các thông tin về các hệ thống thiết bị trong công trình với mức độ chi tiết cao và được sử dụng trong việc quản trị thiết bị và bảo dưỡng hệ thống, bảo dưỡng thiết bị công trình trong quả trình vận hành sử dụng.2 Khái niệm môi trưỡng dữ liệu chung (CDE) Môi trường dữ liệu chung (CDE) là nơi thu thập, lưu trữ, quản lý và phổ biến tất cả các thông tin, dữ liệu, tài liệu được tạo ra bởi các bên tham gia thực hiện BIM. CDE là sự kết hợp của các giải pháp kỹ thuật và quy trình làm việc. CDE có thể rất khác nhau giữa các dự án (phụ thuộc quy mô và đặc điểm dự án). Một CDE đơn giản có thể chỉ là các ứng dụng nhỏ chia sẻ file miễn phí dựa trên nền web hoặc là các phần mềm thương mại.
CDE cho phép chia sẻ, phối hợp thông tin một cách kịp thời và chính xác giữa tất cả các thành viên tham gia tạo dựng, quản lý và sử dụng mô hình BIM. Việc xây dựng và phát triển thông tin trong các giai đoạn thực hiện sẽ được tuần tự hóa có kiểm tra thông qua các “cổng kiểm soát”. CDE nên được sử dụng trong suốt vòng đời của dự án. Phụ thuộc vào mục tiêu sử dụng, quản lý, có thể có nhiều loại CDE.
Hình : 1 Ví dụ CDE cho dự án CDE của dự án Chủ đầu tư sẽ thiết lập hoặc giao Đơn vị thực hiện BIM thiết lập môi trường dữ liệu chung (CDE) của dự án để phục vụ cho các yêu cầu lưu trữ, phổ biến và hỗ trợ phối hợp, tạo lập mô hình BIM cũng như thông tin của dự án. Đối với các dự án áp dụng BIM trong nhiều giai đoạn, Chủ đầu tư nên là người mua bản quyền và quản lý CDE để việc quản lý trao đổi thông tin giữa các giai đoạn được thống nhất. Môi trường dữ liệu chung của dự án cần đảm bảo: 5 - Mỗi vùng chứa thông tin sẽ có một mã ID duy nhất, dựa trên một quy ước đã được thống nhất và ghi lại bao gồm các trường thông tin được phân cách với nhau bằng một kí tự phân cách; - Mỗi trường thông tin được gán một giá trị từ một tiêu chuẩn mã hóa đã được thống nhất và ghi lại. *CDE của dự án - Mỗi vùng chứa thông tin sẽ được gán các thuộc tính sau: + Tình trạng (tính phù hợp) + Sửa đổi + Phân loại - Khả năng thay đổi trạng thái của các vùng chứa thông tin; - Ghi lại tên người sử dụng và thời gian khi thay đổi trạng thái việc sửa đổi vùng chứa TT.
- Kiểm soát truy cập ở cấp độ vùng chứa thông tin. Chủ đầu tư cũng có thể chỉ định một đơn vị thứ ba để lưu trữ, quản lý hoặc hỗ trợ cho CDE của dự án. Trong trường hợp này, nên được thực hiện như một gói thầu riêng biệt trước khi các đơn vị tham gia đấu thầu. Hoặc sau đó Chủ đầu tư cũng có thể chỉ định một Nhà thầu tiếp quản việc lưu trữ, quản lý hoặc hỗ trợ cho CDE của dự án.
*CDE của dự án Chủ đầu tư Mục đích hệ thống CDE của Chủ đầu tư là cung cấp môi trường để thu thập và khai thác các thông tin BIM từ các dự án khác nhau của mình trong các giai đoạn của dự án (thiết kế, thi công và vận hành). *CDE của các đơn vị tham gia dự án Mỗi đơn vị tham gia dự án chịu trách nhiệm cho phần thông tin mình phụ trách và nên có quy trình riêng để kiểm soát việc tạo dựng và phối hợp thông tin của riêng đơn vị. Các đơn vị cần thống nhất thời điểm, cách thức chuyển giao thông tin từ CDE của đơn vị sang CDE của dự án để thực hiện công tác phối hợp. 6 *Các khu vực dữ liệu 1.
Khu vực “công việc đang tiến hành” (work in progress, viết tắt WIP) của CDE là nơi mỗi nhóm hay cá nhân thực hiện công việc của mình, WIP được dùng để lưu trữ các thông tin chưa được chấp thuận chia sẻ cho các nhóm/các nhân khác có liên quan. Trong một dự án có thể có nhiều khu vực WIP, thường mỗi 1 bên tham gia gia thực hiện có một khu vực WIP của riêng mình 2. Khu vực “chia sẻ” (shared) được dùng để lưu trừ thông tin đã được chấp thuận cho việc chia sẻ. Thông tin này được chia sẻ để các đơn vị khác sử dụng làm dữ liệu tham khảo cho việc phát triển nội dung có liên quan.
Khi tất cả đã hoàn thành, thông tin (sản phẩm theo kế hoạch) phải được đặt ở trạng thái “Chờ phát hành”. Khu vực “phát hành” (published documentation) được sử dụng để lưu trữ các thông tin được phát hành, là những thông tin đã được chấp thuận bởi chủ đầu tư. Khu vực “lưu trữ” (archive) ghi lại mọi tiến triển tại mỗi mốc thời điểm và phải lưu lại bản ghi của tất cả các trao đổi và thay đổi nhằm cung cấp các dấu vết lịch sử trao đổi để kiểm tra và đối chiếu trong trường hợp có tranh chấp… Kiểm Chia sẽ tra/đánh Công việc đang tiến hành giá/ chấp thuận Thông tin được phát triển Thông tin được phê duyệt, bơi người khởi tạo hoặc chia sẽ cho các nhóm làm nhóm làm việc, không ai việc và phóm phân phối Nhóm làm việc nhìn thấy và truy cập được hoặc bên chỉ định Nhóm làm việc Đánh giá/ Nhóm làm việc ủy quyền Nhóm làm việc Phát hành Lưu trữ Thông tin được sử dụng Nhật kí lưu trữ thông tin, trong thiết kế chi tiết hơnm kiểm soát ,phát triển và lưu để xây dựng hoặc quản lý trữ thông tin tài sản 7 Hình : 2 Sơ đồ các khu vực CDE 1.3 Các thuật ngữ trong mô hình thông tin công trình (BIM) Theo Hướng dẫn chung áp dụng Mô hình thông tin công trình (BIM) này thay thế Hướng dẫn tạm thời áp dụng Mô hình thông tin công trình (BIM) trong giai đoạn thí điểm được công bố kèm theo Quyết định số 1057/QĐ-BXD ngày 11 tháng 10 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng. Từ tiếng STT Thuật ngữ Định nghĩa Anh Viết tắt Bộ phận thực hiện BIM thuộc quản lý của Đơn vị thực hiện BIM.
Bộ phận thực 1 Bộ phận thực hiện BIM có thể là nhóm hiện BIM trực thuộc đơn vị thực hiện hoặc thầu phụ của đơn vị thực hiện. Chủ đầu tư là tổ chức sở hữu vốn hoặc tổ chức được giao thay mặt chủ sở hữu 2 Chủ đầu tư vốn, tổ chức vay vốn trực tiếp quản lý quá trình thực hiện dự án. Điều phối BIM là người chịu trách Điều phối BIM 3 nhiệm điều phối công việc thiết kế, phối BIM Coordinator hợp. Định dạng IFC là chuẩn định dạng mở, Industry Định dạng giúp trao đổi dữ liệu giữa các phần mềm, 4 Foundation IFC tập tin IFC phục vụ cho công tác quản lý mô hình Classes BIM trong suốt vòng đời của dự án.
8 Đơn vị thực hiện là đơn vị chịu trách Đơn vị thực nhiệm chính trong quá trình thực hiện 5 hiện BIM. Có thể là nhà thầu chính hoặc tư vấn lập mô hình BIM. Kế hoạch chuyển giao thông tin nhiệm vụ là danh sách các sản phẩm được phân Kế hoạch chuy tách thành các nhiệm vụ riêng lẻ, bao Task ển giao Informatio 6 thôn gồm các nội dung chi tiết như định dạng, n TIDP g tin Delivery ngày tháng và cá nhân phụ trách. Các Plan nhiệm vụ giai đoạn chuyển giao thông tin phải được liên kết theo giai đoạn của dự án.
Kế hoạch chuyển giao thông tin tổng thể Kế hoạch chuy là kế hoạch tổng thể để thực hiện các Master ển giao Informatio 7 thông tin nhiệm vụ chính trong dự án. Nó được n MIDP tổng Delivery xây dựng dựa trên các Kế hoạch chuyển Plan thể giao thông tin nhiệm vụ (TIDP) Kế hoạch thực hiện BIM là tài liệu, trong đó xác định các tiêu chuẩn, phương pháp, các quy định sẽ sử dụng trong dự án để đáp ứng các mục tiêu và Kế hoạch yêu cầu đặt ra trong EIR. Kế hoạch thực BIM 8 thực hiện Execution BEP hiện BIM được thống nhất bởi các bên Plan BIM có liên quan đến quá trình thực hiện BIM. Kế hoạch thực hiện BIM được soạn thảo sau khi đã lựa chọn được đơn vị thực hiện.
Kế hoạch thực hiện BIM sơ bộ là tài liệu Kế hoạch của nhà thầu đề xuất phương pháp và thể Pre- 9 thực hiện hiện các yêu cầu về năng lực để đáp ứng Appointment Pre-BEP BIM sơ bộ yêu cầu của chủ đầu tư đưa ra. Đây là BEP một phần của Hồ sơ dự thầu.