Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Những nghiên cứu liên quan đến cơ sở hình thành, phát triển tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti 1. Những nghiên cứu liên quan đến cơ sở hình thành, phát triển tư tưởng giáo dục của J.Krishnamurti ở nước ngoài Krishnamurti là nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn ở thế kỷ XX. Trong suốt cuộc đời, ông dành hầu hết thời gian để đi khắp nơi trên thế giới, tổ chức những buổi nói chuyện với đông đảo mọi người thuộc đủ mọi tầng lớp trong xã hội.
Thời gian còn lại, ông gặp gỡ riêng với nhiều người, từ những người nổi tiếng trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, tôn giáo… đến những người nội trợ. Phần lớn những buổi nói chuyện của Krishnamurti đều được ghi âm và sau này được biên tập, xuất bản thành sách. Bên cạnh đó, cuộc đời rất dài với nhiều biến cố của một con người đầy bí ẩn như Krishnamurti cũng thu hút sự quan tâm của nhiều học giả. Do vậy, những nghiên cứu về cuộc đời và tư tưởng của ông khá nhiều nhưng cơ sở hình thành, phát triển tư tưởng của ông chỉ được bàn xen kẽ trong những công trình đó.
Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như sau: Cuốn “Hiện tượng Krishnamurti” [76], nguyên tác tiếng Pháp “Phénomène de Krishnamurti” của Carlo Suarès (Trúc Thiên dịch) đã từng được xuất bản tại Việt Nam từ năm 1969. Tác giả cho rằng giữa thế kỷ mà con người thác loạn, chán sống và mâu thuẫn với chính mình, sự xuất hiện của Krishnamurti có một ý nghĩa quan trọng: Giữa lúc ấy, Krishnamurti xuất hiện. Phải chăng đó là người mà thế giới đang chờ? Tây phương chờ đợi sự trở về của Chúa Cứu Thế Đông Phương chờ Phật Di Lặc hạ sanh. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thời thế chờ một khối óc lớn, một trái tim lớn - một thánh nhân - có thể vượt lên tất cả để mà viên dung tất cả trong ánh sáng đại đồng [76, tr.
Tuy nhiên, với tất cả sự chuẩn bị của tổ chức Thông Thiên học, Krishnamurti đã chối bỏ vai trò, địa vị của mình vào phút cuối. Tác giả nhận định tư tưởng của ông là sự thống nhất của tư tưởng phương Đông và phương Tây nhưng không dừng lại ở sự tích hợp mà vượt lên trên đó, sáng tạo ra một con đường đến với chân lý hoàn toàn mới: đó là sự tìm kiếm từ chính nội tâm. Với một giọng văn đầy tính chất ca ngợi, tác giả cho rằng trong khi nhân loại đang chờ đợi một giáo chủ, một siêu nhân, một lý tưởng, một giải pháp cho các vấn đề trị loạn của thế giới, một sự tin tưởng, một câu trả lời dứt khoát “có” hoặc “không” thì Krishnamurti phủ nhận tất cả, không có một câu trả lời rõ ràng cho những vấn đề nhức nhối của xã hội. Tác giả cho rằng nhân loại chờ đợi một thần tượng và gặp phải một hiện tượng: hiện tượng Krishnamurti.
Cuốn sách “The life and death of Krishnamurti” (Cuộc đời và cái chết của Krishnamurti) [110] của tác giả Mary Lutyens được coi là cuốn tư liệu tương đối đầy đủ và đáng tin cậy về cuộc đời của Krishnamurti. Cuốn sách được viết dưới dạng tiểu sử, với những sự kiện ghi chi tiết đến từng ngày, tháng, các mối quan hệ xã hội đa dạng và đặc biệt là “cái tiến trình” mà Hội Thông Thiên học sắp xếp để Krishnamurti hoàn thành nhiệm vụ của “Bậc Thầy Thế giới” (The Teacher of World). Bên cạnh việc mô tả chi tiết về cuộc đời, cuốn sách cũng đề cập tới tình hình chính trị - xã hội thời Krishnamurti sống, đặc biệt là những biến cố chính trị xảy ra tại Ấn Độ. Bà viết về sự quan tâm của Krishnamurti đối với giáo dục và tiến trình xây dựng các trường học.
Bằng những dẫn chứng cụ thể, Mary Lutyens cho rằng Krishnamurti không hề trốn tránh trách nhiệm của một “Bậc Thầy Thế giới” mà thực hiện theo cách riêng, một trong những cách đó là thông qua giáo dục. Theo bà, tư tưởng giáo dục của 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Krishnamurti bắt nguồn từ chính thực trạng xã hội và mặc dù ông luôn phủ nhận ảnh hưởng của Hội Thông Thiên học nhưng theo Mary Lutyens, ông vẫn bị quy định bởi hội này [110]. Trong cuốn “Những nhà tư tưởng lớn của Ấn Độ” [73], khi nhận định về cơ sở hình thành tư tưởng của Krishnamurti, tác giả Albert Schweitzer hoài nghi việc liệu Krishnamurti có thực sự thoát khỏi những quy định của triết học phương Đông, mà cụ thể hơn là triết học Ấn Độ hay đó chỉ là sự nối dài những tư tưởng truyền thống: Triết học Ấn Độ gần đây có một vài khuôn mặt giá trị, mà nổi bật nhất là Krishnamurti, một thiên tài kỳ vĩ và một nhân cách khác thường. Nhưng liệu nền tư tưởng ấy có thực sự đi đến việc thoát khỏi thế giá của truyền thống? Nó thực sự có hay không khả năng sáng tạo và có nắm bắt được không tất cả tầm mức của các vấn đề mà nó bàn đến? Người ta vẫn chưa có thể phán đoán điều đó [73, tr.
Tác giả René Fouère với cuốn “Krishnamurti, the man and his teaching” [19], bản dịch tiếng Việt: “Krishnamurti cuộc đời và tư tưởng”. Tác phẩm này gồm hai phần: một phần tường thuật vắn tắt cuộc đời của Krishnamurti và một phần nói đến tư tưởng của ông. Đây là một nghiên cứu mang đậm dấu ấn cá nhân như chính tác giả thừa nhận: “Để nói về Krishnamurti đó là một việc làm khó khăn và mạo hiểm, vì ông là một người tôi tin, là một trong những người đáng kể nhất của mọi thời đại” [19, tr. Phần viết về cuộc đời của Krishnamurti không được tác giả dành nhiều sự quan tâm.
Tác giả chỉ nhấn mạnh đến trách nhiệm nặng nề mà Hội Thông Thiên học kỳ vọng Krishnamurti sẽ gánh vác: Krishnamurti được giáo dục một cách riêng biệt ở Anh quốc, sau đó ông học tiếng Pháp và Sankrit ở Đại học Sorbonne tại Paris, nơi đây ông đã có biệt danh “Ông Hoàng nhỏ”. Tiến sĩ Annie Besant không 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chỉ đào tạo ông đứng đầu Hội Ngôi Sao Đông Phương, mà còn chia sẻ cho ông cái vai trò chọn lựa phương tiện truyền bá để qua đó bậc Đạo Sư Thế giới tự biểu lộ mình. Như thế, một đứa bé đã được đào tạo để đảm đương cái gánh nặng ghê hồn của một nhà tiên tri phi thường [19, tr. Trong phần bình luận về tư tưởng, tác giả chọn cách diễn đạt lại những tư tưởng của Krishnamurti thông qua cảm nhận của cá nhân và đôi chỗ trích dẫn những câu nói của ông.
Do vậy, nghiên cứu không có tính hệ thống và rất khó để phân chia thành các chủ đề cụ thể. Tác giả chỉ nói đến một phần rất nhỏ những ảnh hưởng của Hội Thông Thiên học đến Krishnamurti. René Fouère cho rằng: “Giới thiệu tư tưởng của người khác thì là thuận tiện đấy nhưng là một phương sách nguy hiểm, bởi vì không có một ai thực sự biết rõ tư tưởng của kẻ khác” [19, tr. Vì vậy, tác giả khuyên mỗi người nếu muốn tìm hiểu tư tưởng của Krishnamurti thì tìm hiểu qua chính những tác phẩm của ông.
Trong cuốn “Từ điển tôn giáo và các thể nghiệm siêu việt” [20], Rosemary Ellen Guiley đề cập đến Krishnamurti trên hai bình diện. Bình diện thứ nhất là trong mục giới thiệu về Theosophy (Thuyết Thần trí) từ trang 891 đến trang 896. Đây là phần giới thiệu về Krishnamurti trong mối tương quan với Hội Thông Thiên học: “Năm 1908 Leadbeater cho biết một thanh niên Ấn Độ, Jiddu Krishnamurti, sẽ trở thành “Bậc Thầy Thế giới” kế tiếp, người này là hóa thân của Thượng đế Maitreya. Krishnamurti thu hút rất đông tín đồ, nhưng vào năm 1930 phải rời Hội thần trí để đi theo con đường của riêng mình” [20, tr.
Bình diện thứ hai trình bày về Krishnamurti với tư cách là tiểu sử của một người nổi tiếng, có tên tuổi trong lịch sử. Phần giới thiệu này từ trang 465 đến trang 469 của tác phẩm. Ngay từ đầu, tác giả đã nhận định: Mặc dù có lẽ ông là một trong những bậc thầy tinh thần có nhiều ảnh hưởng nhất thế kỷ 20 nhưng Jiddu Krishnamurti (Jiddu là họ) không 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hề lãnh đạo một trường phái nào cũng như không hề tin vào bất kỳ một con đường nào dẫn đến chân lý. Thay vào đó, ông lật tẩy mọi giả thuyết, tổ chức và phương pháp cấu trúc huyền bí như những vật cản trong việc tìm kiếm thực tại chân lý [20, tr.
Nhờ phần nghiên cứu này, tác giả luận án có thể thấy được cách thức con người có thể đạt đến sự hiểu biết trí tuệ một cách hoàn hảo mà Krishnamurti nêu ra. Để đến trạng thái này, con người phải có sự hài hòa các quá trình tâm lý để tự giải thoát cho chính mình: 1. Trí tưởng tuợng; 4. Biến đổi điều kiện; 5.
Kiến thức và học hỏi; 6. Sợ hãi, trí nhớ, gắn bó và phụ thuộc; 7. Mối quan hệ; 9. Với những mối quan hệ chặt chẽ với Hội Thông Thiên học, Krishnamurti ít nhiều chịu sự quy định từ tư tưởng chủ đạo của Hội: Thuyết Thần trí.
Các công trình nghiên cứu trên đây mô tả khá chi tiết về cuộc đời và sự nghiệp của Krishnamurti. Hầu hết các công trình đều chỉ rõ vai trò của Hội Thông Thiên học trong việc phát hiện ra cậu bé Krishnamurti và những phương thức giáo dục mà Hội áp đặt để ông có thể thực hiện sứ mệnh “Bậc Thầy Thế giới”. Bên cạnh đó, một số công trình cũng bàn đến cội nguồn tư tưởng của ông, đó là triết lý truyền thống của Ấn Độ và Thuyết Thần trí của Hội Thông Thiên học. Những nghiên cứu trong nước liên quan đến cơ sở hình thành, phát triển tư tưởng giáo dục của J.Krishnamurti Đầu tiên phải kể đến cuốn sách “Krishnamurti - người nhập cuộc” [67] của tác giả Mộc Nhiên.
Nghiên cứu gồm ba phần chính, trong đó phần đầu nói về cuộc đời Krishnamurti qua từng giai đoạn. Trong phần này, tác giả lấy chủ yếu từ nguồn tư liệu của Mary Lutyens và Pupul Jayakar, có sự tham khảo, đối chiếu trên Internet. Phần có giá trị nhất đối với tác giả luận án chính là bản tóm tắt diễn biến quan trọng và các hoạt động trong cuộc đời 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Krishnamurti qua từng năm từ trang 172 đến trang 177. Thông qua bản tóm tắt này, tác giả luận án nắm được hành trình diễn thuyết và năm ra đời các tác phẩm cơ bản cũng như thời điểm ra đời của các trường học, các trung tâm Krishnamurti ở khắp nơi trên thế giới.
Phần thứ hai nêu những điểm mấu chốt trong suy tưởng của Krishnamurti.