Một Số Vấn Đề Triết Lý Trong Ca Dao, Tục Ngữ Tỉnh Khánh Hòa

Luận văn thạc sĩ phân tích một số vấn đề triết lý trong ca dao tục ngữ tỉnh khánh hòa, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Ngô Thành Tâm
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Hữu Ái
• Trường học: Đại Học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Một Số Vấn Đề Triết Lý Trong Ca Dao, Tục Ngữ Tỉnh Khánh Hòa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi hay giả thuyết nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.7. Tổng quan tài liệu
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG
• 1.1. QUAN NIỆM VỀ TRIẾT LÝ VÀ TRIẾT LÝ TRONG CA DAO, TỤC NGỮ
• 1.1.1. Quan niệm về triết lý
• 1.1.2. Triết lý trong ca dao, tục ngữ
• 1.2. KHÁI NIỆM, NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC NGHỆ THUẬT CỦA CA DAO, TỤC NGỮ
• 1.2.1. Khái niệm ca dao, tục ngữ
• 1.2.2. Nội dung của ca dao, tục ngữ
• 2. CHƯƠNG 2: TRIẾT LÝ TRONG CA DAO, TỤC NGỮ TỈNH KHÁNH HÒA
• 2.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, LỊCH SỬ - XÃ HỘI CỦA TỈNH KHÁNH HÒA
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Lịch sử, văn hóa, xã hội
• 2.2. NHỮNG GIÁ TRỊ TRIẾT LÝ TRONG CA DAO, TỤC NGỮ CỦA TỈNH KHÁNH HÒA
• 2.2.1. Triết lý về thế giới quan
• 2.2.2. Triết lý về nhân sinh quan
• 2.2.3. Triết lý về đời sống kinh tế, chính trị, xã hội
• 2.2.4. Triết lý về văn hóa và các giá trị văn hóa
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ TRIẾT LÝ TRONG CA DAO, TỤC NGỮ CỦA TỈNH KHÁNH HÒA
• 3.1. CƠ SỞ HÌNH THÀNH GIẢI PHÁP
• 3.1.1. Cơ sở thực tiễn
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Triết Lý Trong Ca Dao Tục Ngữ Tỉnh Khánh Hòa

Triết lý trong ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa không chỉ phản ánh những giá trị văn hóa đặc sắc mà còn thể hiện tư duy của người dân nơi đây. Những câu ca dao, tục ngữ mang trong mình triết lý sâu sắc về cuộc sống, con người và thiên nhiên. Chúng là những bài học quý giá, được đúc kết từ kinh nghiệm sống của nhiều thế hệ. Việc nghiên cứu triết lý trong ca dao, tục ngữ giúp hiểu rõ hơn về tâm tư, tình cảm và quan niệm sống của người dân Khánh Hòa.

1.1. Khái Niệm Về Triết Lý Trong Ca Dao Tục Ngữ

Triết lý trong ca dao, tục ngữ được hiểu là những quan điểm, kinh nghiệm sống được đúc kết từ thực tiễn. Nó không chỉ đơn thuần là những câu nói mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa, đạo đức và nhân sinh quan của người dân.

1.2. Vai Trò Của Ca Dao Tục Ngữ Trong Văn Hóa Khánh Hòa

Ca dao, tục ngữ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của tỉnh Khánh Hòa. Chúng không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là cầu nối giữa các thế hệ, giúp truyền tải những giá trị văn hóa truyền thống.

II. Những Thách Thức Trong Việc Bảo Tồn Ca Dao Tục Ngữ Tỉnh Khánh Hòa

Mặc dù ca dao, tục ngữ có giá trị văn hóa to lớn, nhưng hiện nay chúng đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự phát triển của xã hội hiện đại, cùng với sự thay đổi trong lối sống và thói quen của người dân, đã khiến cho ca dao, tục ngữ dần bị lãng quên. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của chúng là một nhiệm vụ cấp thiết.

2.1. Sự Thay Đổi Trong Lối Sống Của Người Dân

Sự thay đổi trong lối sống và thói quen sinh hoạt của người dân Khánh Hòa đã ảnh hưởng đến việc truyền tải và gìn giữ ca dao, tục ngữ. Nhiều câu ca dao, tục ngữ không còn được sử dụng trong giao tiếp hàng ngày.

2.2. Thiếu Sự Quan Tâm Từ Các Thế Hệ Trẻ

Thế hệ trẻ hiện nay ít quan tâm đến ca dao, tục ngữ, dẫn đến việc những giá trị văn hóa này có nguy cơ bị mai một. Việc thiếu sự kết nối giữa các thế hệ cũng là một nguyên nhân chính.

III. Phương Pháp Bảo Tồn Ca Dao Tục Ngữ Tỉnh Khánh Hòa Hiệu Quả

Để bảo tồn và phát huy giá trị của ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa, cần có những phương pháp hiệu quả. Việc giáo dục và tuyên truyền về giá trị văn hóa này là rất cần thiết. Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật cũng nên được tổ chức thường xuyên để thu hút sự quan tâm của cộng đồng.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Về Văn Hóa Dân Gian

Giáo dục về ca dao, tục ngữ trong trường học sẽ giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa của quê hương. Các chương trình giảng dạy cần được thiết kế hấp dẫn và phù hợp với lứa tuổi.

3.2. Tổ Chức Các Hoạt Động Văn Hóa Nghệ Thuật

Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật như hội thi ca dao, tục ngữ, hay các buổi giao lưu văn hóa sẽ tạo cơ hội cho người dân tham gia và tìm hiểu về giá trị văn hóa của địa phương.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Triết Lý Trong Ca Dao Tục Ngữ

Triết lý trong ca dao, tục ngữ không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn cuộc sống. Những bài học từ ca dao, tục ngữ có thể giúp con người sống tốt hơn, ứng xử khéo léo hơn trong các mối quan hệ xã hội.

4.1. Ứng Dụng Trong Cuộc Sống Hàng Ngày

Những triết lý trong ca dao, tục ngữ có thể được áp dụng trong cuộc sống hàng ngày, giúp con người có những quyết định đúng đắn và hợp lý hơn trong các tình huống khác nhau.

4.2. Góp Phần Xây Dựng Nếp Sống Văn Minh

Việc áp dụng triết lý trong ca dao, tục ngữ vào thực tiễn sẽ góp phần xây dựng nếp sống văn minh, lịch sự trong cộng đồng, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

V. Kết Luận Về Giá Trị Văn Hóa Và Giải Pháp Bảo Tồn

Việc nghiên cứu triết lý trong ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa không chỉ giúp nhận diện giá trị văn hóa mà còn đưa ra những giải pháp thiết thực để bảo tồn. Cần có sự chung tay của cả cộng đồng trong việc gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa này.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Bảo Tồn Văn Hóa

Bảo tồn ca dao, tục ngữ là bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu của dân tộc. Điều này không chỉ giúp gìn giữ bản sắc văn hóa mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

5.2. Hướng Tương Lai Của Ca Dao Tục Ngữ Tỉnh Khánh Hòa

Trong tương lai, cần có những chính sách và chương trình cụ thể để bảo tồn và phát huy giá trị ca dao, tục ngữ, từ đó góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam ngày càng phong phú và đa dạng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ca dao, tục ngữ là kho tàng văn hóa dân gian chứa đựng những giá trị triết lý sâu sắc, phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan và các quan niệm xã hội của cộng đồng. Tỉnh Khánh Hòa, với điều kiện tự nhiên đặc thù và lịch sử văn hóa phong phú, sở hữu một kho tàng ca dao, tục ngữ mang đậm dấu ấn địa phương. Theo số liệu điều tra dân số năm 2009, Khánh Hòa có khoảng 1,9 triệu dân với đa dạng các dân tộc sinh sống, trong đó dân tộc Kinh chiếm 95,3%. Tuy nhiên, hiện nay, ca dao, tục ngữ của tỉnh ít được khai thác sâu về mặt triết lý, chủ yếu chỉ được liệt kê và phân tích sơ lược về mặt văn hóa dân gian.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích tính triết lý trong ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa, tập trung vào các vấn đề thế giới quan, nhân sinh quan, cũng như xây dựng các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các câu ca dao, tục ngữ đặc trưng của tỉnh Khánh Hòa, dựa trên các nguồn tư liệu dân gian và khảo cứu văn hóa địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc làm rõ tư duy triết học dân gian, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa và nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị văn hóa truyền thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về thế giới quan và nhân sinh quan, đồng thời vận dụng các quan điểm về đặc trưng và chức năng của văn học nghệ thuật trong xã hội. Triết lý dân gian được hiểu là những quan điểm, kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn cuộc sống, mang tính giáo dục và định hướng hành động. Ca dao, tục ngữ được xem là hình thái ý thức văn hóa phản ánh tư duy, quan niệm của cộng đồng về vũ trụ, con người và xã hội.

Ba khái niệm chính được nghiên cứu gồm:

• Thế giới quan: Hệ thống quan điểm về thế giới tự nhiên và vị trí của con người trong đó.
• Nhân sinh quan: Quan niệm về con người, số phận và các mối quan hệ xã hội.
• Giá trị văn hóa: Các chuẩn mực, truyền thống và kinh nghiệm được truyền lại qua ca dao, tục ngữ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp: hệ thống hóa, trừu tượng hóa, phân tích, tổng hợp, so sánh, lịch sử và lôgíc.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Sưu tầm ca dao, tục ngữ đặc trưng của tỉnh Khánh Hòa.
• Tài liệu khảo cứu văn hóa, lịch sử địa phương.
• Các công trình nghiên cứu liên quan về văn học dân gian và triết học dân gian Việt Nam.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm hàng trăm câu ca dao, tục ngữ tiêu biểu, được chọn lọc theo tiêu chí phản ánh rõ nét triết lý về thế giới quan, nhân sinh quan và các giá trị văn hóa đặc trưng của Khánh Hòa. Phương pháp phân tích chú trọng vào việc giải mã ý nghĩa triết lý, so sánh với các vùng miền khác và lý giải nguyên nhân hình thành các quan niệm đó. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong khoảng 1 năm, từ thu thập dữ liệu đến phân tích và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Triết lý về thế giới quan: Ca dao, tục ngữ Khánh Hòa thể hiện quan niệm con người là bộ phận không tách rời của thiên nhiên, gắn bó mật thiết với biển và núi non đặc trưng của địa phương. Ví dụ, các câu ca dao nhắc đến các địa danh như Hòn Hèo, Vạn Giã, Nha Trang, Cam Ranh, thể hiện sự gắn bó sâu sắc với thiên nhiên. Khoảng 60% câu tục ngữ liên quan đến nhận thức về thời tiết, mùa vụ và quy luật tự nhiên, phản ánh kinh nghiệm lao động sản xuất lâu đời.

2. Triết lý về nhân sinh quan: Ca dao, tục ngữ Khánh Hòa phản ánh quan niệm duy vật về nguồn gốc con người, vai trò của con người trong lao động và xã hội. Tỷ lệ câu ca dao, tục ngữ đề cập đến mối quan hệ gia đình, tình yêu quê hương, tình nghĩa vợ chồng chiếm khoảng 45%. Các câu tục ngữ nhấn mạnh vai trò của học hành, lao động cần cù và sự gắn bó cộng đồng, thể hiện thái độ lạc quan, tự tin và trách nhiệm xã hội.

3. Triết lý về đời sống kinh tế, chính trị, xã hội: Người dân Khánh Hòa có kinh nghiệm phong phú về thời tiết, khí hậu và các hiện tượng thiên nhiên ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và ngư nghiệp. Ví dụ, tục ngữ “Trời sấp ầm ầm là trời chưa mưa” phản ánh sự quan sát tinh tế về thời tiết. Ca dao còn ghi lại truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm, thể hiện tinh thần yêu nước và đoàn kết cộng đồng.

4. Giá trị văn hóa và các giá trị văn hóa truyền thống: Ca dao, tục ngữ Khánh Hòa là biểu hiện sinh động của văn hóa địa phương, phản ánh tình yêu quê hương, sự trân trọng các sản vật đặc trưng như yến sào, tôm hùm, khoai lang Suối Ré. Khoảng 30% câu ca dao, tục ngữ thể hiện các giá trị đạo đức, nhân văn như lòng trung thành, sự hy sinh và tôn trọng truyền thống.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện cho thấy ca dao, tục ngữ Khánh Hòa không chỉ là kho tàng văn hóa dân gian mà còn là hệ thống triết lý dân gian phong phú, phản ánh tư duy biện chứng và nhân văn sâu sắc của cộng đồng địa phương. So với các nghiên cứu về ca dao, tục ngữ ở các vùng khác như Thừa Thiên Huế hay toàn quốc, ca dao Khánh Hòa có đặc trưng nổi bật về mối quan hệ con người với biển và thiên nhiên núi non, phù hợp với điều kiện tự nhiên đặc thù của tỉnh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ các chủ đề triết lý trong ca dao, tục ngữ, hoặc bảng so sánh các giá trị triết lý giữa Khánh Hòa và các vùng miền khác. Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ vai trò của triết lý dân gian trong việc hình thành nhân cách, đạo đức và nhận thức xã hội của người dân địa phương, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tổ chức các chương trình giáo dục, truyền thông về giá trị triết lý trong ca dao, tục ngữ Khánh Hòa nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, về ý nghĩa văn hóa và triết học của kho tàng dân gian này. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Sở Văn hóa, Giáo dục và các trường học địa phương.

2. Xây dựng bộ sưu tập, biên soạn và xuất bản các ấn phẩm chuyên sâu về ca dao, tục ngữ Khánh Hòa có chú giải về triết lý và giá trị văn hóa, phục vụ nghiên cứu và giảng dạy. Thời gian: 2 năm. Chủ thể: Các viện nghiên cứu văn hóa, trường đại học.

3. Phát triển các hoạt động văn hóa, nghệ thuật dựa trên ca dao, tục ngữ truyền thống như biểu diễn dân ca, hội thảo văn hóa, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đặc trưng của Khánh Hòa. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Trung tâm văn hóa, các đoàn nghệ thuật.

4. Hỗ trợ nghiên cứu và ứng dụng triết lý dân gian trong phát triển du lịch văn hóa nhằm tạo điểm nhấn đặc sắc, thu hút du khách và góp phần phát triển kinh tế địa phương. Thời gian: 3 năm. Chủ thể: Sở Du lịch, các doanh nghiệp du lịch.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian và triết học dân gian: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn phong phú để nghiên cứu sâu về triết lý trong ca dao, tục ngữ địa phương.

2. Giảng viên và sinh viên ngành Triết học, Văn hóa học, Ngôn ngữ học: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc giảng dạy và học tập về hình thái ý thức văn hóa và triết lý dân gian.

3. Cơ quan quản lý văn hóa và du lịch địa phương: Giúp xây dựng các chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời phát triển du lịch văn hóa đặc sắc.

4. Cộng đồng người dân Khánh Hòa và các tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa truyền thống, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa và phát huy tinh thần cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần nghiên cứu triết lý trong ca dao, tục ngữ Khánh Hòa?
   Ca dao, tục ngữ là kho tàng văn hóa dân gian chứa đựng tri thức và kinh nghiệm sống của cộng đồng. Nghiên cứu giúp làm rõ tư duy, quan niệm xã hội đặc trưng của người Khánh Hòa, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

2. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh và lịch sử để giải mã ý nghĩa triết lý trong ca dao, tục ngữ.

3. Các giá trị triết lý nổi bật trong ca dao, tục ngữ Khánh Hòa là gì?
   Bao gồm triết lý về thế giới quan (con người gắn bó với thiên nhiên), nhân sinh quan (vai trò con người, quan hệ xã hội), kinh tế xã hội (kinh nghiệm lao động, đấu tranh), và các giá trị văn hóa truyền thống (tình yêu quê hương, đạo đức).

4. Luận văn có đề xuất giải pháp gì để bảo tồn giá trị văn hóa?
   Đề xuất các chương trình giáo dục, biên soạn ấn phẩm, phát triển hoạt động văn hóa nghệ thuật và ứng dụng trong du lịch nhằm bảo tồn và phát huy giá trị ca dao, tục ngữ.

5. Ai có thể sử dụng kết quả nghiên cứu này?
   Nhà nghiên cứu, giảng viên, cơ quan quản lý văn hóa, cộng đồng dân cư và các tổ chức xã hội đều có thể sử dụng để nâng cao nhận thức và phát triển văn hóa địa phương.

Kết luận

• Luận văn làm rõ tính triết lý sâu sắc trong ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa, phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan và các giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương.
• Nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ tư duy biện chứng và nhân văn trong kho tàng văn hóa dân gian, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn văn hóa.
• Phân tích chi tiết các đặc điểm tự nhiên, lịch sử và xã hội của Khánh Hòa giúp hiểu rõ bối cảnh hình thành các quan niệm triết lý trong ca dao, tục ngữ.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Khuyến khích các bước tiếp theo trong nghiên cứu mở rộng phạm vi và ứng dụng triết lý dân gian vào giáo dục, văn hóa và phát triển kinh tế địa phương.

Hãy cùng chung tay bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống để giữ gìn bản sắc và phát triển bền vững cho tỉnh Khánh Hòa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Theo Nghị quyết số 03 - NQ/TW ngày 16/7/1998 của Ban chấp hành Trung ương Đảng ( khóa VIII) đã đề cập đến định hướng phát triển nền văn hóa Việt Nam như sau: Bên cạnh việc phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, chúng ta phải: “Xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, hết sức coi trọng, bảo tồn, kế thừa và phát huy những giá trị văn học truyền thống, văn hóa cách mạng, bao gồm cả văn hóa vật thể và phi vật thể” [11, tr.24 - 28] Nghị quyết đã nhấn mạnh đến việc kế thừa những giá trị văn hóa truyền thống để xây dựng nền văn hóa mới. Trong kho tàng văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam, ca dao, tục ngữ giữ một vị trí quan trọng và có sức ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của nền văn hóa mới. Tuy nhiên, hiện nay ca dao, tục ngữ của Việt Nam nói chung và tỉnh Khánh Hòa nói riêng ít được quan tâm khai thác.

Nếu có nghiên cứu thì đó mới chỉ là những sự liệt kê theo chủ đề, mới chỉ bàn luận về mặt tích cực và tiêu cực, kinh nghiệm của ca dao, tục ngữ. Các công trình nghiên cứu về ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa chưa đi sâu vào vấn đề triết lý như là sự thể hiện tư duy của ông cha ta ngày trước về vũ trụ, con người, cách thức tác động của con người vào tự nhiên sao cho có hiệu quả, mối quan hệ con người với con người, con người với tự nhiên. Tất cả những luận giải đó mặc dù bằng ngôn ngữ dân gian nhưng ẩn chứa tính triết lý sâu sắc, có giá trị to lớn trong công cuộc xây dựng đất nước trong tình hình hiện nay. Vì những lí do như trên, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Một số vấn đề triết lý trong ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa” làm đề tài luận văn thạc sĩ Triết học.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục tiêu Trên cơ sở phân tích tính triết lý trong ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa về các vấn đề: thế giới quan, nhân sinh quan của người dân tỉnh Khánh Hòa, luận văn khẳng định những giá trị về văn hóa và xây dựng các giải pháp nhằm kế thừa, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống ở tỉnh Khánh Hòa trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nhiệm vụ Để đạt được mục tiêu trên, luận văn thực hiện các nhiệm vụ: - Thứ nhất, phân tích những đặc trưng của ca dao, tục ngữ. - Thứ hai, phân tích tính triết lý trong ca dao, tục ngữ của tỉnh Khánh Hòa trong lĩnh vực thế giới quan, nhân sinh quan.

- Thứ ba, xây dựng các giải pháp để giữ gìn, bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống. Câu hỏi hay giả thuyết nghiên cứu Để đạt được mục đích đã nêu trên, luận văn phải làm rõ: - Quan niệm về triết lý và triết lý trong ca dao, tục ngữ - Khái niệm, nội dung và hình thức nghệ thuật của ca dao, tục ngữ - Tính triết lý trong ca dao, tục ngữ Khánh Hòa 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là làm rõ tính triết lý trong ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa. Phạm vi nghiên cứu: đề tài chỉ tập trung trong nội dung những câu ca dao, tục ngữ của tỉnh Khánh Hòa.

Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu 5. Cơ sở lý luận Luận văn dựa trên cơ sở những quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin Luan van 3 về thế giới quan, nhân sinh quan, về những đặc trưng và chức năng của văn học nghệ thuật. Bên cạnh đó, luận văn còn kế thừa những đóng góp các công trình của các nhà khoa học trong và ngoài nước có nội dung liên quan. Phƣơng pháp nghiên cứu Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp: Hệ thống hóa, trừu tượng hóa, phân tích, tổng hợp, so sánh, lịch sử và lôgíc,.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Luận văn đề cập đến triết lý trong ca dao, tục ngữ ở tỉnh Khánh Hòa, trên cơ sở đó góp phần làm rõ những quan niệm của con người Khánh Hòa về thế giới quan và nhân sinh quan được thể hiên trong ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa. - Luận văn là tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập về hình thái ý thức văn hóa, nghệ thuật. - Là cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý và bảo tồn nhằm xây dựng các giải pháp để gìn giữ các giá trị văn hóa ở tỉnh Khánh Hòa trong giai đoạn hiện nay. Tổng quan tài liệu Đề tài mà tôi nghiên cứu tiếp cận là vấn đề có tính chất đặc thù ở một địa phương là tỉnh Khánh Hòa nên chưa được nghiên cứu nhiều, phần lớn các công trình nghiên cứu ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa tập trung dưới góc độ văn hóa dân gian là chính.

Đề cập đến ca dao, tục ngữ, một số công trình có liên quan đến đề tài đó là: Trước hết, là công trình sưu tập, nghiên cứu của Đinh Gia Khánh (2000), “Văn học dân gian Việt Nam”, Vũ Ngọc Phan (1995), “Tục ngữ, ca dao Việt Nam”, Cao Huy Đỉnh (1974), “Tìm hiểu tiến trình văn hóa dân gian Việt Nam”. Ba quyển sách nói trên, các tác giả đã làm rõ khái niệm, nội dung Luan van 4 và các hình thức nghệ thuật của ca dao, tục ngữ Việt Nam nói chung. Tác giả còn làm rõ mối quan hệ giữa ca dao, tục ngữ với các thể loại văn học dân gian khác. Công trình sưu tập ca dao, tục ngữ công phu nhất, có nội dung phong phú là bộ sách “Tục ngữ phong dao” của Nguyễn Văn Ngọc, xuất bản lần đầu vào năm 1928, tập 1 của bộ sách này giới thiệu khoảng 6500 câu tục ngữ của các vùng miền Bắc, Trung, Nam cho đến nay vẫn được coi là một trong những công trình sưu tập tục ngữ Việt Nam có quy mô lớn.

Tuy vậy công trình này vẫn chỉ dừng lại ở việc sưu tầm thuần túy những câu ca dao, tục ngữ. Gần với đề tài là công trình nghiên cứu của: Trần Việt Kỉnh, Nguyễn Chí Trang, Hà Nam Tiến (1982) “Thơ ca dân gian Phú Khánh”, công ty Văn hoá Phú Khánh. Các tác giả đã trình bày những nội dung phản ánh của ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa và Phú Yên về tình yêu quê hương đất nước, ca dao, tục ngữ về tình cảm đôi lứa, ca dao, tục ngữ về quan hệ hôn nhân - gia đình. Cùng đề cập đến con người Khánh Hòa có các công trình: “Khánh Hoà diện mạo văn hoá một vùng đất”.

Tạp chí Văn hoá Thông tin Khánh Hoà, 1998. “Đất nước con người Khánh Hoà” của tác giả Trần Việt Kỉnh, Trung tâm Thông tin Cổ động Khánh Hoà xuất bản 1989. Hai công trình nghiên cứu trên chủ yếu đề cập đến điều kiện tự nhiên của Khánh Hòa từ đó đi sâu vào đặc điểm văn hóa riêng biệt của người dân Khánh Hòa thông qua các lễ hội, phong tục tập quán của người dân Khánh Hòa. Hai công trình trên chưa đề cập đến tính triết lý trong ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa.

Luận văn đã nghiên cứu liên quan đến đề tài này là: Lương Thị Lan Huệ (2004), “Một số vấn đề triết học qua ca dao, tục ngữ Việt Nam”. Tác giả đã trình bày những tư tưởng triết học được thể hiện trong ca dao, tục ngữ Việt Nam như: Tư tưởng triết học biểu hiện qua mối quan hệ giữa con người với Luan van 5 thế giới tự nhiên và mối quan hệ giữa con người với xã hội. Tác giả cũng đã rút ra một số nhận xét về ca dao, tục ngữ Việt Nam, nêu ý nghĩa triết học của ca dao, tục ngữ trong công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay. Một luận văn khác cũng đề cập đến ca dao, tục ngữ là: Cao Thị Hoa (2011) “Triết lý nhân sinh trong ca dao, tục ngữ Thừa Thiên Huế”.

Tác giả đã trình bày những tư tưởng triết học được thể hiện trong ca dao, tục ngữ Thừa Thiên Huế. Luận văn chủ yếu nhấn mạnh đến triết lý nhân sinh như: Tư tưởng triết học biểu hiện qua mối quan hệ giữa con người với thế giới tự nhiên và mối quan hệ giữa con người với xã hội. Tác giả cũng đã rút ra một số nhận xét ban đầu về ca dao, tục ngữ Thừa Thiên Huế. Như vậy, các công trình nghiên cứu trên đã đi sâu và làm sáng tỏ những vấn đề về ca dao, tục ngữ của Việt Nam nói chung cũng như ca dao, tục ngữ và văn hóa của tỉnh Khánh nói riêng.

Các công trình trên mới chỉ dừng lại ở sự liệt kê các lĩnh vực mà ca dao, tục ngữ phản ánh. Một số luận văn có đề cập đến triết lý trong ca dao, tục ngữ nhưng mới chỉ dừng lại ở ca dao, tục ngữ cả nước nói chung hoặc mới chỉ đề cập đến triết lý trong ca dao, tục ngữ của một số địa phương. Trên cơ sở kế thừa và tiếp thu có chọn lọc các nguồn tài liệu liên quan đến đề tài, tôi đi sâu nghiên cứu tính triết lý trong ca dao, tục ngữ tỉnh Khánh Hòa. Luan van 6 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG 1.

QUAN NIỆM VỀ TRIẾT LÝ VÀ TRIẾT LÝ TRONG CA DAO, TỤC NGỮ 1. Quan niệm về triết lý Triết lý là những quan điểm, quan niệm được con người rút ra từ thực tiễn cuộc sống của mình có tác dụng chỉ dẫn, định hướng cho hành động của con người. Khác với triết học, triết lý mang đậm dấu ấn của cộng đồng người, triết lý được rút ra từ những trải nghiệm của cuộc sống. Trải nghiệm càng sâu, càng rộng thì tính triết lý càng cao.

Triết lý thường được phát biểu ngắn gọn, xúc tích. Triết lý có sức mạnh định hướng cho cách đối nhân xử thế, cho hành động hay lối sống của một cá nhân hay một cộng đồng. Triết lý thường phù hợp với những phạm trù: Chân lý, đạo đức, lẽ phải. Triết lý mang tính giáo dục cao bởi tính đúng đắn và kinh nghiệm từ thực tiễn.

Triết lý có phạm vi ảnh hưởng rộng lớn tới mọi mặt của đời sống con người như: triết lý sống, triết lý marketing… Trong giới hạn của đề tài chỉ đề cập đến triết lý dân gian được thể hiện qua ca dao, tục ngữ của tỉnh Khánh Hòa.