Phần mở đầu - Phần nội dung: Gồm có 3 chƣơng: + Chƣơng 1. Lý luận về đại học và trách nhiệm xã hội của trƣờng dại học + Chƣơng 2. Thục trạng thực hiện trách nhiệm xã hội của Trƣờng đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông + Chƣơng 3. Xu hƣớng của trách nhiệm xã hội trong trƣờng đại học và một số đề xuất bảo đảm thực hiện trách nhiệm xã hội của Trƣờng đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông trong giai đoạn hiện nay - Phần kết luận 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN NỘI DUNG Chƣơng 1.
LÝ LUẬN VỀ ĐẠI HỌC VÀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1.Giáo dục đại học 1. Khái niệm giáo dục đại học Giáo dục là một hiện tƣợng của xã hội đặc biệt chỉ có ở xã hội loài ngƣời. Sự đặc biệt của giáo dục đƣợc thể hiện ở sự truyền thụ và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử xã hội qua các thế hệ, tạo ra sự phát triển của cá nhân và xã hội. Giáo dục bắt đầu xuất hiện từ khi con ngƣời biết lao động và có ngôn ngữ.
Ban đầu nó mang tính tự phát, đơn giản theo kiểu bắt chƣớc trực tiếp, truyền đạt kinh nghiệm săn bắt, hái lƣợm, cao hơn là các nghi lễ, tập tục của cộng đồng. Qua thời gian, cùng với sự phát triển của phƣơng thức sản xuất, các giai đoạn phát triển của xã hội loài ngƣời, hoạt động giáo dục cũng phát triển liên tục với các mục đích khác nhau. Sau một thời gian phát triển, xã hội xuất hiện một bậc học mang tính hàn lâm, đặc trƣng cho văn minh của một thời đại, chỉ dành riêng cho con em giai cấp thống trị, đó là giáo dục đại học. Giáo dục đại học lúc này trở thành công cụ quan trọng của giái cấp thống trị, trƣớc tiên nhằm đào tạo họ trở thành những ngƣời có năng lực duy trì nền thống trị, sau đó là tuyên truyền tính chất quy thuận, phục tùng đối với tất cả những tầng lớp bị trị.
Đại học là một trong ít các định chế của xã hội tồn tại lâu đời nhất trong lịch sử nhân loại, lâu hơn cả các vua chúa, lãnh chúa phong kiến, không những không tàn lụi đi mà ngày càng phát triển mạnh mẽ thêm. Hầu hết các đại học thời Trung cổ vẫn còn hiện hữu tại vị trí cũ của chúng. Ý tƣởng giáo dục châu Âu đã có từ khoảng 2500 năm trƣớc tại Hy Lạp cổ đại. Hàn lâm viện của Platon có thể đƣợc xem là hạt nhân của học thuật đầu tiên của châu Âu, hội tụ đầy đủ các tính chất học thuật: đi tìm cái tốt, cái chân lý, bằng khoa học, bằng sự đối thoại trong không khí tự do, bằng sự tự nguyện, thầy và trò bình đẳng nhau, thầy và trò tìm đến nhau.
Đó thực tế là những hạt giống ý tƣởng đại học của các nhà cải cách đại học Đức Fichte, Humboldt và Schleiermacher sau này. Nhƣng đại học có tổ chức và tinh thần gần gũi với đại học chúng ta ngày nay chỉ xuất hiện vào thế kỷ thứ 12 tại Tây Âu, với các đại học đầu tiên là Bologna, Paris và Oxford. Mục tiêu của đại học là mối quan tâm học thuật, khoa học, mong muốn đạt đến nhận thức và tri thức, hơn là từ lý do kinh tế (Nguồn gốc của đại học – Nguyễn Xuân Xanh). 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ sự phát triển của các phƣơng thức sản xuất từ thời kỳ Cổ đại đến Trung đại, Cận đại và Hiện đại, ngày nay hầu hết tất cả các quốc gia trên thế giới đều đã có hệ thống trƣờng cao đẳng, đại học đa ngành và chuyên ngành để đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài cho quốc gia mình, hỗ trợ giáo dục cho quốc gia khác, góp phần to lớn vào mục đích giao lƣu hội nhập quốc tế.
Hiện nay trên thế giới, đối với những quốc gia nhỏ cũng có hàng trăm trƣờng đại học, cao đẳng. Những quốc gia lớn nhƣ Mỹ, Nga, Trung Quốc… thì có đến hàng ngàn trƣờng đại học, cao đẳng, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và nhu cầu học tập suốt đời theo xu thế hội nhập quốc tế. Ở Việt Nam, Quốc Tử Giám xây dựng ở thế kỷ XI (1075) đánh dấu sự ra đời của giáo dục đại học. Đây đƣợc coi là trung tâm đào tạo, bồi dƣỡng trình độ cao nhất của Nho học suốt hàng ngàn năm trong xã hội phong kiến.
Mục đích của Quốc Tử Giám lúc này là đạo tạo sĩ tử, phát triển nhân tài để tham gia vào bộ máy quản lý nhà nƣớc phong kiến khi đó. Từ khi thành lập nên Nƣớc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1945 trở về sau, giáo dục đại học ở Việt Nam có sự phát triển nhanh chóng với sự ra đời nhiều trƣờng Đại học, Cao đẳng, đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nƣớc. Chính sách đổi mới giáo dục của Chính phủ từ những thập niên 80 theo hƣớng xã hội hóa giáo dục đã làm gia tăng nhanh số lƣợng các trƣờng đại học, cao đẳng ở Việt Nam từ 120 trƣờng (1990), 157 trƣờng (1998), 191 trƣờng (2002), 311 trƣờng (2006) lên tới 472 trƣờng (2014). Sự phát triển nhanh chóng của mạng lƣới các trƣờng cao đẳng, đại học đã góp phần quan trọng thực hiện xã hội hóa giáo dục, cung cấp nguồn nhân lực cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nƣớc.
Nhƣng, bên cạnh những thành tựu ấy cũng để lại nhiều hệ lụy đó là chất lƣợng giáo dục đại học đi xuống, sự gia tăng không kiểm soát đƣợc số lƣợng các trƣờng cao đẳng, đại học (theo Quy hoạch mạng lƣới các trƣờng đại học, cao đẳng, đến năm 2020 Việt Nam sẽ 460 trƣờng cao đẳng, đại học). Việc giảm sút của chất lƣợng đào tạo cùng với sự dễ dãi trong tuyển sinh đã khiến cho giáo dục đại học mất dần đi cái giá trị vốn có của nó. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Vậy giáo dục đại học là gì? Trong một xã hội đầy ắp những khác biệt, với nhiều hệ tƣ tƣởng và ý kiến đa dạng, cụm từ “giáo dục đại học” đƣợc hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau. Ở mỗi thời kỳ, mỗi giai đoạn, tùy thuộc vào mục đích của nó mà giáo dục đại học đƣợc hiểu theo một khía cạnh.
Xét về cấp bậc, giáo dục đại học bao gồm việc giảng dạy và học tập ở cao đẳng và đại học nhằm giúp sinh viên đạt đƣợc một tấm bằng của bậc đại học. Giáo dục đại học truyền cho ngƣời học những kiến thức và hiểu biết sâu sắc nhằm giúp họ đạt tới những giới hạn mới của tri thức trong từng lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống – các lĩnh vực chuyên sâu. Quan điểm của Ronald Barnett trong “Improving Higher Education: Total Quality Care” (1992), có 4 khái niệm thông dụng nhất về giáo dục đại học: - Giáo dục đại học là một dây chuyền sản xuất mà đầu ra là nguồn nhân lực đạt chuẩn. Theo quan điểm này, giáo dục đại học là một quá trình trong đó ngƣời học đƣợc quan niệm nhƣ những sản phẩm đƣợc cung ứng cho thị trƣờng lao động.
Nhƣ vậy, GDĐH thành “đầu vào” tạo nên sự phát triển và tăng trƣởng của thƣơng mại và công nghiệp. - Giáo dục đại học là đào tạo để trở thành nhà nghiên cứu. Theo cách nhìn này, giáo dục đại học là thời gian chuẩn bị để tạo ra những nhà khoa học và nhà nghiên cứu thực thụ, những ngƣời sẽ không ngừng tìm những chân trời kiến thức mới. Chất lƣợng ở đây hƣớng về việc tạo ra các công bố khoa học và tinh thần làm việc nghiêm nhặt để thực hiện các nghiên cứu có chất lƣợng.
- Giáo dục đại học là quản lý việc tổ chức giảng dạy một cách hiệu quả. Rất nhiều ngƣời cho rằng giảng dạy là hoạt động cốt lõi của một cơ sở giáo dục. Do vậy, các cơ sở giáo dục đại học thƣờng chú trọng quản lý một cách hiệu quả các hoạt động dạy và học bằng cách nâng cao chất lƣợng giảng dạy và nâng cao tỷ lệ kết thúc khóa học của sinh viên. - Giáo dục đại học là mở rộng ra các cơ hội trong cuộc sống cho người học.
Theo cách tiếp cận này, giáo dục đại học đƣợc xem nhƣ một cơ hội để ngƣời 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com học đƣợc tham gia vào quá trình phát triển bản thân bằng các thể thức học tập thƣờng xuyên và linh hoạt. Các quan điểm này, chúng ta có thể thấy mối liên hoàn, liên quan và tích hợp với nhau tạo nên một bức tranh mô tả về giáo dục đại học. Khi nhìn vào hoạt động của các trƣờng đại học và cao đẳng, chúng ta có thể dễ dàng nhận ra ba chức năng cơ bản cấu thành giáo dục đại học, đó là giảng dạy, nghiên cứu và chuyển giao ứng dụng. Trong từ điển giáo dục của tác giả Bùi Hiền, giáo dục đại học đƣợc hiểu là bậc học đào tạo trình độ học vấn chuyên môn cao, có mục tiêu đào tạo người học có phẩm chất chính trị, đạo đực, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực hành nghề nghiệp tương ứng với trình đồ đào tạo, có sức khỏe đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc [8; tr.
Ở Việt Nam hiện nay, chƣa có định nghĩa chính thức về giáo dục đại học, và đƣợc hiểu đó là bậc giáo dục sau bậc Trung học phổ thông với các trình độ: cao đẳng, đại học, sau đại học. Nhƣng cũng giống nhƣ các nƣớc khác trên thế giới, sứ mạng chính yếu của giáo dục đại học Việt Nam ở tất cả các giai đoạn phát triển là đào tạo nguồn nhân lực chất lƣợng cao cho nền kinh tế và đáp ứng nhu cầu học tập của xã hội. Mục tiêu của giáo dục thay đổi dựa vào chính sách phát triển kinh tế - xã hội của chính phủ đặt ra cho từng giai đoạn phát triển của đất nƣớc. Vai trò của giáo dục đại học Lịch sử phát triển của nhân loại đã chứng minh: bất cứ xã hội nào muốn tồn tại và phát triển tiến bộ thì phải thực hiện giáo dục liên tục đối với các thế hệ con ngƣời.
Giáo dục đại học luôn gắn liền với chế độ chính trị cùng với sự phát triển và tiến bộ của xã hội. Thực tiễn của Hoa Kỳ và châu Âu, trƣờng đại học nói chung đƣợc hiểu nhƣ là cộng đồng của những ngƣời theo đuổi tri thức, tức là giảng viên và sinh viên.