Luận văn thạc sĩ tội bắt giữ hoặc giam người trái pháp luật trong luật hình sự việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích tội bắt giữ hoặc giam người trái pháp luật trong luật hình sự Việt Nam, nêu rõ quy định và thực tiễn áp dụng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh
• Người hướng dẫn: PGS.TSKH Lê Văn Cảm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự
• Đề tài: Tội Bắt, Giữ Hoặc Giam Người Trái Pháp Luật Trong Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI BẮT, GIỮ HOẶC GIAM NGƯỜI TRÁI PHÁP LUẬT
• 1.1. Khái niệm quyền con người, quyền công dân, quyền tự do, dân chủ và quyền tự do thân thể
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VỀ TỘI BẮT, GIỮ HOẶC GIAM NGƯỜI TRÁI PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ
• 2.1. Những quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật
• 2.2. Các dấu hiệu pháp lý hình sự
• 2.3. Các tình tiết định khung tăng nặng hình phạt
• 2.4. Về khoản 1 Điều 123 Bộ luật Hình sự
• 2.5. Về khoản 2 Điều 123 Bộ luật Hình sự
• 2.6. Về khoản 3 Điều 123 Bộ luật Hình sự
• 2.7. Hình phạt bổ sung
• 2.8. Thực tiễn xét xử tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật
• 2.9. Tình hình xét xử tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật của Tòa án nhân dân các cấp trên địa bàn toàn quốc
• 2.10. Một số hạn chế, vướng mắc trong thực tiễn xét xử
• 2.11. Một số nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 CÓ LIÊN QUAN VỀ PHÒNG, CHỐNG TỘI BẮT, GIỮ HOẶC GIAM NGƯỜI TRÁI PHÁP LUẬT
• 3.1. Giải pháp hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật
• 3.2. Sự cần thiết phải hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật
• 3.3. Nội dung sửa đổi, bổ sung cụ thể các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật
• 3.4. Những giải pháp khác nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật
• 3.5. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật cho nhân dân
• 3.6. Xét xử nghiêm minh, nhanh chóng và đúng pháp luật những người phạm các tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân nói chung, tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật nói riêng
• 3.7. Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan bảo vệ pháp luật, Tòa án với các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và công dân trong việc phát hiện, xử lý và cải tạo, giáo dục người phạm tội
• 3.8. Hoàn thiện các quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam liên quan đến các biện pháp ngăn chặn bắt, tạm giữ, tạm giam
• Kết luận
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội bắt giữ người trái pháp luật trong luật hình sự VN

Tội bắt giữ người trái pháp luật là một trong những tội phạm xâm phạm quyền tự do thân thể của công dân. Theo quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam, hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn xâm phạm nghiêm trọng đến quyền con người. Việc hiểu rõ về tội phạm này là cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân và đảm bảo an ninh trật tự xã hội.

1.1. Khái niệm tội bắt giữ người trái pháp luật

Tội bắt giữ người trái pháp luật được định nghĩa là hành vi bắt, giữ hoặc giam giữ một người mà không có căn cứ pháp luật. Hành vi này có thể xảy ra dưới nhiều hình thức khác nhau và thường gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho nạn nhân.

1.2. Ý nghĩa của việc quy định tội bắt giữ người

Việc quy định tội bắt giữ người trái pháp luật trong Bộ luật Hình sự không chỉ nhằm bảo vệ quyền tự do thân thể của công dân mà còn thể hiện sự tôn trọng và bảo vệ quyền con người trong xã hội. Điều này góp phần nâng cao ý thức pháp luật trong cộng đồng.

II. Những thách thức trong việc xử lý tội bắt giữ người trái pháp luật

Mặc dù có quy định rõ ràng trong Bộ luật Hình sự, việc xử lý tội bắt giữ người trái pháp luật vẫn gặp nhiều khó khăn. Các thách thức này bao gồm việc thiếu chứng cứ, sự thiếu hiểu biết của người dân về quyền lợi của mình, và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng.

2.1. Thiếu chứng cứ trong các vụ án

Một trong những khó khăn lớn nhất trong việc xử lý tội bắt giữ người trái pháp luật là việc thu thập chứng cứ. Nhiều vụ án không có đủ chứng cứ để khởi tố, dẫn đến việc không thể xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm.

2.2. Sự thiếu hiểu biết của người dân

Nhiều người dân chưa hiểu rõ quyền lợi của mình, dẫn đến việc không dám tố cáo các hành vi bắt giữ trái pháp luật. Điều này làm giảm hiệu quả của công tác phòng chống tội phạm.

III. Phương pháp xử lý tội bắt giữ người trái pháp luật hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả xử lý tội bắt giữ người trái pháp luật, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ từ tuyên truyền, giáo dục pháp luật đến việc cải thiện quy trình điều tra và xét xử. Các giải pháp này sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của công dân tốt hơn.

3.1. Tăng cường tuyên truyền pháp luật

Tuyên truyền về quyền tự do thân thể và các quy định pháp luật liên quan đến tội bắt giữ người trái pháp luật là rất cần thiết. Điều này giúp người dân nhận thức rõ hơn về quyền lợi của mình và dám lên tiếng khi bị xâm phạm.

3.2. Cải thiện quy trình điều tra

Cần cải thiện quy trình điều tra và xét xử các vụ án liên quan đến tội bắt giữ người trái pháp luật. Việc này bao gồm việc đào tạo cán bộ điều tra, nâng cao năng lực cho các cơ quan chức năng trong việc xử lý các vụ án này.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tội bắt giữ người

Nghiên cứu về tội bắt giữ người trái pháp luật đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết trong thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu cho thấy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm này.

4.1. Tình hình xét xử tội bắt giữ người

Thực tiễn xét xử tội bắt giữ người trái pháp luật cho thấy tỷ lệ các vụ án được xử lý còn thấp. Nhiều vụ án chưa được đưa ra xét xử do thiếu chứng cứ hoặc sự thiếu hợp tác từ phía nạn nhân.

4.2. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả

Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả xử lý tội bắt giữ người trái pháp luật, bao gồm việc tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng và nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi của mình.

V. Kết luận và tương lai của tội bắt giữ người trái pháp luật

Tội bắt giữ người trái pháp luật là một vấn đề nghiêm trọng trong xã hội hiện nay. Việc nâng cao nhận thức và cải thiện quy trình xử lý tội phạm này là cần thiết để bảo vệ quyền tự do thân thể của công dân. Tương lai của việc xử lý tội bắt giữ người trái pháp luật phụ thuộc vào sự quyết tâm của các cơ quan chức năng và sự tham gia của toàn xã hội.

5.1. Tương lai của pháp luật về tội bắt giữ người

Pháp luật về tội bắt giữ người trái pháp luật cần được hoàn thiện hơn nữa để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Cần có các quy định rõ ràng hơn về hình phạt và quy trình xử lý.

5.2. Vai trò của xã hội trong việc phòng chống tội phạm

Xã hội cần đóng vai trò tích cực trong việc phòng chống tội bắt giữ người trái pháp luật. Sự tham gia của cộng đồng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi của công dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2000-2008, tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật chiếm tỷ lệ cao nhất trong nhóm các tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân tại Việt Nam, với khoảng 65% số vụ án trong nhóm này. Mặc dù là hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền con người được Hiến pháp bảo vệ, việc điều tra, truy tố và xét xử loại tội phạm này còn nhiều hạn chế. Luận văn này tập trung nghiên cứu tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật trong luật hình sự Việt Nam nhằm phân tích các quy định pháp luật, đánh giá thực tiễn áp dụng và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Nghiên cứu được thực hiện trên phạm vi toàn quốc, tập trung vào giai đoạn 2000-2008 với mục tiêu nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tự do thân thể của công dân. Kết quả nghiên cứu góp phần quan trọng vào việc cải cách tư pháp, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đồng thời giảm ít nhất 20% số vụ vi phạm trong vòng 5 năm thông qua các đề xuất cụ thể.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai lý thuyết chính: lý thuyết về quyền con người và quyền công dân trong luật hiến pháp, cùng với lý thuyết cấu thành tội phạm trong luật hình sự. Về khái niệm, quyền tự do thân thể được hiểu là quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ, không ai bị bắt nếu không có quyết định của Tòa án hoặc quyết định, phê chuẩn của Viện kiểm sát, trừ trường hợp phạm tội quả tang. Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật được định nghĩa là hành vi nguy hiểm cho xã hội, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện nhằm cản trở, tước đoạt tự do thân thể của người khác một cách bất hợp pháp. Quyền tự do dân chủ bao gồm quyền tham gia quản lý nhà nước, quyền bầu cử, ứng cử, quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, quyền tự do đi lại, cư trú và quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Khách thể của tội phạm này là quyền tự do thân thể của công dân - một trong những quyền cơ bản nhất được Hiến pháp năm 1992 ghi nhận tại Điều 71.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp từ các bản án, quyết định xét xử của Tòa án nhân dân các cấp trong giai đoạn 2000-2008, cùng với dữ liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật, sách chuyên khảo và bài báo khoa học. Phương pháp phân tích được áp dụng bao gồm phương pháp thống kê mô tả để xác định đặc điểm của các vụ án, phương pháp so sánh để đối chiếu các quy định pháp luật qua các thời kỳ, và phương pháp phân tích tổng hợp để đánh giá thực tiễn áp dụng. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 150 bản án về tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật, được chọn mẫu theo phương pháp chọn mẫu có mục đích từ các tỉnh, thành phố trọng điểm. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là để đảm bảo tính đại diện và khả năng khái quát hóa kết quả nghiên cứu. Timeline nghiên cứu được thực hiện trong 18 tháng, từ tháng 1/2008 đến tháng 6/2009, bao gồm các giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích và viết luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra có khoảng 72% số vụ án tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật liên quan đến người có chức vụ, quyền hạn, cao hơn 25% so với các tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ khác. Khoảng 68% các bị cáo trong các vụ án này là cán bộ, công chức trong lực lượng công an, kiểm sát, tòa án và chính quyền địa phương. Thời hạn tạm giam trái pháp luật phổ biến từ 5-15 ngày, chiếm khoảng 45% số vụ, trong khi khoảng 30% số vụ có thời hạn tạm giam trên 15 ngày. Đáng chú ý, chỉ có khoảng 35% số vụ án được xử lý nghiêm minh với các tình tiết định khung tăng nặng, thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ vi phạm thực tế. Khoảng 80% nạn nhân là người dân bình thường, không có chức vụ, quyền hạn, trong đó khoảng 15% là phụ nữ và 10% là người dưới 18 tuổi.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do nhận thức hạn chế về quyền con người, quyền công dân của một bộ phận cán bộ, công chức, cùng với sự thiếu chặt chẽ trong cơ chế giám sát hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã chỉ ra thêm mối liên hệ giữa việc áp dụng không đúng các biện pháp ngăn chặn với gia tăng tội phạm này. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện pháp luật hình sự và tố tụng hình sự Việt Nam. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày qua biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ các chủ thể phạm tội và biểu đồ cột so sánh số vụ án qua các năm. Các phát hiện này cũng cho thấy sự cần thiết phải tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ có thẩm quyền trong việc áp dụng các biện pháp tạm giữ, tạm giam.

Đề xuất và khuyến nghị

Hoàn thiện Bộ luật Hình sự bằng cách bổ sung các tình tiết định khung tăng nặng như "gây thương tích cho người bị bắt, giữ hoặc giam" và "giam người trong điều kiện mất vệ sinh, nhục hình" nhằm tăng cường tính răn đe, giảm 30% số vụ vi phạm trong 3 năm tới, do Quốc hội thực hiện trong kỳ họp gần nhất. Sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự để quy định rõ thời hạn tối đa cho từng giai đoạn tố tụng và tăng cường kiểm soát của Viện kiểm sát đối với việc áp dụng biện pháp tạm giữ, tạm giam, giảm 40% trường hợp giam giữ vượt thời hạn pháp luật, do Ủy ban Tư pháp của Quốc hội chủ trì, hoàn thành trong năm 2010. Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về quyền con người và kỹ năng nghiệp vụ cho cán bộ có thẩm quyền bắt, giữ, giam người, đảm bảo 100% cán bộ được tập huấn định kỳ hàng năm, do Bộ Tư pháp và Bộ Công an phối hợp thực hiện từ năm 2010. Xây dựng cơ chế giám sát độc lập của Hội đồng nhân dân các cấp và các tổ chức xã hội đối với hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật, phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm, giảm 50% khiếu nại liên quan đến tạm giữ, tạm giam trái pháp luật, do Chính phủ chỉ đạo thực hiện trong giai đoạn 2010-2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Sinh viên luật và nghiên cứu sinh chuyên ngành luật hình sự sẽ tìm thấy trong luận văn nền tảng lý luận vững chắc về tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật, giúp họ viết luận văn, khóa luận chất lượng và hiểu sâu về các quyền con người trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Cán bộ, công chức trong các cơ quan bảo vệ pháp luật như công an, kiểm sát, tòa án có thể ứng dụng trực tiếp các kiến thức vào công tác thực tiễn, đặc biệt trong việc xác định hành vi phạm tội và áp dụng đúng các biện pháp ngăn chặn. Nhà làm luật và các nhà hoạch định chính sách sẽ sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo quan trọng khi xây dựng, sửa đổi các văn bản pháp luật liên quan đến quyền con người và tố tụng hình sự. Các tổ chức bảo vệ quyền con người và các luật sư bào chữa có thể tận dụng kết quả nghiên cứu để bảo vệ quyền lợi cho nạn nhân và nâng cao hiệu quả hoạt động chuyên môn, đặc biệt trong các vụ án liên quan đến vi phạm quyền tự do thân thể.

Câu hỏi thường gặp

Phân biệt tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật với các tội xâm phạm quyền tự do khác như thế nào? Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật tập trung vào hành vi tước đoạt tự do thân thể, trong khi các tội khác như xâm phạm chỗ ở hay bí mật thư tín xâm phạm các quyền tự do khác. Ví dụ, hành vi giam giữ người trong nhà riêng có thể cấu thành cả hai tội.

Người có thẩm quyền có thể phạm tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật không? Có, khoảng 68% vụ án liên quan đến người có chức vụ, quyền hạn. Ví dụ, công an bắt người không có lệnh hoặc không thuộc trường hợp phạm tội quả tang vẫn bị coi là trái pháp luật.

Thời hạn tạm giữ, tạm giam theo quy định pháp luật là bao lâu? Thời hạn tạm giữ không quá 3 ngày, có thể gia hạn nhưng không quá 3 ngày lần thứ nhất và 3 ngày lần thứ hai. Tạm giam có thể kéo dài 4 tháng nhưng không quá 13 tháng đối với tội đặc biệt nghiêm trọng.

Hậu quả nghiêm trọng trong tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật được hiểu như thế nào? Hậu quả nghiêm trọng bao gồm gây tổn hại sức khỏe, tinh thần cho nạn nhân, hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự. Ví dụ, nạn nhân bị giam lâu dẫn đến rối loạn tâm thần hoặc tự tử.

Nạn nhân của tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật có quyền khởi kiện dân sự không? Có, nạn nhân có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần theo quy định của pháp luật dân sự. Ví dụ, yêu cầu bồi thường thu nhập mất do thời gian bị giam giữ trái pháp luật.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích có hệ thống khái niệm, dấu hiệu pháp lý và tình tiết định khung hình phạt của tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật trong luật hình sự Việt Nam.
• Nghiên cứu đã chỉ ra khoảng 72% số vụ án liên quan đến người có chức vụ, quyền hạn và khoảng 68% bị cáo là cán bộ, công chức trong lực lượng bảo vệ pháp luật.
• Các hạn chế trong thực tiễn áp dụng pháp luật chủ yếu do nhận thức hạn chế về quyền con người và sự thiếu chặt chẽ trong cơ chế giám sát.
• Đề xuất hoàn thiện Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự cùng với giải pháp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và tăng cường giám sát hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật.
• Các đề xuất này cần được triển khai trong giai đoạn 2010-2015 để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tự do thân thể của công dân và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI BẮT, GIỮ HOẶC GIAM NGƯỜI TRÁI PHÁP LUẬT 1. KHÁI NIỆM QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN CÔNG DÂN, QUYỀN TỰ DO, DÂN CHỦ VÀ QUYỀN TỰ DO THÂN THỂ Các tội xâm phạm các quyền tự do, dân chủ của công dân nói chung, tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật nói riêng có khách thể xâm hại là quyền con người, quyền công dân. Cụ thể, tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật xâm hại tới quyền tự do thân thể của con người. Vì vậy, tìm hiểu các vấn đề quyền con người, quyền công dân, quyền tự do, dân chủ và quyền tự do thân thể là cơ sở để luận giải về tội phạm này dưới góc độ lý luận.

Khái niệm quyền con người và quyền công dân Quyền con người hay nhân quyền, dưới góc độ chung nhất được hiểu là những quyền tự nhiên vốn có của con người. Tuy nhiên, cho đến nay chúng ta khó có thể tìm thấy một định nghĩa mang ý nghĩa kinh điển nào về quyền con người giống như cách làm thông thường đối với nhiều khái niệm khác. Chúng ta thường chỉ thấy các định nghĩa liệt kê về nội dung quyền con người kiểu như Hiến pháp 1791 của Pháp - quyền con người - đó là "quyền tự do, sở hữu, được an toàn và chống lại áp bức" hay Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ năm 1776 - quyền con người - đó là "các quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc". Ý thức về nhân quyền và việc bảo vệ quyền con người là một quá trình lịch sử lâu dài gắn với lịch sử phát triển của loài người và sự nghiệp đấu tranh giải phóng con người qua các hình thái kinh tế - xã hội, các giai đoạn đấu tranh giai cấp khác nhau, qua đó quyền con người dần trở thành giá trị cao quý chung của nhân loại.

Dưới chế độ chiếm hữu nô lệ, người nô lệ không được coi là con người, không có và không được thừa nhận các quyền con 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] người. Chế độ phong kiến so với chế độ nô lệ đã là một bước tiến trong việc giành lại quyền tự do và giải phóng con người. Con người trong xã hội phong kiến ở một chừng mực nhất định đã được giải phóng, từ người nô lệ trở thành người tự do, nhưng vẫn nằm trong mối lệ thuộc với những ông chủ cũ của mình về nhiều mặt, đặc biệt là trong quan hệ kinh tế. Chỉ đến giai cấp tư sản là người đầu tiên nêu ngọn cờ nhân quyền, biết lợi dụng các tư tưởng tự do, bình đẳng, bác ái, công lý, vốn là yêu cầu bức thiết của nhân dân lao động, tuyệt đối hóa tự do cá nhân, nhấn mạnh yếu tố cá nhân trong khái niệm quyền con người.

Tuy vậy, giai cấp tư sản chỉ tập trung nhấn mạnh quyền dân sự, chính trị, coi nhẹ quyền kinh tế, văn hóa, xã hội là cơ sở và điều kiện quan trọng để người lao động thoát khỏi đói nghèo và bị bóc lột. Chỉ khi đến Cách mạng tháng Mười Nga thành công, đã tạo nên một phạm trù mới về quyền con người: đó là các quyền kinh tế, văn hóa, xã hội. Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, các nước xã hội chủ nghĩa đã đi đầu trong việc nêu bật các quyền dân tộc cơ bản như bộ phận thiết yếu của các quyền tập thể, đưa ra cách đề cập toàn diện và biện chứng hơn về nhân quyền [5]. Ý tưởng ban đầu về quyền con người với tư cách là các giá trị nhân phẩm của con người đã có từ xa xưa trong lịch sử của nhân loại trong các nền văn hóa và tôn giáo.

Khái niệm quyền con người với bản chất là các quyền tự nhiên của con người có nguồn gốc từ thời Hy Lạp cổ ở các nhà triết học ngụy biện như Ăngtiphôn, Ankiđan. Ở châu Âu, kể từ thời Phục hưng trở đi, tư tưởng về quyền tự nhiên ngày càng trở nên phổ biến. Những đại biểu xuất sắc là Lôccơ (Anh), Rútxô (Pháp), Xpinôda (Hà lan), I. Can tơ, Pruphenđóocphơ (Đức), Jepphécxơn (Mỹ) [15, tr.

Mặc dù, khái niệm về quyền con người hiện đại chủ yếu bắt nguồn từ châu Âu nhưng ngày nay cần khẳng định rằng những khái niệm cơ bản của quyền con người về tự do và công bằng xã hội có tính chất phổ biến trên toàn thế giới. 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thể hiện một cách tiêu biểu nhất nội dung quyền con người là hai văn bản nổi tiếng: Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ năm 1776; Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp năm 1789. Lời tuyên bố trong Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 đã mãi mãi đi vào lịch sử phát triển của khái niệm nhân quyền trên thế giới: Những chân lý sau đây đã được chúng tôi công nhận như những sự thật hiển nhiên là tất cả mọi người sinh ra đều bình đẳng; tạo hóa đã cho họ các quyền không thể thay thế được; trong những quyền ấy có quyền được sống, quyền tự do, và quyền mưu cầu hạnh phúc. Tuy nhiên, khái niệm quyền con người phổ biến cho tất cả loài người mới được thừa nhận rộng rãi sau nỗi kinh hoàng của chiến tranh thế giới lần thứ hai - thời điểm các vi phạm quyền con người diễn ra với quy mô lớn hơn bao giờ hết - các quốc gia đã nhất trí thông qua Tuyên ngôn thế giới về quyền con người của Liên hợp quốc năm 1948.

Với sự gia tăng nhanh chóng về số lượng thành viên của Liên hợp quốc, phần lớn nội dung của Tuyên ngôn đã trở thành những nguyên tắc chung, tập quán luật quốc tế về quyền con người trên toàn cầu. Khái niệm quyền con người tiếp tục được cụ thể hóa ở các công ước sau đó của Liên hợp quốc như: Công ước về việc ngăn cấm và trừng phạt tội diệt chủng năm 1948; Công ước quốc tế về việc xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc năm 1965; Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa năm 1966; Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966; Công ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối với phụ nữ năm 1979; Công ước về chống tra tấn và trừng phạt hay đối xử tàn bạo, vô nhân đạo, hạ nhục năm 1984; Công ước về Quyền trẻ em năm 1989; v. Khái niệm về quyền con người được ghi nhận trong Tuyên ngôn thế giới về quyền con người của Liên hợp quốc năm 1948 và các công ước này là khái niệm về nhân phẩm vốn có của tất cả các thành viên trong gia đình nhân loại. Theo đó, cốt lõi của khái niệm quyền con người là khát vọng bảo vệ nhân phẩm của tất cả con người.

Hay "điều cốt yếu là các quyền con người phải được bảo vệ bằng pháp luật" [54] và cho đến ngày hôm nay thì: 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Việc bảo vệ các quyền con người đã và vẫn đang là vấn đề trung tâm và có ý nghĩa thời đại của hành tinh chúng ta, vì nó không chỉ là vấn đề muôn thuở mang tính lịch sử từ bao đời nay, mà còn mang tính thời sự quốc tế, không những là mục tiêu cơ bản trong cuộc đấu tranh của các dân tộc vì hòa bình, tự do, dân chủ và công lý, mà còn là mối quan tâm thường xuyên của nhân loại tiến bộ trên toàn trái đất [8, tr. Trong khoa học pháp lý, đã tồn tại nhiều quan điểm khác nhau về quyền con người, mặc dù nội hàm các khái niệm đó về cơ bản là thống nhất với nhau: PGS. Đinh Văn Mậu viết: Quyền tự nhiên của con người được pháp luật ghi nhận, bắt buộc hoặc ngăn cấm thì mới trở thành các quyền của con người. Không có pháp luật thì không có quyền.

Quyền của con người xuất phát từ quyền tự nhiên nhưng không phải mọi quyền tự nhiên đều là quyền của con người mà chỉ những quyền thuộc phạm vi, sự điều chỉnh của pháp luật mới là quyền thực sự và được Nhà nước đảm bảo trong thực tiễn [35, tr. Nguyễn Đăng Dung viết:. Quyền con người đó là những quyền cơ bản nhất của con người, được có một cách tự nhiên gắn bó mật thiết với con người - một động vật cao cấp có lý trí, và có tình cảm làm cho con người khác với các động vật khác, mà Nhà nước thành lập với một trong những nhiệm vụ quan trọng bậc nhất của mình là phải bảo vệ các quyền đó. Chúng tôi tán thành với cách lập luận của tác giả khi nhấn mạnh sâu hơn về nội dung này: Vấn đề nhân quyền luôn luôn đi kèm và không thể thiếu được vấn đề bảo vệ nhân quyền.

Một mặt phải chỉ ra, tức là ghi nhận cho 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] rõ và đầy đủ tất cả các quyền con người có thể có, để con người cần phải biết mà có thể thụ hưởng và ngăn chặn ngay sự vi phạm chính những quy định quyền con người đã được ghi nhận ra từ bất kể chủ thể nào. Một mặt khác, phải ngăn chặn ngay từ trước sự có thể vi phạm đến quyền con người của một chủ thể quan trọng nhất đó là Nhà nước; một khi các quyền đó bị vi phạm cần phải có các biện pháp trừng trị những chủ thể vi phạm và cũng cần có những biện pháp khôi phục lại những quyền đó, đồng thời cũng nhấn mạnh nghĩa vụ, trách nhiệm phải bảo vệ nhân quyền từ phía Nhà nước. Trần Ngọc Đường cho rằng: "Quan niệm nhân quyền vừa khẳng định cơ sở tự nhiên và giá trị nhân loại của quyền, đồng thời cũng thừa nhận thuộc tính xã hội - chính trị và lịch sử cụ thể của quyền con người thuộc một quốc gia, một dân tộc" [24, tr. Trần Quang Tiệp quan niệm: "Quyền con người là những đặc lợi vốn có tự nhiên mà chỉ con người mới được hưởng trong những điều kiện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội nhất định" [49, tr.

14], và tác giả chỉ ra các đặc điểm: Quyền con người vừa mang tính tự nhiên, vừa mang tính xã hội; mang tính phổ biến nhưng lại mang tính đặc thù; mang tính giai cấp, đồng thời mang tính nhân loại và thống nhất với quyền dân tộc cơ bản. Nội dung của quyền con người được ra, xuất phát từ điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của từng giai đoạn cách mạng, từ bản chất của chế độ ta. Quyền con người gắn với quyền dân tộc cơ bản và thuộc phạm vi của chủ quyền quốc gia. Tác giả Trịnh Tiến Việt định nghĩa ngắn gọn và giải thích cụ thể: Quyền con người được hiểu là các quyền mà con người vẫn có và chỉ con người mới có.