mở đầu bằng lời giới thiệu, nhạc hiệu, kết thúc bằng lời chào tạm biệt, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo chí truyền hình nhằm mang lại hiệu quả cao nhất cho khán giả" [33, tr. Theo cuốn “Sản xuất chương trình truyền hình” của tác giả Trần Bảo Khánh có nêu rõ về đặc điểm của chƣơng trình truyền hình nhƣ sau: chương trình truyền hình đề cập đến các vấn đề của đời sống xã hội không phải một cách ngẫu nhiên như vẫn diễn ra, mà nó thường truyền tải các thông tin từ ngày này qua ngày khác, nhằm phục vụ một đối tượng công chúng xác định [22, tr. Còn chƣơng trình truyền hình là sản phẩm truyền hình, là kết quả hoạt động của truyền hình trong đó bao hàm cả quá trình sáng tạo ra nó từ nhiều công đoạn khác nhau, tồn tại ở nhiều mức độ khác nhau, quá trình tạo dựng kế hoạch và sắp đặt tác phẩm, chuyên mục, mục đƣợc gọi là chƣơng trình [22, tr. Trong cuốn "Truyền thông đại chúng” của tác giả Tạ Ngọc Tấn cho rằng: 19 "Thuật ngữ chương trình truyền hình được sử dụng trong hai trường hợp.
Trong đó, trường hợp thứ nhất chỉ toàn bộ nội dung thông tin phát đi trong ngày, trong tuần, trong tháng của một kênh truyền hình hay một đài truyền hình. Trường hợp thứ hai, chương trình truyền hình dùng chỉ một hay nhiều tác phẩm hoàn chỉnh, kết hợp với một số thông tin tài liệu khác được tổ chức theo một chủ đề cụ thể với hình thức tương đối nhất quán, thời lượng ổn định và được phát theo định kỳ". Nhƣ vậy, có thể thấy chƣơng trình truyền hình là sản phẩm của truyền hình, là kết quả của quá trình lao động, sáng tạo của nhiều ngƣời, từ phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên, đạo diễn đến ngƣời lãnh đạo, quản lý. Chƣơng trình truyền hình cũng là sản phẩm của tập thể cơ quan Đài, với sự đóng góp làm nên chƣơng trình từ nhiều bộ phận, nhƣ: lãnh đạo quản lý, bộ phận nội dung, bộ phận kỹ thuật… Chƣơng trình truyền hình đƣợc lựa chọn, tổ chức sản xuất theo qui trình cụ thể và đƣợc phát sóng đến công chúng xem truyền hình.3 Chương trình thời sự truyền hình Trong cuốn Các loại hình báo chí truyền thông, PGS.TS Dƣơng Xuân Sơn đã định nghĩa về chƣơng trình Thời sự nhƣ sau: Đây là chƣơng trình quan trọng nhất của một đài truyền hình với tƣ cách là cơ quan báo chí.
Chƣơng trình thời sự có những đặc điểm nhƣ: - Thông tin thời sự đƣợc cập nhật liên tục: cung cấp cho ngƣời xem những tin tức mới nhất về sự kiện đang diễn ra, có khả năng đƣa tin nhanh nhất bằng truyền hình trực tiếp. Các bản tin đƣợc sản xuất liên tục theo chu kì thời gian, có thể là 1 tiếng, 3 tiếng, 6 tiếng, 12 tiếng. - Đảm bảo cơ cấu thông tin các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội, thể thao. nhờ đó mà nhu cầu thông tin của nhiều đối tƣợng khán giả đƣợc đáp ứng.
- Đảm bảo thông tin các vùng miền: mỗi đài truyền hình đều xác định đối tƣợng khán giả trong một không gian địa lý, việc xây dựng kết cấu bản tin và đƣa tin tức đều khắp các khu vực là cần thiết, nó đảm bảo sự công bằng trong tiếp nhận tin tức của công chúng [35, tr. 20 Tóm lại, chương trình thời sự truyền hình là một chương trình truyền hình, trong đó chuyển tải các thông tin về sự kiện, hiện tượng trong cuộc sống xã hội một cách nhanh chóng, kịp thời đến công chúng, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ tuyên truyền và nhu cầu thông tin của công chúng, được phát sóng định kỳ, có thời lượng ổn định. Một chương trình thời sự truyền hình được kết cấu, xây dựng bởi các thể loại: Tin, phóng sự, ghi nhanh, phỏng vấn… 1.4 Tổ chức sản xuất chương trình truyền hình Từ các khái niệm trên có thể thấy tổ chức sản xuất chƣơng trình truyền hình là sự là quá trình tổ chức cách hợp lý về đội ngũ nhân sự cùng các trang thiết bị truyền hình đi kèm và nội dung thông tin, trên cơ sở các quy tắc nghề nghiệp và theo quy trình nhất định, để tạo ra sản phẩm là chƣơng trình phát sóng. Tùy vào thể loại chƣơng trình mà có các cách tổ chức sản xuất khác nhau.
Hiện nay chƣơng trình truyền hình đƣợc phân chia thành các loại gồm: chƣơng trình bằng băng từ (hay bằng file dựng trên máy tính), chƣơng trình phát trực tiếp. Chƣơng trình truyền hình trực tiếp thực hiện vớicác sự kiện vào ngay thời điểm mà nó xảy ra, ở bất kỳ nơi nào của thực tiễn. Việc thực hiện chƣơng trình truyền hình trực tiếp là kết quả của quá trình triển của khoa học và công nghệ. Nhƣng không phải sự kiện nào cũng đƣợc truyền hình trực tiếp mà điều này phụ thuộc nhiều vào công tác nhân sự và yếu tố kỹ thuật tại thời điểm đó.
Vì vậy với những chƣơng trình lớn, tiêu biểu, có ý nghĩa, có ảnh hƣởng chi phối nhiều hoạt động khác nhau trong đời sống xã hội mới đƣợc lựa chọn làm truyền hình trực tiếp. Để thực hiện đƣợc chƣơng trình này, nhà sản xuất cần phải chuẩn bị kỹ về kịch bản, quan sát hiện trƣờng, dự kiến các tình huống có thể xảy ra ngoài kịch bản. Việc tổ chức sản xuất chƣơng trình truyền hình trực tiếp đòi hỏi sự tập trung cao của đội ngũ sản xuất, kịch bản, nội dung phải đƣợc duyệt chặt chẽ trƣớc đó, nhằm đảm bảo hạn chế sai sót khi lên sóng. Tất cả các bộ phận làm chƣơng trình phải kết hợp với nhau một cách nhuần nhuyễn.
Những sự kiện đƣợc truyền hình trực tiếp tùy thuộc vào tính chất, nội dung thông điệp mà thu hút đƣợc sự chú ý của công chúng không chỉ ở trong một nƣớc mà điều này có thể thu hút đƣợc sự quan tâm của đông đảo công chúng trên toàn cầu. 21 Còn chƣơng trình sản xuất qua băng từ hay file trên máy tính là loại chƣơng trình sản xuất thƣờng xuyên, phổ biến nhất tại các kênh truyền hình. Phƣơng thức sản xuất này thƣờng mất nhiều thời gian và thông tin chậm hơn so với thời gian diễn ra. Do đó ngƣời làm chƣơng trình bớt căng thẳng so với làm chƣơng trình truyền hình trực tiếp và có thời gian để sửa chữa chƣơng trình.
Tác giả Trần Bảo Khánh, trong cuốn Sản xuất chương trình truyền hình, đã chia các thể loại của báo chí truyền hình thành ba nhóm chính là: Nhóm hội thoại, nhóm tạo hình, nhóm các tác phẩm TV gameshow [22, tr. Theo đó, nhóm chƣơng trình theo dạng hội thoại có hình thức thông tin chủ yếu là lời nói, nghệ thuật tạo hình và bao gồm các thể loại nhƣ phỏng vấn, bình luận, đàm luận, phát biểu trên truyền hình…Thông tin trong thể loại này, đặc biệt là các tác phẩm làm trực tiếp có tính chuẩn xác cao dễ tiếp nhận, phù hợp với các quá trình nhận thức. Nhóm chƣơng trình theo dạng tạo hình rất phổ biến, có dung lƣợng thông tin lớn ở hình ảnh. Chƣơng trình này sử dụng thủ pháp tạo hình để sáng tạo nên các hình thức chuyển tải thông tin.
Chƣơng trình dạng này ghi hình ở hiện trƣờng tạo nên sự đặc sắc trong thông tin, có sức hút lớn đối với khán giả và cũng đòi hỏi năng lực tƣ duy hình ảnh cao ở ngƣời sản xuất chƣơng trình. Các tác phẩm thuộc nhóm này có hình ảnh, nội dung phong phú, ít tạo ra cảm giác nhàm chán đối với công chúng. Nhóm các tác phẩm TV gameshow kết hợp giữa nhóm hội thoại và nhóm các thể loại tạo hình. Nhóm tác phẩm nà có đặc điểm của cả hai nhóm thể loại trên, đó là tính trực tiếp, yếu tố ganh đua, sự tham gia của khán giả truyền hình và tính bất ngờ.
Mỗi thể loại chƣơng trình truyền hình lại có cách thức tổ chức sản xuất riêng. Mặc dù nội dung chƣơng trình là khác nhau (gồm nhiều lĩnh vực nhƣ chính trị, an ninh, quân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, thể thao.) nhƣng quá trình tổ chức sản xuất đều phải tuân theo một quy trình chung nhất định.5 Tổ chức sản xuất chương trình thời sự truyền hình Tổ chức sản xuất chƣơng trình thời sự truyền hình đƣợc thực hiện trên các 22 phƣơng diện nhƣ tổ chức sản xuất bao về nội dung đến hình thức thức; tổ chức về nhân sự, phƣơng tiện kỹ thuật để có thể sản xuất ra các chƣơng trình thời sự truyền hình. Quá trình tổ chức sản xuất thực hiện theo một quy trình nhất định, từ việc thiết lập chủ đề, ý tƣởng, đến việc thu thập thông tin, quay phim, duyệt nội dung, phát sóng. Do đó có thể hiểu tổ chức sản xuất chƣơng trình thời sự truyền hình là sự bố trí các công đoạn sản xuất; bố trí hệ thống bộ máy, nhân sự để nhanh chóng đƣa tin tức cập nhật, thông điệp về tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.
trong nƣớc và quốc tế đến với khán giả nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin cũng nhƣ nâng cao nhận thức của công chúng và qua đó tự điều chỉnh hành vi xã hội phù hợp với chuẩn mực xã hội, góp phần vào sự tiến bộ chung của xã hội.3 Đặc điểm của chƣơng trình thời sự truyền hình Chƣơng trình thời sự truyền hình ở đài truyền hình địa phƣơng có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin về tình hình kinh tế, xã hội đến công chúng. Đồng thời chƣơng trình thời sự truyền hình ở địa phƣơng có vai trò là cơ quan ngôn luận của Đảng bộ và Chính quyền cấp tỉnh, là diễn đàn tin cậy của Nhân dân ở địa phƣơng. Chƣơng trình thời sự truyền hình do vậy luôn bám sát định hƣớng chính trị của Ban tuyên giáo tỉnh ủy, Sở thông tin và truyền thông, đồng thời thể hiện đƣợc tính địa phƣơng cao. Ngoài ra, chƣơng trình TSTH địa phƣơng cũng là cầu nối giữa nhân dân với Đảng và Chính quyền, một kênh thông tin phản biện xã hội đến với các cấp, các ngành.
Do đó chƣơng trình thời sự truyền hình có những đặc điểm sau: Là chƣơng trình có tính chính luận cao. Mỗi chƣơng trình truyền hình đều có những đặc trƣng riêng. Đặc trƣng đầu tiên của chƣơng trình TSTH là mang tính chính luận cao. Báo chí là tiếng nói của Đảng, Nhà nƣớc và Nhân dân nên chƣơng trình TSTH dù là của các cơ quan báo chí Trung ƣơng hay địa phƣơng đều là bức tranh toàn cảnh về cuộc sống sôi động đang diễn ra tại các địa phƣơng, trong khu vực, trong nƣớc và trên thế giới với góc nhìn nghiêm túc, đậm màu sắc chính trị.
Thông tin nhanh và có tác động đến nhiều đối tƣợng khán giả.