Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức tế toán tại đơn vị sự nghiệp công. Chương 2: Thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện Da Liễu Hà Nội Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện tổ chức kế toán tại bệnh viện Da Liễu Hà Nội. 8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG 1. Tổng quan về đơn vị sự nghiệp công và đặc điểm quản lý tài chính 1.
Tổng quan về đơn vị sự nghiệp công 1. Khái niệm đơn vị sự nghiệp công Theo Điều 2 nghị định 60/2021/NĐ-CP của chính phủ ban hành ngày 21/06/2021 “Quy định cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công”, “Đơn vị sự nghiệp công do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoản riêng theo quy định của pháp luật, cung cấp dịch vụ sự nghiệp công hoặc phục vụ quản lý nhà nước”. Nhƣ vậy, Đơn vị sự nghiệp công là những đơn vị do Nhà nƣớc có quyết định thành lập và giao cho thực hiện các nhiệm vụ thuộc về hoạt động sự nghiệp nhằm cung cấp các hàng hóa dịch vụ công đáp ứng cho nhu cầu xây dựng và phát triển mỗi ngành, mỗi lĩnh vực hay toàn bộ nên kinh tế. Các ĐVSNC có hoạt động bằng nguồn kinh phí Nhà nƣớc cấp, cấp trên cấp hoặc các nguồn kinh phí khác nhƣ thu sự nghiệp, phí, lệ phí, thu từ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, nhận viện trợ, biếu, tặng theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp để thực hiện nhiệm vụ của Đảng và Nhà nƣớc giao cho.
Kinh phí cấp cho hoạt động của ĐVSNC chủ yếu từ nguồn vốn ngân sách Nhà nƣớc cấp. Ngoài ra đơn vị có thể khai thác tạo thêm nguồn thu hợp pháp để trang trải một phần chi phí hoặc toàn bộ chi phí thƣờng xuyên của đơn vị. Đặc điểm đơn vị sự nghiệp công: Đặc điểm hoạt động sự nghiệp của các đơn vị sự nghiệp công bao gồm: hoạt động sự nghiệp và hoạt động sản xuất kinh doanh, cung ứng dịch vụ. Hoạt động sự nghiệp là hoạt động chủ yếu của các đơn vị và đƣợc Nhà nƣớc giao chức năng, nhiệm vụ thực hiện dịch vụ công ích để phục vụ xã hội, phi lợi 9 nhuận.
Hoạt động sản xuất kinh doanh cung ứng dịch vụ là hoạt động mở thêm của các đơn vị sự nghiệp công đƣợc phép tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh, cung ứng dịch vụ trên cơ sở lấy thu bù chi và có tích lũy nhằm tăng thu nhập cho ngƣời lao động và đáp ứng nhu cầu của xã hội. Đối với ngành y tế: Là đơn vị sự nghiệp có thu của Nhà nƣớc nên chịu sự chỉ đạo của các cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền. Thực hiện công bằng trong chăm sóc sức khỏe nhân dân. Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp y tế không vì mục tiêu lợi nhuận mà vì lợi ích cộng đồng.
Phân loại đơn vị sự nghiệp công: So với Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 02 năm 2015 của Chính phủ đang đƣợc áp dụng trƣớc đây, NĐ 60/2021/NĐ-CP ngày 21/6/2021 của Chính Phủ quy định cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công vẫn chia đơn vị SNC thành 4 nhóm, gồm: đơn vị SNC tự bảo đảm chi thƣờng xuyên và chi đầu tƣ, đơn vị SNC tự bảo đảm chi thƣờng xuyên, đơn vị SNC tự bảo đảm 1 phần chi thƣờng xuyên và đơn vị SNC do ngân sách bảo đảm chi thƣờng xuyên. Tuy nhiên nội hàm các nhóm có sự thay đổi, đặc biệt là với nhóm 4 hiện nay theo NĐ 60 không đƣợc trích lập các quỹ nữa. Đây là điểm khác biệt đáng lƣu ý trên lộ trình sửa đổi TT107 sắp tới của Bộ Tài Chính. Theo NĐ 60/2021/NĐ - CP/NĐ-CP ngày 21/06/2021, căn cứ vào nguồn thu sự nghiệp thì đơn vị sự nghiệp công đƣợc phân loại để thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính thành bốn loại: - ĐVSN công tự đảm bảo đảm chi thƣờng xuyên và chi đầu tƣ: là đơn vị có mức tự bảo đảm kinh phí chi thƣờng xuyên bằng hoặc lớn hơn 100%, mức tự đảm bảo chi đầu tƣ bằng hoặc lớn hơn mức trích khấu hao và hao mòn tài sản cố định của đơn vị.
- ĐVSN công tự bảo đảm chi thƣờng xuyên là đơn vị có mức tự bảo đảm kinh phí chi thƣờng xuyên bằng hoặc lớn hơn 100% và chƣa tự bảo đảm chi đầu tƣ từ nguồn Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, nguồn thu phí đƣợc để lại 10 chi theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí, các nguồn tài chính hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. - ĐVSN công tự bảo đảm một phần chi thƣờng xuyên là đơn vị có mức tự bảo đảm kinh phí chi thƣờng xuyên từ 10%-dƣới 100% và đƣợc phân loại: + Đơn vị tự bảo đảm từ 70% đến dƣới 100% chi thƣờng xuyên; + Đơn vị tự bảo đảm từ 30% đến dƣới 70% chi thƣờng xuyên; + Đơn vị tự bảo đảm từ 10% đến dƣới 30% chi thƣờng xuyên - ĐVSN công do Nhà nƣớc bảo đảm chi thƣờng xuyên là ĐVSN công không có nguồn thu sự nghiệp hoặc ĐVSN công có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thƣờng xuyên của đơn vị dƣới 10%. Đơn vị sự nghiệp công hoạt động trong lĩnh vực y tế gồm: cơ sở khám chữa bệnh nhƣ: bệnh viện, phòng khám, trung tâm y tế, cơ sở khám chữa bệnh thuộc các viện nghiên cứu, trƣờng đại học; trung tâm truyền thông sức khỏe. Xét trên góc độ quản lý tài chính, có thể chia trong cùng một ngành theo hệ thống dọc thành các đơn vị dự toán: - Đơn vị dự toán cấp I là đơn vị trực tiếp nhận dự toán ngân sách hàng năm do Thủ tƣớng Chính phủ hoặc Uỷ ban nhân dân giao.
Đơn vị dự toán cấp I thực hiện phân bổ, giao dự toán ngân sách cho đơn vị cấp dƣới trực thuộc; chịu trách nhiệm trƣớc Nhà nƣớc về việc tổ chức, thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mình và công tác kế toán và quyết toán ngân sách của các đơn vị dự toán cấp dƣới trực thuộc theo quy định. - Đơn vị dự toán cấp II là đơn vị cấp dƣới đơn vị dự toán cấp I, đƣợc đơn vị dự toán cấp I giao dự toán và phân bổ dự toán đƣợc giao cho đơn vị dự toán cấp III (trƣờng hợp đƣợc ủy quyền của đơn vị dự toán cấp I), chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mình và công tác kế toán và quyết toán của các đơn vị dự toán cấp dƣới theo quy định. - Đơn vị dự toán cấp III là đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách, đƣợc đơn vị dự toán cấp I hoặc cấp II giao dự toán ngân sách, có trách nhiệm tổ chức, 11 thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mình và đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc (nếu có) theo quy định. - Đơn vị dự toán dƣới cấp III đƣợc nhận kinh phí để thực hiện phần công việc cụ thể, khi chi tiêu phải thực hiện công tác kế toán và quyết toán với đơn vị dự toán cấp trên nhƣ quy định đối với đơn vị dự toán cấp III với cấp II, cấp II với cấp I.
Đặc điểm quản lý tài chính của đơn vị sự nghiệp công 1. Cơ chế quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công Hiện nay các đơn vị SNC thực hiện cơ chế quản lý tài chính theo Nghị định 60/2021/NĐ-CP của Chính Phủ về “Quy định cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công”. Theo đó, cơ chế tài chính của đơn vị sự nghiệp công là các quy định về tự chịu trách nhiệm trong việc thực hiện quy định về danh mục sự nghiệp công; giá, phí và lộ trình tính giá dịch vụ sự nghiệp công; phân loại mức độ tự chủ tài chính; tự chủ sử dụng nguồn tài chính; tự chủ trong hoạt động liên doanh, liên kết; quản lý, sử dụng tài sản công và các quy định khác có liên quan. Thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với đơn vị sự nghiệp, nhƣng Nhà nƣớc vẫn quan tâm đầu tƣ để hoạt động sự nghiệp ngày càng phát triển.
Nghị quyết 19-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban chấp hành Trung ƣơng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công đã nêu rõ quan điểm “Đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lƣợng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công là một trong những nhiệm vụ trọng tâm ƣu tiên hàng đầu”. Theo quy định hiện hành, việc tự chủ sử dụng nguồn tài chính của đơn vị sự nghiệp công trong lĩnh vực y tế - dân số đƣợc thực hiện nhƣ sau: - Đƣợc sử dụng các nguồn tài chính giao tự chủ để chi thƣờng xuyên gồm: + Kinh phí cung cấp hoạt động dịch vụ sự nghiệp công thuộc danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nƣớc, bao gồm cả nguồn ngân 12 sách nhà nƣớc đặt hàng hoặc đấu thầu cung cấp dịch vụ sự nghiệp công theo quy định + Thu từ hoạt động dịch vụ sự nghiệp công; + Thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh; hoạt động liên doanh, liên kết với các tổ chức, cá nhân theo đúng quy định của pháp luật và đƣợc cơ quan có thẩm quyền phê duyệt đề án phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của đơn vị sự nghiệp công; + Thu từ cho thuê tài sản công: Đơn vị thực hiện đầy đủ quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công và phải đƣợc cơ quan có thẩm quyền phê duyệt đề án cho thuê tài sản công. + Nguồn thu phí đƣợc để lại đơn vị sự nghiệp công để chi theo quy định của pháp luật về phí, lệ phí. + Nguồn thu khác theo quy định của pháp luật.
Một số nội dung chi đƣợc quy định nhƣ sau: - Chi tiền công, tiền lƣơng và thu nhập: Trong thời gian Chính phủ chƣa ban hành chế độ tiền lƣơng theo Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 21 tháng 5 năm 2018 của Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ƣơng khóa XII về cải cách chính sách tiền lƣơng đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lƣợng vũ trang và ngƣời lao động trong doanh nghiệp, đơn vị chi trả tiền lƣơng theo lƣơng ngạch, bậc, chức vụ, các khoản đóng góp theo lƣơng và các khoản phụ cấp do Nhà nƣớc quy định đối với đơn vị sự nghiệp công; chi tiền công theo hợp đồng vụ việc (nếu có).