CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.1 Sự cần thiết và nhiệm vụ của kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1.1 Bản chất của chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Khái niệm, bản chất của chi phí sản xuất Bất kỳ một doanh nhiệp nào, để tiến hành sản xuất kinh doanh phải có đủ ba yếu tố cơ bản đó là: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. sự tiêu hao các yếu tố này trong quá trình sản xuất đã tạo ra các chi phí tương ứng, đó là chi phí về tư liệu lao động, chi phí về đối tượng lao động, chi phí về lao động sống. Các loại chi phí này phát sinh một cách thường xuyên trong quá trình sản xuất kinh doanh, nó luôn vận động, thay đổi trong quá trình sản xuất, không phải mọi chi phí mà doanh nghiệp đã đầu tư đều là chi phí sản xuất. Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, nguyên tắc đầu tiên của các doanh nghiệp là đảm bảo trang trải được các chi phí đã đầu tư để sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Một mặt, khi sản xuất một loại sản phẩm nào đó, doanh nghiệp cần phải biết được chi phí dùng để sản xuất và tiêu thụ sản phẩm là bao nhiêu và nó phải nằm trong giới hạn của sự bù đắp, nếu vượt qua giới hạn thì doanh nghiệp sẽ bị phá sản. Mặt khác sau một kỳ sản xuất kinh doanh, các nhà quản lý doanh nghiệp cần biết được tổng chi phí của doanh nghiệp trong kỳ là bao nhiêu và nó sẽ được bù đắp bằng tổng thu nhập của doang nghiệp trong kỳ, từ đó xác định được chính xác kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Đây là một vấn đề quan trọng và cần thiết trong quá trình quản lý, kế toán cần phải cung cấp đầy đủ thông tin về chi SV: Ph¹m ThÞ Minh 3 Líp: CQ 44/21.17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n cuèi khãa phí của doanh nghiệp nói chung và chi phí sản xuất nói riêng phục vụ cho các nhà quản lý. Vậy chúng ta có thể thấy: Chi phí sản xuất là toàn bộ các chi phí về lao động sống , lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong kỳ dùng vào sản xuất sản phẩm, được biểu hiện bằng tiền.
Xét về thực chất, chi phí sản xuất kinh doanh là sự dịch chuyển về vốn của doanh nghiệp vào đối tượng tính giá thành nhất định, nó là vốn của doanh nghiệp bỏ vào quá trình sản xuất kinh doanh. Khái niệm, bản chất của giá thành sản phẩm Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, để quản lý hiệu quả và kịp thời đối với hoạt động sản xuất kinh doanh cảu mình, doanh nghiệp luôn cần biết số chi phí đã chi ra cho từng loại sản phẩm, dịch vụ là bao nhiêu, số chi phí chi ra đã cấu thành trong số sản phẩm, dịch vụ , lao vụ hoàn thành,…Chỉ tiêu giá thành sản phẩm giúp các nhà quản trị doanh nghiệp trả lời được câu hỏi này. Giá thành sản xuất sản phẩm được xác định bao gồm những chi phí về lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí khác được dùng để sản xuất hoàn thành một khối luợng sản phẩm, lao vụ , dịch vụ nhất định. Giá thánh sản phẩm dược tính theo từng loại sản phẩm cụ thể hoàn thành (theo đối tường tính giá thành) và chỉ tính cho những sản phẩm đã hoàn thành toàn bộ quy trình sản xuất, tức là thành phẩm hoặc bán thành phẩm.
Nó có hai chức năng chủ yếu là chức năng thước đo bù đắp chi phí và chức năng lập giá. Vì vậy, trong hệ thống chỉ tiêu quản lý của doanh nghiệp, giá thành sản phẩm là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh kết quả sử dụng các loại tài sản trong quá trình sản xuất kinh doanh, cũng như tính đúng đắn của các giải pháp quản lý mà doanh nhiệp đã thực hiên để nhằm mục đích hạ thấp chi phí, tăng cường lợi nhuận. SV: Ph¹m ThÞ Minh 4 Líp: CQ 44/21.17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n cuèi khãa Từ các định nghĩa trên ta nhận thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Chúng là hai mặt của quá trình sản xuất.
Về mặt bản chất chi phí sản xuất và giá thành sản suất sản phảm là đều là biểu hiện bằng tiền những hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp đã bỏ ra, nhưng lại có sự khác nhau cơ bản về mặt lượng. Bởi vì, khi nói đến chi phí sản xuất là giới hạn cho chúng là trong một thời kỳ nhất định, không phân biệt là loại sản phẩm đã hoàn thành nào, đã hoàn thành hay chưa, còn khi nói đến giá thành sản xuất là xác định cho một lượng chi phí sản xuất nhất định, tính cho một đại lượng kết quả hoàn thành nhất định. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm được thể hiện cụ thể bằng công thức: Giá thành CPSX dở dang CPSX phát sinh CPSX dở dang = + - sản xuất đầu kỳ trong kỳ cuối kỳ Bởi vì: quá trình sản xuất là một quá trình hoạt động liên tục còn việc tính giá thành sản phẩm thực hiện tại một điểm cắt có tính chất chu kỳ để so sánh chi phí với khối lượng sản phẩm, lao vụ , dịch vụ hoàn thành. Tại thời điểm tính giá thành có thể có một khối lượng sản phẩm chưa hoàn thành, chứa đựng một lượng chi phí cho nó đó là chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ.
Đầu kỳ có thể có một số khối lượng sản phẩm sản xuất chưa hoàn thành ở kỳ trước chuyển sang để tiếp tục sản xuất, chứa đựng một lượng chi phí cho nó đó là chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ. Như vậy giá thành sản phẩm hoàn thành trong kỳ bao gồm chi phí sản xuất của kỳ trước chuyển sang và một phần của chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ.2 Yêu cầu quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Giá thành là một chỉ tiêu chất lượng chủ yếu phản ánh kết quả hoạt động của doang nghiệp. Trong doanh nghiệp việc hạ giá thành mà vẫn đảm SV: Ph¹m ThÞ Minh 5 Líp: CQ 44/21.17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n cuèi khãa bảo chất lượng đem lại lợi nhuận cao, còn đối với xã hội việc hạ giá thành sẽ tăng nguồn tích luỹ cho xã hội. Mà muốn kiểm soát giá thành thì phải quản lý tốt chi phí, đây là yêu cầu hàng đầu của các doanh nghiệp hiện nay.
Tính đúng đắn và hợp lý là hai yêu cầu cơ bản của hạch toán chi phí và tính giá thành sản phẩm. Như vậy, nhiệm vụ hàng đầu của các doanh nghiệp hiện nay là phải xác định hợp lý đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành phù hợp với đặc điểm quy trình công nghệ sản xuất, quan điểm tính toán xác định chi phí, doanh thu và kết quả, cũng như quy định của chế độ quản lý kinh tế- tài chính của từng doanh nghiệp, và chế độ kế toán hiện hành. Việc tổ chức kiểm tra tính hợp lý, hợp pháp của chi phí phát sinh tại doanh nghiệp phải được thực hiện ở từng bộ phận, từng đối tượng, góp phần tăng cường quản lý tài sản, vật tư lao động tiền vốn một cách tiết kiệm, có hiệu quả. Để làm được các điều trên cần vận dụng phương pháp tập hợp chi phí một cách hợp lý nhất, tổ chức hạch toán theo một trình tự logic, tính toán chính xác đầy đủ, kiểm tra các khâu hạch toán khác nhau như: nguyên vật liệu, tài sản cố định, xác định số liệu cần thiết cho việc tập hợp chi phí và tính giá thành sẩn phẩm.
Cụ thể: - Kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch sản xuất ở từng bộ phận sản xuất trong doanh nghiệp. - Ghi chép,phản ánh đầy đủ chính xác, kịp thời mọi chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất. Cần phát hiện việc sử dụng lãng phí ở khâu nào để có biệp pháp xử lý thích hợp. - Kiểm tra việc thực hiện các định mức tiêu hao NVL, kỹ thuật dự toán chi phí phục vụ quản lý sản xuất nhằm thúc đẩy việc thực hiện tiết kiệm, hợp lý mọi chi phí cho quá trình sản xuất - Kiểm tra tình hình thực hiện nhiệm vụ giá thành.3 Sự cần thiết và nhiệm vụ của kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sẩn phẩm.
SV: Ph¹m ThÞ Minh 6 Líp: CQ 44/21.17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LuËn v¨n cuèi khãa Chi phí và giá thành sản phẩm là các chỉ tiêu quan trọng trong hệ thống các chỉ tiêu kinh tế phục vụ cho công tác quản lý doanh nghiệp và chúng thực sự có mối quan hệ mật thiết với doanh thu, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh do vậy được chủ doanh nghiệp thực sự quan tâm. Có thể, nhiều doanh nghiệp vì mục tiêu hàng đầu là lợi nhuận cho nên đã chọn nâng cao giá bán, nhưng mục tiêu này không phải là biện pháp lâu dài và bền vững vì người tiêu dùng luôn muốn sản phẩm đạt chất lượng cao nhưng giá bán phải hạ. Muốn đạt được mục tiêu này , doanh nghiệp cần tiết kiệm chi phí sản xuất trong điều kiện chất lượng sản phẩm không đổi hoặc ngày càng nâng cao. Tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm là cơ sở hạ giá bán, tạo lợi thế cạnh tranh, đạt mục tiêu lợi nhuận của doanh nghiệp.
Do vậy, kế toán doanh nghiệp cần nhận thức rõ vai trò nhiệm vụ của mình trong việc tổ chức kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm như sau: -Trước hết cần nhận thức đúng đắn vị trí vai trò của kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm trong toàn bộ hệ thống kế toán doanh nghiệp, mối quan hệ với các bộ phận kế toán có liên quan, trong đó kế toán các yếu tố chi phí là tiền đề cho kế toán chi phí và tính giá thành. - Căn cứ vào đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, quy trình công nghệ sản xuất, loại hình sản xuất đặc điểm của sản phẩm, khả năng hạch toán, yêu cầu quản lý cụ thể của doanh nghiệp để lựa chon, xác định đúng đắn đối tượng kế toán chi phí sản xuất, lựac chọn phương pháp tập hợp chi phí sản xuất theo các phương án phù hợp với điều kiện của doang nghiệp.