bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Trêng ®¹i häc s ph¹m Hµ Néi ---------- Ph¹m thÞ thu hµ Tæ chøc d¹y häc tËp lµm v¨n líp 5 Phï hîp tr×nh ®é häc sinh Chuyªn ngµnh : Gi¸o dôc häc (Gi¸o dôc tiÓu häc) M· sè : 60.01 luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc gi¸o dôc 1 Lêi c¶m ¬n Cã ® î c thµnh c«ng nµy, lêi ®Çu tiªn em xin bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh vµ s©u s¾c tí i TS. Phan Ph ¬ng Dung ®· tËn t×nh h í ng dÉn, gióp ®ì em trong thêi gian thùc hiÖn ®Òtµi. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸ c thÇy c« gi¸ o trong Khoa Gi¸ o Dôc TiÓu Häc - Tr êng § ¹i häc S ph¹m Hµ Néi ®· d¹y dç vµ gióp ®ì em trong suèt thêi gian häc tËp, nghiªn cøu vµ thùc hiÖn ®Òtµi. T«i xin c¶m ¬n Ban gi¸ m hiÖu, tËp thÓgi¸ o viªn vµ c¸ c em häc sinh Tr êng TiÓu häc Cù Khèi, Tr êng TiÓu häc Th¹ch Bµn - Gia L©m - Hµ Néi ®· gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh kh¶o s¸ t, ®iÒu tra s ph¹m vµ thu thËp nh÷ng sè liÖu cÇn thiÕt phôc vô cho luËn v¨n vµ tiÕn hµnh thùc nghiÖm s ph¹m.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸ c thÇy, c« gi¸ o, c¸ c nhµ khoa häc, c¸ c b¹n ®ång nghiÖp ®· gióp ®ì , ®éng viªn em trong suèt qu¸ tr×nh häc tËp vµ nghiªn cøu. Hµ Néi, th¸ ng 11 n¨m 2006 T¸ c gi¶ Ph¹ m ThÞThu Hµ 2 Môc l ôc Trang Ph Çn më ®Çu 1 1. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô nghiªn cøu 6 4. § èi t î ng nghiªn cøu 7 5.
Gi¶ thuyÕt khoa häc 7 6. Ph ¬ng ph¸ p nghiªn cøu 7 8. CÊu tróc cña luËn v¨n 8 Ph Çn né i dung 10 Ch ¬ng I: C¬ së lÝluËn vµ thùc tiÔn cña viÖc tæchøc d¹ y häc TËp lµm v¨n lí p 5 phï hî p tr×nh ®é häc sinh 10 1. C¬ së lÝ luËn cña viÖc d¹y häc TËp lµm v¨n phï hî p tr×nh ®é 10 häc sinh 1.
C¬ së t©m lÝ- ng«n ng÷ häc 10 1. C¬ së gi¸ o dôc häc 17 1. C¬ së ng«n ng÷ häc vµ v¨n häc cña viÖc tæchøc d¹y häc TLV lí p 5 phï hî p tr×nh ®é HS 21 1. C¬ së thùc tiÔn cña viÖc tæchøc d¹y TËp lµm v¨n lí p 5 phï hî p ví i tr×nh ®é häc sinh 26 1.
T×m hiÓu ph©n m«n TËp lµm v¨n lí p 5 qua S¸ ch gi¸ o khoa TiÕng V iÖt 5 vµ S¸ ch gi¸ o viªn 26 1. Thùc tr¹ng d¹y vµ häc TËp lµm v¨n lí p 5 (kh¶o s¸ t qua mét sè tr êng d¹y thÝ®iÓm) 42 Ch ¬ng II: Mét sè bµi tËp, gi¸ o ¸ n tæchøc d¹ y häc tËp lµm v¨n lí p 5 phï hî p tr×nh ®é häc sinh 47 3 PhÇn më ®Çu 1. LÝ do chän ®Ò tµi Nh÷ng thµnh tùu cña t©m lÝ häc hiÖn ®¹i ®· kh¼ng ®Þnh ë mçi ®é tuæi, ë mçi vïng, miÒn häc sinh cã nh÷ng ®Æc ®iÓm t©m lÝ tiÕp nhËn riªng, cã n¨ng lùc ng«n ng÷ riªng, cã tr×nh ®é tiÕng mÑ ®Î riªng. Trong cuèn Ph¬ng ph¸p d¹y tiÕng mÑ ®Î, tµi liÖu dÞch, tËp 1, NXB Gi¸o dôc, H., 1989 c¸c t¸c gi¶ còng rÊt quan t©m ®Õn tr×nh ®é tiÕng mÑ ®Î cña häc sinh.
“Chó ý ®Õn tr×nh ®é tiÕng ViÖt vèn cã cña häc sinh lµ ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng cña häc sinh trong giê d¹y tiÕng, mét yªu cÇu ®ang ®Æt ra mét c¸ch cÊp thiÕt trong lÝ luËn vµ thùc tiÔn gi¶ng d¹y”. Kh¸c víi c¸c bé m«n khoa häc thêng häc trong nhµ trêng, ngay tõ ®Çu, bé m«n tiÕng ViÖt cã ®Çy ®ñ ®iÒu kiÖn vµ kh¶ n¨ng ®Æt häc sinh vµo t×nh huèng nghiªn cøu: gi¸o viªn cã thÓ cïng häc sinh t×m ng÷ liÖu, quan s¸t, ph©n tÝch ng÷ liÖu råi kh¸i qu¸t, tæng hîp nªn nh÷ng quy t¾c, quy luËt ng«n ng÷.TS Lª A Cã thÓ quan niÖm: nguyªn t¾c gi¶ng d¹y tiÕng mÑ ®Î lµ nh÷ng tiÒn ®Ò c¬ b¶n x¸c ®Þnh néi dung, ph¬ng ph¸p vµ c¸ch tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc tiÕng mÑ ®Î cña thÇy gi¸o vµ häc sinh. Nguyªn t¾c nµy lu ý c¸c nhµ ph¬ng ph¸p, c¸c nhµ gi¸o cÇn ph¶i ®iÒu tra n¾m v÷ng kh¶ n¨ng ng«n ng÷ cña häc sinh theo tõng ®é tuæi, 4 tõng ®Þa ph¬ng ®Ó trªn c¬ së ®ã mµ x¸c ®Þnh néi dung vµ ph¬ng ph¸p d¹y häc thÝch hîp. Häc sinh ë mçi løa tuæi kh¸c nhau cã nh÷ng ®Æc ®iÓm t©m lÝ riªng trong qu¸ tr×nh tiÕp thu kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng míi.
Khi x¸c ®Þnh néi dung gi¶ng d¹y, ¸p dông vµ lùa chän ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y, ngêi gi¸o viªn cÇn ph¶i xuÊt ph¸t tõ tr×nh ®é nhËn thøc cña häc sinh, tr×nh ®é tiÕng mÑ ®Î cña c¸c em. NÕu néi dung gi¶ng d¹y qu¸ khã ®èi víi häc sinh th× b¾t buéc c¸c em ph¶i häc thuéc lßng mét c¸ch m¸y mãc vµ giê häc trë nªn nÆng nÒ, buån tÎ. Ngîc l¹i, nÕu néi dung bµi häc l¹i qu¸ dÔ kh«ng ®ßi hái sù nç lùc cña häc sinh th× c¸c em sÏ chñ quan, kh«ng chÞu suy nghÜ vµ gi¶m høng thó häc tËp. Tu©n theo nguyªn t¾c nµy, ngêi gi¸o viªn ph¶i n¾m ch¾c ®Æc ®iÓm t©m lÝ løa tuæi cña häc sinh, n¾m ch¾c tr×nh ®é tiÕng ViÖt cña c¸c em ®Ó chuÈn bÞ vµ tiÕn hµnh giê d¹y sao cho c¸c em ®ñ kh¶ n¨ng vµ høng thó tiÕp thu kiÕn thøc.
Lª Ph¬ng Nga nguyªn t¾c nµy ®ßi hái ngêi d¹y cÇn thùc hiÖn c¸c yªu cÇu sau: - Thø nhÊt: T×m hiÓu, n¾m v÷ng vèn tiÕng ViÖt cña häc sinh theo tõng líp, tõng vïng, n¾m v÷ng tr×nh ®é sö dông tiÕng ViÖt cña häc sinh ®Ó ho¹ch ®Þnh néi dung kÕ ho¹ch vµ ph¬ng ph¸p d¹y häc. - Thø hai: Chó ý ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng cña häc sinh trong giê häc tiÕng ViÖt. 5 - Thø ba: HÖ thèng hãa, ph¸t huy nh÷ng n¨ng lùc tÝch cùc cña häc sinh, h¹n chÕ, xãa bá nh÷ng mÆt tiªu cùc vÒ lêi nãi cña c¸c em trong qu¸ tr×nh häc tËp. (PPDHTV1- NXBGD -1998) Nh vËy, néi dung, kÕ ho¹ch vµ ®Æc biÖt lµ ph¬ng ph¸p d¹y häc ph¶i ®îc x©y dùng trªn c¬ së ®Æc ®iÓm tr×nh ®é cña häc sinh.
Cïng mét néi dung d¹y häc nhng häc sinh ë c¸c tr×nh ®é kh¸c nhau ®ßi hái c¸ch tæ chøc, híng dÉn kh¸c nhau. Cïng mét ®Ò bµi, häc sinh kh¸ giái cã thÓ thùc hiÖn dÔ dµng nhng häc sinh trung b×nh, yÕu l¹i gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. Trong cïng mét líp, mét giê d¹y, nÕu ngêi d¹y chØ quan t©m ®Õn häc sinh kh¸ giái th× sè häc sinh trung b×nh, yÕu sÏ r¬i vµo t×nh tr¹ng ph¶i chÊp nhËn ®¸p ¸n mét c¸ch thô ®éng. C¸c em sÏ kh«ng ®îc tù ®i ®Õn kiÕn thøc, kÜ n¨ng TËp lµm v¨n theo yªu cÇu cña bµi häc, kh«ng ®îc ph¸t triÓn t duy vµ ng«n ng÷ nh môc tiªu cña m«n TiÕng ViÖt ®Æt ra.
Ngîc l¹i, nÕu kh«ng chó ý quan t©m ®èi tîng kh¸, giái, c¸c em sÏ kh«ng cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kh¶ n¨ng cña m×nh. Bëi vËy, ngêi d¹y cÇn ph¶i quan t©m ®Õn tr×nh ®é häc sinh ®Ó cã yªu cÇu n©ng cao hoÆc c¸c bµi tËp gi¶m khã, híng dÉn gîi më gióp tÊt c¶ c¸c em ®Òu tù lµm ®îc c¸c bµi tËp, ®Òu ®îc ph¸t triÓn n¨ng lùc sö dông tiÕng ViÖt. N¨m häc 2006- 2007 s¸ch gi¸o khoa TiÕng ViÖt 5 chÝnh thøc ®îc triÓn khai d¹y trªn toµn quèc. Cïng víi ph©n m«n LuyÖn tõ vµ c©u, KÓ chuyÖn, TËp lµm v¨n lµ mét trong nh÷ng ph©n m«n cã nhiÒu ®iÓm kh¸c biÖt so víi s¸ch gi¸o khoa cò.
Bªn c¹nh 6 ®ã ph©n m«n TËp lµm v¨n trong ch¬ng tr×nh míi ë TiÓu häc, so víi c¸c ph©n m«n kh¸c lµ rÊt khã. C¸i khã kh«ng chØ b¾t nguån tõ sù míi mÎ vÒ hÖ thèng kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng lµm v¨n mµ cßn v× ®©y lµ ph©n m«n tæng hîp cña c¸c kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng sö dông ng«n ng÷. NhiÖm vô chñ yÕu cña ph©n m«n nµy lµ rÌn cho häc sinh kÜ n¨ng tiÕp nhËn vµ s¶n sinh ng«n b¶n díi d¹ng nãi vµ viÕt ®Ó sö dông trong häc tËp vµ giao tiÕp. NÕu nh chóng ta kh«ng chó träng ®óng møc ®Õn viÖc d¹y häc TËp lµm v¨n th× kh¶ n¨ng nghe, nãi, viÕt cña häc sinh sÏ gÆp nhiÒu khã kh¨n.
NhiÖm vô chñ yÕu cña ph©n m«n TËp lµm v¨n ë líp 5 lµ rÌn cho häc sinh kÜ n¨ng s¶n sinh ng«n b¶n nãi vµ viÕt phï hîp víi môc ®Ých giao tiÕp, gãp phÇn cïng c¸c m«n häc kh¸c ph¸t triÓn ng«n ng÷, më réng vèn tõ, rÌn luyÖn t duy logic, t duy h×nh tîng cho häc sinh, båi dìng t©m hån, c¶m xóc thÈm mÜ, h×nh thµnh nh©n c¸ch cho häc sinh. TËp lµm v¨n lµ qu¸ tr×nh m· hãa néi dung mang tÝnh tinh thÇn ng«n b¶n, mang tÝnh vËt chÊt ®Ó truyÒn th«ng tin ®Õn cho ngêi nhËn. KÕt qu¶ cña viÖc m· hãa nµy phô thuéc vµo rÊt nhiÒu yÕu tè: vèn sèng, sù hiÓu biÕt, vèn ng«n tõ,…. cña ngêi viÕt, ngêi nãi.
Nhng ®©y cha ph¶i lµ c¸i ®Ých cuèi cïng cña viÖc d¹y TËp lµm v¨n, mµ d¹y TËp lµm v¨n ph¶i gióp häc sinh biÕt c¸ch tr×nh bµy, thÓ hiÖn t tëng, t×nh c¶m, mong muèn cña m×nh ®èi víi ngêi kh¸c, ®Ó t¸c ®éng ®Õn hä, ®Ó thay ®æi nhËn thøc, t×nh c¶m vµ hµnh ®éng theo híng mµ ngêi viÕt mong 7 muèn. VËy lµm thÕ nµo ®Ó cho häc sinh ë mäi tr×nh ®é kh¸c nhau trong cïng mét m«i trêng häc tËp ®Òu ®¹t ®îc c¸i ®Ých ®ã ®Æc biÖt lµ häc sinh trung b×nh, yÕu. Qua thùc tÕ ®iÒu tra, chóng t«i nhËn thÊy viÖc d¹y häc ph©n m«n TËp lµm v¨n ë líp 5 ®Æc biÖt d¹y cho häc sinh trung b×nh, yÕu gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. C¸i khã b¾t nguån tõ sù míi mÎ cña hÖ thèng kiÕn thøc, kÜ n¨ng lµm v¨n ®îc triÓn khai trong s¸ch gi¸o khoa; ngoµi ra khi d¹y gi¸o viªn cßn gÆp rÊt nhiÒu lóng tóng trong ph¬ng ph¸p d¹y häc, gi¸o viªn cha thÓ quan t©m hÕt ®Õn tÊt c¶ häc sinh trong líp, ®Æc biÖt lµ häc sinh trung b×nh, yÕu.
Bëi vËy, kh«ng Ýt häc sinh kh«ng tù tr¶ lêi ®îc c¸c c©u hái, kh«ng tù lµm ®îc bµi tËp mµ chñ yÕu lµ ngåi nghe c¸c b¹n kh¸ giái tr¶ lêi c©u hái, ®äc ®o¹n v¨n cña m×nh trong giê hay thËm chÝ c¸c em chØ viÖc chÐp ®¸p ¸n ®óng. §Ó tÊt c¶ mäi häc sinh ®Òu ®îc quan t©m, ph¸t triÓn nh nhau trong giê TËp lµm v¨n th× kh«ng thÓ ¸p dông mét c¸ch d¹y chung, mét gi¸o ¸n thiÕt kÕ chung trong s¸ch gi¸o viªn. Víi mong muèn tÊt c¶ mäi häc sinh ®Òu cã thÓ viÕt ®îc v¨n, gióp cho häc sinh trung b×nh, yÕu viÕt v¨n tèt, ®¸p øng ®îc nguyªn t¾c cña Bé ®Ò ra: “Häc sinh lµ nh©n vËt trung t©m trong giê häc tËp, vui ch¬i, rÌn luyÖn,….