Luận văn thạc sĩ giáo dục học phát triển năng lực tư duy phê phán cho học sinh lớp 4 thông qua dạy học giải toán có lời văn

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích phát triển năng lực tư duy phê phán cho học sinh lớp 4 thông qua dạy học giải toán có lời văn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Lê Thị Kim Oanh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Kim Thoa
• Trường học: Đại Học Huế
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Giáo Dục Học Phát Triển Năng Lực Tư Duy Phê Phán Cho Học Sinh Lớp 4 Thông Qua Dạy Học Giải Toán Có Lời Văn
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Bài luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc phát triển năng lực tư duy phê phán cho học sinh lớp 4 thông qua việc dạy học giải toán có lời văn. Nghiên cứu nhằm mục đích khám phá các phương pháp giáo dục có thể giúp học sinh cải thiện khả năng tư duy logic và phân tích, từ đó nâng cao kết quả học tập trong môn Toán. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Kim Thoa, người hướng dẫn khoa học, việc phát triển năng lực tư duy không chỉ giúp học sinh giải quyết bài toán mà còn giúp các em hình thành khả năng tư duy độc lập và phê phán trong quá trình học tập.

1.1. Mục đích nghiên cứu

Mục đích chính của nghiên cứu là xác định các biện pháp giáo dục có thể được áp dụng để nâng cao năng lực tư duy phê phán của học sinh lớp 4. Nghiên cứu sẽ phân tích các phương pháp dạy học hiện tại và đưa ra các phương pháp mới nhằm khuyến khích học sinh tư duy phản biện trong quá trình giải toán có lời văn. Điều này sẽ giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển khả năng giải quyết vấn đề trong thực tế.

1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là học sinh lớp 4 tại trường Tiểu học Phú Thượng, huyện Phú Vang, Thừa Thiên Huế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc áp dụng các phương pháp dạy học giải toán có lời văn để phát triển năng lực tư duy cho học sinh. Nghiên cứu cũng sẽ khảo sát thực trạng dạy học hiện tại và các yếu tố ảnh hưởng đến việc phát triển tư duy phê phán của học sinh trong lớp học.

II. Tổng quan nghiên cứu

Chương này tóm tắt các nghiên cứu trước đây liên quan đến tư duy phê phán và giáo dục. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng tư duy phê phán là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển năng lực học tập của học sinh. Theo Lipman (2003), tư duy phê phán là khả năng suy nghĩ một cách logic và hợp lý, giúp học sinh đánh giá thông tin và đưa ra quyết định chính xác. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng việc dạy học theo hướng phát triển tư duy phê phán sẽ giúp học sinh hình thành các kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.

2.1. Khái niệm và đặc điểm của tư duy phê phán

Tư duy phê phán được định nghĩa là khả năng đánh giá và phân tích thông tin một cách hợp lý. Các đặc điểm của tư duy phê phán bao gồm khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá thông tin. Học sinh cần được khuyến khích để phát triển những kỹ năng này thông qua các hoạt động học tập tích cực, như thảo luận nhóm và giải quyết vấn đề thực tế.

2.2. Các phương pháp dạy học hiệu quả

Nghiên cứu chỉ ra rằng các phương pháp dạy học tích cực, như phương pháp học hợp tác và học dựa trên vấn đề, có thể giúp phát triển năng lực tư duy cho học sinh. Việc sử dụng các bài tập giải toán có lời văn không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn kích thích khả năng tư duy phản biện của các em. Các giáo viên cần được đào tạo để áp dụng các phương pháp này một cách hiệu quả trong lớp học.

III. Thiết kế nghiên cứu

Chương này mô tả chi tiết về thiết kế nghiên cứu, bao gồm mục ngữ cảnh, phương pháp nghiên cứu và công cụ thu thập dữ liệu. Nghiên cứu sẽ sử dụng phương pháp thực nghiệm để đánh giá hiệu quả của các biện pháp giáo dục trong việc phát triển năng lực tư duy phê phán cho học sinh. Các công cụ thu thập dữ liệu sẽ bao gồm bảng hỏi, phỏng vấn và quan sát lớp học để thu thập thông tin từ học sinh và giáo viên.

3.1. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu sẽ bao gồm cả nghiên cứu định tính và định lượng. Nghiên cứu định tính sẽ giúp tìm hiểu sâu về quan điểm của giáo viên và học sinh về việc phát triển tư duy phê phán, trong khi nghiên cứu định lượng sẽ cung cấp dữ liệu cụ thể về sự tiến bộ của học sinh qua các bài kiểm tra trước và sau khi áp dụng phương pháp dạy học mới.

3.2. Kế hoạch thực hiện

Kế hoạch thực hiện nghiên cứu sẽ được chia thành các giai đoạn rõ ràng, bao gồm việc chuẩn bị tài liệu, triển khai các hoạt động dạy học, và thu thập dữ liệu. Các hoạt động dạy học sẽ được thiết kế để khuyến khích học sinh tham gia tích cực và phát triển khả năng tư duy phê phán thông qua việc giải quyết các bài toán có lời văn thực tế.

IV. Kết quả nghiên cứu

Chương này trình bày các kết quả thu được từ nghiên cứu thực nghiệm tại trường Tiểu học Phú Thượng. Kết quả cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp dạy học giải toán có lời văn đã có tác động tích cực đến năng lực tư duy phê phán của học sinh. Nhiều học sinh đã thể hiện sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng phân tích và giải quyết vấn đề. Điều này chứng tỏ rằng việc phát triển tư duy phê phán là khả thi và cần thiết trong giáo dục hiện nay.

4.1. Phân tích kết quả

Phân tích kết quả cho thấy rằng học sinh đã có sự cải thiện đáng kể trong việc giải quyết các bài toán có lời văn. Các em không chỉ học được cách giải toán mà còn phát triển khả năng tư duy phản biện và phân tích thông tin. Các giáo viên cũng nhận thấy sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập của học sinh, từ đó khuyến khích các em tham gia hơn vào các hoạt động học tập.

4.2. Đánh giá năng lực tư duy

Đánh giá năng lực tư duy phê phán của học sinh thông qua các bài kiểm tra và quan sát lớp học cho thấy rằng nhiều học sinh đã đạt được mức độ tư duy phê phán cao hơn so với trước khi áp dụng phương pháp dạy học mới. Điều này cho thấy rằng việc phát triển tư duy phê phán không chỉ giúp học sinh trong môn Toán mà còn trong các môn học khác và trong cuộc sống hàng ngày.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 “Trong chương này, chúng tôi đã trình bày những lập luận sơ khởi cho thấy sự cần thiết phải thực hiện nghiên cứu này. Chúng tôi đã trình bày mục đích, ý nghĩa của nghiên cứu; đồng thời đưa các giả thuyết khoa học cũng như cấu trúc của luận van nay. () Cải thiện tư duy. Paul-Elder (2015, [5]) đưa ra định nghĩa: Tư duy phê phán là khả năng suy tư về chính sự suy nghĩ của mình, nhằm nhận ra điểm mạnh cũng như yếu trong tư tưởng của mình và qua đó cải thiện sự suy nghĩ của mình cho tốt hơn.

Lipman (2003, [10]) đã tóm lược một cách vắn tắt một số phát biểu của các tác giả khác về tư duy phê phán như sau: ~_ Tư duy để giải quyết vấn đề và ra quyết định (Sternberg); ~_ Tư duy nỗ lực để đưa ra một phán đoán sau khi đã tìm cách thức đáng tin cậy để đánh giá thực chất về mọi phương diện của các bằng chứng và các luận cứ. (Hatcher); ~_ Là khả năng của người tư duy phát triỂn các tiêu chuẩn năng lực hoạt động trí tuệ và vận dụng vào quá trình tư duy của chính ho (Paul); ~_ Sự nỗ lực tìm kiếm một cách có hệ thống những nguyên nhân và lý lẽ giải thích những điều mà có thể đã được người khác cho là đúng; ~_ Là loại tư đuy bảo vệ chúng ta không bị người khác lừa phinh và không tự lira phinh chinh minh (Paul); ~_ Là sự đánh giá đúng các phát biểu (Ennis); ~_ Là sự vận dụng các lý thuyết về tư duy vào thực tiễn và các tình huống có vấn đề; ~_ Hiểu được nguyên nhân và tiến trình của các sự kiện; ~ Xem xét các cách giải thích khác nhau về kết quả khảo sát từ các tình huống, lý thuyết, và quan điểm khác nhau. Rõ ràng có rất nhiều định nghĩa khác nhau về tư duy phê phán, nhưng trong. nghiên cứu này, chúng tôi nhận thấy rằng sử dụng định nghĩa của Paul và Seriven là phù hợp với Toán học hơn cả.

Từ định nghĩa của Paul và Scriveb chúng tôi quan niệm rằng: Tư duy phê phán là khả năng suy tư về chính sự suy nghĩ của mình, nhằm nhận ra điểm mạnh cũng như yếu trong tư tưởng của minh và qua đó cải thiện sự suy nghĩ của mình cho. Đặc điểm của tư duy phê phán i Lipman (2003, [10]) đã chỉ ra những đặc điểm của tư duy phê phán, trong đó: ~ Các đặc điểm quen thuộc: «Sử dụng các bằng chứng một cách am hiểu, không thiên lệch; © Sắp xếp và diễn giải các ý tưởng một cách ngắn gọn rõ rang, dễ hiểu; ® Phân biệt giữa các suy diễn logic có thẻ chấp nhận được và không thê chấp nhận được; © Đưa ra phán đoán khi không có đủ các bằng chứng để có thể kết luận; © Nỗ lực để dự kiến các tình huống có thể xảy ra đối với các phương án hành động trước khi quyết định chọn phương án nào; © Vận dụng các kỹ thuật giải quyết vấn đề thích hợp vào các tình huống mới. hay lĩnh vực khác; © Lắng nghe cẩn thận các ý tưởng của người khác; © Tìm kiếm cách tiếp cận khác thường cho các ví ›hức tạp; «Hiểu những khác biệt trong các kết luận, giả định, giả thuyết; + Thường xuyên tìm hiểu quan điểm của người khác và nỗ lực để hiểu cả những giả định và hàm ý của họ; .© Nhận ra được những sai lầm trong quan điểm của người khác, những thiên lệch có thể trong các quan điểm đó; «Nguy cơ của việc định giá các bằng chứng một cách sai lệch do ảnh hưởng của các quan tâm cá nhân. ~_ Các đặc điểm đặc biệt hơn: Hiểu sự khác biệt giữa suy luận và cố gắng suy luận có lý; Hiểu các ý kiến biểu lộ các mức độ khác nhau của sự tin cậy; Nhận thức về giá trị của thông tin, biết cách tìm kiếm thông tin; Nhìn thấy và phân biệt được nét khác biệt trong sự tương đồng, không bị lầm lẫn bởi các dấu hiệu bề ngoi “Có khả năng lượt bỏ các câu chữ hay lý lẽ ítliên quan; © Nhạy cảm với sự khác nhau giữa sự có thể chấp nhận được và sức mạnh.

của một niềm tin; ‘© Có thể trình bày lại các quan điểm khác nhau mà không thay đôi, cường. 12 điệu hay tô vẽ thêm; Lipman (2003, [10]) cũng đã đi sâu vào phân tích một số đặc điểm bản chất của tư duy phê phán như sau: + Sản phẩm của tư duy phê phán là các phán đoán. Phán đoán là hình thức diễn đạt chung của mọi quan điểm, ước lượng, và kết luận, do đó, cũng bao hàm cả các cách thức giải quyết vấn đẻ, quyết định được đưa ra, sự thông hiểu khái niệm. Vì vậy, nói rằng sản phẩm của tư duy phê phán là các phán đoán thì có ý nghĩa rất khái quát.

Tuy nhiên, tư duy phê phán hướng đến sự khôn ngoan nên các sản phâm được nhắm đến của tư duy phê phán phải là các phán đoán tốt. Sự phân biệt cơ bản giữa một phán đoán tốt và một phán đoán không có. giá trị là tính ứng dụng thực tiễn của nó. Mọi người, cho dù họ là bác sĩ hay nông dân, họ đều phải thường xuyên đưa ra các phán đoán trong công việc cũng như trong đời sống.

Một bác sĩ giỏi không thể chỉ chân bệnh tốt mà còn phải kê đơn thuốc và tiên lượng phản ứng của bệnh nhân, cũng như là các cân nhắc vẻ vấn đề đạo đức. Một phán đoán tốt là kết quả của sự xem xét đến tất cả mọi vấn đề liên quan, bao gồm cả chính phán đoán đó. Một phán đoán tốt phải là sản phẩm của một tiến trình tư duy thuần thục về kỹ năng và có sử dụng các thủ thuật và công cụ hỗ. trợ thích hợp.

Tư duy phê phán là loại tư duy ứng dụng. Do đó, nó không chỉ nhắm đến việc đạt được sự hiểu biết, mà còn là việc vận dụng kiến thức đề tạo ra những thay đổi tích cực. Sản phẩm của tư duy phê phán là các phán đoán và sự ứng dụng thực tiễn của các phán đoán đó. Năng lực tư duy phê phán 2.

Quan niệm về năng lực, năng lực t duy phê phán 2. Năng lực ~ Năng lực được định nghĩa theo nhiều cách tiếp cận khác nhau. Năng lực là sự kết hợp của kiến thức, kỹ năng, và khả năng cá nhân cần thiết để thực hiện một nhigm vu cu thé (US Department of Education, p. John Erpenbeck (1998) cho rằng: năng lực được xây dựng trên cơ sở tri thức, thiết lập qua giá trị, cấu trúc như.

là các khả năng, hình thành qua trải nghiệm/ củng cố qua kinh nghiệm, hiện thực 13 hóa qua ý chí. Theo OECD (2002), năng lực là khả năng cá nhân đáp ứng các yêu. cầu phức hợp và thực hiện thành công nhiệm vụ trong một bối cảnh cụ thể. Ngoài ra, ănng lực còn được xem là khả năng vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng, thái độ và hứng thú để hành động một cách phủ hợp và có hiệu quả trong các tình huống đa dạng của cuộc sống (Québec- Ministere de IEducation, 2004)., năng lực toán học được hiểu là những đặc điểm tâm lí cá nhân (trước hết là những đặc điểm của hoạt động trí tuệ) đáp ứng những yêu.

cầu của hoạt động học tập toán, và trong những điều kiện vững chắc như nhau thì là nguyên nhân của sự thành công trong việc nắm vững một cách sáng tạo toán học. với tư cách là một môn học, đặc biệt nắm vững tương đối nhanh, dễ dàng, sâu sic những kiến thứ kĩ năng, kĩ xảo trong lĩnh vực Toán học. Năng lực tư duy phê phán Theo Trần Thị Tuyết Oanh (2010), “Năng lực tư duy phê phán là khả năng. đánh giá của con người, thể hiện sự tương tác tích cực của con người về thế giới xung quanh” (Trần Thị Tuyết Oanh, 2010, 226).

Trên cơ sở đó và tính chất đặc thù của bộ môn Hóa học, tác giả quan niệm rằng: "Năng lực ne duy phé phan la kha năng thực hiện các thao tác tư dhẹy (phân tích, tổng hợp, so sánh, khải quát hóa, trừu tượng hóa) đề đưa ra những nhận xét, kết luận và phương án giải quyết tối wu đối với các in dé nay sinh trong quá trình học tập và nghiên cứu bộ môn Hóa học” Đây là một trong những năng lực đòi hỏi sự nỗ lực cao độ của hoạt động trí óc, đồng thời là cơ sở để học sinh tiến tới quá trình tự giáo dục ở các bậc học cao. hơn 14 'Tư duy phê phán là năng lực tư duy đối với chính bản thân mị tgười và đưa ra những quyết định đáng tin cậy và có trách nhiệm tác động đến cuộc sống của người đó. Tu duy phê phán cũng là sự tra hỏi mang tính phê phán, vì thế những nhà tư duy phê phán như vậy điều tra nghiên cứu vấn đẻ, đặt ra những câu hỏi, đưa ra những câu trả lời thách. thức nguyên trạng (trang thái, vấn đề đã có), khám phá các thông tin mới có thể được sử dụng cho mục đích tốt hoặc xấu, chất vấn các thẳm quyền và các niềm tin truyền thống, thách thức các giáo điều và học thuyết đã được chấp nhận, và thường đem lại sức mạnh.

hành động trong xã hội lớn hơn rất nhiều so với số lượng của họ.Từ quan điểm tiếp cận năng lực chúng tôi xác định năng lực tư duy phê phán thể hiện ở kha năng quan sát, luôn luôn tò mò, đặt câu hỏi và tìm câu trả lời cần thiết cho mình; luôn kiểm tra và tự thử thách những điều mình vốn tin, những quan điểm, suy nghĩ, những giả sử mình hay người khác đặt ra xem chúng có đúng sự thật không; đưa ra những quyết định sáng suốt và tìm ra được những giải pháp, những lời giải vững chắc. Phát triển năng lực phê phán cho học sinh là giúp học sinh vượt ra khỏi cách suy nghĩ theo khuôn mẫu, cố gắng hướng tới cái mới trong khoa học, thoát ra những rào. cản của lối mòn tư duy, kích thích các em tự đặt ra những câu hỏi và trả lời chúng theo cách nghĩ của mình. Hoặc khi phản bác ý kiến của người khác các em sẽ biết trình bày lập luận một cách thuyết phục, rõ rằng, chặt chẽ.

Phát triển năng lực phê phán cho học sinh cũng chính là rèn luyện cho các em khả năng lập luận, tìm hiểu vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau. tránh được tình trạng đồng thuận dễ đãi, hời hợt xuôi chiều trong khoa học, ngăn. chặn tình trang hoc vet, doc vet. Vi vay quá trình tích lũy kiến thức của học sinh cũng sẽ có hiệu quả cao hơn.