phần mở đầu và kết luận, bài luận văn gồm 03 chƣơng: CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƢ VÀ XÂY DỰNG TDH HÀ NỘI CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƢ VÀ XÂY DỰNG TDH HÀ NỘI 7 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP 1. Sự cần thiết và vai trò của tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp Thực tiễn đã chứng minh, kế toán là nhu cầu tất yếu khách quan của mọi hình thái kinh tế xã hội có nền sản xuất hàng hóa, là một trong những công cụ quan trọng phục vụ quá trình quản lý kinh tế, gắn liền với mọi hoạt động quản lý. Để kế toán thực sự là một công cụ quản lý kinh tế thì vấn đề tổ chức kế toán cần phải đƣợc đặc biệt quan tâm trong mỗi đơn vị kế toán.
“Tổ chức kế toán là việc tổ chức thực hiện các chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán để phản ánh tình hình kinh tế tài chính và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, tổ chức kiểm tra kế toán, tổ chức việc thực hiện chế độ bảo quản lưu trữ tài liệu kế toán, thực hiện cung cấp thông tin tài liệu kế toán và các nhiệm vụ khác của kế toán.”[6] Tổ chức kế toán là một trong những nội dung thuộc về tổ chức quản lý trong doanh nghiệp. Tổ chức kế toán một cách thích ứng với điều kiện về quy mô, về đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh cũng nhƣ gắn với những yêu cầu quản lý cụ thể tại doanh nghiệp có ý nghĩa hết sức quan trọng và to lớn trong việc nâng cao hiệu quả quản lý tại doanh nghiệp. Với chức năng thông tin và kiểm tra tình hình kết quả hoạt động của doanh nghiệp một cách thƣờng xuyên, nhanh nhạy và có hệ thống nên tổ chức kế toán là một trong những vấn đề quan trọng đƣợc các doanh nghiệp quan tâm. Tổ chức kế toán không đơn thuần là tổ chức một bộ phận quản lý trong doanh nghiệp mà còn bao hàm cả tính nghệ thuật trong việc xác lập các yếu tố, điều kiện cũng nhƣ các mối liên hệ qua lại, các tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt đông kế toán, bảo đảm cho kế toán phát huy tối đa các chức năng vốn có của mình.
Tổ chức kế toán doanh nghiệp trong điều kiện thực hiện cơ chế thị trƣờng, ngoài việc tuân thủ các nguyên tắc chung của khoa học tổ chức, còn phải gắn liền 8 với đặc thù của hạch toán kế toán vừa là môn khoa học, vừa là môn nghệ thuật ứng dụng để việc tổ chức đảm bảo đƣợc tính linh hoạt, hiệu quả và đồng bộ nhắm đạt tới mục tiêu chung là tăng cƣờng đƣợc hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nhƣng bản chất của kế toán là một khoa học vì vậy khái niệm tổ chức kế toán cũng đƣợc tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau. Do đó, có nhiều quan điểm khác nhau khi đƣa ra khái niệm về tổ chức kế toán. Trên giác độ chung nhất, có thể đƣa ra khái niệm về Tổ chức kế toán nhƣ sau: Tổ chức kế toán trong các doanh nghiệp là hoạt động chủ quan của doanh nghiệp trong việc tổ chức vận dụng các phƣơng pháp, nguyên tắc, chuẩn mực về chế độ kế toán để thu nhận, xử lý và cung cấp toàn bộ thông tin về tài sản, các hoạt động kinh tế trong doanh nghiệp nhằm kiểm tra, giám sát toàn bộ hoạt động kinh tế tài chính của doanh nghiệp.
Do vậy Tổ chức kế toán có thể đƣợc hiểu là việc xây dựng một hệ thống các phƣơng pháp, cách thức phối hợp, sử dụng phƣơng tiện kỹ thuật cũng nhƣ nguồn lực của bộ máy kế toán thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của kế toán một cách trung thực, chính xác, kịp thời trong mối liên hệ mật thiết với các lĩnh vực quản lý khác. Các nội dung chủ yếu của tổ chức kế toán trong doanh nghiệp bao gồm: - Tổ chức thu nhận thông tin kế toán về nội dung các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh ở doanh nghiệp và kiểm tra tính hợp pháp, hợp lý của các nghiệp vụ đó. Muốn thực hiện điều đó phải tổ chức hạch toán ban đầu để ghi nhận thông tin vào chứng từ kế toán và tổ chức luân chuyển chứng từ kế toán để kiểm tra và ghi sổ kế toán kịp thời. - Tổ chức hệ thống hóa và xử lý thông tin kế toán nhằm đáp ứng đƣợc những yêu cầu của thông tin kế toán.
Muốn thực hiện điều đó phải tổ chức thực hiện các phƣơng pháp kế toán, các nguyên tắc kế toán, tổ chức hệ thống tài khoản và sổ kế toán để có thể hệ thống hóa thông tin về kế toán. - Tổ chức cung cấp thông tin kế toán phục vụ cho quản lý kinh tế tài chính vĩ mô và vi mô. Muốn thực hiện điều đó phải tổ chức việc lập báo cáo kế toán định kì, các báo cáo kế toán nội bộ, bao gồm cả báo cáo định kì và báo cáo nhanh theo yêu cầu quản lý của Nhà nƣớc và của nội bộ doanh nghiệp. 9 - Tổ chức kiểm tra kế toán nội bộ nhằm đảm bảo thực hiện đúng đắn các chế độ về quản lý kinh tế, tài chính nói chung và Luật kế toán, chuẩn mực và chế độ kế toán nói riêng.
- Tổ chức bộ máy kế toán ở tổ chức để thực hiện toàn bộ công việc kế toán ở doanh nghiệp; Tổ chức trang bị sử dụng các phƣơng tiện kỹ thuật tính toán nhằm nâng cao hiệu suất của nhân viên kế toán, tổ chức bồi dƣỡng nâng cao trình độ nghề nghiệp cho nhân viên kế toán. Sự cần thiết và vai trò của tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp 1. Vai trò của tổ chức kế toán trong doanh nghiệp Với sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt, các doanh nghiệp không ngừng chú trọng đến tổ chức kế toán tại doanh nghiệp mình, bởi vì thông tin kế toán là thông tin hết sức quan trọng và cần thiết đối với nhà quản lý doanh nghiệp. Xã hội càng phát triển thì thông tin càng trở nên đa dạng và phong phú, quản lý thông tin tốt sẽ quản lý doanh nghiệp đƣợc tốt hơn.
Với sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt, các doanh nghiệp không ngừng chú trọng đến tổ chức kế toán tại doanh nghiệp mình, bởi vì thông tin kế toán là thông tin hết sức quan trọng và cần thiết đối với nhà quản lý doanh nghiệp. Xã hội càng phát triển thì thông tin càng trở nên đa dạng và phong phú, quản lý thông tin tốt sẽ quản lý doanh nghiệp đƣợc tốt hơn. Tổ chức kế toán trong doanh nghiệp cần phát huy tối đa những vai trò sau: Tổ chức kế toán nhằm giúp chủ doanh nghiệp điều hành và quản lý các hoạt động kinh tế tài chính ở các doanh nghiệp đạt hiệu quả cao. Giúp doanh nghiệp quản lý chặt chẽ tài sản và bảo vệ đƣợc tài sản của mình nhằm nâng cao hiệu quả việc sử dụng tài sản đó.
Phản ánh đầy đủ các khoản chi phí bỏ ra trong quá trình sản xuất kinh doanh cũng nhƣ hiệu quả của quá trình đó đem lại lợi nhuận (lỗ) cho doanh nghiệp. Kiểm tra giám sát tính hiệu quả trong việc sử dụng vốn và tính chủ động trong kinh doanh. Cung cấp dữ liệu cho các nhà quản trị làm cơ sở hoạch định sản xuất kinh doanh và quyết định kinh doanh kịp thời, hiệu quả. 10 Với chức năng cung cấp thông tin và kiểm tra các hoat động kinh tế tài chính trong doanh nghiệp nên công tác kế toán ảnh hƣởng trực tiếp đến chất lƣợng và hiệu quả quản lý tại một doanh nghiệp và còn ảnh hƣởng đến việc đáp ứng yêu cầu quản lý khác nhau của các đối tƣợng liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, trong đó có các cơ quan chức năng của nhà nƣớc.
Ý nghĩa của tổ chức kế toán trong doanh nghiệp Việc tổ chức tốt kế toán trong doanh nghiệp sẽ mang lại các ý nghĩa cụ thể sau: - Đảm bảo cung cấp chính xác, kịp thời và đầy đủ các thông tin kinh tế, tài chính của đơn vị cho các đối tƣợng quan tâm. - Đảm bảo ghi chép, theo dõi, phản ánh và giám sát chặt chẽ các loại tài sản, nguồn vốn kinh doanh của doanh nghiệp, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, nguồn vốn trong doanh nghiệp. - Giúp cho kế toán thực hiện tốt yêu cầu, chức năng của mình trong hệ thống công cụ quản lý. - Giúp cho doanh nghiệp có đƣợc bộ máy kế toán gọn nhẹ, hoạt động hiệu quả, nâng cao hiệu suất và hiệu quả hoạt động của bộ máy kế toán.
Những nội dung cơ bản của tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp 1. Tổ chức bộ máy kế toán Để tổ chức thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin đáp ứng nhu cầu của đối tƣợng sử dụng, một trong những khâu quan trọng nhất và có ý nghĩa quyết định là khâu tổ chức bộ máy kế toán. Bộ máy kế toán bao gồm tập thể các bộ phận, nhân viên kế toán cùng công tác để thực hiện toàn bộ công tác kế toán thống kê và công tác tài chính ở doanh nghiệp. Tổ chức bộ máy kế toán phải tiết kiệm chi phí và phát huy đƣợc vai trò, nhiệm vụ cung cấp thông tin kinh tế tài chính đáng tin cậy phục vụ cho các đối tƣợng sử dụng thông tin.
Mỗi doanh nghiệp hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực khác nhau, có đặc điểm và yêu cầu quản lý khác nhau. Do vậy việc lựa chọn và xây dựng mô hình tổ chức bộ máy kế toán cho mỗi doanh nghiệp cũng khác nhau. Căn cứ vào điều kiện cụ thể về quy mô, địa bàn hoạt động sản xuất kinh doanh mà các doanh nghiệp lựa 11 chọn cho mình hình thức tổ chức bộ máy kế toán thích hợp giúp phát huy hết khả năng đem lại hiệu quả cao nhất trong hoạt động quản lý của doanh nghiệp. Do đó doanh nghiệp phải lựa chọn, xây dựng đƣợc mô hình tổ chức bộ máy kế toán khoa học và hợp lý.
Theo điều 49, chƣơng III, Luật kế toán ban hành ngày 20 tháng 11 năm 2015 quy định về tổ chức bộ máy kế toán nhƣ sau: - Đơn vị kế toán phải tổ chức bộ máy kế toán, bố trí ngƣời làm kế toán hoặc thuê làm kế toán. - Đơn vị kế toán phải bố trí ngƣời làm kế toán trƣởng.