Luận văn tình hình lợn con mắc hội chứng tiêu chảy giai đoạn từ 1 21 ngày tuổi nuôi tại trại lợn bùi đức dũng thị trấn đu huyện phú lương thái nguyên

Trong chiến lược phát triển chăn nuôi, Việt Nam hướng tới sự tập trung công nghiệp, sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu… 58 trang · Đại học Thái Nguyên · 2017.

• Tác giả: Nguyễn Văn Vinh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Sửu
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Lợn Con Mắc Hội Chứng Tiêu Chảy Tại Trại Lợn Bùi Đức Dũng, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất của cơ sở thực tập
• 2.2. Công tác chăn nuôi tại cơ sở
• 2.2.1. Cơ cấu đàn lợn qua các năm
• 2.3. Tổng quan tài liệu
• 2.3.1. Cơ sở khoa học
• 2.3.1.1. Đặc điểm sinh lý của lợn con
• 2.3.1.1.1. Đặc điểm tiêu hóa của lợn con
• 2.3.1.1.2. Cơ năng điều tiết thân nhiệt
• 2.3.1.1.3. Hệ miễn dịch của lợn con
• 2.3.1.1.4. Hệ vi sinh vật đường ruột
• 2.3.1.2. Hiểu biết về hội chứng tiêu chảy
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Thực hiện những quy trình kỹ thuật tại trang trại Bùi Đức Dũng
• 3.5. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 3.5.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.5.2. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.5.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả phục vụ sản xuất
• 4.2. Điều trị một số bệnh trong thời gian thực tập
• 4.3. Kết quả thực hiện chuyên đề
• 4.4. Kết quả về tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo cá thể
• 4.5. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo lứa tuổi
• 4.6. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo tháng
• 4.7. Tỷ lệ lợn con chết do mắc hội chứng tiêu chảy
• 4.8. Biểu hiện của hội chứng tiêu chảy
• 4.9. Bệnh tích mổ khám lợn con chết do mắc tiêu chảy
• 4.10. Hiệu lực điều trị của 2 loại thuốc
• 5. KẾT LUẬN, ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hội Chứng Tiêu Chảy Ở Lợn Con Tại Thái Nguyên

Trong chiến lược phát triển chăn nuôi, Việt Nam hướng tới sự tập trung công nghiệp, sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng, nhưng dịch bệnh, đặc biệt là hội chứng tiêu chảy ở lợn con, gây thiệt hại lớn. Bệnh lây lan nhanh, tỷ lệ chết cao, giảm tăng trọng. Nhiều trang trại lạm dụng kháng sinh, dẫn đến kháng thuốc. Nghiên cứu này tập trung vào tình hình lợn con mắc hội chứng tiêu chảy tại trại lợn Bùi Đức Dũng, Thái Nguyên, nhằm đánh giá thực trạng và hiệu quả điều trị. Mục tiêu là cung cấp giải pháp kiểm soát và khống chế bệnh, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Việc giám sát quy trình sản xuất từ đầu vào đến thành phẩm là vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Chăn Nuôi Lợn Tại Thái Nguyên

Chăn nuôi lợn là ngành kinh tế quan trọng ở Thái Nguyên, cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu cho người dân. Tuy nhiên, dịch bệnh ở lợn luôn là mối đe dọa lớn, ảnh hưởng đến năng suất và lợi nhuận của người chăn nuôi. Việc kiểm soát và phòng ngừa hội chứng tiêu chảy ở lợn con là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi lợn tại địa phương.

1.2. Giới Thiệu Về Trại Lợn Bùi Đức Dũng Phú Lương

Trại lợn Bùi Đức Dũng là một trong những trang trại chăn nuôi lợn lớn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Trang trại áp dụng quy trình chăn nuôi VietGAP, chú trọng đến vệ sinh an toàn và phòng ngừa dịch bệnh. Tuy nhiên, hội chứng tiêu chảy ở lợn con vẫn là một thách thức đối với trang trại, đòi hỏi các biện pháp can thiệp hiệu quả.

II. Thách Thức Tỷ Lệ Mắc Bệnh Tiêu Chảy Ở Lợn Con Cao

Tình hình lợn con mắc hội chứng tiêu chảy tại trại lợn Bùi Đức Dũng đặt ra nhiều thách thức. Tỷ lệ mắc bệnh cao gây thiệt hại kinh tế đáng kể do chi phí điều trị, giảm năng suất và tăng tỷ lệ chết. Các yếu tố như điều kiện vệ sinh chuồng trại, quản lý dinh dưỡng và sức đề kháng của lợn con đều có thể ảnh hưởng đến tình trạng bệnh. Việc xác định nguyên nhân gây bệnh và áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả là rất quan trọng. Theo tài liệu, bệnh thường xảy ra làm cho lợn con bị viêm ruột ỉa chảy, mất nước và điện giải dẫn đến giảm sức đề kháng, còi cọc và chết nếu không được điều trị kịp thời.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Sức Khỏe Lợn Con

Sức khỏe của lợn con phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm di truyền, dinh dưỡng, môi trường và quản lý. Lợn con có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh. Việc cung cấp dinh dưỡng đầy đủ, đảm bảo vệ sinh chuồng trại và tiêm phòng đầy đủ là những biện pháp quan trọng để tăng cường sức đề kháng cho lợn con.

2.2. Nguyên Nhân Gây Tiêu Chảy Ở Lợn Con

Nguyên nhân tiêu chảy ở lợn con rất đa dạng, có thể do vi khuẩn (E. coli, Salmonella), virus (Rotavirus, TGEV, PEDV), ký sinh trùng hoặc do chế độ dinh dưỡng không phù hợp. Việc xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả. Cần thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán để xác định tác nhân gây bệnh.

2.3. Tác Động Kinh Tế Của Bệnh Tiêu Chảy

Bệnh tiêu chảy ở lợn con gây ra những thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi. Chi phí điều trị, giảm năng suất, tăng tỷ lệ chết và chi phí phòng ngừa đều làm giảm lợi nhuận. Việc kiểm soát và phòng ngừa bệnh hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

III. Phương Pháp Điều Trị Hội Chứng Tiêu Chảy Ở Lợn Con

Điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con cần kết hợp nhiều biện pháp, bao gồm sử dụng thuốc kháng sinh, bù nước và điện giải, tăng cường dinh dưỡng và cải thiện vệ sinh chuồng trại. Việc lựa chọn thuốc kháng sinh phù hợp cần dựa trên kết quả xét nghiệm kháng sinh đồ để đảm bảo hiệu quả điều trị. Bù nước và điện giải giúp phục hồi sự cân bằng nước và điện giải trong cơ thể lợn con. Tăng cường dinh dưỡng giúp lợn con nhanh chóng phục hồi sức khỏe. Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ lây lan bệnh. Theo tài liệu, rất nhiều các trang trại hay các nhà máy sản xuất thức ăn công nghiệp đã sử dụng kháng sinh trộn vào thức ăn, nước uống để phòng tiêu chảy và điều trị bệnh.

3.1. Sử Dụng Thuốc Kháng Sinh Điều Trị Tiêu Chảy

Sử dụng thuốc kháng sinh là một trong những biện pháp quan trọng để điều trị tiêu chảy do vi khuẩn ở lợn con. Tuy nhiên, cần sử dụng kháng sinh một cách hợp lý, tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ thú y để tránh tình trạng kháng thuốc. Nên lựa chọn các loại kháng sinh có phổ kháng khuẩn rộng và ít gây tác dụng phụ.

3.2. Bù Nước Và Điện Giải Cho Lợn Con Bị Tiêu Chảy

Tiêu chảy gây mất nước và điện giải nghiêm trọng ở lợn con, dẫn đến suy yếu và thậm chí tử vong. Việc bù nước và điện giải kịp thời là rất quan trọng để duy trì sự sống cho lợn con. Có thể sử dụng các dung dịch điện giải chuyên dụng hoặc tự pha dung dịch điện giải tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.

3.3. Chăm Sóc Dinh Dưỡng Cho Lợn Con Bệnh

Khi bị tiêu chảy, lợn con thường biếng ăn và khó tiêu hóa thức ăn. Cần cung cấp thức ăn dễ tiêu, giàu dinh dưỡng và chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày. Có thể sử dụng các loại thức ăn đặc biệt dành cho lợn con bị bệnh để đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng cần thiết.

IV. Phòng Ngừa Hội Chứng Tiêu Chảy Giải Pháp Cho Trại Lợn

Phòng ngừa hội chứng tiêu chảy là giải pháp hiệu quả nhất để giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho trại lợn. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm: tiêm phòng vắc xin, cải thiện vệ sinh chuồng trại, quản lý dinh dưỡng hợp lý, tăng cường sức đề kháng cho lợn con và kiểm soát mầm bệnh. Việc xây dựng quy trình phòng bệnh chặt chẽ và thực hiện nghiêm túc là rất quan trọng. Theo tài liệu, vệ sinh phòng bệnh nhằm nâng cao sức đề kháng cho đàn lợn luôn là vấn đề được đặc biệt quan tâm.

4.1. Vắc Xin Phòng Bệnh Tiêu Chảy Cho Lợn Con

Tiêm phòng vắc xin là biện pháp phòng ngừa hiệu quả đối với một số loại tiêu chảy do virus ở lợn con, như Rotavirus, TGEV và PEDV. Cần lựa chọn vắc xin phù hợp với tình hình dịch tễ tại địa phương và tuân thủ theo lịch tiêm phòng của nhà sản xuất.

4.2. Vệ Sinh Chuồng Trại Yếu Tố Quan Trọng

Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ lây lan mầm bệnh. Cần thường xuyên vệ sinh, khử trùng chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi và đảm bảo thông thoáng, khô ráo. Nên sử dụng các loại thuốc sát trùng an toàn và hiệu quả.

4.3. Quản Lý Dinh Dưỡng Hợp Lý Cho Lợn Con

Cung cấp dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng giúp tăng cường sức đề kháng cho lợn con. Cần đảm bảo lợn con được bú đủ sữa đầu, cung cấp thức ăn chất lượng cao và bổ sung vitamin, khoáng chất cần thiết. Tránh cho lợn con ăn thức ăn bị ô nhiễm hoặc kém chất lượng.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Đánh Giá Hiệu Quả Điều Trị Tiêu Chảy

Nghiên cứu tại trại lợn Bùi Đức Dũng đánh giá hiệu quả điều trị hội chứng tiêu chảy bằng hai loại thuốc: Nova-amcoli và Nor 100. Kết quả cho thấy cả hai loại thuốc đều có hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ chết và cải thiện tình trạng bệnh. Tuy nhiên, cần có thêm nghiên cứu để so sánh hiệu quả của hai loại thuốc và xác định phác đồ điều trị tối ưu. Theo tài liệu, kết quả điều trị tiêu chảy ở lợn đã được ghi nhận.

5.1. So Sánh Hiệu Quả Của Nova Amcoli Và Nor 100

Nghiên cứu so sánh hiệu quả của Nova-amcoli và Nor 100 trong điều trị tiêu chảy ở lợn con. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm: tỷ lệ khỏi bệnh, tỷ lệ chết, thời gian điều trị và tác dụng phụ. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho việc lựa chọn thuốc điều trị phù hợp.

5.2. Phác Đồ Điều Trị Tiêu Chảy Tối Ưu Cho Lợn Con

Dựa trên kết quả nghiên cứu, xây dựng phác đồ điều trị tiêu chảy tối ưu cho lợn con. Phác đồ điều trị cần bao gồm: lựa chọn thuốc kháng sinh phù hợp, liều lượng, thời gian điều trị, biện pháp hỗ trợ và chăm sóc dinh dưỡng. Phác đồ điều trị cần được điều chỉnh phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

VI. Kết Luận Giải Pháp Kiểm Soát Tiêu Chảy Ở Lợn Con

Nghiên cứu về tình hình lợn con mắc hội chứng tiêu chảy tại trại lợn Bùi Đức Dũng cung cấp những thông tin quan trọng về thực trạng bệnh, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa, điều trị. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, kết hợp với phác đồ điều trị tối ưu sẽ giúp kiểm soát bệnh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Cần tiếp tục nghiên cứu để tìm ra những giải pháp mới và hiệu quả hơn trong việc phòng ngừa và điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con. Theo tài liệu, các kết quả nghiên cứu về biện pháp phòng trị lợn mắc tiêu chảy, đánh giá hiệu quả điều trị bằng 2 loại thuốc kháng sinh góp phần phục vụ sản xuất ở trại để kiểm soát và khống chế hội chứng tiêu chảy lợn con nuôi tại cơ sở.

6.1. Đề Xuất Các Biện Pháp Phòng Ngừa Tiêu Chảy

Đề xuất các biện pháp phòng ngừa tiêu chảy hiệu quả cho trại lợn, bao gồm: tiêm phòng vắc xin, cải thiện vệ sinh chuồng trại, quản lý dinh dưỡng hợp lý, tăng cường sức đề kháng cho lợn con và kiểm soát mầm bệnh. Các biện pháp phòng ngừa cần được thực hiện một cách đồng bộ và liên tục.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Tiêu Chảy Ở Lợn

Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về tiêu chảy ở lợn, bao gồm: nghiên cứu về các tác nhân gây bệnh mới, đánh giá hiệu quả của các loại thuốc mới, phát triển các biện pháp phòng ngừa tiên tiến và nghiên cứu về vai trò của hệ vi sinh vật đường ruột trong phòng ngừa tiêu chảy.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong chiến lược phát triển chăn nuôi đến năm 2020 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, định hướng ngành hướng tới sản xuất hàng hóa tập trung, công nghiệp, kiểm soát nghiêm ngặt quy trình vệ sinh an toàn thực phẩm theo chuỗi khép kín từ chuồng trại đến bàn ăn. Trong cơ cấu vật nuôi, lợn là đối tượng chiếm số lượng và tỷ trọng lớn nhất, đóng vai trò chủ đạo cung cấp thực phẩm cho thị trường. Tuy nhiên, việc chuyển dịch sang phương thức chăn nuôi công nghiệp quy mô trang trại đang đối mặt với thách thức dịch bệnh, trong đó hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo mẹ là một trong những bệnh lý phổ biến và gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng nhất. Bệnh gây viêm ruột, tiêu chảy cấp, mất nước, rối loạn điện giải, dẫn đến tỷ lệ còi cọc và tử vong cao nếu không được can thiệp kịp thời. Đồng thời, việc lạm dụng kháng sinh trộn trong thức ăn, nước uống để phòng và trị bệnh không theo nguyên tắc kỹ thuật làm gia tăng tình trạng kháng thuốc và tồn dư kháng sinh trong thực phẩm.

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Văn Vinh (lớp LTTY - K47, Khoa Chăn nuôi - Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Văn Sửu, năm 2017) tập trung giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

1. Đánh giá thực trạng lợn con mắc hội chứng tiêu chảy tại trại chăn nuôi lợn Bùi Đức Dũng, Thị trấn Đu, Huyện Phú Lương, Tỉnh Thái Nguyên.
2. Đánh giá hiệu lực và kết quả điều trị của hai loại thuốc kháng sinh: Nova-amcoli và Nor 100 trên đàn lợn con mắc bệnh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn con giai đoạn từ 1 đến 21 ngày tuổi nuôi theo mẹ và hai loại thuốc điều trị Nova-amcoli (thành phần Ampicillin 10 mg/ml), Nor 100 (thành phần Norfloxacin 10%).
• Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi lợn nái ngoại sinh sản của ông Bùi Đức Dũng, Thị trấn Đu, Huyện Phú Lương, Tỉnh Thái Nguyên (quy mô diện tích khuôn viên gần 10.000 m², khu chuồng nuôi hơn 6.000 m², quy trình chăn nuôi VietGAP).
• Phạm vi thời gian: Từ ngày 18/11/2016 đến ngày 18/05/2017.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và cơ sở bệnh học

Nghiên cứu dựa trên các đặc điểm sinh lý học gia súc non và cơ chế bệnh sinh của hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo mẹ:

• Đặc điểm sinh lý lợn con: Chức năng tiêu hóa chưa hoàn thiện, thiếu acid chlohydric (HCl) tự do và các enzyme tiêu hóa trước 1 tháng tuổi; trung khu điều tiết thân nhiệt ở vỏ não phát triển muộn kết hợp diện tích bề mặt cơ thể trên khối lượng lớn khiến lợn con dễ nhiễm lạnh; hệ miễn dịch chủ động chưa hình thành, hoàn toàn phụ thuộc vào lượng kháng thể γ-globulin hấp thu thụ động từ sữa đầu của lợn mẹ (lượng globulin này giảm dần sau tuần thứ nhất và suy giảm rõ rệt ở 3-4 tuần tuổi).
• Căn nguyên vi sinh vật và môi trường:
  • Vi khuẩn: Trực khuẩn Escherichia coli (các nhóm ETEC, VTEC, EPEC, AEEC mang các yếu tố bám dính K88/F4, K99/F5, 987P/F6, F41; sản sinh độc tố ruột chịu nhiệt ST và không chịu nhiệt LT, cùng nội độc tố gây sốc mạch máu); Salmonella (S. typhimurium, S. choleraesuis, S. enteritidis); vi khuẩn kỵ khí Clostridium perfringens.
  • Virus: Virus gây viêm dạ dày ruột truyền nhiễm (TGE), virus gây tiêu chảy truyền nhiễm (PED - Coronavirus CV777), Rotavirus, Porcine Circovirus type 2 (PCV2).
  • Ký sinh trùng và nấm mốc: Cầu trùng, giun đũa (Ascaris suum), giun tóc, giun lươn, sán lá ruột (Fasciolopsis buski), và độc tố nấm mốc từ thức ăn.
  • Tiểu khí hậu và stress: Sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ, độ ẩm chuồng nuôi cao (>90%), nền chuồng lạnh và ẩm ướt làm suy giảm sức đề kháng của lợn sơ sinh.
• Cơ chế sinh bệnh: Hội chứng tiêu chảy diễn biến theo hai cơ chế chính: tiêu chảy xuất tiết (do độc tố vi khuẩn kích thích tăng tiết dịch ruột) và tiêu chảy thẩm thấu (do tổn thương liên bào nhung mao ruột, giảm hấp thu, tăng áp suất thẩm thấu lòng ruột), dẫn đến mất nước, mất chất điện giải, nhiễm độc tuần hoàn, trụy tim mạch.
• Dược lý học thuốc điều trị:
  • Nova-amcoli (Ampicillin 10 mg/ml): Kháng sinh phổ rộng nhóm Beta-lactam, ức chế tổng hợp mucopeptid vách tế bào vi khuẩn.
  • Nor 100 (Norfloxacin 10%): Kháng sinh tổng hợp nhóm Fluoroquinolone, ức chế enzyme DNA gyrase trong quá trình nhân đôi của vi khuẩn Gram âm và Gram dương.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp khảo sát dịch tễ học lâm sàng: Theo dõi trực tiếp 240 cá thể lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi thuộc 20 đàn đẻ tại trại Bùi Đức Dũng. Chế độ kiểm tra cố định 2 lần/ngày (7h30 sáng và 14h30 chiều).
• Phương pháp theo dõi điều trị: Khi phát hiện ô chuồng có lợn mắc tiêu chảy, tiến hành cách ly và điều trị bằng phác đồ tiêm thuốc liên tục 3-5 ngày kết hợp bổ trợ nước, điện giải, đường glucose và vitamin. Đánh giá sự chuyển biến triệu chứng (trạng thái phân, màu sắc phân, mức độ mất nước, khả năng bú mẹ). Các cá thể không khỏi sau 5 ngày được chuyển đổi phác đồ. Sau điều trị, theo dõi tiếp tục 4 ngày với tần suất kiểm tra 1 lần/ngày.
• Phương pháp mổ khám bệnh tích: Thực hiện mổ khám đại thể trên các ca lợn chết để ghi nhận tổn thương bệnh lý tại đường tiêu hóa (dạ dày, ruột non, ruột già), hạch màng treo ruột và các cơ quan nội tạng.
• Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng các công thức tính tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết, tỷ lệ khỏi bệnh theo phương pháp thống kê sinh vật học trong chăn nuôi thú y (Nguyễn Văn Thiện và cộng sự, 2002) trên phần mềm Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần này trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh chăn nuôi lợn tập trung tại Việt Nam, sự ảnh hưởng của hội chứng tiêu chảy đến năng suất và tỷ lệ nuôi sống của đàn lợn con. Tác giả xác định rõ 2 mục tiêu nghiên cứu, khẳng định ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dữ liệu dịch tễ thú y tại địa phương, đồng thời nêu rõ ý nghĩa thực tiễn là xây dựng phác đồ điều trị và quy trình kiểm soát dịch bệnh phục vụ trực tiếp cho sản xuất tại trại Bùi Đức Dũng.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương tổng quan cung cấp bức tranh toàn diện về cơ sở nghiên cứu và điều kiện thực nghiệm:

• Điều kiện cơ sở thực tập: Trại chăn nuôi Bùi Đức Dũng thành lập tại Thị trấn Đu, áp dụng quy trình VietGAP và nguyên tắc "cùng vào - cùng ra". Trang thiết bị chuồng trại gồm hệ thống giàn mát, quạt hút gió công nghiệp, lưới cách nhiệt duy trì nhiệt độ 28°C - 30°C, hệ thống chụp úm có đèn hồng ngoại 175W hoặc tấm sưởi điện. Trại thực hiện nghiêm ngặt lịch sát trùng (Bảng 2.1) và quy trình vắc xin định kỳ cho lợn nái chửa, nái hậu bị, đực giống và lợn con (Bảng 2.2).
• Biến động cơ cấu đàn: Tổng đàn năm 2015 đạt 2.458 con; năm 2016 tăng gấp 2,1 lần lên 5.215 con (gồm 150 nái, 2.600 lợn con, 5 đực, 2.460 lợn thịt); đến tháng 5/2017 giảm xuống 1.674 con (110 nái, 960 lợn con, 4 đực, 600 lợn thịt) do biến động giảm giá thịt lợn trên thị trường.
• Cơ sở khoa học và tổng quan y văn: Phân tích đặc điểm sinh lý học lợn sơ sinh, căn bệnh học vi khuẩn (E. coli, Salmonella), virus, ký sinh trùng, nấm mốc, vai trò của tiểu khí hậu chuồng nuôi; tổng hợp các kết quả nghiên cứu trong nước (Nguyễn Bá Hiên, Đào Trọng Đạt, Phạm Sỹ Lăng, Nguyễn Chí Dũng, Nghiêm Thị Anh Đào...) và nghiên cứu quốc tế (Smith, Glawischning, Akita...).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết các bước kỹ thuật và phương pháp theo dõi:

• Quy trình kỹ thuật thực hiện tại trại: Kỹ thuật đỡ đẻ vô trùng, cắt rốn cách bụng 3-5 cm, sát trùng cồn, cho bú sữa đầu; chăm sóc lợn sơ sinh: ghép đàn đồng đều, bấm nanh, cắt đuôi, tiêm sắt Nova-Fer (2 ml/con), uống phòng tiêu chảy trong 3 ngày đầu; uống phòng cầu trùng lúc 3-4 ngày tuổi; thiến lợn đực lúc 5-7 ngày tuổi; tập ăn lúc 4-6 ngày tuổi; tiêm vắc xin Mycoplasma lúc 10-14 ngày tuổi, vắc xin dịch tả lúc 14-18 ngày tuổi và cai sữa lúc 18-21 ngày tuổi.
• Hệ thống chỉ tiêu theo dõi: Xác định tỷ lệ mắc theo cá thể, theo lứa tuổi, theo tháng; tỷ lệ chết; triệu chứng lâm sàng; bệnh tích mổ khám và hiệu lực của 2 loại thuốc điều trị (Nova-amcoli và Nor 100).

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này công bố và phân tích toàn bộ các dữ liệu thực nghiệm thu được qua 6 tháng khảo sát:

• Kết quả phục vụ sản xuất: Tác giả trực tiếp thực hiện tiêm phòng an toàn 100% cho 960 lợn con (Mycoplasma, Dịch tả) và 110 lợn nái (Dịch tả, LMLM, Giả dại, Khô thai, Tai xanh); cho uống phòng cầu trùng 960 con (đạt 98,44%); điều trị viêm tử cung nái khỏi 9/9 con (100%), viêm phổi khỏi 34/38 con (89,47%), tiêu chảy lợn con khỏi 116/125 con (92,80%); đỡ đẻ an toàn 80 ca, thiến 550 lợn đực, phẫu thuật thoát vị bẹn (hecni) thành công 19/20 ca (95%).
• Dịch tễ học tiêu chảy:
  • Tỷ lệ mắc chung: Khảo sát 240 lợn con từ 20 đàn, phát hiện 125 con mắc bệnh, chiếm tỷ lệ 52,08%.
  • Phân bố theo lứa tuổi: Tỷ lệ mắc cao nhất ở giai đoạn sơ sinh đến 7 ngày tuổi (60,50%), giảm dần ở giai đoạn 8-14 ngày tuổi (47,05%) và thấp nhất ở giai đoạn 15-21 ngày tuổi (39,62%).
  • Phân bố theo tháng: Tỷ lệ mắc cao đột biến trong tháng 2/2017 (83,33%) và tháng 3/2017 (84,21%) do điều kiện thời tiết nồm ẩm mùa xuân, chênh lệch nhiệt độ lớn; tháng 12/2016 (40,00%) và tháng 1/2017 (42,86%) do rét lạnh; tháng 4/2017 (35,42%) và tháng 5/2017 (36,21%) có tỷ lệ mắc thấp nhất.
  • Tỷ lệ chết: Ghi nhận 9 lợn chết trên tổng số 125 con mắc bệnh (tỷ lệ chết 7,20%). Trong đó, giai đoạn sơ sinh - 7 ngày tuổi chiếm 5/9 con chết (55,56% tổng số chết); tháng 3/2017 có số lợn chết cao nhất (4 con, chiếm tỷ lệ chết 12,50% số mắc trong tháng).
• Triệu chứng lâm sàng (khảo sát trên 85 lợn mắc bệnh): Phân dính quanh hậu môn xuất hiện ở 100% ca bệnh; triệu chứng gầy yếu, còi cọc, lông xù, bụng trướng, lưng cong chiếm 82,94%; niêm mạc nhợt nhạt chiếm 72,94%; ủ rũ, đi xiêu vẹo chiếm 64,71%; bụng tóp, da nhăn nheo chiếm 54,12%; bú kém/bỏ bú chiếm 27,06%; nôn ra thức ăn chiếm 24,71%.
• Bệnh tích mổ khám: Xác chết gầy gò, vùng sau dính bết phân lỏng; niêm mạc mắt và miệng nhợt nhạt; dạ dày chứa thức ăn/sữa không tiêu mùi chua, thành dạ dày phù nề, xuất huyết; niêm mạc ruột non và ruột già sung huyết, xuất huyết, lòng ruột chứa đầy hơi và dịch lỏng lẫn máu; hạch màng treo ruột sưng to, ứ máu; gan, lách, thận không có biến đổi bệnh lý rõ rệt.

---

Kết quả và đóng góp

Tổng hợp các kết quả số liệu thực nghiệm chính

Bảng 1: Tình hình lợn con mắc hội chứng tiêu chảy phân theo lứa tuổi

Nhóm tuổi (ngày)	Số lợn theo dõi (con)	Số lợn mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số lợn chết (con)	Tỷ lệ chết/Tổng số chết (%)
Sơ sinh – 7	119	72	60,50	5	55,56
8 – 14	68	32	47,05	3	33,33
15 – 21	53	21	39,62	1	11,11
Tính chung	240	125	52,08	9	100,00

Bảng 2: Tình hình lợn con mắc và chết do tiêu chảy theo các tháng khảo sát

Tháng theo dõi	Số đàn theo dõi	Số cá thể theo dõi (con)	Số cá thể mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số cá thể chết (con)	Tỷ lệ chết/Số mắc (%)
12/2016	2	25	10	40,00	0	0,00
01/2017	3	35	15	42,86	1	6,66
02/2017	3	36	30	83,33	3	10,00
03/2017	3	38	32	84,21	4	12,50
04/2017	4	48	17	35,42	1	5,88
05/2017	5	58	21	36,21	0	0,00
Tổng số	20	240	125	52,08	9	7,20

Bảng 3: Tỷ lệ các triệu chứng lâm sàng ở lợn mắc tiêu chảy (n = 85 con)

Biểu hiện triệu chứng lâm sàng	Số lợn xuất hiện triệu chứng (con)	Tỷ lệ (%)
Phân dính quanh hậu môn	85	100,00
Gầy yếu, còi cọc, lông xù, bụng trướng, lưng cong	79	82,94
Niêm mạc nhợt nhạt	62	72,94
Ủ rũ, đi xiêu vẹo	55	64,71
Bụng tóp, da nhăn nheo	46	54,12
Bú kém hoặc bỏ bú	23	27,06
Nôn ra thức ăn	21	24,71

Giải pháp kỹ thuật và đóng góp thực tiễn

• Phác đồ điều trị: Ứng dụng phác đồ kháng sinh đặc hiệu (Nova-amcoli hoặc Nor 100 với liều 1 ml/5-7 kg thể trọng/ngày, tiêm bắp liên tục 3-5 ngày) kết hợp bù nước, chất điện giải, đường glucose và vitamin nâng cao sức đề kháng giúp đạt tỷ lệ chữa khỏi 92,80% (116/125 ca bệnh).
• Biện pháp phòng ngừa: Đề xuất quy trình giữ ấm lồng úm (32°C - 34°C cho lợn mới đẻ), giữ khô nền chuồng, định kỳ rắc vôi bột lối đi để giảm ẩm độ vào mùa xuân (tháng 2 - tháng 3), nghiêm ngặt tiêm phòng sắt ngày thứ nhất và uống phòng cầu trùng ngày thứ 3-4.
• Đóng góp của đề tài: Khóa luận cung cấp hệ thống số liệu dịch tễ học thực địa chính xác, phản ánh mối liên hệ mật thiết giữa tiểu khí hậu mùa vụ, độ tuổi với tỷ lệ mắc tiêu chảy tại trại chăn nuôi lợn Bùi Đức Dũng, làm cơ sở khoa học để cơ sở điều chỉnh quy trình quản lý chuồng trại và phòng trị bệnh hiệu quả.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

• Hạn chế:
  • Thời gian theo dõi thực địa diễn ra trong 6 tháng (từ tháng 11/2016 đến tháng 5/2017), chưa bao quát đủ chu kỳ trọn vẹn 12 tháng của năm để so sánh đầy đủ biến động giữa 4 mùa khí hậu.
  • Cỡ mẫu theo dõi chuyên đề gồm 240 lợn con thuộc 20 đàn, chỉ đại diện cho một phần tổng đàn lợn con sinh ra tại trại trong năm.
  • Đề tài dừng lại ở mức độ theo dõi dịch tễ lâm sàng, mổ khám bệnh tích đại thể và thử nghiệm điều trị; chưa tiến hành lấy mẫu phân lập, định danh vi sinh vật trong phòng thí nghiệm hoặc thực hiện kháng sinh đồ để kiểm tra mức độ mẫn cảm/kháng thuốc của các chủng vi khuẩn thực tế tại trại.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng thời gian và quy mô theo dõi trên toàn bộ các lứa lợn con trong năm.
  • Tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm để nuôi cấy, phân lập các chủng vi khuẩn gây bệnh chính (E. coli, Salmonella, Clostridium) và xác định các type kháng nguyên bám dính.
  • Thực hiện kỹ thuật làm kháng sinh đồ định kỳ để theo dõi sự biến đổi tính kháng thuốc của vi khuẩn tại cơ sở, từ đó cập nhật các phác đồ dùng thuốc chính xác.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y tại các trường đại học, cao đẳng nông nghiệp sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các học phần Dịch tễ học thú y, Bệnh truyền nhiễm gia súc, Dược lý thú y và thực tập tốt nghiệp.
  • Kỹ sư chăn nuôi, bác sĩ thú y cơ sở, quản lý kỹ thuật và chủ các trang trại chăn nuôi lợn sinh sản quy mô vừa và lớn theo chuẩn VietGAP.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Quy trình phòng bệnh bằng vắc xin và sát trùng chi tiết cho trại lợn nái sinh sản và lợn con theo mẹ (Bảng 2.1 và Bảng 2.2).
  • Quy trình can thiệp kỹ thuật chăm sóc lợn sơ sinh từ lúc đỡ đẻ, bấm nanh, cắt đuôi, tiêm sắt đến cai sữa.
  • Phương pháp theo dõi lâm sàng, bảng số liệu đối chiếu tỷ lệ mắc - chết theo lứa tuổi và mùa vụ khí hậu vùng trung du miền núi phía Bắc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Lợn con ở độ tuổi nào có tỷ lệ mắc và chết do tiêu chảy cao nhất tại trại Bùi Đức Dũng?
Giai đoạn từ sơ sinh đến 7 ngày tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất đạt 60,50% (72/119 con) và tỷ lệ chết cao nhất chiếm 55,56% tổng số lợn chết (5/9 con). Tỷ lệ này giảm dần ở các tuần tuổi tiếp theo (giai đoạn 15-21 ngày tuổi tỷ lệ mắc giảm còn 39,62% và tỷ lệ chết chỉ chiếm 11,11%).

2. Thời điểm nào trong thời gian nghiên cứu lợn con bị tiêu chảy nhiều nhất và nguyên nhân do đâu?
Tháng 2 và tháng 3 năm 2017 có tỷ lệ mắc cao nhất, lần lượt là 83,33% và 84,21%. Nguyên nhân chính do thời tiết chuyển mùa xuân nồm ẩm, độ ẩm không khí rất cao khiến sàn chuồng ẩm ướt, nhiệt độ thay đổi thất thường làm lợn con bị lạnh bụng, đồng thời tạo môi trường tối ưu cho vi khuẩn đường ruột (đặc biệt là E. coli) phát triển mạnh.

3. Triệu chứng lâm sàng phổ biến nhất ghi nhận trên đàn lợn mắc bệnh là gì?
Triệu chứng phân dính quanh hậu môn xuất hiện ở 100% số lợn bệnh (85/85 con). Kế tiếp là triệu chứng gầy yếu, còi cọc, lông xù, bụng trướng và lưng cong chiếm 82,94% (79/85 con), niêm mạc nhợt nhạt chiếm 72,94% (62/85 con) và ủ rũ, đi xiêu vẹo chiếm 64,71% (55/85 con).

4. Khóa luận sử dụng những loại thuốc kháng sinh nào để thử nghiệm điều trị tiêu chảy và kết quả ra sao?
Đề tài sử dụng hai loại kháng sinh là Nova-amcoli (hoạt chất Ampicillin 10 mg/ml) và Nor 100 (hoạt chất Norfloxacin 10%), kết hợp phác đồ bổ trợ nâng cao thể trạng, bù nước và chất điện giải. Tổng số ca điều trị tiêu chảy trong thời gian thực tập đạt tỷ lệ khỏi bệnh 92,80% (116/125 con).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Văn Vinh đã phản ánh chi tiết thực trạng dịch tễ học hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con từ 1 đến 21 ngày tuổi tại trại lợn Bùi Đức Dũng với tỷ lệ mắc trung bình 52,08% và tỷ lệ chết 7,20%. Kết quả nghiên cứu chỉ ra bệnh xuất hiện tập trung cao nhất ở giai đoạn sơ sinh - 7 ngày tuổi (60,50%) và vào các tháng mùa xuân có độ ẩm cao như tháng 2 và tháng 3 (>83%). Việc kết hợp quy trình chăm sóc, giữ ấm, vệ sinh tiêu độc cùng phác đồ điều trị bằng kháng sinh Nova-amcoli và Nor 100 đã mang lại hiệu quả chữa khỏi đạt 92,80%, cung cấp cơ sở thực tiễn giá trị cho công tác quản lý dịch bệnh tại các cơ sở chăn nuôi lợn sinh sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong chiến lƣợc phát triển chăn nuôi, nƣớc ta sẽ hƣớng tới sự tập trung công nghiệp, sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu trong nƣớc và xuất khẩu. Bộ Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn đã đƣợc Chính phủ giao cho xây dựng chiến lƣợc phát triển ngành chăn nuôi đến năm 2020 nhằm các mục tiêu: Các sản phẩm của ngành chăn nuôi phải đảm bảo vệ sinh môi trƣờng, đặc biệt đáp ứng đƣợc nhu cầu về an toàn thực phẩm cho ngƣời tiêu dùng và đảm bảo vệ sinh môi trƣờng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Nhƣ vậy, việc giám sát quy trình sản xuất từ đầu vào của chăn nuôi tới thành phẩm cho ngƣời tiêu dùng đòi hỏi phải chặt chẽ hay nói cách khác là từ “chuồng trại tới bàn ăn” phải đồng bộ. Trong chăn nuôi, lợn là đối tƣợng vật nuôi chiếm số lƣợng và tỷ trọng cao nhất, các sản phẩm từ thịt lợn cũng là mặt hàng chính trên thị trƣờng buôn bán do nhu cầu tiêu thụ của ngƣời dân cao.

Do đó, bất cứ yếu tố nào nguy hiểm có hại nhƣ dịch bệnh đều ảnh hƣởng xấu đến giá cả thị trƣờng, làm giảm hiệu quả kinh tế của ngành chăn nuôi nói chung. Hiện nay, ngành chăn nuôi lợn theo quy mô trang trại ở nƣớc ta ngày càng phổ biến và đạt hiệu quả kinh tế cao, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển nền kinh tế nông nghiệp. Tuy nhiên vẫn còn tồn tại rất nhiều hạn chế, khó khăn nan giải nhất gặp phải trong chăn nuôi chính là vấn đề dịch bệnh. Nó đã, đang và sẽ gây thiệt hại lớn về kinh tế cho ngành chăn nuôi.

Một trong những bệnh gây thiệt hại lớn về kinh tế đó là bệnh tiêu chảy của vật nuôi. Trong chăn nuôi lợn tập trung, bệnh lây lan mạnh, lại thƣờng xuyên gặp, gây ảnh hƣởng lớn đến hiệu quả chăn nuôi, tỷ lệ chết cao, giảm khả năng tăng trọng của đàn lợn. Bệnh thƣờng xảy ra làm cho lợn con bị viêm ruột ỉa chảy, mất nƣớc và điện giải dẫn đến giảm sức đề kháng, còi cọc và chết nếu không đƣợc điều trị kịp thời. Cũng xoay quanh bệnh này, rất nhiều các trang trại hay các nhà máy sản xuất thức ăn công nghiệp đã sử dụng kháng sinh trộn vào thức ăn, nƣớc uống để phòng tiêu 2 chảy và điều trị bệnh.

Do không thực hiện đúng nguyên tắc sử dụng kháng sinh nên hiện tƣợng kháng thuốc của vi khuẩn ngày càng gia tăng và tồn dƣ kháng sinh trong các sản phẩm có nguồn gốc động vật là rất cao. Xuất phát từ tình hình thực tế trên cùng sự giúp đỡ của cơ sở thực tập và đặc biệt dƣới sự hƣớng dẫn của TS. Nguyễn Văn Sửu tôi đã tiến hành đề tài “Tình hình lợn con mắc hội chứng tiêu chảy giai đoạn từ 1 - 21 ngày tuổi nuôi tại trại lợn Bùi Đức Dũng, TT Đu, Huyện Phú Lương, Thái Nguyên”. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá thực trạng lợn con mắc tiêu chảy tại trại chăn nuôi lợn Bùi Đức Dũng, TT Đu, Huyện Phú Lƣơng, Thái Nguyên.

- Đánh giá hiệu quả điều trị của hai loại thuốc: Nova-amcoli và Nor 100. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Các kết quả nghiên cứu dịch tễ học hội chứng tiêu chảy lợn con là những tƣ liệu khoa học phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo tại trại lợn Bùi Đức Dũng, TT Đu, Phú Lƣơng, Thái Nguyên. Ý nghĩa thực tiễn Các kết quả nghiên cứu về biện pháp phòng trị lợn mắc tiêu chảy, đánh giá hiệu quả điều trị bằng 2 loại thuốc kháng sinh góp phần phục vụ sản xuất ở trại để kiểm soát và khống chế hội chứng tiêu chảy lợn con nuôi tại cơ sở.

3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀ I LIỆU 2.