Đặt vấn đề Trong chiến lƣợc phát triển chăn nuôi, nƣớc ta sẽ hƣớng tới sự tập trung công nghiệp, sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu trong nƣớc và xuất khẩu. Bộ Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn đã đƣợc Chính phủ giao cho xây dựng chiến lƣợc phát triển ngành chăn nuôi đến năm 2020 nhằm các mục tiêu: Các sản phẩm của ngành chăn nuôi phải đảm bảo vệ sinh môi trƣờng, đặc biệt đáp ứng đƣợc nhu cầu về an toàn thực phẩm cho ngƣời tiêu dùng và đảm bảo vệ sinh môi trƣờng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Nhƣ vậy, việc giám sát quy trình sản xuất từ đầu vào của chăn nuôi tới thành phẩm cho ngƣời tiêu dùng đòi hỏi phải chặt chẽ hay nói cách khác là từ “chuồng trại tới bàn ăn” phải đồng bộ. Trong chăn nuôi, lợn là đối tƣợng vật nuôi chiếm số lƣợng và tỷ trọng cao nhất, các sản phẩm từ thịt lợn cũng là mặt hàng chính trên thị trƣờng buôn bán do nhu cầu tiêu thụ của ngƣời dân cao.
Do đó, bất cứ yếu tố nào nguy hiểm có hại nhƣ dịch bệnh đều ảnh hƣởng xấu đến giá cả thị trƣờng, làm giảm hiệu quả kinh tế của ngành chăn nuôi nói chung. Hiện nay, ngành chăn nuôi lợn theo quy mô trang trại ở nƣớc ta ngày càng phổ biến và đạt hiệu quả kinh tế cao, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển nền kinh tế nông nghiệp. Tuy nhiên vẫn còn tồn tại rất nhiều hạn chế, khó khăn nan giải nhất gặp phải trong chăn nuôi chính là vấn đề dịch bệnh. Nó đã, đang và sẽ gây thiệt hại lớn về kinh tế cho ngành chăn nuôi.
Một trong những bệnh gây thiệt hại lớn về kinh tế đó là bệnh tiêu chảy của vật nuôi. Trong chăn nuôi lợn tập trung, bệnh lây lan mạnh, lại thƣờng xuyên gặp, gây ảnh hƣởng lớn đến hiệu quả chăn nuôi, tỷ lệ chết cao, giảm khả năng tăng trọng của đàn lợn. Bệnh thƣờng xảy ra làm cho lợn con bị viêm ruột ỉa chảy, mất nƣớc và điện giải dẫn đến giảm sức đề kháng, còi cọc và chết nếu không đƣợc điều trị kịp thời. Cũng xoay quanh bệnh này, rất nhiều các trang trại hay các nhà máy sản xuất thức ăn công nghiệp đã sử dụng kháng sinh trộn vào thức ăn, nƣớc uống để phòng tiêu 2 chảy và điều trị bệnh.
Do không thực hiện đúng nguyên tắc sử dụng kháng sinh nên hiện tƣợng kháng thuốc của vi khuẩn ngày càng gia tăng và tồn dƣ kháng sinh trong các sản phẩm có nguồn gốc động vật là rất cao. Xuất phát từ tình hình thực tế trên cùng sự giúp đỡ của cơ sở thực tập và đặc biệt dƣới sự hƣớng dẫn của TS. Nguyễn Văn Sửu tôi đã tiến hành đề tài “Tình hình lợn con mắc hội chứng tiêu chảy giai đoạn từ 1 - 21 ngày tuổi nuôi tại trại lợn Bùi Đức Dũng, TT Đu, Huyện Phú Lương, Thái Nguyên”. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá thực trạng lợn con mắc tiêu chảy tại trại chăn nuôi lợn Bùi Đức Dũng, TT Đu, Huyện Phú Lƣơng, Thái Nguyên.
- Đánh giá hiệu quả điều trị của hai loại thuốc: Nova-amcoli và Nor 100. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Các kết quả nghiên cứu dịch tễ học hội chứng tiêu chảy lợn con là những tƣ liệu khoa học phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo tại trại lợn Bùi Đức Dũng, TT Đu, Phú Lƣơng, Thái Nguyên. Ý nghĩa thực tiễn Các kết quả nghiên cứu về biện pháp phòng trị lợn mắc tiêu chảy, đánh giá hiệu quả điều trị bằng 2 loại thuốc kháng sinh góp phần phục vụ sản xuất ở trại để kiểm soát và khống chế hội chứng tiêu chảy lợn con nuôi tại cơ sở.
3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀ I LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất của cơ sở thực tập Trang trại chăn nuôi Bùi Đức Dũng nằm trên địa bàn TT Đu, huyện Phú Lƣơng, tỉnh Thái Nguyên. Từ Quốc lộ 3 đi vào trục đƣờng xã Ôn Lƣơng, Phủ Lý, Hợp Thành gần 1 km, khu trang trại chăn nuôi đƣợc xây dựng khá quy mô.
Cả khuôn viên gồm vƣờn, trang trại và khu nhà ở rộng gần 10.000m2 đều đƣợc xây dựng khang trang, sạch sẽ và rộng rãi. Trại có 2 khu chuồng chính là khu chuồng nuôi lợn sinh sản và khu chuồng nuôi lợn thịt với tổng diện tích hơn 6000m2. Hiện nay, trại của gia đình ông đang nuôi trên 1600 con lợn, trong đó có 150 con lợn nái, hơn 900 con lợn con và 600 con lợn thịt. Trang trại ông Bùi Đức Dũng là một trong những hộ đầu tiên đăng ký và duy trì nhất trên địa bàn huyện Phú Lƣơng về chăn nuôi lợn theo quy trình VietGAP.
Cùng với sự quản lý của gia đình, trại còn phải thuê thêm 6 công nhân làm việc trong trại, trang trại đã góp phần giải quyết việc làm cho ngƣời lao động trong vùng. Với việc chăn nuôi lợn theo hƣớng công nghiệp, các biện pháp phòng chống dịch bệnh cho đàn vật nuôi của trại đƣợc thực hiện chủ động và tích cực. Vệ sinh phòng bệnh nhằm nâng cao sức đề kháng cho đàn lợn luôn là vấn đề đƣợc đặc biệt quan tâm. Cùng với việc vệ sinh thức ăn, nƣớc uống, vật nuôi, dụng cụ chăn nuôi, sinh sản… thì việc vệ sinh chuồng trại, cải tạo tiểu khí hậu chuồng nuôi luôn đƣợc cán bộ thú y và đội ngũ công nhân kỹ thuật thực hiện chặt chẽ.
Chuồng trại đƣợc thiết kế và xây dựng theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật đảm bảo thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông. Với lợn con tuyệt đối không tắm rửa để tránh lạnh và ẩm ƣớt, định kỳ tiêu độc ở các chuồng nuôi lợn nái, lợn đực làm việc bằng thuốc sát trùng, Trại còn thƣờng xuyên tiến hành vệ sinh môi trƣờng xung quanh nhƣ việc dọn cỏ, phát quang bụi rậm, diệt chuột, thu dọn phân hằng ngày ở các ô chuồng. 4 Hiện nay, trại áp dụng quy trình chăn nuôi “cùng vào - cùng ra”, trong đó một chuồng hoặc cả một dãy chuồng đƣợc đƣa vào để nhốt đồng loạt cùng một loại lợn (có thể tƣơng đồng về khối lƣợng, tuổi). Sau một thời gian nhất định số lợn này đƣợc đƣa ra khỏi chuồng, lúc đó chuồng trại đƣợc rửa sạch, phun thuốc sát trùng và để trống ít nhất 5 ngày trƣớc khi đƣa đàn lợn mới lên đẻ.
Nhƣ vậy quy trình này có tác dụng phòng bệnh do vệ sinh chuồng trại thƣờng xuyên, định kỳ mỗi khi xuất hết lợn, do đó hạn chế đƣợc khả năng lan truyền các mầm bệnh từ lô này sang lô khác. Hệ thống thông thoáng đối với chăn nuôi lợn công nghiệp rất quan trọng, ngoài việc cung cấp đủ oxy cho quá trình hô hấp của lợn, nó còn giúp giải phóng khí độc do phân, nƣớc tiểu gây ra. Chính vì vậy, trại đã sử dụng hệ thống làm mát và chống nóng ở mỗi dãy chuồng vào mùa hè và hệ thống sƣởi ấm vào mùa đông. Bên cạnh đó các dãy chuồng đƣợc sắp xếp theo hƣớng Đông Nam để đảm bảo ấm áp vào mùa đông, thoáng mát về mùa hè.
Đặc biệt vào mùa hè, thời tiết rất nóng sẽ ảnh hƣởng không nhỏ đến khả năng sinh sản của đàn lợn nái cũng nhƣ sự sinh trƣởng và phát triển của lợn con. Do đó trại đã lắp đặt hệ thống chống nóng gồm hệ thống quạt gió ở cuối mỗi dãy chuồng có tác dụng hút không khí có hơi nƣớc từ hệ thống dàn mát trên đầu chuồng tạo luồng khí mát, thông thoáng. Hai dãy tƣờng chuồng đƣợc phủ một tấm lƣới cách nhiệt và có tác dụng giữ ẩm. Chính vì vậy không khí trong chuồng lợn luôn mát và nhiệt độ luôn duy trì trong khoảng 28oC - 30oC.
Trại trang bị hệ thống lồng úm bên trong có treo một bóng đèn hồng ngoại công suất 175W hoặc lắp một tấm sƣởi ở mỗi ô chuồng. Với lợn sau cai sữa cũng có một đèn sƣởi hoặc tấm sƣởi ở mỗi ô chuồng, đảm bảo luôn duy trì nhiệt độ thích hợp cho lợn con. Lịch sát trùng đƣợc trình bày ở bảng 2.1: Lịch vệ sinh phòng bệnh của trại lợn nái Trong chuồng Ngoài Ngoài khu vực Thứ Chuồng nái Chuồng cách Chuồng đẻ Chuồng chăn nuôi chửa ly Phun sát CN Phun sát trùng trùng Phun sát Phun sát trùng Quét và rắc Phun sát trùng + Phun sát Thứ 2 trùng toàn bộ toàn bộ khu vôi đƣờng đi rắc vôi trùng khu vực vực Quét hoặc Phun sát Phun sát trùng + Thứ 3 rắc vôi trùng quét vôi đƣờng đi đƣờng đi Xả vôi xút Thứ 4 Phun sát trùng Rắc vôi Rắc vôi gầm Phun sát trùng + Thứ 5 Phun ghẻ Phun ghẻ xả vôi xút gầm Phun sát Phun sát trùng + Phun sát Phun sát Thứ 6 Phun sát trùng trùng rắc vôi trùng trùng Vệ sinh tổng Vệ sinh tổng Vệ sinh tổng Vệ sinh tổng Thứ 7 chuồng chuồng chuồng khu * Phòng bệnh bằng vắc xin cho lợn Việc phòng bệnh bằng vắc xin luôn đƣợc cán bộ kĩ thuật coi trọng và đặt lên hàng đầu với mục tiêu phòng hơn chống. Do đặc thù trại nái ngoại chuyên sản xuất con giống nên trại có đủ các loại lợn ở mọi lứa tuổi khác nhau.
Chính vì vậy việc theo dõi và thực hiện lịch tiêm phòng vắc xin chính xác là rất quan trọng. Quy trình phòng bệnh bằng vắc xin cho đàn lợn con đƣợc thể hiện qua bảng sau: Bảng 2.2: Quy trình sử dụng vắc xin và các chế phẩm thú y phòng bệnh cho lợn con tại trại Liều Ngày STT Tên chế phẩm Phòng bệnh lƣợng Cách dùng tuổi (ml) 1 Nova Fer Thiếu sắt 1-3 2 Tiêm bắp 2 Myco – Pac Viêm phổi 10 - 25 2 Tiêm bắp 3 HC – Vac Dịch tả lợn 21 - 45 2 Tiêm bắp 6 - Quy trình tiêm phòng cho lợn hậu bị: Sau khi nhập vào trại: Tuần 2: Parvo1 + AD1 (Diluvac fort) Tuần 3: SFV (Dịch tả) + FMD (3 type hoặc 2 type) Tuần 4: Mycoplasma Tuần 5: PRRS Tuần 6: Parvo2 + AD2 Tuần 7: Nghỉ Tuần 8: Phối giống - Tiêm phòng cho lợn nái chửa: Mang thai tuần thứ 10: SFV (Dịch tả) Mang thai tuần thứ 12: FMD (3type hoặc 2 type) Ghi chú: Định kỳ vắc xin AD tổng đàn nái và nái hậu bị vào tháng 4, 8, và 12 trong năm. Định kỳ tiêm vắc xin PRRS cho tổng đàn nái và nái hậu bị vào tháng 3, 7 và 11. - Lơ ̣n đực khai thác: AD, FMD định kỳ vào tháng 4, 8 và 12 trong năm SFV định kỳ 8 tháng 1 lần sau khi tiêm AD và FMD 1 tuần Quy trình phòng bệnh bằng vắc xin luôn đƣợc trại thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và đúng kỹ thuật.