CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. KHÁI QUÁT VỀ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm về tín dụng tại ngân hàng thương mại “Tín dụng nói chung được định nghĩa là quan hệ kinh tế trong đó có sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị (dưới hình thức giá trị hoặc hiện vật) từ người sở hữu sang người sử dụng để sau một thời gian nhất định thu hồi về một lượng giá trị lớn hơn giá trị ban đầu. Nếu xét ở góc độ hẹp hơn, “Tín dụng Ngân hàng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa ngân hàng và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó, ngân hàng chuyển giao tài sản cho bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho ngân hàng khi đến hạn thanh toán”.
Bản chất của tín dụng ngân hàng là việc ngân hàng thỏa thuận để khách hàng sử dụng một lượng tài sản bằng tiền, bằng tài sản hay uy tín với nguyên tắc hoàn trả đầy đủ dưới các hình thức cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh và các dịch vụ tài chính khác.” - Trích Giáo trình Tín dụng ngân hàng, NGND.Tô Ngọc Hưng (Chủ biên). Đặc điểm hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại - Tín dụng phải dựa trên cơ sở sự tin tưởng giữa bên cho vay và bên đi vay. Chỉ khi nào người cho vay thực sự tin tưởng vào sự sẵn lòng và khả năng trả nợ của người đi vay, khi đó quan hệ tín dụng mới được thiết lập. Đây chính là điều kiện tiên quyết hình thành quan hệ tín dụng, người vay cũng tin vào hiệu quả của việc sử dụng đồng vốn đi vay của mình.
- Tín dụng là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng tài sản của ngân hàng cho người đi vay, trong một thời gian nhất định với cam kết hoàn trả cả gốc và lãi. - Sau một thời gian như thỏa thuận, người đi vay phải hoàn trả cho người cho vay một lượng giá trị gồm cả gốc và lãi. Phần chênh lệch này là giá của việc sử dụng quyền 6 sử dụng vốn của người khác. Do đó, nó phải đủ lớn để đem lại sự hấp dẫn cho người chuyển nhượng quyền sử dụng vốn.
- Hoạt động tín dụng luôn chứa đựng những rủi ro. Đó là do sự mất cân xứng thông tin của khách hàng có quan hệ tín dụng với ngân hàng. Rủi ro đó ngoài những nguyên nhân chủ quan xuất phát từ phía ngân hàng và khách hàng, còn có những nguyên nhân khách quan như: sự biến động của thị trường, chu kỳ kinh tế, sự thay đổi của chính sách, những nguyên nhân bất khả kháng như thiên tại, dịch bệnh,. Phân loại tín dụng tại Ngân hàng thương mại Cùng với sự phát triển của nền kinh tế với xu hướng tự do hóa, các NHTM luôn tìm cách để đa dạng hóa loại hình tín dụng để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, các căn cứ để phân loại tín dụng tại NHTM là: * Căn cứ vào thời hạn cho vay: - Tín dụng ngắn hạn: Có thời hạn vay dưới 12 tháng.
- Tín dụng trung hạn: Có thời hạn vay từ 12 đến 60 tháng. - Tín dụng dài hạn: Có thời hạn vay trên 60 tháng. *Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn: - Tín dụng sản xuất và kinh doanh hàng hóa: là loại hình tín dụng thường dành cho các doanh nghiệp hoặc chủ thể kinh tế với mục đích kinh doanh dịch vụ, hàng hóa. - Tín dụng tiêu dùng: là loại hình tín dụng dành cho cá nhân có nhu cầu tiêu dùng.
*Căn cứ vào tính chất đảm bảo tiền vay: - Tín dụng có đảm bảo: là loại hình tín dụng yêu cầu khách hàng phải có tài sản bảo đảm hoặc hình thành vốn vay. 7 - Tín dụng không có bảo đảm: Người đi vay không cần thế chấp tài sản, nhưng cần được bảo lãnh bởi các tổ chức đoàn thể, chính quyền địa phương. *Căn cứ vào đối tượng tín dụng - Tín dụng cá nhân: Phục vụ nhu cầu sử dụng vốn để mua nhà, mua ô tô, tiêu dùng, kinh doanh, du học hoặc các kế hoạch cá nhân khác. - Tín dụng doanh nghiệp: Phục vụ nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh như mua sắm thiết bị, đầu tư vào dự án,.
Vai trò tín dụng trong nền kinh tế thị trường Tín dụng NH góp phần giải quyết mâu thuẫn cơ bản giữa nhà đầu tư và nhà tiết kiệm: Thông qua tín dụng NH, tiền nhàn rỗi phân tán khắp mọi nơi có thể là của các DN, dân cư sẽ được tập trung lại và đưa vào hoạt động SXKD nhằm mục đích sinh lời. Có như vậy, vốn tiền tệ trong nền kinh tế thị trường mới có điều kiện mang đầy đủ nội dung kinh tế của phạm trù “tư bản” tức là với một đồng vốn bỏ ra, khi quay trở lại sẽ lớn hơn giá trị ban đầu. Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn: Tín dụng là phương pháp cấp vốn dưới hình thức cho vay có sự hoàn trả cả vốn và lãi. Chính vì vậy, tín dụng NH đã kích thích tăng cường hạch toán kinh tế của doanh nghiệp tức là các doanh nghiệp sử dụng vốn tín dụng phải cân nhắc, tính toán kỹ lưỡng, giảm chi phí sản xuất, từ đó nâng cao lợi nhuận cho các doanh nghiệp và tăng hiệu quả sử dụng đồng vốn.
Tín dụng ngân hàng thúc đẩy quá trình giao lưu kinh tế quốc tế: Đầu tư ra nước ngoài và kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa là hai lĩnh vực hợp tác kinh tế thông dụng. Vốn là nhân tố quyết định đầu tiên cho việc thực hiện quá trình này. Thế nhưng không một tổ chức kinh tế nào, một cá nhân nào có thể có đủ vốn. Vì vậy, ngân hàng với tư cách là một tổ chức kinh doanh tiền tệ, thông qua hoạt động tín dụng NH sẽ cấp vốn cho các nhà đầu tư và kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa.
Tín dụng NH là công cụ để Nhà nước điều tiết khối lượng tiền tệ lưu thông trong nền kinh tế, kiểm soát tiền vào lưu thông qua kênh tín dụng. Bởi vì, NH là một 8 chủ thể quan trọng tham gia vào quá trình tạo tiền thông qua hoạt động tín dụng và thanh toán. Khi NH mở rộng hoặc thắt chặt tín dụng sẽ tác động đến lượng tiền trong lưu thông. Do đó, khi Nhà nước muốn tăng khối lượng tiền trong lưu thông thì NHNN có thể tăng hạn mức tín dụng của các NHTM đối với nền kinh tế và ngược lại.
PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái niệm tín dụng KHCN Theo định nghĩa, tín dụng ngân hàng thương mại chứa đựng ba nội dung chính: - Có sự chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ người sở hữu sang người sử dụng - Sự chuyển nhượng này có thời hạn. - Sự chuyển nhượng này có kèm theo chi phí và rủi ro. Khách hàng cá nhân bao gồm cá nhân và hộ gia đình có giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh cá thể. Trên cơ sở định nghĩa nêu trên và trong phạm vi của khóa luận này, có thể hiểu Tín dụng khách hàng cá nhân là thức tín dụng mà trong đó NHTM đóng vai trò là người chuyển nhượng quyền sử dụng vốn của mình cho khách hàng cá nhân hoặc hộ gia đình sử dụng trong một thời gian nhất định phải hoàn trả gốc và lãi với mục đích tiêu dùng hoặc phục vụ SXKD dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể.2 Khái niệm phát triển tín dụng KHCN Quan điểm của triết học duy vật biện chứng: Phát triển là một quá trình tiến lên từ thấp đến cao.
Phát triển không chỉ đơn thuần tăng lên hay giảm đi đơn thuần về lượng mà còn có sự biến đổi về chất của sự vật, hiện tượng. Phát triển là khuynh hướng vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện do việc giải quyết mâu thuẫn, thực hiện bước 9 nhảy về chất gây ra, và hướng theo xu thế phủ định của phủ định. Như vậy hiểu một cách đơn giản nhất thì phát triển là sự tăng lên về số lượng và chất lượng. Như vậy trong lĩnh vực ngân hàng: - Hiểu theo nghĩa hẹp: Phát triển tín dụng KHCN là sự gia tăng tỷ trọng dư nợ tín dụng KHCN tại ngân hàng (tăng về lượng).
- Hiểu theo nghĩa rộng: Phát triển tín dụng KHCN là sự gia tăng dư nợ tín dụng KHCN trong cơ cấu KH cho vay tại ngân hàng kết hợp với sự phát triển thêm sản phẩm tín dụng cá nhân, đồng thời tăng chất lượng tín dụng cá nhân (tăng về chất và lượng). Các tiêu chí đo lường sự phát triển tín dụng khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại 1. Các chỉ tiêu định tính *Tiện ích và sự đa dạng của các sản phẩm cho vay Tiện ích của các sản phẩm cho vay gồm tính hấp dẫn, tính linh hoạt của lãi suất cho vay; hạn mức cho vay cao; tính đa dạng của tài sản thế chấp; thủ tục vay vốn đơn giản. Phương thức trả nợ đa dạng.
Hơn nữa, tùy vào từng sản phẩm cho vay cụ thể, ngân hàng còn cung cấp thêm các tiện ích như hỗ trợ lãi suất, thời hạn cho vay dài, phương thức cho vay đa dạng từ đó làm phong phú thêm danh mục sản phẩm cho vay. *Mức độ hài lòng của khách hàng Mức độ hài lòng của khách hàng thể hiện ở mức độ phát triển của ngân hàng. Bất cứ khách hàng nào cũng muốn giao dịch ở những ngân hàng có vị trí giao thông thuận lợi; cơ sở vật chất và thiết bị giao dịch hiện đại; thời gian chờ đợi ngắn; nhân viên nhiệt tình có chuyên môn cao, tận tình hướng dẫn và giải đáp các thắc mắc của khách hàng; thủ tục vay vốn nhanh chóng; lãi suất cho vay hợp lý; thông tin được bảo mật tốt,.Khi khách hàng hài lòng, họ sẽ thực hiện nhiều giao dịch với ngân hàng, sử dụng nhiều sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng và sẵn sàng giới thiệu các sản phẩm dịch vụ mà họ đang sử dụng đến nhiều người thân, bạn bè, đồng nghiệp. 10 *Uy tín, thương hiệu của ngân hàng Uy tín và thương hiệu là những nguồn lực và tài sản vô hình song lại có giá trị lớn lao trong việc tạo nên sức mạnh cạnh tranh của ngân hàng.
Là cơ sở để khách hàng quyết định giao dịch với ngân hàng , đặc biệt là các sản phẩm dịch vụ tín dụng.
