Chương I đã trình bày những vấn đề về sản phẩm tài chính giao dịch ký quỹ chứng khoán cũng như vai trò của giao dịch kỹ quỹ chứng khoán đối với từng loại thị trường. Đồng thời rút ra được bài học kinh nghiệm cho Việt Nam từ việc nghiên cứu nghiệp vụ giao dịch ký quỹ ở hầu hết các nước trên thế giới. Qua phân tích trên cho thấy vai trò của giao dịch ký quỹ không thể thiếu ở bất kỳ thị trường nào nhưng để thị trường hoạt động hiệu quả và giảm thiểu rủi ro thì nó đòi hỏi sự vận dụng khéo léo và khoa học. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 20 CHƯƠNG II THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN VÀ NHU CẦU PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM TÀI CHÍNH GIAO DỊCH KÝ QUỸ CHỨNG KHOÁN TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM 2.
Thực trạng hoạt động của một số công ty chứng khoán tiêu biểu trên thị trường chứng khoán Việt Nam từ 2008 đến nay 2. Giới thiệu sơ lược về một số công ty chứng khoán Việt Nam tiêu biểu. Trong hoạt động cung cấp dịch vụ chứng khoán, CTCK có thể cung cấp nhiều loại sản phẩm tài chính, nhưng tùy theo từng thị trường, để đảm bảo sự an toàn, phát triển bền vững của TTCK, nhiều nước cho phép áp dụng từng loại sản phẩm với các mức độ quản lý khác nhau. Tại Việt Nam, tính đến tháng 9.2011, đã có 102 CTCK được cấp phép hoạt động với tổng vốn điều lệ trên 33.000 tỷ đồng và đang cung cấp dịch vụ chứng khoán cho gần 1,1 triệu nhà đầu tư.
Thị trường càng phát triển thì càng cần phải có các nghiệp vụ để đáp ứng nhu cầu của thị trường, trong đó có giao dịch ký quỹ. Tuy nhiên, nghiệp vụ mới nào được áp dụng cũng có những lợi ích và rủi ro nhất định. Phân tích tình hình hoạt động của một số công ty chứng khoán Việt Nam tiêu biểu trong giai đoạn 2008- 2010 2.1/ Tình hình hoạt động của một số công ty chứng khoán Việt Nam tiêu biểu trong năm 2008 Năm 2008 là một năm đầy thăng trầm của TTCK Việt Nam. Có thể nói, đây là năm có nhiều biến động nhất trong suốt hơn 8 năm phát triển của thị trường.
Trong năm này, hầu hết các CTCK đều làm ăn thua lỗ. Từ nhiều năm qua, nổi bật trong khối các CTCK là CTCK Sài Gòn vẫn ghi nhận mức lãi sau thuế là 250 tỷ đồng. Tuy nhiên khoản lãi này có được cũng là nhờ vào việc mua bán trái phiếu, chứ không phải lợi nhuận từ mua bán cổ phiếu trên TTCK. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 21 Bảng 2.1 : Tổng hợp lợi nhuận của các CTCK năm 2008 Đơn vị tính: tỷ đồng Lợi nhuận Trích lập Vốn Doanh Lợi nhuận CTCK trên Vốn dự điều lệ thu sau thuế điều lệ phòng CTCK Ngân hàng BIDV 700 478.497 CTCK Bảo Việt 451.187 CTCK Kim Long 503.99% 0 CTCK Âu Việt 300 47.356 CTCK Hải Phòng 239.746 CTCK An Bình 397 103.935 CTCK VN-Direct 300 204.845 CTCK Nam An 140 6.969 CTCK Phú Hưng 100 19.97 CTCK Gia Quyền 135 13.29 CTCK Tràng An 139 28,265 -19.11 CTCK Đông Dương 125 1,810 -13.296 CTCK Tầm Nhìn 25 2,038 -8.10% 0 CTCK Nam Việt 46 0.606 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 22 CTCK Nhấp và Gọi 135 26.703 CTCK Quốc Gia 50 0 250.781 Nguồn: Tổng hợp từ HOSE, HASTC Kinh doanh thua lỗ khiến nhiều công ty chứng khoán tiến hành cắt giảm nhân lực, thu gọn công sở, giảm tối đa chi phí duy trì hoạt động của công ty.
Một điều may mắn đó là các công ty chứng khoán không sử dụng tất cả tiền của mình để đầu tư. Tuy nhiên số tiền lỗ từ việc thị trường sụt giảm năm qua đã làm giảm đến 30 - 40% vốn chủ sở hữu của các công ty. Phân tích sơ bộ Báo cáo tài chính năm 2008 tóm tắt cho thấy, các CTCK thua lỗ chủ yếu do hoạt động tự doanh. CTCK Bảo Việt phải trích lập các khoản đầu tư lên tới hơn 445 tỷ đồng, CTCK VNDirect trích 105,8 tỷ đồng, CTCK Hải Phòng trích 87,7 tỷ đồng… Chỉ có hai CTCK có khoản trích lập tương đối lớn, nhưng vẫn duy trì được kết quả kinh doanh có lãi là CTCK TP.
Riêng CTCK Kim Long, dù đã cắt lỗ các khoản đầu tư từ quý IV/2008 nên không phải trích lập dự phòng, nhưng Kim Long cũng có khoản lỗ lên tới 347,44 tỷ đồng, tương đương 70% vốn điều lệ. Sự thua lỗ của CTCK là do diễn biến TTCK suy giảm và kém thanh khoản trong năm 2008. Những CTCK có nghiệp vụ chính là môi giới và tư vấn cũng thua lỗ.2/ Tình hình hoạt động của một số công ty chứng khoán Việt Nam tiêu biểu trong năm 2009 Năm 2009 là năm nền kinh tế nước ta gặp nhiều khó khăn do tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, TTCK Việt Nam đã có dấu hiệu hồi phục, tạo đà LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 23 cho các bước tăng trưởng của những năm tiếp theo.
Trong năm 2009 hoạt động của các CTCK tiêu biểu được thể hiện trên các mặt sau: Thứ nhất, mạng lưới, quy mô hoạt động của CTCK ngày càng được mở rộng, với 80 chi nhánh, 42 phòng giao dịch đang hoạt động tập trung ở nhiều tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Nha Trang, Cần Thơ, Hải Phòng. Cùng với sự phát triển mạng lưới hoạt động, số lượng tài khoản giao dịch tại các CTCK cũng tăng mạnh với tổng số tài khoản trên 800.000 tài khoản, tăng 1,5 lần so với năm 2008. Thứ hai, cùng với sự gia tăng khối lượng giao dịch, các CTCK đã thực hiện trên 5.000 hợp đồng tư vấn và bảo lãnh phát hành. Tính đến cuối năm 2009 đã có gần 80 CTCK hoạt động có lãi trong năm 2009.
Quy mô vốn hoạt động của các CTCK ngày càng được nâng cao. Tính đến cuối năm 2009, tổng số vốn điều lệ của các CTCK là 24.855 tỷ đồng, tăng 9,4% so với năm 2008. Thứ ba, số lượng người hành nghề kinh doanh chứng khoán ngày càng tăng. Tính đến nay, UBCKNN đã cấp chứng chỉ người hành nghề chứng khoán cho 2.
Năm 2009, các công ty chứng khoán này đạt 12.280 tỷ đồng doanh thu. Tổng lợi nhuận trước thuế và lợi nhuận sau thuế lần lượt là 5.3/ Tình hình hoạt động của một số công ty chứng khoán Việt Nam tiêu biểu trong năm 2010 Theo báo cáo kết quả kinh doanh năm 2010 của các CTCK, tổng doanh thu của 101 CTCK đạt xấp xỉ 15. Lợi nhuận trước thuế đạt 2.374 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 1. Bốn công ty có doanh thu trên 1.000 tỷ đồng là Agriseco (1.657 tỷ đồng), SSI (1.377 tỷ) và TLS (1.
Trong số 4 công ty này, chỉ có SBS có doanh thu chủ yếu từ hoạt động tự doanh với 1.131 tỷ đồng, chiếm 82% doanh thu. Doanh thu khác chiếm tới 65% doanh thu của TLS và 59% của AGR. Đối với SSI, tỷ trọng doanh thu tự doanh là 47% và doanh thu khác là 31%.2: 10 CTCK có doanh thu lớn nhất năm 2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 24 Đơn vị tính: tỷ đồng CTCK Doanh Môi Tự Tư Doanh thu Lợi nhuận CTCK viết tắt thu giới doanh vấn khác trước thuế AGR Agriseco 1656,6 48,25 625 0,2 975,3 262,76 SSI Sài gòn 1503,6 176,0 710 108,2 473 902,8 SBS Sacombank 1377,2 116,5 1131 19 40,6 104,3 TLS Thăng long 1311,8 234,5 207,9 64 855,1 48,6 ACBS ACB 503,9 96,7 318,1 4,5 83,7 24,6 VND VNDirect 470,7 105,2 128,1 4,3 232,8 141 VCBS Vietcombank 466,4 67,60 26,6 1,1 370,4 34,9 HCM TP.HCM 426,2 151,5 59,4 4 256,4 227,9 BSC BIDV 423,4 42,9 124,5 19,2 231,1 11,4 VCSC Bản Việt 383,8 37,8 269,1 24,7 40,7 96,8 (Nguồn: HOSE, HASTC) Qua bảng số liệu trên, tổng doanh thu môi giới của các CTCK trong năm 2010 là 2. Trong đó, đứng đầu là TLS với 234 tỷ đồng doanh thu môi giới chiếm 8,7%.
SSI đứng thứ 2 với 176 tỷ đồng chiếm 6,5%. Doanh thu môi giới của các CTCK này bao gồm các khoản thu nhập từ lãi tiền gửi, cung cấp các dịch vụ cho nhà đầu tư như đòn bẩy, repo… Nếu không tính những công ty chứng khoán có tỷ trọng hoạt động trái phiếu lớn, thì hầu hết các CTCK có thị phần môi giới cổ phiếu lớn cũng thường có doanh khác lớn như SSI, TLS, HSC, FPTS… Những khoản doanh thu khác này thường lớn hơn nhiều so với doanh thu môi giới. Một số CTCK có doanh thu tư vấn rất lớn (đứng đầu là FPTS với 188 tỷ đồng), đây có thể là do cách các công ty này ghi nhận doanh thu từ việc cung cấp dịch vụ cho nhà đầu tư vào “Doanh thu tư vấn” thay vì ghi nhận vào “Doanh thu khác” như phần lớn các CTCK khác vẫn làm. SSI vẫn duy trì được mức lãi lớn hơn hẳn các công ty khác với 903 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế và 690 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế.
Sáu công ty LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 25 chứng khoán khác có mức lãi trước thuế trên 100 tỷ là Agriseco (263 tỷ), HSC (228 tỷ), FPTS (210 tỷ), VNDirect (141 tỷ), HBBS (127 tỷ) và SBS (104 tỷ).3: 10 CTCK có lợi nhuận lớn nhất năm 2010 Đơn vị tính: tỷ đồng CTCK Doanh thu Lợi nhuận trước thuế Lợi nhuận sau thuế Sài Gòn 1503,6 902,8 689,5 Agriseco 1656,6 262,7 194 TP.HCM 426,2 227,9 182,3 FPT 368,3 210,4 188,6 VNDirect 470,7 141 105,2 Habubank 175,8 126 114 Sacombank 1377,2 104,3 92,3 Bản Việt 383,8 96,8 74,2 Dầu khí 258,7 85,7 64,9 Sài Gòn – Hà Nội 337,9 50 41,5 (Nguồn: HOSE, HASTC) Bên cạnh, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh tốt của các CTCK lớn thì có tổng cộng 27 công ty chứng khoán khác ghi nhận lợi nhuận âm trong năm 2010 với tổng mức lỗ là hơn 619 tỷ đồng. Trong đó có 12 công ty lỗ trên 10 tỷ đồng. Dẫn đầu là KLS -172,8 tỷ), BVS (-92,7 tỷ), KIS Việt Nam (-57,6 tỷ), HPC (-48,7 tỷ)… Bảng 2.4: 10 CTCK lỗ nhiều nhất năm 2010 Đơn vị tính: tỷ đồng CTCK Doanh thu Lợi nhuận trước thuế Kim Long 272,3 -172,8 Bảo Việt 238,9 -92,7 KIS Việt Nam 13,7 -57,6 Hải Phòng 56,3 -48,7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 26 Vina Securities 12,1 -35,4 Ngân hàng MHB 86,5 -26,4 Sao Việt 41,9 -21,4 Mirae Asset 30,1 -18,1 Tầm Nhìn 4,3 -12,7 Sen Vàng 13 -12,2 (Nguồn : HOSE, HASTC) Qua bảng số liệu bên dưới, tổng mức lỗ lũy kế của 7 công ty có mức lỗ trên 100 tỷ đồng là 972 tỷ đồng. Dẫn đầu là BVS (-214 tỷ), KLS (-169 tỷ), HPC (-149 tỷ), Vina (- 126 tỷ)… Số lỗ này phần lớn xuất phát từ các năm trước, đặc biệt là năm 2008.