®¹i häc quèc gia hµ néi trêng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n khoa quèc tÕ häc ************ Lª thÞ thu Khu vùc mËu dÞch tù do ch©u Mü TiÕn tr×nh vµ triÓn väng thµnh lËp Chuyªn ngµnh: Quan hÖ quèc tÕ luËn v¨n th¹c sÜ Ngêi híng dÉn khoa häc: GS. NguyÔn ThiÕt S¬n hµ néi - 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com môC LôC B¶ng c¸c ch÷ viÕt t¾t. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi. T×nh h×nh nghiªn cøu.
Môc ®Ých vµ nhiÖm vô nghiªn cøu. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu:. Dù kiÕn ®ãng gãp cña ®Ò tµi.
KÕt cÊu cña luËn v¨n .11 Ch¬ng 1: C¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn h×nh thµnh Khu vùc mËu dÞch tù do ch©u Mü. Lý thuyÕt thÞ trêng tù do vµ tù do ho¸ mËu dÞch. Lý thuyÕt vÒ héi nhËp kinh tÕ khu vùc. Xu híng h×nh thµnh c¸c hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i tù do.
Bèi c¶nh th¬ng m¹i thÕ giíi. §Æc ®iÓm cña tù do ho¸ th¬ng m¹i hiÖn nay. Thùc tr¹ng liªn kÕt kinh tÕ khu vùc ch©u Mü. Kh¸i qu¸t tiÕn tr×nh liªn kÕt kinh tÕ Mü Latinh.
Khu vùc mËu dÞch tù do B¾c Mü .38 Ch¬ng 2: Qu¸ tr×nh vËn ®éng thµnh lËp vµ nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña Khu vùc mËu dÞch tù do Ch©u Mü. Qu¸ tr×nh vËn ®éng thµnh lËp FTAA. Nh÷ng ý tëng ban ®Çu. C¸c thµnh phÇn, nhãm c«ng t¸c tham gia x©y dùng FTAA 45 2.
Qu¸ tr×nh ®µm ph¸n h×nh thµnh. Ph¬ng thøc tæ chøc vµ x©y dùng .55 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. C¸c môc tiªu vµ nguyªn t¾c cña FTAA. Môc tiªu cña FTAA.
Nguyªn t¾c cña FTAA. Néi dung c¸c vÊn ®Ò ®µm ph¸n chÝnh trong FTAA .68 Ch¬ng 3: nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra, T¸c ®éng vµ triÓn väng thµnh lËp Khu vùc mËu dÞch tù do ch©u Mü. Nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra. C¸c trë ng¹i trong ®µm ph¸n.
BÊt ®ång Mü - Mü Latinh. C¸c kh¸c biÖt vÒ chÝnh s¸ch th¬ng m¹i. T¸c ®éng cña viÖc thµnh lËp FTAA. T¸c ®éng cña viÖc thµnh lËp FTAA ®èi víi c¸c níc ch©u Mü.
T¸c ®éng cña viÖc thµnh lËp FTAA ®èi víi thÕ giíi vµ ViÖt Nam. Xu híng, triÓn väng vµ gi¶i ph¸p cho viÖc thµnh lËp FTAA. Xu híng, triÓn väng .108 Tµi liÖu tham kh¶o .117 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com B¶ng c¸c ch÷ viÕt t¾t ANDEAN Adean Pact: Nhóm Andean ALADI Asociacion Latinoamericana de Integracion: Hiệp hội liên kết Mỹ Latinh CACM Central American Common Market: Thị trường chung Trung Mỹ CARICOM Caribbean Community and Common Market: Thị trường chung Caribbe ECLAC Economic Commission for Latin America and the Caribbean: Uỷ ban kinh tế Mỹ Latinh và Caribbe (Thuộc Liên hợp quốc) EU European Union: Liên minh châu Âu FTA Free Trade Agreement: Hiệp định thương mại tự do FTAA Free Trade Area of the Americas: Khu vực mậu dịch tự do châu Mỹ GATT General Agreement on Tariff and Trade: Hiệp định chung về thuế quan và thương mại IDB Inter-American Development Bank: Ngân hàng phát triển liên Mỹ IMF International Monetary Fund: Quỹ tiền tệ quốc tế KN Kim ngạch LAC Latin America and the Caribbean: Các nước Mỹ Latinh và Caribbe 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LAFTA Latin American Free Trade Association: Hiệp hội mậu dịch tự do Mỹ Latinh LAIA Latin American Integration Association: Hiệp hội liên kết Mỹ Latinh MERCOSUR Southern Common Market/ Mercado Común del Sur: Thị trường chung Nam Mỹ NAFTA North American Free Trade Agreement: Hiệp định mậu dịch tự do Bắc Mỹ OAS Organization of American States: Tổ chức các quốc gia châu Mỹ RTA Regional Trade Agreement: Hiệp định thương mại khu vực TNC Trade Negotiating Committee: Uỷ ban đàm phán thương mại WB World Bank: Ngân hàng thế giới WIPO World Intellectual Property Organization: Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới WTO World Trade Organization: Tổ chức thương mại thế giới 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Trong bèi c¶nh cuéc chiÕn giµnh vÞ trÝ thèng trÞ khu vùc vÒ mÆt kinh tÕ gi÷a c¸c níc lín ngµy cµng trë nªn quyÕt liÖt nh hiÖn nay, cuéc ®ua ký kÕt c¸c hiÖp ®Þnh tù do th¬ng m¹i khu vùc ®· tiÕn ®Õn møc ®é cao h¬n.
Vµ viÖc ký kÕt hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i tù do song ph¬ng còng nh khu vùc ®ang trë thµnh mét xu thÕ trong quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ. Nhng triÓn väng cña c¸c hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i nµy ra sao ®ang lµ mét vÊn ®Ò ®îc nhiÒu ngêi quan t©m v× triÓn väng ®ã sÏ phô thuéc vµo sù ph©n chia c¸c lîi Ých tiÒm tµng trong t¬ng lai vµ c¸c chi phÝ sÏ ph¶i g¸nh chÞu tríc m¾t cña nh÷ng níc tham gia. Cã nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau xung quanh c¸c hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i nµy, nhiÒu quan ®iÓm cho r»ng c¸c hiÖp ®Þnh ®ã cã lîi cho tÊt c¶ c¸c bªn tham gia, nhng còng cã nhiÒu nhµ ph©n tÝch cho r»ng kh¶ n¨ng thµnh c«ng cña c¸c hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i khu vùc lµ kh«ng lín v× trong nhiÒu trêng hîp sù ph©n chia lîi Ých tõ ch¬ng tr×nh tù do ho¸ th¬ng m¹i khu vùc lµ kh«ng ®ång ®Òu gi÷a c¸c bªn tham gia, lîi Ých phÇn nhiÒu thuéc vÒ c¸c níc ph¸t triÓn h¬n. Song dï thÕ nµo ®i ch¨ng n÷a còng kh«ng thÓ phñ nhËn ®îc nh÷ng lîi Ých mµ tù do ho¸ th¬ng m¹i ®em l¹i.
§iÒu nµy ®îc chøng minh bëi thùc tr¹ng ngµy cµng nhiÒu hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i tù do song ph¬ng còng nh khu vùc ®îc ký kÕt. Vµ ch©u Mü kh«ng ph¶i lµ mét trêng hîp ngo¹i lÖ. Thùc tÕ ch©u Mü ®· cã nhiÒu hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i tù do (FTA) song ph¬ng, khu vùc ®ang tån t¹i, tõ khu vùc mËu dÞch tù do B¾c Mü (NAFTA) ®Õn khèi thÞ trêng chung Nam Mü (MERCOSUR), HiÖp héi mËu dÞch tù do Mü Latinh (LAFTA) vµ hµng lo¹t c¸c hiÖp ®Þnh tù do th¬ng m¹i song ph¬ng gi÷a c¸c níc néi khu vùc vµ c¸c níc trong khu vùc víi c¸c quèc gia kh¸c trªn thÕ giíi. Nhng ®Õn nay vÉn cha cã mét m«i trêng th¬ng m¹i, giao dÞch bu«n b¸n tù do chung trong khu vùc nµy.
ý tëng thµnh lËp Khu vùc mËu dÞch tù do toµn ch©u Mü ra ®êi víi môc ®Ých lÊp chç trèng ®ã. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khu vùc mËu dÞch tù do ch©u Mü (Free Trade Area of the Americas) viÕt t¾t lµ FTAA lµ mét thùc thÓ ®ang trong qu¸ tr×nh ®îc thµnh lËp. FTAA cã tÇm quan träng chiÕn lîc ®èi víi c¸c níc T©y b¸n cÇu, lµ mét bíc ngoÆt trong lÞch sö lôc ®Þa nµy c¶ vÒ sù phèi hîp kinh tÕ vµ th¬ng m¹i gi÷a c¸c bªn tham gia vµ ®îc dù kiÕn lµ mét hiÖp ®Þnh cã ¶nh hëng s©u réng nhÊt trong lÞch sö. FTAA lµ mét s¸ng kiÕn tù do th¬ng m¹i tham väng nhÊt cña hÖ thèng th¬ng m¹i thÕ giíi víi thµnh viªn gåm nh÷ng níc thuéc lo¹i giµu nhÊt ®Õn níc nghÌo nhÊt, tõ níc lín nhÊt ®Õn níc thuéc lo¹i nhá nhÊt (theo kÕ ho¹ch, ®©y lµ mét khu vùc mËu dÞch tù do nèi kÕt c¸c nÒn kinh tÕ T©y b¸n cÇu gåm 34 níc tr¶i dµi tõ Anchorage, Alaska ®Õn Tierra del Fuego, Chile (B¾c Mü, Trung Mü, Nam Mü, vµ Caribbe, trõ Cuba).
Cha bao giê tríc ®ã cã c¸c níc víi quy m« vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn ®a d¹ng ®Õn thÕ cïng tham gia ®µm ph¸n mét hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i t¬ng hç. ViÖc ra ®êi khu vùc FTAA sÏ gióp cho Mü chiÕm lÜnh thÞ trêng réng lín nµy, nhÊt lµ trong t×nh h×nh hiÖn nay, khi xuÊt khÈu cña Mü cßn nhiÒu khã kh¨n, nhËp siªu ®¹t møc kû lôc. Tham väng thµnh lËp FTAA ®îc coi lµ nÒn t¶ng cña chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i vµ kinh tÕ cña Mü hiÖn nay. Mét trong nh÷ng môc tiªu cña FTAA lµ t¹o ra m«i trêng kinh tÕ - chÝnh trÞ thuËn lîi h¬n ®Ó ph¸t triÓn.
NhiÒu chuyªn gia dù ®o¸n víi sù ra ®êi cña FTAA, giao dÞch th¬ng m¹i gi÷a Mü vµ Brazil, nÒn kinh tÕ lín nhÊt ch©u Mü Latinh, sÏ t¨ng gÊp ®«i, thËm chÝ gÊp ba, chØ trong vµi n¨m sau ®ã. C¸c níc kh¸c trong khu vùc còng vËy. Cßn Mü, níc s¸ng lËp vµ ñng hé FTAA m¹nh mÏ nhÊt, cho r»ng víi mét chÝnh s¸ch thuÕ quan ¸p dông chung cho toµn khu vùc, mét nÒn th¬ng m¹i b×nh ®¼ng, d©n chñ sÏ ra ®êi. Tæng thèng George Bush hµo høng høa hÑn: “Chóng ta sÏ x©y dùng mét b¸n cÇu thÞnh vîng vµ tù do” B»ng viÖc gi¶m bít c¸c hµng rµo th¬ng m¹i vµ c¸c biÖn ph¸p t¬ng tù, c¸c FTA song ph¬ng ®ang khuyÕn khÝch trao ®æi mËu dÞch vµ ®Çu t trùc tiÕp gi÷a c¸c níc ký kÕt, c¸c khèi kinh tÕ ®· cã nh÷ng thµnh qu¶ vµ t¸c ®éng nhÊt 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ®Þnh ®Õn khu vùc nµy.
Nhng ®Ó h×nh thµnh mét céng ®ång mËu dÞch toµn khu vùc th× cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n v× viÖc ®µm ph¸n mét hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i tù do gi÷a c¸c nhãm níc ®a d¹ng nh vËy kh«ng dÔ dµng chót nµo. Víi nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn nh trªn, viÖc t×m hiÓu vµ nghiªn cøu ®Ò tµi “Khu vùc mËu dÞch tù do ch©u Mü: TiÕn tr×nh vµ triÓn väng thµnh lËp” lµ cÇn thiÕt vµ t«i chän ®ã lµ ®Ò tµi LuËn v¨n tèt nghiÖp cña m×nh. T×nh h×nh nghiªn cøu Cã thÓ nãi, tù do ho¸ th¬ng m¹i nãi chung, tù do ho¸ th¬ng m¹i toµn ch©u Mü nãi riªng lµ ®Ò tµi thu hót ®îc rÊt nhiÒu sù quan t©m, chó ý cña c¸c nhµ nghiªn cøu, c¸c trung t©m quyÒn lùc víi rÊt nhiÒu môc ®Ých, nhiÒu c¸ch tiÕp cËn vµ nhiÒu lÜnh vùc kh¸c nhau. ThÕ nhng, do ®Æc thï lµ mét khèi th¬ng m¹i cßn cha ®îc thµnh lËp chÝnh thøc, cho nªn sè lîng c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu ®îc c«ng bè chÝnh thøc vÒ tæ chøc nµy cßn rÊt khiªm tèn.
ë ViÖt Nam, cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ c¸c khu vùc mËu dÞch tù do kh¸c, nhng viÖc nghiªn cøu vÒ Khu vùc mËu dÞch tù do Ch©u Mü th× cßn Ýt. Tuy nhiªn, c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu ®ã còng ®· gãp phÇn gióp ngêi ®äc cã ®îc h×nh dung phÇn nµo vÒ FTAA. T¹p chÝ Ch©u Mü ngµy nay, sè 7/2002 cã ®¨ng bµi “Khu vùc mËu dÞch tù do Ch©u Mü sÏ x©y dùng nh thÕ nµo” cña t¸c gi¶ Giang Thêi Häc víi néi dung chñ yÕu ®Ò cËp ®Õn m©u thuÉn gi÷a Mü vµ c¸c níc Mü Latinh trong viÖc x©y dùng khu vùc mËu dÞch tù do ch©u Mü, c¸c ph¬ng thøc vµ kh¶ n¨ng x©y dùng FTAA; bµi viÕt “Khu vùc mËu dÞch tù do ch©u Mü: Qu¸ tr×nh h×nh thµnh, môc tiªu vµ nguyªn t¾c” cña t¸c gi¶ luËn v¨n (T¹p chÝ Ch©u Mü ngµy nay sè 12 n¨m 2005) víi néi dung liªn quan trùc tiÕp ®Õn FTAA.