Thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế thông qua phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP VietinBank chi nhánh Quảng Bình

Khóa luận thanh toán quốc tế bằng tín dụng chứng từ tại VietinBank Quảng Bình - ĐH Kinh tế Huế

• Tác giả: Trần Thế Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Giang
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế thông qua phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP VietinBank chi nhánh Quảng Bình
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về tín dụng chứng từ tại VietinBank Quảng Bình

Thanh toán quốc tế đóng vai trò huyết mạch trong lưu thông hàng hóa xuyên biên giới. Tại tỉnh Quảng Bình, hoạt động xuất nhập khẩu ghi nhận tốc độ tăng trưởng ổn định qua từng năm. Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam Chi nhánh Quảng Bình luôn giữ vị thế trụ cột về tài trợ thương mại. Phương thức tín dụng chứng từ (L/C) trở thành công cụ thanh toán trọng yếu đối với các doanh nghiệp địa phương. Quy trình này cung cấp sự bảo đảm thanh toán từ bên thứ ba độc lập. Ngân hàng phát hành cam kết thanh toán số tiền hợp đồng khi người thụ hưởng xuất trình bộ chứng từ hoàn toàn phù hợp. Cơ chế này loại bỏ mối lo ngại về khả năng thanh toán của đối tác nước ngoài. Đồng thời, doanh nghiệp nhập khẩu an tâm về tiến độ giao hàng và chất lượng chứng từ sở hữu hàng hóa. VietinBank Quảng Bình hiện áp dụng chặt chẽ các thông lệ quốc tế như UCP 600 và ISBP 745. Điều này giúp giao dịch thương mại diễn ra minh bạch, an toàn và đúng quy chuẩn toàn cầu. Uy tín tài chính vững mạnh cùng mạng lưới ngân hàng đại lý rộng khắp tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của dịch vụ này.

1.1. Bản chất pháp lý và cơ sở điều chỉnh của phương thức L C

Phương thức tín dụng chứng từ chịu sự điều phối chặt chẽ bởi các quy tắc thương mại quốc tế. Bộ quy tắc UCP 600 do Phòng Thương mại Quốc tế phát hành giữ vai trò nòng cốt. Mọi thư tín dụng mở tại VietinBank Quảng Bình đều dẫn chiếu rõ ràng văn bản này. Quy định tách biệt hoàn toàn nghĩa vụ ngân hàng khỏi hợp đồng thương mại gốc. Ngân hàng chỉ làm việc căn cứ trên văn bản chứng từ, không kiểm tra hàng hóa thực tế. Bên cạnh UCP 600, ngân hàng còn tuân thủ tập quán ISBP và các điều kiện thương mại Incoterms 2020. Hệ thống pháp lý rõ ràng bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho mọi chủ thể tham gia. Mối quan hệ giữa bên mua, bên bán và ngân hàng được ràng buộc minh bạch theo từng điều khoản cụ thể.

1.2. Vai trò kinh tế của L C đối với xuất nhập khẩu Quảng Bình

Tín dụng chứng từ đóng góp to lớn vào cơ cấu kinh tế thương mại tỉnh Quảng Bình. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn phần lớn có quy mô vừa và nhỏ. Năng lực tài chính và kinh nghiệm đàm phán quốc tế của họ còn nhiều hạn chế. Việc sử dụng L/C giúp doanh nghiệp tiếp cận các thị trường khó tính an toàn hơn. Phương thức này kích cầu hoạt động mua bán nguyên vật liệu máy móc phục vụ công nghiệp hóa. Các ngành thủy sản, nông sản xuất khẩu và cơ khí xây dựng hưởng lợi trực tiếp từ L/C. Uy tín chi nhánh ngân hàng bảo lãnh cho doanh nghiệp trước đối tác nước ngoài. Dòng vốn luân chuyển thông suốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương bền vững.

II. Thực trạng và rủi ro tín dụng chứng từ tại VietinBank Quảng Bình

Giai đoạn 2020-2022 ghi nhận nhiều biến động trong hoạt động thanh toán quốc tế tại VietinBank Quảng Bình. Doanh số thanh toán bằng phương thức L/C có sự bứt phá ấn tượng. Đặc biệt, kim ngạch L/C nhập khẩu năm 2022 tăng hơn 71% so với năm 2021. Sự phục hồi kinh tế hậu đại dịch cùng các hiệp định thương mại tự do FTA đã thúc đẩy nhập khẩu thiết bị và nguyên liệu. Nhóm hàng động vật sống tăng từ 5 triệu USD năm 2020 lên 9 triệu USD năm 2022. Tuy nhiên, hoạt động này cũng đối mặt với nhiều rào cản nội tại và thách thức quốc tế. Phương thức chuyển tiền bằng điện chuyển tiền T/T vẫn chiếm ưu thế do chi phí thấp và thủ tục đơn giản. Doanh số L/C xuất khẩu còn khiêm tốn so với tiềm năng toàn tỉnh. Rủi ro chứng từ không hoàn hảo chiếm tỷ lệ đáng kể trong các bộ hồ sơ thanh toán. Sai sót về ngày vận đơn, mô tả hàng hóa hoặc thiếu xác nhận lãnh sự gây chậm trễ giải ngân. Biến động tỷ giá hối đoái và chi phí dịch vụ ngân hàng tăng cao tạo gánh nặng tài chính cho khách hàng.

2.1. Phân tích cơ cấu doanh số và biến động thị trường L C

Cơ cấu thanh toán tại VietinBank Quảng Bình thể hiện sự áp đảo của hoạt động nhập khẩu. Doanh số mở L/C phục vụ các hợp đồng nhập khẩu gia tăng liên tục qua các năm. Các mặt hàng chủ lực bao gồm động vật sống, sắt thép công nghiệp và máy móc chế biến gỗ. Doanh nghiệp ngày càng ưu tiên L/C nhờ cơ chế bảo hộ pháp lý vượt trội hơn phương thức nhờ thu. Ngược lại, L/C xuất khẩu tăng trưởng chậm do nhiều rào cản khắt khe từ thị trường nhập khẩu. Nhiều đối tác nước ngoài ưu tiên thanh toán chuyển tiền trả sau để giảm chi phí phát sinh. Tỷ trọng L/C tuy chưa chiếm đa số về số lượng món nhưng giữ giá trị giao dịch cao.

2.2. Những tồn tại và rủi ro thường gặp trong xử lý hồ sơ L C

Quá trình thực hiện L/C tiềm ẩn nhiều rủi ro kỹ thuật đối với cả ngân hàng lẫn doanh nghiệp. Tình trạng bất đồng chứng từ diễn ra phổ biến nhất trong thực tế. Các lỗi thường gặp gồm: vận đơn quá hạn xuất trình, hóa đơn sai lệch giá trị hoặc thiếu chữ ký đại diện. Doanh nghiệp địa phương thường thiếu nhân sự am hiểu sâu về UCP 600 và thuật ngữ tiếng Anh thương mại. Điều này dẫn đến việc chậm trễ thanh toán, phát sinh phí tu chỉnh và phí lưu kho bãi. Ngoài ra, rủi ro lừa đảo thương mại quốc tế ngày càng tinh vi hơn. Một số ngân hàng nước ngoài chậm thanh toán hoặc từ chối trách nhiệm vô lý. Thời gian thẩm định hồ sơ đôi khi kéo dài do áp lực quy trình kiểm soát nội bộ.

III. Giải pháp hoàn thiện tín dụng chứng từ tại VietinBank Quảng Bình

Nâng cao hiệu quả nghiệp vụ tín dụng chứng từ đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa ngân hàng và khách hàng. VietinBank Quảng Bình cần triển khai đồng loạt các biện pháp chiến lược từ cải cách thủ tục đến phát triển nguồn nhân lực. Chi nhánh cần chủ động đơn giản hóa hồ sơ mở thư tín dụng. Việc số hóa toàn diện quy trình kiểm tra chứng từ giúp rút ngắn tối đa thời gian phát hành và thanh toán. Ngân hàng cần tăng cường tổ chức các buổi hội thảo tư vấn chuyên sâu cho cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn. Nội dung tư vấn nên tập trung vào kỹ năng soạn thảo hợp đồng thương mại và kiểm tra chứng từ theo chuẩn UCP 600. Đồng thời, chính sách phí dịch vụ thanh toán quốc tế cần được điều chỉnh linh hoạt và cạnh tranh hơn. Ngân hàng cũng nên phát triển các gói tài trợ thương mại trọn gói kết hợp chiết khấu chứng từ xuất khẩu. Sự hỗ trợ kịp thời về nguồn vốn lưu động sẽ khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn sử dụng phương thức L/C.

3.1. Đẩy mạnh chuyển đổi số và tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ

Ứng dụng công nghệ là chìa khóa nâng cao năng lực cạnh tranh trong thanh toán quốc tế. Chi nhánh VietinBank Quảng Bình cần tích hợp mạnh mẽ nền tảng eUCP vào vận hành thường nhật. Việc tiếp nhận và xử lý chứng từ điện tử giúp cắt giảm đáng kể thủ tục giấy tờ cồng kềnh. Khách hàng có thể theo dõi tiến độ xử lý thư tín dụng trực tuyến theo thời gian thực. Hệ thống ngân hàng lõi cần được nâng cấp để cảnh báo sớm các lỗi chứng từ thường gặp. Sự chính xác của công nghệ giúp hạn chế tối đa rủi ro tác nghiệp từ nhân viên kiểm tra. Tốc độ luân chuyển chứng từ nhanh chóng giúp giải phóng hàng hóa tại cảng kịp thời.

3.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hỗ trợ khách hàng

Con người là yếu tố quyết định sự chuẩn xác trong xử lý tín dụng chứng từ. VietinBank Quảng Bình cần định kỳ đào tạo chuyên môn cho đội ngũ thanh toán viên. Các khóa học cập nhật liên tục các phán quyết trọng tài quốc tế và quy tắc ISBP mới nhất. Cán bộ ngân hàng cần trau dồi kỹ năng ngoại ngữ thương mại và kiến thức logistics quốc tế. Ngoài ra, việc xây dựng bộ phận tư vấn chuyên biệt cho doanh nghiệp là rất cấp thiết. Ngân hàng hỗ trợ khách hàng rà soát dự thảo L/C trước khi ký kết chính thức. Sự phối hợp chặt chẽ này ngăn chặn rủi ro tranh chấp ngay từ giai đoạn đầu. Niềm tin của khách hàng vào uy tín ngân hàng nhờ đó ngày càng gia tăng.

IV. Triển vọng ứng dụng tín dụng chứng từ tại VietinBank Quảng Bình

Thanh toán quốc tế bằng tín dụng chứng từ giữ vị thế chiến lược trong tiến trình hội nhập của tỉnh Quảng Bình. VietinBank Quảng Bình đã khẳng định vai trò cầu nối tài chính vững chắc cho các đối tác toàn cầu. Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2020-2022 chứng minh khả năng thích ứng linh hoạt trước biến động kinh tế vĩ mô. Tuy vẫn còn những hạn chế về cơ cấu và rủi ro chứng từ, tiềm năng phát triển của phương thức L/C tại địa phương vẫn rất to lớn. Việc thực thi đồng bộ các giải pháp công nghệ số và nâng cao năng lực nhân sự sẽ tạo đà bứt phá mới. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động trang bị kiến thức chuyên ngành để khai thác tối đa lợi ích từ L/C. Mối liên kết chặt chẽ giữa ngân hàng và cộng đồng doanh nghiệp là chìa khóa mở rộng quy mô giao dịch. Tín dụng chứng từ tiếp tục là công cụ đắc lực thúc đẩy lưu thông hàng hóa quốc tế và phát triển kinh tế bền vững.

4.1. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp thương mại địa phương

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu Quảng Bình cần rút ra nhiều bài học thực tiễn để sử dụng L/C hiệu quả. Việc đàm phán hợp đồng ngoại thương đòi hỏi sự chi tiết và chuẩn xác ngay từ ban đầu. Các điều khoản về tên hàng, quy cách đóng gói và lịch trình giao hàng cần thống nhất tuyệt đối. Doanh nghiệp cần phối hợp với ngân hàng để thẩm định năng lực đối tác xuất nhập khẩu trước khi mở L/C. Khâu lập chứng từ đòi hỏi tính cẩn trọng cao độ nhằm loại bỏ các bất đồng không đáng có. Doanh nghiệp cũng nên mua bảo hiểm hàng hóa quốc tế đầy đủ nhằm phòng ngừa rủi ro vận chuyển đường biển. Nắm vững luật pháp quốc tế bảo vệ an toàn dòng tiền doanh nghiệp.

4.2. Định hướng mở rộng tài trợ thương mại trong tương lai

VietinBank Quảng Bình định hướng mở rộng hệ sinh thái tài trợ thương mại toàn diện trong tương lai. Chi nhánh sẽ tiếp tục ưu tiên nguồn vốn tín dụng cho các doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực. Các sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng kết hợp thư tín dụng trả chậm được chú trọng phát triển. Việc liên kết ngân hàng đại lý toàn cầu giúp giảm thiểu chi phí trung gian cho khách hàng. Đồng thời, ngân hàng thúc đẩy hợp tác với các hiệp hội doanh nghiệp nhằm lan tỏa kiến thức thương mại quốc tế. Sự gắn kết chặt chẽ này tạo dựng môi trường kinh doanh an toàn và minh bạch. Chi nhánh phấn đấu duy trì vị trí dẫn đầu về thị phần thanh toán quốc tế trên địa bàn tỉnh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế toàn cầu, hoạt động thương mại quốc tế giữa các quốc gia ngày càng gia tăng về quy mô và tần suất. Hoạt động thanh toán quốc tế qua hệ thống ngân hàng đóng vai trò là mắt xích thiết yếu trong chuỗi kinh tế đối ngoại, giúp giải quyết mối quan hệ giữa lưu thông hàng hóa và vận động tiền tệ, thúc đẩy sự an toàn và liên tục của các chu kỳ kinh doanh. Dù đã hình thành từ sớm, hoạt động thanh toán quốc tế chỉ thực sự phát triển mạnh mẽ vào cuối thế kỷ 20 cùng với sự bùng nổ của thương mại, đầu tư trực tiếp và kiều hối toàn cầu.

Tại tỉnh Quảng Bình, địa phương sở hữu nhiều tiềm năng phát triển với các khu công nghiệp, nguồn nông lâm sản phong phú, hệ thống cảng biển và tài nguyên thủy hải sản dồi dào cùng nguồn nhân công chi phí thấp, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã đạt hàng chục triệu USD. Kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh tăng trưởng qua các năm, tập trung chủ yếu vào các doanh nghiệp lớn. Thị trường tài chính trên địa bàn có hơn 30 chi nhánh ngân hàng thương mại nhà nước và cổ phần cạnh tranh gay gắt. Để phòng ngừa rủi ro đối tác và rào cản địa lý, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn thường ưu tiên sử dụng phương thức tín dụng chứng từ (L/C).

Ngân hàng TMCP Vietinbank Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình (Vietinbank Quảng Bình) là một trong những đơn vị chủ lực cung ứng dịch vụ tài trợ thương mại và thanh toán quốc tế tại địa phương. Tuy nhiên, hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại chi nhánh vẫn bộc lộ một số hạn chế: số lượng món giao dịch L/C còn khiêm tốn, năng lực chuyên môn của cán bộ trong xử lý chứng từ phức tạp chưa đồng đều, khả năng tiếp cận và khai thác khách hàng tiềm năng chưa đạt hiệu quả tối ưu. Nhằm giải quyết các vấn đề trên, tác giả Trần Thế Ngọc đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Kinh tế quốc tế tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế.

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa qua hai câu hỏi nghiên cứu:

• Thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Vietinbank – Chi nhánh Quảng Bình diễn ra như thế nào?
• Các giải pháp nào là phù hợp nhằm hoàn thiện hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Vietinbank – Chi nhánh Quảng Bình?

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định rõ ràng:

• Mục tiêu chung: Phân tích thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Vietinbank Quảng Bình, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện chất lượng và hiệu quả của phương thức này tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về thanh toán quốc tế và phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Vietinbank Quảng Bình trong giai đoạn 2020–2022.
  3. Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động thanh toán quốc tế bằng tín dụng chứng từ tại Vietinbank Quảng Bình đến năm 2027.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Vietinbank Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình.
• Phạm vi nghiên cứu: Về không gian, đề tài thực hiện tại Ngân hàng TMCP Vietinbank Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình; về thời gian, dữ liệu nghiên cứu được thu thập và phân tích trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các định nghĩa kinh điển về thanh toán quốc tế của Trần Thị Xuân Hương, Nguyễn Văn Tiến và Nguyễn Minh Kiều. Trọng tâm pháp lý của phương thức tín dụng chứng từ được xác lập theo Điều 2 Quy tắc và Thực hành Thống nhất về Tín dụng Chứng từ (UCP 600 do Phòng Thương mại Quốc tế - ICC ban hành, có hiệu lực từ ngày 01/07/2007). Bên cạnh UCP 600, văn bản nghiên cứu viện dẫn hệ thống chuẩn mực quốc tế bao gồm:

• eUCP (phiên bản 1.0 ban hành tháng 01/2002 gồm 12 điều khoản) điều chỉnh việc xuất trình chứng từ điện tử.
• ISBP 681 (Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế về kiểm tra chứng từ theo thư tín dụng do ICC phát hành tháng 04/2007).
• ISP98 (Quy tắc thực hành quốc tế đối với thư tín dụng dự phòng).
• Incoterms (các phiên bản Incoterms 2000, 2010 và 2020) xác định nghĩa vụ, chi phí và chuyển giao rủi ro giao nhận hàng hóa.
• URC 522 điều chỉnh nghiệp vụ nhờ thu thương mại.

Văn bản hệ thống hóa 11 loại thư tín dụng phổ biến trong thanh toán quốc tế: L/C không thể hủy ngang, L/C không thể hủy ngang có xác nhận, L/C không thể hủy ngang và không được truy đòi, L/C tuần hoàn (gồm tích lũy và không tích lũy; vận hành theo cơ chế tự động, bán tự động hoặc không tự động), L/C giáp lưng, L/C đối ứng, L/C thanh toán chậm (Deferred payment), L/C điều khoản đỏ, L/C dự phòng, L/C có điều khoản T/TR và L/C có thể chuyển nhượng.

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động thanh toán tín dụng chứng từ được tác giả xây dựng thành hai nhóm:

• Nhóm chỉ tiêu định tính: Thời gian tiếp cận và xử lý thanh toán bộ chứng từ; mức độ hỗ trợ phát triển nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ (giao dịch Spot, Forward); vai trò thúc đẩy nghiệp vụ tài trợ thương mại và cấp tín dụng xuất nhập khẩu.
• Nhóm chỉ tiêu định lượng:
  • Lợi nhuận từ hoạt động tín dụng chứng từ: $$\text{Lợi nhuận} = \text{Thu nhập} - \text{Chi phí phát sinh}$$
  • Tỷ lệ lợi nhuận trên thu nhập từ phương thức L/C: $$\text{Tỷ lệ lợi nhuận / Thu nhập} = \frac{\text{Lợi nhuận theo L/C}}{\text{Thu nhập theo L/C}}$$
  • Tỷ lệ chi phí trên thu nhập từ phương thức L/C: $$\text{Tỷ lệ chi phí / Thu nhập} = \frac{\text{Chi phí theo L/C}}{\text{Thu nhập theo L/C}}$$

Phương pháp nghiên cứu được triển khai cụ thể:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Tác giả sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ tài liệu nội bộ của Vietinbank Quảng Bình giai đoạn 2020–2022, bao gồm báo cáo tài chính, báo cáo cân đối kế toán, báo cáo tổng hợp kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo thống kê phòng Thanh toán quốc tế và cổng thông tin điện tử của ngân hàng, kết hợp các giáo trình, tạp chí chuyên ngành.
• Phương pháp tổng hợp và xử lý dữ liệu: Ứng dụng phần mềm Microsoft Excel để lập bảng biểu, tính toán số liệu và trích xuất tỷ lệ tăng trưởng.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả nhằm phản ánh quy mô và thực trạng các luồng thanh toán; phương pháp so sánh (so sánh số tuyệt đối và số tương đối) để đánh giá mức độ biến động qua các năm 2020, 2021 và 2022.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại

Chương này trình bày tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước có liên quan làm cơ sở kế thừa lý luận:

• Nguyễn Đức Long (2008) tại Vietinbank Bình Dương: Chỉ ra vướng mắc về thẩm quyền cấp hạn mức chiết khấu cứng nhắc và đề xuất trao quyền chủ động cho phòng nghiệp vụ.
• Nguyễn Viết Tư (2018) tại MSB Chi nhánh Huế: Đưa ra khung chỉ tiêu định tính, định lượng và khuyến nghị tăng cường quản trị quan hệ khách hàng (CRM).
• Tạ Bích Loan (2021): Ứng dụng mô hình SERVQUAL và SERVPERF, kết luận chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tế phụ thuộc lớn vào yếu tố con người (chiếm 75% ý kiến đánh giá) cùng các yếu tố độ tin cậy, sự thấu cảm và tính đảm bảo.
• Lê Thị Thúy Hiền (2023) tại Sacombank: Sử dụng kiểm định Cronbach’s Alpha và EFA, nhấn mạnh năng lực xử lý L/C dự phòng, L/C chuyển nhượng và yêu cầu rút ngắn thời gian giao dịch.

Tiếp đó, chương 1 phân tích các phương thức thanh toán quốc tế thông dụng gồm chuyển tiền (Remittance - điện chuyển tiền T/T qua mạng SWIFT), nhờ thu (nhờ thu trơn và nhờ thu kèm chứng từ theo URC 522), ghi sổ (Open account), giao chứng từ nhận tiền (CAD) và tín dụng chứng từ. Tác giả phân tích cấu trúc một thư tín dụng thương mại tiêu chuẩn gồm 13 nội dung cơ bản: số hiệu, địa điểm và ngày mở; loại L/C; thông tin các bên liên quan; số tiền và dung sai (Điều 30 UCP 600 quy định mức dung sai không vượt quá 10%); thời hạn hiệu lực; thời hạn thanh toán; thời hạn giao hàng; điều khoản mô tả hàng hóa; điều kiện cơ sở giao hàng (FOB, CIF theo Incoterms); chứng từ xuất trình; cam kết trả tiền của ngân hàng phát hành; các điều kiện đặc biệt; mã khóa xác thực điện tử (testkey).

Về mặt thực tiễn, chương 1 phân tích kinh nghiệm từ Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank - chiếm trên 30% thị phần thanh toán xuất nhập khẩu cả nước, mạng lưới ngân hàng đại lý toàn cầu rộng mở) và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV - thiết lập quan hệ đại lý với hơn 690 ngân hàng tại hơn 70 quốc gia, đội ngũ thành thạo mạng SWIFT). Từ đó, tác giả rút ra ba bài học kinh nghiệm cho Vietinbank Quảng Bình: hạn chế rủi ro truy đòi đối với L/C trả chậm; đầu tư hiện đại hóa hạ tầng công nghệ kết nối thanh toán quốc tế; xây dựng chính sách ưu đãi phí để thu hút khách hàng xuất nhập khẩu.

Chương 2: Thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Vietinbank Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình

Vietinbank Quảng Bình được thành lập ngày 02/02/2004 theo Quyết định số 018/QĐ-HĐQT-NHCT1 và chuyển đổi sang mô hình cổ phần ngày 03/07/2009. Trụ sở chi nhánh đặt tại số 328 đường Lý Thường Kiệt, thành phố Đồng Hới, cùng 5 phòng giao dịch trực thuộc gồm PGD Quảng Trạch, PGD Ba Đồn, PGD Lệ Thủy, PGD Bố Trạch và PGD Quảng Ninh. Đến cuối năm 2022, chi nhánh có 128 cán bộ nhân viên (78 nữ chiếm 60,94%; 50 nam chiếm 39,06%; độ tuổi trung bình 33 tuổi).

Chỉ tiêu kết quả kinh doanh	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	Biến động 2021/2020 (+/-)	Biến động 2021/2020 (%)	Biến động 2022/2021 (+/-)	Biến động 2022/2021 (%)
Nguồn vốn huy động (tỷ VND)	-	-	7.300	-	+17,14	-	+15,85
Dư nợ cho vay (tỷ VND)	2.900	3.700	4.400	+800	+33,33	+700	+21,87
Tổng thu nhập (tỷ VND)	181	216	237	+35	+19,33	+21	+9,72
Tổng chi phí (tỷ VND)	113	134	139	+21	+18,58	+5	+3,70
Lợi nhuận (tỷ VND)	68	82	98	+14	+20,58	+16	+19,51

Tỷ lệ nợ xấu của Vietinbank Quảng Bình được kiểm soát tốt, giảm liên tục từ 2,91% (năm 2020) xuống còn 1,40% (năm 2022).

Về tình hình thanh toán quốc tế chung, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua chi nhánh có sự phục hồi và tăng trưởng rõ rệt sau tác động tiêu cực của dịch Covid-19 trong năm 2020:

• Doanh số xuất khẩu: Năm 2020 đạt 9 triệu USD; năm 2021 đạt 33 triệu USD (tăng 24 triệu USD); năm 2022 đạt 42 triệu USD (tăng 9 triệu USD).
• Doanh số nhập khẩu: Năm 2020 đạt 15 triệu USD; năm 2021 đạt 26 triệu USD (tăng 11 triệu USD); năm 2022 đạt 28 triệu USD (tăng 2 triệu USD).

Phương thức thanh toán xuất khẩu	Năm 2020 (Triệu USD)	Năm 2020 (Món)	Năm 2021 (Triệu USD)	Năm 2021 (Món)	Năm 2022 (Triệu USD)	Năm 2022 (Món)
Chuyển tiền (T/T)	6,00	25	20,00	26	24,00	32
Tín dụng chứng từ (L/C)	2,75	3	-	-	-	-
Nhờ thu	0,25	8	-	-	-	-
Tổng cộng xuất khẩu	9,00	36	33,00	45	42,00	52

Trong cơ cấu hàng xuất khẩu qua chi nhánh, gỗ dăm chiếm vị trí dẫn đầu (tăng từ 4 triệu USD năm 2020 lên 12 triệu USD năm 2021 và đạt 19 triệu USD năm 2022), tiếp theo là thủy sản (lần lượt đạt 2 triệu USD, 9 triệu USD và 12 triệu USD), gạo (đạt 1 triệu USD, 7 triệu USD và 8 triệu USD), các mặt hàng khác đạt lần lượt 2 triệu USD, 5 triệu USD và 3 triệu USD. Doanh số thanh toán bằng phương thức L/C xuất khẩu năm 2022 tăng gần 6 lần so với năm 2020.

Phương thức thanh toán nhập khẩu	Năm 2020 (Triệu USD)	Năm 2020 (Món)	Năm 2021 (Triệu USD)	Năm 2021 (Món)	Năm 2022 (Triệu USD)	Năm 2022 (Món)	Biến động 2021/2020 (Triệu USD)	Biến động 2022/2021 (Triệu USD)
Chuyển tiền (T/T)	11,00	15	21,00	26	20,00	29	+10,00	-1,00
Tín dụng chứng từ (L/C)	3,65	7	4,25	11	7,50	15	+0,60	+3,25
Nhờ thu	0,35	1	0,75	2	0,50	1	+0,40	-0,25
Tổng cộng nhập khẩu	15,00	23	26,00	39	28,00	45	+11,00	+2,00

Đối với nhập khẩu, phương thức L/C có sự bứt phá mạnh trong năm 2022 khi đạt 7,50 triệu USD với 15 món thanh toán, tăng hơn 71% so với năm 2021 (4,25 triệu USD), chiếm tỷ trọng ngày càng lớn nhờ các cam kết từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) và các gói hỗ trợ phục hồi sản xuất. Nhóm hàng nhập khẩu chủ lực được ghi nhận là động vật sống (đạt 5 triệu USD năm 2020; 8 triệu USD năm 2021; 9 triệu USD năm 2022).

Văn bản chỉ rõ những hạn chế chủ yếu: số món thanh toán theo L/C vẫn chiếm tỷ lệ thấp so với chuyển tiền T/T; chính sách tiếp thị và phát triển khách hàng xuất nhập khẩu chưa chuyên biệt; đội ngũ nhân viên nghiệp vụ thanh toán L/C còn thiếu kinh nghiệm xử lý các bất đồng chứng từ; mạng lưới chi nhánh ở nước ngoài của Vietinbank còn quá ít; quy trình phê duyệt hạn mức chiết khấu bộ chứng từ thanh toán còn cứng nhắc.

Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện hoạt động thanh toán quốc tế thông qua phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng Vietinbank Quảng Bình

Chương này nêu bật định hướng chiến lược mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam giai đoạn đến năm 2027, tập trung vào số hóa dịch vụ tài trợ thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp đối với Vietinbank Quảng Bình:

1. Chế độ tuyển dụng, đào tạo, đãi ngộ và bố trí nhân sự: Xây dựng cơ chế tuyển dụng chuyên viên am hiểu sâu luật thương mại quốc tế, ngoại ngữ và quy tắc UCP 600, ISBP; tổ chức đào tạo nội bộ định kỳ và phân công vị trí theo hướng chuyên môn hóa cao.
2. Nâng cao năng lực kỹ thuật và truyền thông: Trang bị phương tiện kỹ thuật số hiện đại, bảo đảm đường truyền Swift ổn định; tăng cường quảng bá hình ảnh dịch vụ thanh toán L/C qua các kênh truyền thông địa phương.
3. Chiến lược thu hút khách hàng mới và giữ chân khách hàng truyền thống: Thiết kế chính sách biểu phí linh hoạt đối với dịch vụ phát hành, thông báo và sửa đổi L/C; hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ lực.
4. Tư vấn lựa chọn loại ngoại tệ thanh toán: Chủ động tư vấn cho khách hàng sử dụng đồng tiền thanh toán hợp lý nhằm giảm thiểu rủi ro tỷ giá và chi phí hoán đổi ngoại tệ.

Tại phần kiến nghị, tác giả đưa ra các đề xuất cụ thể:

• Đối với Vietinbank hội sở chính: Nâng cấp phần mềm thanh toán lõi; có chính sách đãi ngộ đặc thù cho nhân sự công nghệ thông tin; mở thêm văn phòng đại diện và chi nhánh tại thị trường quốc tế; ban hành cơ chế phân cấp linh hoạt cho các chi nhánh địa bàn đặc thù; rà soát, tinh gọn các điểm bất cập trong quy trình luân chuyển chứng từ L/C.
• Đối với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý: Ổn định thị trường ngoại hối và hoàn thiện hành lang pháp lý điều chỉnh hoạt động ngoại thương.
• Đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Nâng cao năng lực quản trị chiến lược, bồi dưỡng kỹ năng giao dịch quốc tế, tuyển dụng nhân sự chuyên trách và củng cố năng lực tài chính.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và công bố chuỗi số liệu tài chính thực chứng của Vietinbank Quảng Bình trong giai đoạn 2020–2022:

• Nguồn vốn huy động năm 2022 đạt 7.300 tỷ VND, duy trì mức tăng trưởng 17,14% (năm 2021) và 15,85% (năm 2022).
• Dư nợ cho vay tăng từ 2.900 tỷ VND (năm 2020) lên 3.700 tỷ VND (năm 2021, tăng 33,33%) và 4.400 tỷ VND (năm 2022, tăng 21,87%). Lợi nhuận tăng trưởng đều qua các năm: 68 tỷ VND (2020), 82 tỷ VND (2021) và 98 tỷ VND (2022). Tỷ lệ nợ xấu giảm từ 2,91% xuống 1,40%.
• Doanh số thanh toán xuất khẩu tăng từ 9 triệu USD (36 món năm 2020) lên 33 triệu USD (45 món năm 2021) và 42 triệu USD (52 món năm 2022). Doanh số L/C xuất khẩu năm 2022 tăng gần 6 lần so với năm 2020.
• Doanh số L/C nhập khẩu tăng từ 3,65 triệu USD (7 món năm 2020) lên 4,25 triệu USD (11 món năm 2021) và đạt 7,50 triệu USD (15 món năm 2022, tăng 71% về giá trị so với 2021).

Đóng góp của nghiên cứu:

• Kế thừa có chọn lọc các mô hình và phát hiện từ các nghiên cứu trước của Nguyễn Đức Long (2008), Nguyễn Viết Tư (2018), Tạ Bích Loan (2021) và Lê Thị Thúy Hiền (2023) để xây dựng hệ thống phân tích phù hợp với một chi nhánh ngân hàng cấp tỉnh.
• Cung cấp bức tranh chi tiết, số liệu thực tế về cơ cấu phương thức thanh toán và cơ cấu mặt hàng xuất nhập khẩu đặc thù tại Quảng Bình (gỗ dăm, thủy sản, gạo, động vật sống).
• Đề xuất các giải pháp mang tính ứng dụng cụ thể cho Vietinbank Quảng Bình và hệ thống Vietinbank đến năm 2027.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu:

• Dữ liệu nghiên cứu chỉ giới hạn trong phạm vi một chi nhánh ngân hàng thương mại (Vietinbank Quảng Bình) và khung thời gian khảo sát dừng lại ở giai đoạn 2020–2022, chưa phản ánh đầy đủ biến động thị trường sau giai đoạn này.
• Nghiên cứu tập trung chủ yếu vào phương pháp thống kê mô tả số liệu thứ cấp, chưa tiến hành điều tra khảo sát định lượng diện rộng về mức độ hài lòng của khách hàng doanh nghiệp đối với dịch vụ L/C bằng các mô hình kinh tế lượng chuyên sâu.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi khảo sát so sánh hoạt động L/C giữa nhiều ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn tỉnh Quảng Bình và khu vực Bắc Trung Bộ.
• Thu thập dữ liệu cập nhật sau năm 2022 và ứng dụng các phương pháp mô hình hóa cấu trúc tuyến tính để đo lường định lượng các nhân tố tác động đến sự lựa chọn phương thức thanh toán của doanh nghiệp.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là nguồn tư liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên các ngành Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế và Tài chính – Ngân hàng: Tham khảo phương pháp phân tích số liệu thứ cấp, quy trình thực tế của phương thức tín dụng chứng từ và cách thức vận dụng các văn bản pháp lý quốc tế (UCP 600, ISBP 681, Incoterms) vào một chi nhánh ngân hàng thương mại.
• Cán bộ tín dụng, thanh toán viên tại các chi nhánh ngân hàng thương mại: Tham khảo bài học xử lý thực tế về quản trị rủi ro chứng từ, quy trình luân chuyển chứng từ L/C xuất nhập khẩu và các giải pháp tư vấn tỷ giá ngoại tệ cho doanh nghiệp.
• Doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu tại khu vực miền Trung: Nắm bắt các tiêu chí kiểm tra chứng từ của ngân hàng, nhận diện rủi ro trong giao dịch L/C trả chậm và xây dựng phương án thanh toán tối ưu chi phí.

Câu hỏi thường gặp

1. Tình hình tăng trưởng doanh số thanh toán L/C nhập khẩu tại Vietinbank Quảng Bình giai đoạn 2020–2022 diễn biến như thế nào?
Doanh số L/C nhập khẩu liên tục tăng trưởng: năm 2020 đạt 3,65 triệu USD với 7 món; năm 2021 tăng lên 4,25 triệu USD với 11 món (tăng 0,60 triệu USD và 4 món); năm 2022 đạt 7,50 triệu USD với 15 món (tăng 3,25 triệu USD và 4 món). Riêng năm 2022, doanh số L/C nhập khẩu tăng hơn 71% so với năm 2021, đạt mức tăng trưởng cao nhất trong các phương thức thanh toán nhập khẩu.

2. Mặt hàng xuất khẩu nào chiếm kim ngạch cao nhất qua Vietinbank Quảng Bình giai đoạn 2020–2022?
Gỗ dăm là mặt hàng chiếm kim ngạch xuất khẩu lớn nhất qua chi nhánh: năm 2020 đạt 4 triệu USD, năm 2021 đạt 12 triệu USD (tăng 8 triệu USD) và năm 2022 đạt 19 triệu USD (tăng 7 triệu USD), vượt xa các mặt hàng tiếp theo là thủy sản (12 triệu USD năm 2022) và gạo (8 triệu USD năm 2022).

3. Kết quả kinh doanh và tỷ lệ nợ xấu của Vietinbank Quảng Bình thay đổi ra sao trong giai đoạn 2020–2022?
Lợi nhuận của chi nhánh tăng đều qua các năm: 68 tỷ VND (2020), 82 tỷ VND (2021, tăng 20,58%) và 98 tỷ VND (2022, tăng 19,51%). Nguồn vốn huy động năm 2022 đạt 7.300 tỷ VND. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ giảm rõ rệt từ 2,91% năm 2020 xuống còn 1,40% vào năm 2022.

4. Mạng lưới và cơ cấu tổ chức nhân sự của Vietinbank Quảng Bình có những đặc điểm gì?
Chi nhánh có trụ sở chính tại số 328 Lý Thường Kiệt, TP. Đồng Hới và 5 phòng giao dịch: Quảng Trạch, Ba Đồn, Lệ Thủy, Bố Trạch, Quảng Ninh. Đến cuối năm 2022, chi nhánh có 128 nhân viên (78 nữ chiếm 60,94%; 50 nam chiếm 39,06%), độ tuổi trung bình là 33 tuổi.

5. Tác giả đã rút ra những bài học kinh nghiệm gì từ thực tiễn của Vietcombank và BIDV?
Từ thực tế quản trị của Vietcombank và BIDV, tác giả rút ra ba bài học cho Vietinbank Quảng Bình: hạn chế rủi ro truy đòi trong các L/C trả chậm của đối tác nước ngoài; đầu tư nâng cấp công nghệ mạng thanh toán quốc tế và phần mềm truyền dữ liệu; ban hành chính sách ưu đãi phí (phí mở, thông báo, kiểm tra, sửa đổi chứng từ L/C) để thu hút khách hàng xuất nhập khẩu.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Trần Thế Ngọc đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ gắn liền với các chuẩn mực quốc tế UCP 600, eUCP và ISBP 681. Công trình phản ánh trung thực thực trạng hoạt động thanh toán L/C tại Vietinbank Quảng Bình giai đoạn 2020–2022 qua chuỗi số liệu tài chính cụ thể, ghi nhận đà tăng trưởng mạnh mẽ của doanh số L/C cùng sự chuyển biến tích cực trong kiểm soát nợ xấu và lợi nhuận. Dựa trên việc nhận diện những hạn chế về số món giao dịch và trình độ chuyên môn nghiệp vụ chứng từ, nghiên cứu đã đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị có tính khả thi nhằm hoàn thiện hoạt động thanh toán quốc tế tại chi nhánh đến năm 2027.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : Cơ sở lý luận và thực tiễn của thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại. + Chương 2 : Thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại N gân hàng thương mại cổ phần Vietinbank Việt N am - Chi nhánh Quảng Bình. + Chương 3 : Định hướng và giải pháp hoàn thiện hoạt động thanh toán quốc tế thông qua phương thức tín dụng chứng từ của N gân hàng thương mại cổ phần Vietinbank Việt N am - Chi nhánh Quảng Bình. Phần III : Kết luận và kiến nghị 4 PHẦ II: ỘI DU G GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VÀ THỰC TIỄ VỀ HOẠT ĐỘ G THA H TOÁ QUỐC TẾ THEO PHƯƠ G THỨC TÍ DỤ G CHỨ G TỪ TẠI GÂ HÀ G THƯƠ G MẠI 1.

Tổng quan các nghiên cứu về thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại HTM Đối tượng của đề tài là thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế của ngân hàng thương mại nói chung và TTQT bằng phương thức TDCT nói riêng, đây là một lĩnh vực đang hết sức phát triển cũng như dần phổ biến bởi xu hướng toàn cầu hóa, bắt buộc cho các ngân hàng thương mại cần quan tâm. Đề tài đã tham khảo và kế thừa một số các nghiên cứu từ một số các nghiên cứu liên quan đến hoạt động thanh toán quốc tế của N HTM từ đó bổ sung cũng như hoàn thiện bài nghiên cứu này bằng cách áp dụng cho cở sở nghiên cứu cũng như đưa ra một số hướng đi, giải pháp mới. Một số nghiên cứu liên quan được trình bày thông qua Bảng 1.1: Tổng hợp các nghiên cứu liên quan STT Tác giả ội dung nghiên Phương pháp Kết quả nghiên cứu cứu nghiên cứu 1 N guyễn Đức Giải pháp hoàn - Phương pháp Chỉ ra những mặt còn Long (2008) thiện phương thống kê mô hạn chế như: chưa đề thức tín dụng tả ra các chính sách riêng chứng từ tại ngân - Phương pháp về TTQT đối với các hàng Vietinbank so sánh chi nhánh trên địa bàn Bình Dương khác nhau, chưa có chính sách thu hút khách hàng trong nghiệp vụ TTQT đối với các đối tượng riêng biệt, các vướng mắc trong trường hợp duyệt hạn mức chiết khấu cho từng khách hàng còn cứng nhắc. Giải quyết bằng việc đưa ra những giải pháp cụ thể như: Cho phòng TTQT có quyền chủ động hơn trong đề nghị cấp hạn mức chiết khấu, yêu cầu chính sách riêng lẻ cho từng chi nhánh khác nhau… 2 N guyễn Viết Tư Đánh giá hiệu - Phương pháp Đánh giá được thực (2018) quả hoạt động thống kê mô tả trạng hoạt động TTQT TTQT theo - Phương pháp theo phương thức phương thức tín so sánh TDCT tại địa điểm dụng chứng từ tại nghiên cứu giới thiệu 5 ngân hàng TMCP các chỉ tiêu định tính, Hàng Hải Việt định lượng để đánh giá N am – Chi nhánh hiệu quả hoạt động Huế TTQT theo TDCT.

Đề xuất được các giải pháp kiến nghị như: tăng cường quản trị quan hệ khách hàng, tăng cường công tác quản trị rủi ro trong TTQT, quảng bá hình ảnh và marketing vào phân khúc những doanh nghiệp lớn. 3 Tạ Bích Loan Các yếu tố quyết - Phương pháp N ổi bật là phương (2021) định chất lượng thống kê mô tả pháp định tính bằng dịch vụ thanh - Mô hình phỏng vấn trực tiếp toán quốc tế SERVPERF nhằm nghiên cứu trong lĩnh vực - Mô hình những yếu tố ảnh ngân hàng: SERVQUAL hưởng đến chất lượng nghiên cứu so hoạt động của các sánh giữa ngân N HTM đó là yếu tố: hàng thương mại chính xác, tốc độ, giá cổ phần nhà nước cả. Yếu tố quyết định và ngân hàng theo dữ liệu định tính thương mại cổ đó là con người trong phần tư nhân ở thủ tục TTQT chiếm Việt N am 75% cập nhật nhận xét. Cùng với mô hình nghiên cứu đưa ra kết luận rằng dịch vụ TTQT có quan hệ tích cực với 3 yếu tố: Độ tin cậy, sự đồng cảm và sự đảm bảo.

4 Lê Thị Thúy N âng cao chất - Phương pháp Thông qua các điểm Hiền lượng dịch vụ thống kê mô tả mạnh của Sacombank (2023) thanh toán quốc - Kiểm định hệ số như: kỹ năng xử lý tế tại ngân hàng Cronbach’s Alpha nghiệp vụ phức tạp của TMCP Sài Gòn - Kiểm định EFA L/C dự phòng, L/C Thường Tín chuyển nhượng và sự (Sacombank) đa dạng phương thức TTQT của N H để đánh giá chất lượng dịch vụ tăng qua các năm của Sacombank. N hận định và đưa ra các giải pháp cụ thể cho N H như: rút ngắn thời gian giao dịch thông quan đơn giản hóa quy trình nghiệp vụ, chính sách ngoại tệ linh hoạt… 6 7 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về TTQT theo phương thức TDCT 1.1 Hoạt động thanh toán quốc tế của [HTM 1. Khái niệm thanh toán quốc tế Hiện nay, các quốc gia trên thế giới cần tăng cường hợp tác để đảm bảo sự tồn tại và phát triển chung.

Hợp tác kinh tế là cơ sở quan trọng cho điều này, hợp tác đã được công bố trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, chính trị, ngoại giao, văn hóa, khoa học công nghệ và du lịch.Việc mua bán hàng hóa và dịch vụ giữa người mua và người bán ở các quốc gia khác cần phải được thực hiện qua các giao dịch tài chính thông qua ngân hàng. Các mối quan hệ giữa các quốc gia ngày nay đang phát triển vượt bậc, không chỉ ở mặt kinh tế và chính trị mà còn ở mặt văn hóa và xã hội. Điều này đã tạo ra một dòng chảy tiền tệ giữa các quốc gia và định hình nên tình trạng tài chính của từng quốc gia. Khi thực hiện giao dịch với nhau, việc thanh toán giữa các quốc gia gặp phải nhiều khó khăn do sự khác biệt về ngôn ngữ, phong tục và khoảng cách địa lý.

Do đó, để thực hiện được các giao dịch này, chúng ta cần sự trung gian của các tổ chức tài chính như các ngân hàng thương mại hoạt động có mạng lưới trên toàn cầu. Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ chuyển tiền hiện đại, việc chuyển giao các khoản thu, chi, giải ngân, kiều hối, vốn và lợi nhuận giữa các quốc gia đã trở nên đơn giản hơn bao giờ hết. Các thương nhân xuất nhập khNu, nhà đầu tư, tổ chức tài chính, ngân hàng và cả chính phủ đều có thể thực hiện các giao dịch này một cách nhanh chóng, thuận tiện và hiệu quả. Vì vậy, việc TTQT thực chất là hoạt động nghiệp vụ của các ngân hàng quốc tế, được hình thành và phát triển dựa trên các hiệp định thương mại và trao đổi tiền tệ mang tính quốc tế.

Trên thực tế khái niệm về TTQT có nội dung hết sức đa dạng như: Trần Thị Xuân Hương cho rằng: “ Thanh toán quốc tế là quá trình thực hiện các khoản thu chi tiền tệ quốc tế thông qua hệ thống ngân hàng trên thế giới nhằm phục vụ cho các mối quan hệ trao đổi quốc tế phát sinh với nhau [2, 10-12] ” Theo N guyễn Văn Tiến thì Thanh toán quốc tế là “ Việc thực hiện các nghĩa vụ chi trả và quyền hưởng lợi về tiền tệ phát sinh trên cơ sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức, cá nhân nước này với tổ chức, cá nhân nước khác, hay giữa một quốc gia với tổ chức quốc tế, thông qua quan hệ ngân hàng của các bên liên quan [8, 15-17] ” 8 Thanh toán quốc tế tuân theo luật lệ và thông lệ thương mại quốc tế, cũng bị ảnh hưởng bởi các chính sách pháp lý, kinh tế, thương mại và ngoại hối của các quốc gia có liên quan đến việc thanh toán. Do đó, đây là một nghĩa vụ tài chính phát sinh từ việc mua bán hàng hóa và dịch vụ giữa cá nhân hoặc tổ chức từ một quốc gia sang một quốc gia khác, hoặc giữa cá nhân hoặc tổ chức từ một quốc gia với một tổ chức quốc tế có hệ thống ngân hàng. Thanh toán thương mại quốc tế liên quan đến việc di chuyển hàng hóa và dịch vụ giữa các quốc gia, bao gồm cả việc thanh toán cho hàng xuất khNu và nhập khNu, dịch vụ vận tải, bưu chính, viễn thông, ngân hàng, tài chính và nhiều hơn nữa. Có thể hiểu TTQT thực chất là hoạt động TTQT trong ngoại thương.

Dựa theo hợp đồng ngoại thương sẽ có thêm những khoản phí, thanh toán được xem như khâu cuối cùng của việc sản xuất và lưu thông hàng hoá, đây là cầu nối gắn kết người sản xuất và người tiêu dùng thông qua việc TTQT. Do dịch vụ TTQT được tiến thông qua các N H nên khi nhắc tới TTQT tức là nói tới hoạt động thanh toán của N HTM và họ luôn nỗ lực đưa những nghiệp vụ ngân hàng quốc tế phát triển hơn nữa, đặc biệt là hoạt động TTQT.2 Đặc điểm của thanh toán quốc tế + Thứ nhất, việc TTQT thường được thực hiện thông qua chuyển khoản hoặc bù trừ qua hệ thống ngân hàng trong và ngoài nước. Điều này cho phép quá trình thanh toán diễn ra nhanh chóng, an toàn và chính xác. Hơn nữa, các hệ thống thanh toán này còn liên kết với nhau, tạo sự kết nối giữa các ngân hàng trong nước và các tổ chức tài chính quốc tế.

Việc tham gia vào mạng thông tin và sử dụng công nghệ cao trong việc xử lý thông tin sẽ giúp các ngân hàng không bị tụt lại so với các nước khác, đồng thời tạo điều kiện mở rộng gia quan hệ với các nước ngoài, tăng cường uy tín trên thị trường quốc tế và thu hút được nguồn tài chính từ các tổ chức tài chính quốc tế để đáp ứng nhu cầu vốn trong nền kinh tế. + Thứ hai, việc TTQT cũng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng và hỗ trợ cho việc hội nhập vào cộng đồng quốc tế. Các phương thức TTQT hiện đại sử dụng những kỹ thuật tiên tiến dựa trên những phát triển mới nhất của công nghệ thông tin, đảm bảo tính an toàn và chính xác cho quá trình thanh toán.3 Vai trò của thanh toán quốc tế trong nền kinh tế Đối với ngoại thương N goại thương đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của mỗi quốc gia, cung 9 cấp các sản phNm và dịch vụ chất lượng cao và đáp ứng nhu cầu của người dân trong nước. N goại thương cũng giúp bù đắp những thiếu hụt trong sản xuất nội địa bằng cách nhập khNu các sản phNm và dịch vụ cần thiết.

Đồng thời, ngoại thương cũng giúp các quốc gia phát triển khi nền kinh tế trong nước còn yếu hoặc kém hiệu quả.