MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn dé tài Ở thời đại nào đạo đức cũng được xem như vấn để cốt lõi, là hộ mặt nhân cách của người Việt Nam. Từ xa xưa Gng cha ta đã day rằng “tiên học lễ, hậu học văn”, hay như Bác Hồ đã từng nói “đạo đức là gốc của cách mạng”, "có tài ma không có đức là người võ dung, có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó”. Đạo đức có vai trò rất to lớn trong cuộc sống, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục.
Điều này được thể hiện rõ ở mục tiêu giáo dục Việt Nam trong thời kì đổi mới đó là phát triển con người toàn diện, đặc biệt chú trọng tới các phẩm chất đạo đức, do đó giáo dục đạo đức cũng chính là một trong những mục tiêu của giáo dục. Đẳng thời “hình thành thế giới quan khoa học, những phẩm chất nhân cách đao đức nói riêng và phát triển nhân cách nói chung cho học sinh "{3l, tr.32] la một trong những nhiệm vụ của qua trình dạy học. Như vậy giáo dục đạo đức vừa là mục tiêu giáo dục vừa là nhiệm vụ của dạy học. Có rất nhiễu con đường, nhiễu lực lượng để giáo dục đạo đức cho học sinh, tuy nhiên với vai trò và vị trí của mình nhà trường thông qua quá trình dạy học là con đường cơ bản nhất để giáo duc đạo đức cho học sinh.
Ở từng cấp học, bậc học dựa vào mục tiêu cụ thể những mỗn học hình thành cho học sinh những giá trị, những phẩm chất đạo đức phù lây với mục tiêu và phù hợp với lứa tuổi. Học sinh trung học cơ sơ (THCS) lứa tuổi không phải là trẻ con, cũng chưa hẳn là người lớn. lứa tuổi diễn ra thời kì dậy thì có sự biến đổi mạnh mẽ vẻ tâm sinh lý, sự phát triển nhân cách rất lớn, do đỏ việc giáo dục đạo đức có vai trò rất quan trọng giúp các em vượt qua thời kì dây thì, khủng hoảng tâm lý, phát triển tốt ở giai đoạn tiếp theo của cuộc đi. 2 Với nhiệm vụ hình thành những phẩm chất nhân cách con người Việt Nam, phù hợp với lứa tuổi, với thời đại, do vậy món giáo dục công dân (GDCD) ở trường THCS có ưu thé hơn so với các môn học khắc trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh, Tuy nhiên trong thực tế dạy học môn GDCP đã tác động đến việc hình thành phẩm chất đạo đức hay chưa? Các giáo viên có truyền tải những chuẩn mực đạo đức xã hội (nội dung) môn học thành những phẩm chất đạo đức của ban thân người học hay chưa?.
Học sinh đã lĩnh hội được bai học để từ đó hình thành những phẩm chất đạo đức cho riêng mình hay chưa? Tất cả những lý do trên đã thôi thúc chúng tôi chọn “Tìm hiểu thực trạng giáo dục đạo đức trong quá trình dạy học môn GDCD tại một số trường THCS trên dia bàn TP.HCM" làm để tài nghiên cửu với mong muốn tim ra một số hiện pháp nhằm nâng cao chất lượng quá trình dạy học môn GDCD nói chung và giáo dục đạo đức cho học sinh THCS nói riêng, cũng như góp phần hỗ trợ cho công tắc sau này của bản thân. Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu thực trạng việc giáo dục đạo đức trong quá trình dạy học môn GDCD tại một số trường THCS trên địa bàn TP.HCM nhằm nâng cao hiệu quả của việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3. Khách thể: giáo dục đạo đức cho học sinh THCS.
Đối tượng: giáo dục dao đức cho học sinh THCS trong quá trình dạy học mon GDCD. Nhiệm vụ nghiên cứu 4. Nghiên cứu những vấn để lý luận có liên quan đến đạo đức và giáo dục đạo đức trong quá trình day học môn GDCD cho học sinh THCS. Tìm hiểu thực trạng giáo dục đạo đức trong quá trình dạy học môn GDCD tại một số trường THCS trên địa ban TP.
Dé xuất một số kiến nghị nhằm nang cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh THCS trong quá trình dạy học mỗn GDCD. Gia thuyết nghiên cứu 3. Giáo dục đạo đức cho học sinh được tiến hành bằng nhiều con đường khác nhau, dạy học là một trong những con đường cơ bản. Song kết quả giáo dục đạo đức trong quá trình dạy học môn GDCD chưa đáp ứng yêu cầu.
Có nhiều yếu tố của quá trình dạy học môn GDCD ảnh hưởng đến kết quả giáo dục đạo đức cho học sinh THCS, trong đó phương pháp dạy học là yếu tố có ảnh hưởng nhiều nhất. Phương pháp nghiên cứu ĐỂ giải quyết các nhiệm vụ đã néu trong để tài, chúng tôi kết hợp sử dụng các nhém phương pháp nghiên cứu sau: 6. Phương pháp luận: chủ nghĩa duy vật biện chứng: Quan điểm hệ thống cấu trúc, quan điểm toàn vẹn, quan điểm hoạt động. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể 4 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: phân tích, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu có liên quan đến để tài.
4 + Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: - Phuong pháp trò chuyện, phẳng vấn: trao đổi và trò chuyện với học sinh THCS và các giáo viên dạy học mén GDCD, các giáo viên khoa Giáo dục chỉnh trị trường Đại hoc sư nham (BPHSP) TP. - Phương nhân quan sắt (giờ day min GDCD) - Phương pháp nghiên cửu sản phẩm (bài kiểm tra) Phương pháp điều tra bằng phiếu thăm do: bao gỗm câu hỏi mở và câu hỏi đồng dành cho giáo viên dạy học môn GDCD va học sinh THCS. - Phuong phdp toán thống kê mô tả 7. Giới hạn dé tài 7.
VÀ phạm vi khdo sát: Đề tài chỉ nghiên cứu thực trạng giáo duc đạo đức trong quá trình dạy học môn GDCD tại một số trường THCS trên địa ban TPHCM. VỀ nội dung nghiên cứu: Nghiên cứu quá trình dạy học môn GDCD trên phương điện phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra và đánh giá kết quả day học môn GDCD. * Kế hoạch nghiên cứu - Từ T 11/2004 - 12/2004: Lập để cương và kế họach nghiên cứu: + Giới hạn, xác định để tài. + Đọc sách, tài liệu tham khảo, viết để cương nghiên cứu.
+ Soạn thảo công cụ nghiên cứu, trình giáo viên hướng dẫn chỉnh. Từ 10/01/2005 — 17/02/2005: Thu thập số liệu thực tiễn: + Phát nhiếu điều tra. + Quan sát, dự giờ. + Trò chuyện, nhỏng vấn, 5 Từ 17/02/2005 — 05/03/2005; Thu số liệu.
Từ 05/03/2005 — 23/03/2005: Viết cơ sở lí luận, vấn để nghiên cứu, trình giáo viên hướng dẫn. - Từ 23/03/2005 — 13/04/2005: Xử lí và viết kết quả nghiên cứu. - Từ 13/04/2005 — 18/04/2005: Viết kết luận, kiến nghị, trình giáo viên hướng dẫn chỉnh sửa. - 'Từ 18/04/2005 — 01/05/2005: Bổ xung, chỉnh sửa, hoan thiện để tài.
- Từ 01/05/2005 — 15/05/2005: Chuẩn bi bảo vệ để tai. Lịch sử nghiên cứu vấn để Bao đức là một hình thái ý thức xã hội, được hình thành rất sớm trong lịch sử, được mọi xã hội, mọi giai cấp và mọi thời đại quan tâm. Giáo dục đạo đức cho con người là vấn để được đặt ra từ thời xa xưa và luôn đổi mới để thích ứng với mọi thời đại. Giáo dục đạo đức cho lứa tuổi thanh thiếu niên vẫn là để tài nóng bỏng, được mọi ngành khoa học quan tâm dưới nhiễu bình diện, góc độ khác nhau.
Đã có nhiều công trình nghiên cứu nhiễu khía cạnh khác nhau về đao đức, cũng như giáo dục đạo đức của các tác giả trong nước và trên thế giới. Nghiên cứu về đao đức có các tác giả như: Vũ Khiêu [12], Huỳnh Khái Vinh [I7], Hà Nhật Thăng [16], A.Xukhomlinxki [25], Lê Thị Van Quỳnh [23], trong những công trình nghiên cứu, đã để cập đến nhiều khía cạnh của đạo đức từ khái niệm đạo đức đến những giá trị đạo đức, chuẩn mực, nguyên tắc cẩn giáo đục cho học sinh. Nghiên cứu về giáo dục đạo đức có các tác giả: A.X Makarenko [26], Lê Hồng Quảng [22], Nguyễn Khắc Bộ [30], Hoàng Mỹ Nga[32], đã bàn đến các phương pháp giáo dục đạo đức như phải kết hợp các lực lượng giáo dục, các biện phấp giáo dục đạo đức cho trẻ em nói chung và trẻ ở làng SOS nói riêng. s Nghiên cứu giáo dục đạo đức trong quá trình day học các tác giả như: Nguyễn Thị Kim Dung [27], Nguyễn Thị Thu Hz [28], Trần Văn Thưởng [29] đã lầm rõ vai trò của nha trường nói chung và dạy học nói riêng trong việc giáo dục đạo đức cho hoe sinh.
7 Những năm gan đây đạo đức và giáo duc dao đức trong nhà trường là vấn để ngày cảng thu hút sự quan tâm của toàn xã hội. Năm 1979 Bộ chính tri BCH TW Đảng Cộng Sản Việt Nam ra nghị quyết về cải cách giáo dục, ủy ban cải cách giáo dục đã ra quyết định số 01 cuộc vận động tăng cường giáo dục đạo đức cách mạng trong trường học ghi rõ "Nội dung dao đức can được giáo dục cho học sinh từ mẫu giáo đến đại học, nội dung chủ yếu dựa vào 5 diéu Bác Hỗ day”. Gần đây hội nghị định hướng giáo dục, giá trị đạo đức trong các trường Đại học được diễn ra vào tháng 10/1996 và đặc biệt, ngày 12/12/2001 Trung tâm nghiên cứu giáo dục và phát triển Viện nghiên cứu giáo dục, trường DH SP TP.HCM tổ chức hội thảo: “Vấn để giáo dục đạo đức cho học sinh THCS ở TP. - ï Nhìn chung các công trình, các bài viết đã cho ta thấy những vấn để, những khía cạnh của khác nhau của vấn để đạo đức cũng như vấn để giáo dục đạo đức.
Tuy nhiên vấn để giáo dục đạo đức cho học sinh THCS đặc biệt là giáo dục đạo đức trong quá tring day học nói chung và dạy học môn GDCD nói riéng thì chưa được nghiên cứu một cách thỏa đáng. Do đó chúng tôi đã chọn vấn để “Tim hiểu thực trạng giáo dục đạo đức trong quá trình dạy học môn GDCD tại một số trường THCS trên dia bàn TP.HCM" làm để tai nghiên cứu, hi vọng sẽ đồng góp một số ý kiến nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn GDCD nói riêng và giáo dục đạo đức cho học sinh THCS nói chung. Định nghĩa Đạo đức là đối tượng nghiên cứu của nhiều bộ môn khoa học, của nhiều nhà khoa học. Mỗi khoa học, mỗi tác giả đều nhìn nhận, xem xét đạo đức đưới nhiều ñ gúc độ khác nhau, do vậy có những quan niệm khác nhau về đạo đức.
Ở đây chúng tôi chỉ xin trích dẫn một vài định nghĩa T.