Thực trạng công tác kế toán thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Trường Minh

Khóa luận kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty TNHH Trường Minh - ĐH Kinh tế Huế

• Tác giả: Dương Thị Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Thị Trà My
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Trường Minh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán thuế GTGT và TNDN tại Công ty TNHH Trường Minh

Công ty TNHH Trường Minh là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và thi công xây lắp. Bộ máy kế toán đóng vai trò huyết mạch trong việc quản lý tài chính doanh nghiệp. Kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty TNHH Trường Minh giữ vị trí trọng tâm. Công tác này bảo đảm mọi giao dịch kinh tế phản ánh trung thực trên sổ sách kế toán. Đơn vị áp dụng phương pháp khấu trừ để tính thuế GTGT. Doanh nghiệp thực hiện kê khai theo quý theo quy định hiện hành. Đối với thuế TNDN, kế toán xác định doanh thu tính thuế và chi phí được trừ khi xác định nghĩa vụ ngân sách. Quy trình kế toán thuế kết nối chặt chẽ giữa các bộ phận vật tư, công trình và kế toán tổng hợp. Hệ thống chứng từ luân chuyển qua nhiều cấp kiểm soát trước khi hạch toán vào phần mềm. Việc nắm vững chính sách thuế hiện hành giúp công ty hạn chế sai sót số liệu. Tổ chức kế toán chuyên nghiệp tạo nền tảng vững chắc cho hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định.

1.1. Khái quát mô hình hoạt động và tổ chức bộ máy kế toán

Công ty TNHH Trường Minh bố trí bộ máy kế toán theo mô hình tập trung. Đứng đầu là Kế toán trưởng kiêm phụ trách công tác kế toán tổng hợp. Nhân sự gồm kế toán thanh toán, kế toán kho kiêm công nợ và kế toán thuế. Mỗi vị trí đảm nhận nhiệm vụ chuyên biệt nhưng phối hợp rất chặt chẽ. Kế toán thuế chịu trách nhiệm trực tiếp thu thập chứng từ, kiểm tra tính hợp lệ của hóa đơn. Nhân viên theo dõi các tài khoản phản ánh nghĩa vụ thuế như TK 133, TK 3331, TK 3334. Mô hình này giúp ban giám đốc nắm bắt kịp thời các báo cáo tài chính định kỳ. Dòng tiền phục vụ hoạt động sản xuất được phân bổ linh hoạt và minh bạch.

1.2. Vai trò của công tác kế toán thuế đối với doanh nghiệp

Kế toán thuế là công cụ bảo đảm quyền lợi hợp pháp của đơn vị kinh doanh. Việc xác định đúng thuế GTGT đầu vào giúp công ty thu hồi vốn lưu động nhanh chóng. Đồng thời, khấu trừ thuế chính xác ngăn ngừa tình trạng thất thoát ngân sách nội bộ. Kế toán thuế TNDN xác lập căn cứ tính toán lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp. Số liệu kế toán thuế chuẩn xác tạo sự tin cậy đối với đối tác, nhà cung cấp và ngân hàng. Doanh nghiệp giảm thiểu đáng kể nguy cơ bị xử phạt vi phạm hành chính thuế. Báo cáo tài chính minh bạch còn hỗ trợ ban lãnh đạo xây dựng kế hoạch dự toán chi phí. Đây là tiền đề nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường xây dựng.

II. Thực trạng kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty Trường Minh

Công ty áp dụng hình thức chứng từ ghi sổ để quản lý dữ liệu. Kế toán phản ánh kịp thời các hóa đơn mua vào và bán ra theo quy định. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại một số vấn đề cần xử lý. Việc tập hợp chứng từ đầu vào đôi khi chậm trễ do đặc thù thi công công trình xa trụ sở. Tình trạng này dẫn đến việc kê khai bổ sung hóa đơn bỏ sót ở các kỳ sau. Việc phân loại chi phí hợp lý khi tính thuế TNDN gặp nhiều khó khăn. Một số khoản chi phí tiếp khách, chi phí quản lý thiếu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Các biên bản nghiệm thu khối lượng công việc chưa hoàn thành kịp thời theo từng giai đoạn nghiệm thu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc ghi nhận doanh thu và chi phí tương ứng trong kỳ kế toán. Nhân sự phòng kế toán còn mỏng nên áp lực công việc vào cuối quý rất cao. Sự phối hợp giữa đội ngũ kỹ sư ngoài hiện trường và kế toán viên chưa thực sự đồng bộ. Những tồn tại trên tiềm ẩn rủi ro bị bóc tách chi phí khi cơ quan thuế quyết toán.

2.1. Hạn chế trong công tác kê khai và khấu trừ thuế GTGT

Công ty áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT nhưng công tác kiểm tra hóa đơn còn sơ hở. Nhiều chứng từ vật tư mua ngoài chợ thiếu thông tin hợp lệ của nhà cung cấp. Doanh nghiệp đôi khi nhận hóa đơn GTGT điện tử trễ so với ngày lập biên bản giao nhận hàng. Kế toán phải thực hiện kê khai điều chỉnh bổ sung số thuế khấu trừ qua nhiều kỳ liên tiếp. Tình trạng này làm sai lệch số dư trên chỉ tiêu thuế đầu vào được khấu trừ chuyển kỳ sau. Một số hóa đơn mua vào trên 20 triệu đồng thanh toán bằng tiền mặt cá nhân tạm ứng chưa kịp làm thủ tục ủy nhiệm chi ngân hàng. Hậu quả là số thuế GTGT tương ứng không đủ điều kiện khấu trừ theo luật định.

2.2. Vướng mắc trong xác định chi phí và thuế TNDN phải nộp

Việc tập hợp chi phí sản xuất tại Trường Minh đối mặt với nhiều bất cập. Các chi phí nhiên liệu, thuê máy công trình thường thiếu định mức tiêu hao rõ ràng. Kế toán gặp áp lực khi giải trình tính hợp lý của chi phí trước cơ quan thuế. Một số hợp đồng lao động thời vụ chưa trích lập hồ sơ bảo hiểm hoặc cam kết thuế TNCN đầy đủ. Do đó, doanh nghiệp đối diện nguy cơ bị loại trừ chi phí nhân công hợp lý. Ngoài ra, việc xác định tạm nộp thuế TNDN 4 quý chưa sát với kết quả kinh doanh thực tế. Số thuế tạm nộp đôi khi thấp hơn mức 80% số thuế phải nộp quyết toán năm. Công ty bị cơ quan thuế tính tiền chậm nộp 0,03%/ngày theo quy định.

III. Giải pháp kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty Trường Minh

Hoàn thiện công tác kế toán thuế là yêu cầu cấp thiết của Công ty TNHH Trường Minh. Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ bài bản và chặt chẽ. Kế toán trưởng phải ban hành quy chế phối hợp cụ thể giữa các phòng ban. Đội ngũ công trình có trách nhiệm chuyển hóa đơn, biên bản nghiệm thu về phòng kế toán đúng hạn. Doanh nghiệp cần tăng cường ứng dụng phần mềm kế toán số hóa để tra cứu hóa đơn điện tử tự động. Công cụ này giúp ngăn chặn triệt để hóa đơn rủi ro từ các doanh nghiệp bỏ trốn. Về thuế TNDN, công ty cần xây dựng hệ thống định mức nguyên vật liệu tiêu hao cho từng công trình. Kế toán theo dõi chặt chẽ chi phí nhân công theo hợp đồng thời vụ kèm hồ sơ căn cước công dân. Doanh nghiệp cần chủ động tính toán kết quả kinh doanh quý để tạm nộp thuế TNDN trên 80% mức quyết toán. Ban giám đốc cũng cần cử nhân sự tham gia các khóa đào tạo cập nhật luật thuế mới. Những giải pháp đồng bộ này sẽ giúp đơn vị tối ưu hóa nghĩa vụ thuế.

3.1. Hoàn thiện quy trình tiếp nhận và xử lý hóa đơn GTGT

Doanh nghiệp cần áp dụng cổng kiểm tra hóa đơn điện tử tự động từ Tổng cục Thuế. Kế toán phải rà soát mã số thuế, trạng thái hoạt động của đối tác cung ứng vật liệu trước khi nhập hàng. Các khoản chi trả tiền mua hàng từ 20 triệu đồng trở lên bắt buộc thực hiện qua ủy nhiệm chi ngân hàng. Phòng kế toán thiết lập sổ theo dõi chứng từ đầu vào chưa hoàn tất thủ tục thanh toán để kịp thời đối chiếu công nợ. Nhân viên tại hiện trường công trình cần giao nộp hóa đơn về trụ sở trong thời hạn tối đa 5 ngày làm việc. Quy định này bảo đảm quá trình kê khai thuế GTGT hàng quý chính xác, đầy đủ và đúng quy chuẩn.

3.2. Kiểm soát chi phí hợp lý và lập kế hoạch thuế TNDN

Công ty cần xây dựng định mức chi phí nguyên vật liệu và nhân công cho từng hạng mục công trình. Định mức kỹ thuật này phải được ban giám đốc phê duyệt trước khi thi công. Mọi khoản chi phát sinh vượt định mức cần có giải trình cụ thể bằng văn bản. Kế toán lưu trữ đầy đủ bảng chấm công, hợp đồng thời vụ và chứng từ chi trả tiền lương hợp lệ. Đối với máy thi công thuê ngoài, doanh nghiệp phải lưu giữ hợp đồng thuê, nhật trình máy và hóa đơn tài chính. Phòng kế toán định kỳ ước tính doanh thu và chi phí vào cuối mỗi quý. Biện pháp này giúp doanh nghiệp tạm nộp thuế TNDN đúng quy định, tránh phát sinh tiền phạt chậm nộp.

IV. Kết luận về kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty Trường Minh

Công tác kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty TNHH Trường Minh đóng vai trò quyết định đến sự ổn định tài chính. Thực hiện tốt kế toán thuế giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý và giảm gánh nặng chi phí xử phạt. Nghiên cứu thực tế tại đơn vị phản ánh bức tranh toàn diện về hạch toán kế toán xây lắp. Những ưu điểm về tổ chức chứng từ ghi sổ cần được tiếp tục duy trì và hoàn thiện. Song song đó, các tồn đọng về quản lý hóa đơn, trễ hạn luân chuyển chứng từ cần sớm khắc phục dứt điểm. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp công nghệ thông tin đem lại hiệu quả quản trị vượt bậc. Doanh nghiệp cần phối hợp nhịp nhàng giữa quản lý thi công công trình và bộ phận kế toán. Điều này đảm bảo mỗi khoản chi phí đều đi kèm chứng từ minh bạch, đúng luật. Định hướng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kế toán là giải pháp bền vững cho công ty. Đơn vị sẽ tự tin mở rộng quy mô sản xuất và gia tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường xây dựng.

4.1. Bài học kinh nghiệm thực tiễn cho doanh nghiệp xây lắp

Kinh nghiệm tại Trường Minh là bài học quý cho các đơn vị ngành xây lắp. Đặc thù công trình phân tán đòi hỏi kỷ luật quản lý tài chính rất cao. Kế toán cần xây dựng mạng lưới thu thập chứng từ hóa đơn chặt chẽ ngay tại công trường. Mọi chi phí nhân công, vật tư và thuê máy phải có hợp đồng kèm bảng chấm công rõ ràng. Doanh nghiệp cần cập nhật liên tục các văn bản pháp luật thuế để tránh vi phạm không đáng có. Sự liên kết thông tin giữa các kỹ sư và kế toán viên là yếu tố quyết định tính chuẩn xác của báo cáo tài chính. Quản trị tốt kế toán thuế giúp doanh nghiệp đứng vững trước mọi kỳ thanh tra của nhà nước.

4.2. Khuyến nghị phát triển bền vững hệ thống kế toán doanh nghiệp

Doanh nghiệp nên chuyển đổi số toàn diện công tác kế toán tài chính. Công ty cần đầu tư phần mềm quản trị tích hợp thông tin giữa hiện trường và văn phòng. Kế toán trưởng chủ động lập kế hoạch dòng tiền nộp thuế theo từng quý nhằm tránh áp lực tài chính cuối năm. Việc chuẩn hóa chứng từ chi phí đầu vào bảo đảm tính hợp lý khi tính thuế TNDN. Ban lãnh đạo nên định kỳ kiểm toán nội bộ để phát hiện sớm các sai sót số liệu. Doanh nghiệp cần tạo điều kiện cho cán bộ kế toán nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Một hệ thống kế toán thuế chuẩn mực là chìa khóa mở rộng cơ hội trúng thầu dự án lớn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Thực trạng công tác kế toán thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Trường Minh" được thực hiện bởi sinh viên Dương Thị Như Quỳnh (ngành Kế toán, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) dưới sự hướng dẫn của ThS. Trần Thị Trà My vào năm 2024.

Về bối cảnh thực tiễn, tác giả chỉ ra rằng thuế là công cụ điều tiết vĩ mô quan trọng của Nhà nước, trong đó thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là hai sắc thuế chủ yếu, chi phối phần lớn hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp. Việc quản lý và thực hiện đúng chính sách thuế không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước mà còn hạn chế rủi ro chậm trễ, xử phạt vi phạm hành chính. Đối với Công ty TNHH Trường Minh – doanh nghiệp chuyên sản xuất các sản phẩm kính xây dựng tại Khu công nghiệp Hòa Cầm, Đà Nẵng – công tác kế toán thuế được triển khai theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, hoạt động kế toán thuế tại đơn vị vẫn bộc lộ một số tồn tại thực tế, đặc biệt là khâu thu thập hóa đơn, chứng từ phát sinh còn chậm trễ, ảnh hưởng trực tiếp đến tính kịp thời trong kê khai và quyết toán thuế. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài được lựa chọn nhằm nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp khắc phục.

Khóa luận xác định các câu hỏi và mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:

• Câu hỏi nghiên cứu:
  1. Thực trạng công tác kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty TNHH Trường Minh diễn ra như thế nào?
  2. Công tác kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại đơn vị có những tồn tại, hạn chế đáng chú ý nào và cần giải pháp gì để hoàn thiện?
• Mục tiêu nghiên cứu:
  • Mục tiêu chung: Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng công tác kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty TNHH Trường Minh, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện.
  • Mục tiêu cụ thể:
    1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến kế toán thuế GTGT và thuế TNDN trong doanh nghiệp.
    2. Phản ánh chi tiết thực trạng công tác kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty TNHH Trường Minh qua các chứng từ, sổ sách, tờ khai.
    3. Đánh giá ưu điểm, hạn chế và đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện công tác kế toán hai sắc thuế này tại công ty.
• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty TNHH Trường Minh.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về không gian: Phòng Kế toán của Công ty TNHH Trường Minh (Khu công nghiệp Hòa Cầm, phường Hòa Thọ Tây, quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng).
  • Về thời gian: Phân tích số liệu tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh của công ty trong giai đoạn 3 năm (2020 – 2022); dữ liệu minh họa thực tế cho kế toán thuế GTGT thu thập trong tháng 12 năm 2022 và thuế TNDN trong năm tài chính 2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thuộc loại hình nghiên cứu ứng dụng kết hợp giữa tổng quan lý luận pháp lý, chế độ kế toán hiện hành và phân tích thực tiễn tại một doanh nghiệp cụ thể (case study).

Khung pháp lý và cơ sở lý thuyết

Tác giả xây dựng khung lý thuyết dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội và Bộ Tài chính về thuế và kế toán doanh nghiệp, cùng các tài liệu học thuật chuyên ngành:

• Văn bản quy phạm pháp luật về thuế GTGT: Luật Thuế giá trị gia tăng số 13/2008/QH12; Thông tư 219/2013/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Thuế GTGT; Thông tư 26/2015/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung Thông tư 219/2013/TT-BTC quy định 26 nhóm đối tượng không chịu thuế GTGT); Thông tư 151/2014/TT-BTC (sửa đổi quy định kỳ khai thuế theo tháng hoặc theo quý dựa trên ngưỡng doanh thu năm trước liền kề 50 tỷ đồng); Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 (quy định thời hạn nộp thuế và mức phạt chậm nộp 0,03%/ngày); Thông tư 80/2021/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế.
• Văn bản quy phạm pháp luật về thuế TNDN: Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 14/2008/QH12; Thông tư 78/2014/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Thuế TNDN (quy định căn cứ tính thuế, thuế suất chuẩn 20%, các mức thuế suất đặc thù 32% – 50% hoặc 40%, nguyên tắc trích lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ tối đa 10%, nguyên tắc chuyển lỗ liên tục không quá 5 năm); Thông tư 96/2015/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung quy định về chi phí được trừ và không được trừ, thu nhập khác, thu nhập miễn thuế).
• Chế độ kế toán áp dụng: Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp (quy định kết cấu tài khoản, phương pháp hạch toán TK 133 "Thuế GTGT được khấu trừ", TK 3331 "Thuế GTGT phải nộp", TK 3334 "Thuế TNDN", TK 8211 "Chi phí thuế TNDN hiện hành", TK 911 "Xác định kết quả kinh doanh") và Thông tư 155/2015/TT-BTC.
• Tài liệu học thuật tham khảo: Giáo trình, công trình nghiên cứu của TS. Lê Quang Cường và TS. Nguyễn Kim Quyến (2016) về đặc điểm và vai trò thuế GTGT; tài liệu của TS. Nguyễn Thanh Sơn và ThS. Nguyễn Văn Nông (2010) về bản chất, đặc điểm thuế TNDN.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng kết hợp các phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu sau:

Nhóm phương pháp	Phương pháp cụ thể	Mục đích và nội dung áp dụng trong khóa luận
Phương pháp thu thập dữ liệu	Phương pháp nghiên cứu tài liệu	Rà soát hệ thống luật thuế, các thông tư của Bộ Tài chính, giáo trình và khóa luận tham khảo tại thư viện Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế để lập cơ sở lý luận cho Chương 1.
	Phương pháp thu thập tài liệu nội bộ	Tập hợp hồ sơ pháp lý công ty, báo cáo tài chính, tài liệu kiểm toán giai đoạn 2020 – 2023, hệ thống hóa đơn GTGT, bảng kê HHDV mua vào/bán ra và tờ khai thuế năm 2022.
	Phương pháp quan sát, phỏng vấn	Phỏng vấn trực tiếp kế toán trưởng, nhân viên kế toán thuế; quan sát thao tác luân chuyển chứng từ, quy trình hạch toán trên sổ sách và kê khai trên phần mềm HTKK tại đơn vị.
Phương pháp xử lý dữ liệu	Phương pháp kế toán	Sử dụng phương pháp chứng từ, phương pháp tài khoản kế toán (TK 133, TK 3331, TK 3334, TK 8211) và phương pháp tổng hợp - cân đối để kiểm tra việc ghi sổ, đối chiếu số liệu kê khai.
	Phương pháp so sánh	Đánh giá mức độ biến động tăng, giảm cơ cấu nguồn lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh của công ty qua 3 năm (2020, 2021, 2022).
	Phương pháp phân tích	Phân tích các chỉ tiêu doanh thu, chi phí hợp lý, thu nhập chịu thuế, số thuế GTGT được khấu trừ và số thuế TNDN phải nộp để chỉ rõ điểm mạnh và hạn chế của quy trình.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về thuế, kế toán thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp

Nội dung chương 1 hệ thống hóa toàn bộ lý thuyết về hai sắc thuế chính trong doanh nghiệp:

• Lý luận về thuế giá trị gia tăng: Tác giả trình bày định nghĩa thuế GTGT theo Điều 2 Luật số 13/2008/QH12; nêu bật 5 đặc điểm cơ bản (thuế không trùng lắp qua nhiều giai đoạn, có tính trung lập kinh tế cao, là thuế gián thu, có tính lũy thoái so với thu nhập, và có phạm vi điều tiết rộng). Chương này làm rõ đối tượng chịu thuế, người nộp thuế, và 26 nhóm đối tượng không chịu thuế theo Thông tư 26/2015/TT-BTC. Tác giả chi tiết hóa căn cứ tính thuế (giá tính thuế cho từng trường hợp hàng hóa trong nước, nhập khẩu, tiêu dùng nội bộ, khuyến mại, trả góp, xây dựng lắp đặt) và các mức thuế suất (0%, 5%, 10%). Đồng thời, chương 1 trình bày điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào (hóa đơn hợp pháp, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cho hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên), chu kỳ kê khai (theo tháng nếu doanh thu năm trước trên 50 tỷ đồng, theo quý nếu từ 50 tỷ đồng trở xuống theo Thông tư 151/2014/TT-BTC), các trường hợp hoàn thuế và thủ tục quyết toán thuế hàng năm.
• Lý luận về thuế thu nhập doanh nghiệp: Trình bày định nghĩa thuế TNDN theo Luật số 14/2008/QH12; xác định 4 đặc điểm (thuế trực thu đánh vào kết quả cuối cùng, phụ thuộc kết quả sản xuất kinh doanh có lãi, khấu trừ trước thuế TNCN, điều chỉnh thống nhất giữa các doanh nghiệp) và 5 vai trò đối với quản lý kinh tế. Về căn cứ tính thuế, văn bản nêu rõ công thức: $$\text{Thuế TNDN phải nộp} = (\text{Thu nhập tính thuế} - \text{Phần trích lập Quỹ KH&CN}) \times \text{Thuế suất}$$ Trong đó, thu nhập tính thuế bằng thu nhập chịu thuế trừ đi thu nhập miễn thuế và các khoản lỗ được kết chuyển từ năm trước (chuyển lỗ liên tục không quá 5 năm). Chương này cũng phân loại cụ thể các khoản chi phí được trừ và không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế theo Thông tư 96/2015/TT-BTC (chi khấu hao không đúng quy định, trích vượt mức 1,6 tỷ đồng với xe ô tô dưới 9 chỗ không kinh doanh vận tải, chi phí không có hóa đơn hoặc hóa đơn từ 20 triệu đồng trả tiền mặt, chi trả lãi vay vượt 150% lãi suất cơ bản của NHNN...).
• Hạch toán kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC:
  • Kế toán thuế GTGT: Sử dụng TK 133 (chi tiết TK 1331, TK 1332) và TK 3331 (chi tiết TK 33311, TK 33312). Trình bày kết cấu tài khoản, sơ đồ hạch toán luân chuyển từ chứng từ gốc (hóa đơn GTGT mẫu 01/GTKT 3LL, bảng kê 01-1/GTGT, 01-2/GTGT) vào sổ chi tiết, sổ nhật ký chung và sổ cái.
  • Kế toán thuế TNDN: Sử dụng TK 3334 và TK 8211. Trình bày quy trình tạm nộp thuế theo quý, kết chuyển chi phí thuế cuối năm vào TK 911 và lập tờ khai quyết toán mẫu số 03/TNDN.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty TNHH Trường Minh

Chương 2 mô tả chi tiết hồ sơ doanh nghiệp và quy trình hạch toán, kê khai thực tế tại đơn vị:

• Tổng quan về Công ty TNHH Trường Minh:
  • Thông tin chung: Công ty thành lập ngày 19/06/2006, có trụ sở tại Đường số 9, KCN Hòa Cầm, phường Hòa Thọ Tây, quận Cẩm Lệ, TP. Đà Nẵng; mã số thuế 040053032; người đại diện theo pháp luật là ông Phạm Thành Đô.
  • Ngành nghề và cơ sở vật chất: Sản xuất các loại kính xây dựng dân dụng và công nghiệp (kính cường lực, kính dán an toàn, kính hộp, kính chống cháy, kính ghép an toàn nhiều lớp, kính Low-E, kính Sunergy). Nhà máy sản xuất có diện tích 3.000 m² tại KCN Hòa Cầm với các dây chuyền hiện đại: máy gia công trung tâm CNC, máy cắt tia nước CNC Macotech (Ý), dây chuyền cường lực Glaston (Ý) và Northglass (Thượng Hải), dây chuyền kính dán Toptech, dây chuyền kính hộp Parker. Công ty là nhà cung ứng sản phẩm kính cho các tập đoàn như Vingroup, Sungroup, Thaco, Đại Quang Minh...
  • Tổ chức bộ máy quản lý và kế toán: Cơ cấu quản lý phân cấp gồm Giám đốc, Phó Giám đốc, Giám đốc kinh doanh, Phòng Kế toán, Trưởng bộ phận kỹ thuật, Trưởng phòng Nhân sự, Trưởng kỹ sư bán hàng cùng các bộ phận kỹ thuật phân xưởng, kỹ thuật công trình, lái xe, bảo vệ, tạp vụ. Bộ máy kế toán hoạt động theo mô hình tập trung, gồm: Kế toán trưởng (kiêm kế toán tổng hợp), Kế toán thanh toán (kiêm kế toán công nợ), Kế toán thuế và Kế toán kho.
  • Nguồn lực và kinh doanh (2020 – 2022): Đề tài thống kê cơ cấu lao động (Bảng 1.1), diễn biến tài sản - nguồn vốn (Bảng 1.2) và tình hình sản xuất kinh doanh (Bảng 1.3).
• Thực trạng kế toán thuế GTGT tại công ty:
  • Đặc điểm: Công ty áp dụng phương pháp tính thuế khấu trừ, kỳ kê khai theo tháng do quy mô doanh thu.
  • Thuế GTGT đầu vào: Sử dụng các hóa đơn mua nguyên vật liệu kính, phụ kiện (minh họa qua việc trích nhập liệu hóa đơn đầu vào số 906 tại Biểu 2.2). Kế toán ghi nhận vào Bảng kê hóa đơn chứng từ HHDV mua vào (Biểu 2.3), hạch toán Nợ TK 1331, Nợ TK 152/156/642, Có TK 331/112; theo dõi trên Sổ chi tiết TK 1331 (Biểu 2.4) và Sổ Nhật ký chung (Biểu 2.5).
  • Thuế GTGT đầu ra: Minh họa qua hóa đơn GTGT bán thành phẩm kính số 748 (Biểu 2.7), nhập liệu trên hệ thống (Biểu 2.8), ghi sổ Bảng kê hàng hóa, dịch vụ bán ra (Biểu 2.9), định khoản Nợ TK 131/111, Có TK 511, Có TK 33311; phản ánh trên Sổ chi tiết TK 3331 (Biểu 2.10).
  • Kê khai và nộp thuế: Kế toán nhập dữ liệu từ bảng kê vào phần mềm HTKK (Biểu 2.12, 2.13, 2.14) để lập Tờ khai thuế GTGT tháng 12 năm 2022 (Biểu 2.15), thực hiện bù trừ giữa thuế đầu vào được khấu trừ và thuế đầu ra phải nộp để xác định nghĩa vụ nộp ngân sách.
• Thực trạng kế toán thuế TNDN tại công ty:
  • Tổ chức kế toán: Doanh nghiệp áp dụng mức thuế suất phổ thông 20%. Hàng quý, kế toán căn cứ kết quả kinh doanh để tạm tính số thuế TNDN phát sinh và nộp vào ngân sách nhà nước, ghi Nợ TK 8211 / Có TK 3334, khi nộp tiền ghi Nợ TK 3334 / Có TK 112.
  • Quyết toán thuế năm: Cuối năm 2022, kế toán tổng hợp toàn bộ chi phí và doanh thu, thực hiện điều chỉnh các khoản chi phí không hợp lý theo luật thuế, kết chuyển chi phí thuế sang TK 911. Tác giả minh họa qua quy trình lập Tờ khai quyết toán thuế TNDN trên phần mềm HTKK (Biểu 2.17), lập Phụ lục kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh 03-1A/TNDN (Biểu 2.18) và hoàn thiện Tờ khai quyết toán thuế TNDN năm 2022 (Biểu 2.19, trang 82).

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán thuế GTGT và thuế TNDN tại Công ty TNHH Trường Minh

Dựa trên kết quả khảo sát thực tế, tác giả phân tích các mặt đạt được và tồn tại:

• Đánh giá thực trạng:
  • Ưu điểm: Công ty chấp hành nghiêm túc chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC; sử dụng phần mềm kế toán kết hợp HTKK phục vụ kê khai thuế; hệ thống chứng từ mua vào - bán ra cơ bản minh bạch, việc lưu trữ hóa đơn điện tử thực hiện tương đối đầy đủ.
  • Hạn chế: Bộ máy kế toán còn mỏng; việc luân chuyển và thu thập chứng từ từ các công trình thi công, phân xưởng sản xuất về phòng kế toán đôi khi bị chậm trễ, dẫn đến nguy cơ kê khai sót hoặc chậm nộp tờ khai bổ sung; khâu phân loại chi phí được trừ và không được trừ khi tính thuế TNDN đôi lúc chưa chặt chẽ giữa kế toán chi phí và kế toán thuế.
• Hệ thống giải pháp đề xuất:
  • Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán: Tác giả đề xuất mô hình tái cơ cấu phòng kế toán tại Sơ đồ 3.1 (trang 86), phân định rõ trách nhiệm kiểm tra chứng từ giữa kế toán thanh toán và kế toán thuế nhằm giảm tải cho vị trí Kế toán trưởng kiêm kế toán tổng hợp.
  • Cải tiến quy trình luân chuyển hóa đơn, chứng từ: Thiết lập thời hạn giao nhận hóa đơn giữa các bộ phận kỹ thuật công trình, phân xưởng với phòng kế toán; ứng dụng kiểm soát hóa đơn điện tử đầu vào để tránh chậm trễ trong việc lập bảng kê mua vào hàng tháng.
  • Nâng cao tính chính xác trong xác định chi phí tính thuế TNDN: Tăng cường kiểm soát các khoản chi phí hội họp, tiếp khách, chi phí công tác công trình đảm bảo đầy đủ định mức và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, tránh bị loại trừ khi quyết toán thuế.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

1. Hệ thống hóa toàn diện các căn cứ pháp lý và chuẩn mực kế toán liên quan đến hai sắc thuế GTGT và TNDN theo quy định tại Thông tư 200/2014/TT-BTC, Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và các Thông tư 219/2013/TT-BTC, 78/2014/TT-BTC, 96/2015/TT-BTC.
2. Mô tả chi tiết thực tế vận hành kế toán thuế tại Công ty TNHH Trường Minh thông qua hệ thống chứng từ thực tế: hóa đơn đầu vào số 906, hóa đơn đầu ra số 748, Sổ chi tiết TK 1331, Sổ chi tiết TK 3331, Tờ khai thuế GTGT tháng 12/2022 và bộ hồ sơ quyết toán thuế TNDN năm 2022 trên phần mềm HTKK kèm Phụ lục kết quả sản xuất kinh doanh.
3. Làm rõ cơ cấu tổ chức quản lý, bộ máy kế toán và quy mô sản xuất của một doanh nghiệp công nghiệp kính xây dựng (nhà máy 3.000 m², trang bị 3 dây chuyền CNC Macotech, chuyền cường lực Glaston, chuyền nạp kính Parker).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Kiến nghị tái sắp xếp bộ máy kế toán (Sơ đồ 3.1) để tối ưu hóa công tác luân chuyển chứng từ thuế.
• Đưa ra các biện pháp cụ thể rút ngắn thời gian thu thập chứng từ hóa đơn từ các bộ phận hiện trường về phòng kế toán nhằm đảm bảo tính kịp thời cho các kỳ báo cáo thuế tháng và quyết toán năm.
• Tăng cường rà soát, kiểm tra chứng từ thanh toán ngân hàng đối với các giao dịch trên 20 triệu đồng để bảo toàn điều kiện khấu trừ thuế GTGT và tính chi phí hợp lý khi tính thuế TNDN.

Đóng góp của khóa luận

Khóa luận đóng vai trò là một báo cáo chuyên khảo phản ánh chân thực công tác kế toán thuế tại một doanh nghiệp sản xuất cơ khí - vật liệu xây dựng quy mô vừa tại miền Trung. Điểm đóng góp nổi bật của văn bản là gắn kết chặt chẽ giữa lý thuyết định khoản với việc trích xuất biểu mẫu phần mềm kế toán và phần mềm kê khai HTKK thực tế của ngành Thuế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Giới hạn về phạm vi thời gian: Dữ liệu kế toán chi tiết minh họa cho thuế GTGT chỉ tập trung vào tháng 12 năm 2022 và thuế TNDN cho năm tài chính 2022, chưa cập nhật chu kỳ số liệu các năm 2023 – 2024.
  • Giới hạn đối tượng: Đề tài chỉ nghiên cứu tại một đơn vị duy nhất là Công ty TNHH Trường Minh, chưa có sự đối chiếu, so sánh với các doanh nghiệp cùng ngành sản xuất vật liệu xây dựng kính trên địa bàn TP. Đà Nẵng.
  • Nội dung kế toán thuế: Khóa luận chỉ tập trung vào 2 sắc thuế là GTGT và TNDN, chưa đi sâu vào các nghĩa vụ thuế khác của doanh nghiệp như thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hay các loại phí, lệ phí liên quan.
• Hướng nghiên cứu mở rộng:
  • Nghiên cứu công tác kế toán thuế mở rộng thêm sắc thuế TNCN và các chính sách miễn, giảm thuế theo các nghị quyết hỗ trợ phục hồi kinh tế giai đoạn sau năm 2022.
  • Khảo sát tác động của việc áp dụng hóa đơn điện tử theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Thông tư 78/2021/TT-BTC đối với tốc độ xử lý chứng từ và rủi ro thanh tra thuế tại doanh nghiệp.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Tài liệu cung cấp mẫu hình hoàn chỉnh về cấu trúc khóa luận tốt nghiệp theo định hướng kế toán thuế doanh nghiệp sản xuất; hướng dẫn cách liên kết giữa lý luận luật thuế với hạch toán tài khoản theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Người làm kế toán thực tế tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ: Tham khảo quy trình lập tờ khai GTGT hàng tháng, quy trình lập tờ khai quyết toán thuế TNDN mẫu 03/TNDN và phụ lục kết quả kinh doanh trên ứng dụng HTKK qua các số liệu và biểu mẫu minh họa từ Biểu 2.2 đến Biểu 2.19.
• Doanh nghiệp ngành gia công, sản xuất kính và vật liệu xây dựng: Tham khảo quy trình tổ chức bộ máy kế toán tập trung và phương thức kiểm soát hóa đơn, chứng từ mua bán vật tư công trình.

---

Câu hỏi thường gặp

Công ty TNHH Trường Minh hoạt động trong lĩnh vực gì và có quy mô sản xuất ra sao?

Công ty TNHH Trường Minh (thành lập ngày 19/06/2006 tại KCN Hòa Cầm, phường Hòa Thọ Tây, quận Cẩm Lệ, TP. Đà Nẵng; MST 040053032) hoạt động chính trong lĩnh vực sản xuất các sản phẩm kính xây dựng dân dụng và công nghiệp (kính cường lực, kính dán an toàn, kính hộp, kính chống cháy, kính Low-E, kính Sunergy). Doanh nghiệp sở hữu nhà máy sản xuất rộng 3.000 m² trang bị hệ thống máy cắt CNC Macotech (Ý), dây chuyền cường lực Glaston (Ý) và Northglass (Thượng Hải), dây chuyền kính dán Toptech, dây chuyền kính hộp Parker.

Khóa luận sử dụng số liệu trong khoảng thời gian nào để phân tích thực trạng?

Văn bản sử dụng số liệu tổng hợp trong giai đoạn 3 năm 2020 – 2022 để phân tích tình hình tài sản, nguồn vốn và kết quả sản xuất kinh doanh của công ty. Về số liệu nghiệp vụ minh họa chi tiết, tác giả sử dụng dữ liệu kế toán thuế GTGT trong tháng 12 năm 2022 và dữ liệu quyết toán thuế TNDN trong năm tài chính 2022.

Bộ máy kế toán của Công ty TNHH Trường Minh được tổ chức theo mô hình nào?

Phòng Kế toán của công ty tổ chức theo mô hình tập trung, gồm 4 nhân sự đảm nhiệm các phần hành: Kế toán trưởng (kiêm kế toán tổng hợp), Kế toán thanh toán (kiêm kế toán công nợ), Kế toán thuế và Kế toán kho. Kế toán thuế chịu trách nhiệm theo dõi số liệu, lập chứng từ, ghi sổ chi tiết và kê khai nộp thuế dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Kế toán trưởng.

Hạn chế lớn nhất trong công tác kế toán thuế tại Công ty TNHH Trường Minh được tác giả chỉ ra là gì?

Tồn tại chính được tác giả ghi nhận là khâu thu thập hóa đơn, chứng từ phát sinh tại các công trình và phân xưởng đôi khi bị chậm trễ khi chuyển về phòng kế toán. Sự chậm trễ này tạo ra rủi ro ảnh hưởng đến tính kịp thời trong công tác kê khai thuế GTGT định kỳ và việc tập hợp chi phí để quyết toán thuế TNDN đúng hạn.

Tác giả đề xuất những nhóm giải pháp cụ thể nào trong Chương 3?

Tác giả đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Tái cơ cấu và hoàn thiện bộ máy kế toán theo mô hình mới (Sơ đồ 3.1) nhằm phân định rõ quyền hạn, trách nhiệm giữa các phần hành kế toán.
2. Hoàn thiện quy trình luân chuyển chứng từ, ấn định thời gian giao nhận hóa đơn giữa công trình/phân xưởng với phòng kế toán để khắc phục tình trạng chậm trễ.
3. Tăng cường kiểm soát tính hợp pháp của chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, đặc biệt là việc thực hiện nghiêm túc quy định thanh toán không dùng tiền mặt cho các hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Dương Thị Như Quỳnh đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về thuế GTGT và thuế TNDN theo quy định pháp luật và chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành tại Việt Nam. Thông qua việc phân tích dữ liệu thực tế tại Công ty TNHH Trường Minh năm 2022, tác giả đã phản ánh chi tiết quy trình ghi sổ, lập bảng kê và kê khai quyết toán thuế trên phần mềm HTKK, đồng thời chỉ ra điểm nghẽn trong công tác thu thập chứng từ tại đơn vị. Các giải pháp tái cấu trúc bộ máy kế toán và quy chuẩn hóa luân chuyển hóa đơn được đề xuất mang tính khả thi cao, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế cho doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THUẾ, KẾ TOÁN THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG VÀ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP 1.1 Những vấn đề cơ bản về thuế giá trị gia tăng 1.1 Khái niệm thuế GTGT Theo quy định tại Điều 02, Luật thuế giá trị gia tăng số 13/2008/QH12 của Quốc hội ban hành ngày 03/06/2008 thuế GTGT như sau: “Thuế GTGT (Được gọi tắt là VAT - Value Added Tax) là thuế tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng”.2 Đặc điểm thuế GTGT Theo TS. Lê Quang Cường và TS. Nguyễn Kim Quyến (2016), cho rằng đặc điểm của thuế GTGT như sau: - Thứ nhất, thuế là 1 khoản thu không dùng nhiều giai đoạn. Thuế GTGT đánh vào tất cả các giai đoạn luân chuyển của hàng hóa, dịch vụ nhưng chỉ tính trên phần giá trị tăng thêm của mỗi giai đoạn luân chuyển hàng hóa, dịch vụ.

Tổng số thuế thu được của tát cả các giai đoạn đúng bằng số thuế tính trên giá bán cho người tiêu dùng cuối cùng. - Thứ hai, thuế GTGT có tính trung lập kinh tế cao. Thuế GTGT không phải là yếu tố chi phí mà đơn thuần là yếu tố cộng thêm ngoài giá bán của người cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Thuế GTGT không ảnh hưởng trực tiếp kết quả kinh doanh của người nộp thuế, bởi quá trình tổ chức và phần chia các quy trình kinh tế, sản phầm được luân chuyển qua nhiều hay ít giai đoạn thì tổng số thuế GTGT phải nộp của tát cả các giai đoạn không thay đổi.

- Thứ ba, Thuế GTGT là một sắc thuế thuộc loại thuế gián thu. Đây là loại thuế theo hình thức gián tiếp thông qua một đơn vị trung gian để đán vào người tiêu dùng, người tiêu dùng sẽ là người chịu thuế nhưng không phải là người nộp thuế. Người tiêu dùng sẽ không phải là người trực tiếp nộp thuế cho Nhà nước mà thông qua giá cả thanh toán cho người bán đã bao gồm thuế GTGT. Người bán sẽ là người chịu trách nhiệm nộp thuế GTGT vào ngân sách Nhà nước (NSNN).

6 - Thứ tư, thuế giá trị gia tăng là sắc thuế có tính lũy thoái so với thu nhập. Thuế GTGT được tính trên giá bán hàng hóa dịch vụ (HHDV) cho người nộp thuế (người tiêu dùng HHDV). Chính vì vậy, khi thu nhập của người tiêu dùng tăng cao thì tỷ lệ thuế GTGT phải trả trong giá mua so với thu nhập sẽ giảm. - Cuối cùng, thuế giá trị gia tăng có phạm vi điều tiết rộng.

Thuế GTGT đánh vào hầu hết các hàng hóa, dịch vụ phục vụ đời sống con người.3 Vai trò của thuế GTGT Theo TS. Lê Quang Cường và TS. Nguyễn Kim Quyến (2016), vai trò của thuế GTGT như sau: - Thuế GTGT góp phần thình thành khoản thu cho ngân sách nhà nước. - Thuế GTGT là công cụ quan trọng để nhà nước thực hiện chức năng quản lý vĩ mô đối với nền kinh tế, có tác dụng điều tiết thu thập của tổ chức, cá nhân tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT.

- Góp phần thúc đẩy sản xuất phát triển, mở rộng lưu thông hàng hóa, đẩy mạnh được xuất khẩu do thuế GTGT khắc phục được việc trùng lặp của thuế doanh thu. Đối với hàng hóa xuất khẩu, thuế GTGT không những không nộp thuế mà được khấu trừ hoặc hoàn thuế GTGT đầu vào, tạo điều kiện để hạ giá bán, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. - Góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách thuế ở nước ta, phù hợp với sự vận động và phát triển của nền kinh tế thị trường, tạo điều kiện mở rộng hợp tác kinh tế với các nước khác.