Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Sản xuất và Thương mại Giấy Vila

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Giấy Vila - Đại học Huế

• Tác giả: Nguyễn Thị Thảo Nhi
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Thu Trang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Sản xuất và Thương mại Giấy Vila
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán doanh thu tại Công ty Giấy Vila

Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Giấy Vila hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và cung ứng các sản phẩm giấy. Quy trình kế toán doanh thu giữ vai trò cốt lõi trong việc theo dõi dòng tiền bán hàng. Doanh nghiệp hiện áp dụng Chế độ Kế toán Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Hệ thống chứng từ ban đầu bao gồm hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho, phiếu thu và giấy báo Có từ ngân hàng. Kế toán phản ánh doanh thu bán thành phẩm giấy thông qua tài khoản 511. Số liệu doanh thu phản ánh trung thực quy mô tiêu thụ thực tế trên thị trường. Việc ghi nhận doanh thu đúng thời điểm giúp kiểm soát công nợ khách hàng chặt chẽ. Bộ phận kế toán tiến hành đối chiếu doanh thu bán hàng theo từng hợp đồng kinh tế. Các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu thương mại hay hàng bán bị trả lại được theo dõi trên sổ sách chi tiết. Quy trình xử lý chứng từ diễn ra khép kín từ kho sản xuất đến phòng kế toán. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận giảm thiểu sai sót hóa đơn. Dữ liệu kế toán cung cấp nền tảng vững chắc cho việc đánh giá hiệu quả kinh doanh.

1.1. Đặc điểm hạch toán doanh thu bán hàng

Kế toán Giấy Vila ghi nhận doanh thu khi sản phẩm chuyển giao cho người mua. Tiêu chuẩn ghi nhận tuân thủ theo nguyên tắc doanh thu thực hiện. Doanh nghiệp sử dụng tài khoản 5111 để theo dõi chi tiết doanh thu bán giấy thành phẩm. Mỗi lô hàng xuất kho đều đi kèm phiếu xuất kho và hóa đơn điện tử. Kế toán viên hạch toán đồng thời giá vốn và doanh thu phát sinh. Doanh thu tiền mặt và tiền gửi ngân hàng được phân loại rõ ràng. Số liệu ghi sổ đảm bảo tính kịp thời và trung thực. Định kỳ hàng tháng, kế toán tiến hành đối chiếu số liệu bán buôn và bán lẻ. Quy trình hạch toán phản ánh rõ nét doanh số từng dòng sản phẩm giấy.

1.2. Hệ thống chứng từ và sổ kế toán áp dụng

Hệ thống chứng từ tại Công ty Giấy Vila xây dựng căn cứ theo Thông tư 133. Chứng từ gốc gồm hóa đơn GTGT, biên bản giao nhận hàng và ủy nhiệm chi. Kế toán lưu trữ chứng từ bán hàng theo thứ tự thời gian. Hình thức sổ kế toán áp dụng là Nhật ký chung trên máy vi tính. Kế toán sử dụng phần mềm hỗ trợ nhập liệu và trích xuất báo cáo nhanh chóng. Các sổ kế toán chủ yếu gồm Sổ Nhật ký chung, Sổ Cái tài khoản 511 và Sổ chi tiết bán hàng. Việc ghi chép trên máy giảm bớt khối lượng tính toán thủ công. Toàn bộ chứng từ kế toán được kiểm tra chữ ký đầy đủ trước khi lưu trữ.

II. Phân tích thực trạng xác định kết quả kinh doanh Giấy Vila

Quy trình xác định kết quả kinh doanh tại Giấy Vila thực hiện vào cuối mỗi kỳ kế toán. Kế toán tập hợp toàn bộ chi phí và doanh thu vào tài khoản 911. Các khoản chi phí bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý. Giá vốn xuất kho tính theo phương pháp bình quân gia quyền liên hoàn. Chi phí quản lý doanh nghiệp phản ánh qua tài khoản 6422 theo quy định. Kế toán kết chuyển doanh thu thuần từ tài khoản 511 sang bên Có tài khoản 911. Sau khi bù trừ chi phí, phần chênh lệch phản ánh lợi nhuận trước thuế. Tuy nhiên, công tác hạch toán vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhất định. Việc phân bổ chi phí vận chuyển đôi khi chưa kịp thời với nghiệp vụ bán buôn. Một số khoản chiết khấu thương mại thanh toán chậm trễ gây lệch thời điểm ghi nhận. Chứng từ luân chuyển giữa các xưởng giấy và bộ phận kế toán có lúc bị gián đoạn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tổng hợp báo cáo tài chính cuối kỳ. Đội ngũ kế toán phải dành nhiều thời gian xử lý sai sót số liệu thủ công.

2.1. Quy trình kết chuyển chi phí và doanh thu

Quy trình kết chuyển tài khoản 911 được thực hiện tự động trên phần mềm kế toán. Kế toán viên kết chuyển giá vốn hàng bán từ tài khoản 632 sang tài khoản 911. Chi phí bán hàng được tập hợp qua tài khoản 6421 và kết chuyển cùng kỳ. Chi phí quản lý chung ghi nhận vào tài khoản 6422 rồi chuyển sang bên Nợ tài khoản 911. Bên Có tài khoản 911 tiếp nhận doanh thu thuần từ tài khoản 511 và doanh thu tài chính từ tài khoản 515. Số dư bên Có lớn hơn bên Nợ thể hiện kết quả kinh doanh có lãi. Lãi thuần được kết chuyển sang bên Có tài khoản 421. Ngược lại, số phát sinh bên Nợ lớn hơn phản ánh kết quả thua lỗ.

2.2. Những tồn tại trong công tác tính toán kết quả

Thực tế ghi nhận một số bất cập trong khâu tính toán kết quả kinh doanh tại Giấy Vila. Chi phí nguyên vật liệu giấy biến động thường xuyên nhưng công tác trích lập dự phòng chưa đồng bộ. Việc phân bổ chi phí sản xuất chung vào giá thành còn mang tính ước lượng tương đối. Kế toán bán hàng đôi lúc cập nhật chứng từ thanh toán chậm hơn thực tế xuất hàng. Hệ thống sổ theo dõi chi tiết công nợ khách hàng chưa tích hợp tự động với bộ phận kho. Tình trạng này khiến công tác chốt số liệu lãi lỗ cuối tháng mất nhiều thời gian kiểm tra lại. Báo cáo phân tích hiệu quả tài chính chưa đi sâu vào từng nhóm hàng giấy cụ thể.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu cho Công ty Giấy Vila

Doanh nghiệp cần áp dụng các giải pháp thực tiễn để nâng cao chất lượng kế toán doanh thu. Trước hết, Giấy Vila cần hoàn thiện quy trình kiểm soát luân chuyển chứng từ xuất bán hàng. Mọi lệnh xuất kho sản phẩm giấy phải gắn mã định danh điện tử thống nhất. Kế toán cần phối hợp chặt chẽ với kho vận nhằm ghi nhận doanh thu ngay khi hoàn tất giao hàng. Doanh nghiệp nên nâng cấp phần mềm kế toán sang hệ thống quản trị nguồn lực doanh nghiệp tích hợp. Việc này giúp kết nối dữ liệu bán hàng, quản lý kho và kế toán công nợ theo thời gian thực. Ngoài ra, kế toán cần chuẩn hóa cách ghi nhận các khoản chiết khấu thương mại và khuyến mại. Doanh nghiệp cần xây dựng tiêu chí phân bổ chi phí bán hàng và quản lý rõ ràng hơn. Đội ngũ kế toán cần tham gia các khóa đào tạo cập nhật chính sách thuế và chuẩn mực kế toán mới. Việc số hóa toàn diện quy trình hạch toán sẽ loại bỏ các sai lệch số liệu phát sinh. Lãnh đạo công ty sẽ nhận được các báo cáo doanh thu kịp thời để ra quyết định.

3.1. Cải tiến quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng

Giấy Vila cần ban hành quy chế luân chuyển chứng từ bán hàng nghiêm ngặt giữa các phòng ban. Nhân viên kinh doanh phải bàn giao hợp đồng và đơn đặt hàng cho kế toán trong vòng 24 giờ. Thủ kho lập phiếu xuất kho điện tử ngay khi bốc dỡ hàng giấy lên xe vận tải. Hóa đơn điện tử phát hành ngay thời điểm giao hàng thành công cho đối tác. Kế toán theo dõi sát sao biên bản đối chiếu công nợ có chữ ký hai bên. Việc luân chuyển chứng từ số hóa giúp giảm thiểu thất lạc hồ sơ kinh tế. Mọi bước xét duyệt chiết khấu bán hàng đều cần phê duyệt điện tử minh bạch.

3.2. Ứng dụng công nghệ trong xác định kết quả

Ứng dụng công nghệ đóng vai trò quyết định trong việc tinh gọn công tác kế toán tài chính. Doanh nghiệp cần tích hợp module giá thành và module bán hàng trên phần mềm kế toán tập trung. Thuật toán tự động sẽ phân bổ chính xác chi phí vận chuyển và chi phí quản lý vào tài khoản 911. Kế toán không cần tổng hợp thủ công trên bảng tính độc lập. Hệ thống tự động trích xuất báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh vào cuối tháng. Dữ liệu tài chính cập nhật liên tục hỗ trợ ban giám đốc phân tích lợi nhuận từng mặt hàng giấy. Nhờ vậy, rủi ro sai sót số liệu và chậm hạn nộp báo cáo thuế được kiểm soát triệt để.

IV. Kết luận và ứng dụng quản trị từ kết quả kinh doanh Giấy Vila

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là thước đo sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Tại Công ty Giấy Vila, công tác này đã đi vào nền nếp theo chuẩn Thông tư 133. Số liệu lợi nhuận thu được phản ánh đúng năng lực sản xuất và tiêu thụ các dòng sản phẩm giấy. Doanh nghiệp cần phát huy những ưu điểm sẵn có trong việc tổ chức bộ máy kế toán gọn nhẹ. Việc khắc phục kịp thời các hạn chế về luân chuyển chứng từ sẽ gia tăng tính chính xác của sổ sách. Thông tin tài chính minh bạch tạo niềm tin vững chắc cho đối tác và các tổ chức tín dụng. Kết quả xác định lãi lỗ chính xác là cơ sở quan trọng để xây dựng kế hoạch kinh doanh năm tiếp theo. Ban lãnh đạo có thể điều chỉnh chính sách giá bán hoặc cắt giảm chi phí sản xuất lãng phí. Doanh nghiệp cũng chủ động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp với ngân sách Nhà nước. Hoàn thiện hệ thống kế toán là bước đi tất yếu giúp Giấy Vila mở rộng thị phần và phát triển bền vững.

4.1. Giá trị của số liệu tài chính trong quản trị

Số liệu doanh thu và kết quả kinh doanh cung cấp bức tranh toàn cảnh về hoạt động phân phối hàng giấy. Nhà quản lý căn cứ vào báo cáo tài chính để nhận biết nhóm sản phẩm mang lại biên lợi nhuận cao nhất. Các dòng giấy kém hiệu quả sẽ được định hướng cải tiến công nghệ hoặc thu hẹp sản lượng. Báo cáo doanh thu còn giúp đánh giá năng suất làm việc của đội ngũ bán hàng. Dữ liệu kế toán chuẩn xác hạn chế tối đa rủi ro thất thoát hàng tồn kho tại các kho phân phối. Nhờ đó, doanh nghiệp xây dựng được chiến lược cạnh tranh hiệu quả trên thị trường giấy tiêu dùng.

4.2. Định hướng phát triển công tác kế toán tương lai

Trong giai đoạn tới, Giấy Vila định hướng nâng cấp hệ thống kế toán tài chính theo hướng tự động hóa hoàn toàn. Doanh nghiệp sẽ đầu tư phần mềm chuyên dụng có khả năng kết nối cổng hóa đơn điện tử cơ quan thuế. Đội ngũ kế toán viên thường xuyên tham gia tập huấn nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp. Mô hình kế toán quản trị sẽ được triển khai song song với kế toán tài chính. Điều này giúp dự báo dòng tiền và phân tích điểm hòa vốn chi tiết cho từng đơn hàng xuất xưởng. Quy trình quản lý số hóa bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch và bảo mật thông tin.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thảo Nhi thuộc ngành Kế toán (Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế), tập trung giải quyết bài toán kế toán quản trị và tài chính tại một doanh nghiệp sản xuất và thương mại giấy tư nhân trong giai đoạn nền kinh tế có nhiều biến động.

Theo số liệu từ báo cáo của VIRAC được tác giả trích dẫn, ngành giấy và bột giấy Việt Nam bước vào giai đoạn nhiều thách thức kể từ cuối năm 2022. Trong quý I năm 2023, sản lượng tiêu thụ giấy cả nước ước đạt 1,2 triệu tấn, giảm 0,01% so với cùng kỳ năm 2022. Tình hình sản xuất tiếp tục suy giảm trong tháng 4, khiến tổng sản lượng sản xuất giấy 4 tháng đầu năm giảm hơn 12% so với cùng kỳ năm trước. Về mặt nguyên liệu, các doanh nghiệp bột giấy nội địa (chủ yếu sản xuất bột tẩy trắng từ gỗ cứng) chỉ đáp ứng được khoảng 35% nhu cầu sản xuất trong nước, 65% còn lại phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ Bắc Mỹ và Mỹ La-tinh. Tình trạng mất cân đối cung vượt cầu cùng với sự suy giảm đơn hàng kéo dài từ tháng 9/2022 đã tạo áp lực trực tiếp lên doanh thu và biên lợi nhuận của toàn ngành.

Trong bối cảnh đó, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Sản xuất và Thương mại Giấy Vila (thành lập từ năm 2019) phải đối mặt với nhiều khó khăn trong quản lý chi phí và tiêu thụ sản phẩm. Dù ghi nhận sự phục hồi về lợi nhuận sau hai năm suy giảm liên tiếp, công ty vẫn cần một hệ thống kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh chuẩn mực nhằm bảo đảm an toàn tài chính và kiểm soát nguồn lực. Do chưa có công trình nghiên cứu chính thống nào thực hiện tại Công ty Giấy Vila, tác giả đã lựa chọn đề tài này nhằm phân tích thực trạng và đưa ra giải pháp hoàn thiện.

Văn bản xác định 5 câu hỏi nghiên cứu:

1. Những lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp?
2. Tổng quan về Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Giấy Vila?
3. Nội dung kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp?
4. Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp và những ưu điểm, hạn chế ảnh hưởng đến công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp?
5. Những giải pháp hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả hoạt động kinh doanh tại doanh nghiệp?

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm mục tiêu chung là tìm hiểu thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị để đề xuất giải pháp hoàn thiện. Mục tiêu cụ thể được chia làm 3 nội dung:

• Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp.
• Thứ hai, tìm hiểu thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Giấy Vila, so sánh sự khác biệt giữa lý thuyết và thực tế áp dụng.
• Thứ ba, phát hiện các tồn tại, bất cập, ưu nhược điểm để đưa ra các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác kế toán tại đơn vị trong thời gian tới.

Đối tượng nghiên cứu là công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh của các hoạt động sản xuất kinh doanh tại Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Giấy Vila.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn như sau:

• Không gian: Phòng Kế toán của Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Giấy Vila.
• Thời gian: Số liệu tổng quan về tình hình lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh thu thập trong giai đoạn 2020 - 2022; số liệu phản ánh chi tiết về chứng từ, sổ sách và hạch toán kế toán doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh tập trung chủ yếu vào quý II năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các chuẩn mực kế toán quốc tế, chuẩn mực kế toán Việt Nam và văn bản quy phạm pháp luật hiện hành áp dụng cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ:

• Chuẩn mực kế toán quốc tế: IAS 18 (Doanh thu), IFRS 15 (Doanh thu từ các hợp đồng với khách hàng), IAS 1 (Trình bày báo cáo tài chính).
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam: VAS 01 "Chuẩn mực chung" (ban hành theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ trưởng Bộ Tài chính) và VAS 14 "Doanh thu và thu nhập khác" (ban hành kèm theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ Tài chính).
• Chế độ kế toán áp dụng: Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Văn bản viện dẫn cụ thể các điều khoản quy định về nguyên tắc và điều kiện ghi nhận: Điều 56 (nguyên tắc kế toán doanh thu), Điều 57 (5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ), Điều 58 (kế toán tài khoản 515), Điều 59 (nguyên tắc kế toán chi phí), Điều 62 (kế toán tài khoản 632), Điều 63 (kế toán tài khoản 635), Điều 64 (kế toán tài khoản 642), Điều 65 (kế toán tài khoản 711), Điều 66 (kế toán tài khoản 811), Điều 67 (kế toán tài khoản 821) và Điều 68 (kế toán tài khoản 911).

Công thức xác định kết quả kinh doanh được hệ thống hóa gồm ba bộ phận:

• Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh = Doanh thu thuần về bán hàng - Giá vốn hàng bán - Chi phí quản lý kinh doanh. Trong đó, Doanh thu thuần = Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ - Các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế giá trị gia tăng tính theo phương pháp trực tiếp).
• Kết quả hoạt động tài chính = Doanh thu hoạt động tài chính - Chi phí hoạt động tài chính.
• Kết quả hoạt động khác = Thu nhập khác - Chi phí khác.

Tác giả vận dụng 5 phương pháp nghiên cứu chính:

• Phương pháp hạch toán kế toán: Áp dụng phương pháp chứng từ kế toán, phương pháp tài khoản kế toán, phương pháp tổng hợp và cân đối kế toán để mô tả, phân tích thực trạng các nghiệp vụ phát sinh tại Chương 2.
• Phương pháp nghiên cứu, tham khảo tài liệu: Phân tích giáo trình kế toán, văn bản quy phạm pháp luật, chuẩn mực kế toán và các công trình khóa luận tiền nhiệm để đúc kết khung lý luận tại Chương 1.
• Phương pháp phỏng vấn, thu thập và xử lý thông tin: Phỏng vấn trực tiếp Kế toán trưởng và các nhân viên phòng Kế toán của Công ty Giấy Vila; quan sát luân chuyển chứng từ; thu thập chứng từ gốc, hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho, phiếu thu, sổ chi tiết, sổ cái và báo cáo tài chính.
• Phương pháp phân tích tài chính: Đánh giá cơ cấu và biến động của tài sản, nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận giai đoạn 2020 - 2022 thông qua báo cáo tài chính nhằm phát hiện ưu, nhược điểm tại Chương 2 và Chương 3.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu số liệu tương đối và tuyệt đối qua các năm về chỉ tiêu lao động, quy mô vốn và các chỉ số kinh doanh.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm số liệu thứ cấp trích từ Báo cáo tài chính năm 2020, 2021, 2022 của Công ty Giấy Vila, các báo cáo phân tích ngành của VIRAC và dữ liệu nghiệp vụ sơ cấp ghi nhận trên sổ sách kế toán quý II năm 2023 tại đơn vị.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa bản chất của doanh thu, chi phí và quy trình xác định kết quả hoạt động kinh doanh dưới góc độ lý thuyết quản trị và các chuẩn mực kế toán. Tác giả phân tích tính tất yếu của việc tổ chức bộ máy kế toán đối với ba chủ thể: doanh nghiệp (phục vụ điều hành, quản trị nội bộ), nhà đầu tư (cung cấp căn cứ đưa ra quyết định góp vốn) và các tổ chức tín dụng (thẩm định năng lực tài chính trước khi cho vay).

Nội dung trọng tâm của chương tập trung diễn giải các quy định theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Kế toán doanh thu: Phân loại theo hoạt động, phương thức thanh toán, thời gian, mối quan hệ tổ chức và khu vực địa lý. Quy định việc sử dụng Tài khoản 511 (gồm 4 tài khoản cấp 2: TK 5111, TK 5112, TK 5113, TK 5118) và hạch toán trực tiếp các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) vào bên Nợ của TK 511 mà không mở tài khoản giảm trừ riêng biệt như chế độ kế toán doanh nghiệp lớn.
• Kế toán chi phí: Phân loại chi phí theo nội dung kinh tế, công dụng kinh tế và tính chất biến động (chi phí cố định, chi phí biến đổi, chi phí hỗn hợp). Quy định phương pháp hạch toán Giá vốn hàng bán (TK 632) theo hai phương pháp kế toán hàng tồn kho là Kê khai thường xuyên và Kiểm kê định kỳ; hạch toán Chi phí tài chính (TK 635); Chi phí quản lý kinh doanh (TK 642, chia thành hai tài khoản cấp 2 gồm TK 6421 - Chi phí bán hàng và TK 6422 - Chi phí quản lý doanh nghiệp); Chi phí khác (TK 811) và Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (TK 821).
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Mô tả quy trình kết chuyển cuối kỳ thông qua Tài khoản 911. Bên Có TK 911 nhận kết chuyển doanh thu thuần (từ TK 511), doanh thu tài chính (từ TK 515) và thu nhập khác (từ TK 711). Bên Nợ TK 911 nhận kết chuyển giá vốn hàng bán (từ TK 632), chi phí bán hàng (từ TK 6421), chi phí quản lý doanh nghiệp (từ TK 6422), chi phí tài chính (từ TK 635), chi phí khác (từ TK 811) và chi phí thuế TNDN (từ TK 821). Số chênh lệch lãi/lỗ được kết chuyển vào Tài khoản 421 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Giấy Vila

Chương 2 mô tả chi tiết môi trường hoạt động và thực tế tổ chức hạch toán tại Công ty Giấy Vila:

• Tổng quan doanh nghiệp: Giới thiệu quá trình phát triển từ khi thành lập năm 2019, chức năng sản xuất, phân phối giấy, cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý và sự biến động các chỉ tiêu kinh tế thông qua các bảng biểu: Bảng 2.1 (Ngành nghề hoạt động kinh doanh), Bảng 2.2 (Tình hình lao động giai đoạn 2020 - 2022), Bảng 2.3 (Biến động tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2020 - 2022 qua Biểu đồ 2.1 và 2.2), Bảng 2.4 (Kết quả kinh doanh giai đoạn 2021 - 2022).
• Tổ chức công tác kế toán: Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo mô hình tập trung, đứng đầu là Kế toán trưởng Lê Thị Sáu. Doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán trên máy vi tính, chế độ kế toán ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, phương pháp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên.
• Thực trạng hạch toán nghiệp vụ: Tác giả dẫn chứng bằng các nghiệp vụ kinh tế cụ thể phát sinh trong quý II năm 2023, minh họa thông qua hệ thống chứng từ và sổ sách kế toán trích lục:
  • Kế toán doanh thu và thu nhập: Minh họa việc bán hàng qua Phiếu xuất kho bán hàng, Hóa đơn GTGT mẫu 01-GTKT, Phiếu thu số BH0000200, BH0000202, ghi nhận vào Sổ chi tiết TK 511 và Sổ nhật ký chung TK 511. Phản ánh doanh thu tài chính từ lãi tiền gửi ngân hàng qua Giấy báo có và Sổ chi tiết TK 515; phản ánh thu nhập khác qua chứng từ kế toán, Sổ chi tiết TK 711 và Sổ nhật ký chung TK 711.
  • Kế toán chi phí: Phản ánh giá vốn hàng xuất kho thông qua Phiếu xuất kho, Sổ chi tiết TK 632 và Sổ nhật ký chung TK 632. Chi phí tài chính (lãi vay, chiết khấu thanh toán) được phản ánh trên Sổ chi tiết và Sổ nhật ký chung TK 635. Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp được hạch toán tách biệt trên Sổ chi tiết TK 6421 và Sổ chi tiết TK 6422 dựa trên bảng lương, bảng tính khấu hao và hóa đơn dịch vụ mua ngoài. Chi phí thuế TNDN được trích lập và theo dõi trên Sổ chi tiết TK 821 gắn liền với Tờ khai quyết toán thuế TNDN mẫu số 03-TNDN.
  • Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Cuối quý II năm 2023, kế toán thực hiện các bút toán kết chuyển doanh thu, chi phí sang Sổ chi tiết TK 911 để tính toán kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và hoạt động khác.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Giấy Vila

Dựa trên kết quả phân tích tại Chương 2, tác giả tiến hành đánh giá tổng thể công tác kế toán tại đơn vị:

• Về ưu điểm: Công ty đã xây dựng được bộ máy kế toán tương đối tinh gọn, vận dụng đúng các tài khoản và nguyên tắc cơ bản theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; chứng từ phản ánh doanh thu, giá vốn, chi phí được lập và lưu trữ có hệ thống.
• Về nhược điểm: Vẫn còn những tồn tại trong việc luân chuyển chứng từ chưa thật sự kịp thời; việc phân loại chi phí giữa bán hàng và quản lý doanh nghiệp đôi khi mang tính ước lượng; công tác theo dõi công nợ khách hàng và hạch toán các khoản giảm trừ doanh thu còn chậm, ảnh hưởng đến việc xác định doanh thu thuần chính xác tại từng thời điểm báo cáo ngắn hạn.
• Nhóm giải pháp hoàn thiện: Đề xuất cải tiến quy trình lập và kiểm soát luân chuyển chứng từ bán hàng - thu tiền; hoàn thiện kỹ thuật hạch toán chi phí quản lý kinh doanh nhằm phản ánh đúng bản chất chi phí phát sinh; chuẩn hóa quy trình trích lập dự phòng và ghi nhận giảm trừ doanh thu theo đúng Thông tư 133; nâng cấp và khai thác triệt để các phân hệ tự động của phần mềm kế toán để phục vụ kết chuyển xác định kết quả kinh doanh định kỳ nhanh chóng, chính xác.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã làm rõ thực trạng hạch toán kế toán tại Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Giấy Vila trên cơ sở đối chiếu giữa quy định pháp lý và số liệu phát sinh thực tế.

Dưới đây là bảng tổng hợp danh mục chứng từ, tài khoản kế toán và sổ sách chủ yếu được tác giả trích lục và phân tích trong công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Giấy Vila:

Phân hệ nghiệp vụ	Tài khoản sử dụng	Chứng từ kế toán chủ yếu	Sổ kế toán áp dụng
Doanh thu bán hàng và CCDV	TK 511 (TK 5111, 5112)	Hóa đơn GTGT (01-GTKT), Phiếu xuất kho, Phiếu thu (BH0000200, BH0000202)	Sổ chi tiết TK 511, Sổ nhật ký chung, Sổ chi tiết bán hàng
Doanh thu hoạt động tài chính	TK 515	Giấy báo có của ngân hàng	Sổ chi tiết TK 515, Sổ nhật ký chung, Sổ nhật ký thu tiền
Thu nhập khác	TK 711	Chứng từ kế toán, Hóa đơn GTGT, Phiếu thu	Sổ chi tiết TK 711, Sổ nhật ký chung, Sổ quỹ tiền mặt
Giá vốn hàng bán	TK 632	Phiếu xuất kho (02-VT), Phiếu nhập kho, Biên bản kiểm kê vật tư	Sổ chi tiết TK 632, Sổ nhật ký chung, Sổ chi tiết hàng hóa
Chi phí hoạt động tài chính	TK 635	Giấy báo nợ của ngân hàng, Hóa đơn GTGT	Sổ chi tiết TK 635, Sổ nhật ký chung
Chi phí quản lý kinh doanh	TK 642 (TK 6421, TK 6422)	Bảng lương, Giấy báo nợ, Hóa đơn GTGT dịch vụ mua ngoài	Sổ chi tiết TK 642, Sổ chi tiết TK 6421, Sổ chi tiết TK 6422
Chi phí thuế TNDN	TK 821	Tờ khai quyết toán thuế TNDN (03-TNDN)	Sổ chi tiết TK 821
Xác định kết quả kinh doanh	TK 911	Bảng tính kết quả HĐKD, Tờ khai 03-TNDN	Sổ chi tiết TK 911

Về mặt đóng góp học thuật và thực tiễn:

• Khóa luận là công trình đầu tiên khảo sát trực tiếp và nghiên cứu toàn diện về thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Giấy Vila kể từ khi công ty thành lập năm 2019.
• Cung cấp bộ hồ sơ thực tế minh chứng cho việc vận dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC trong loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ ngành sản xuất - thương mại giấy, chỉ ra sự nhất quán và các điểm lệch pha giữa lý luận sách vở với thực tiễn ghi nhận tại phòng kế toán.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật có tính ứng dụng trực tiếp cho ban điều hành và kế toán trưởng của công ty nhằm siết chặt quản lý doanh thu, tiết giảm chi phí kinh doanh trong bối cảnh thị trường ngành giấy gặp khó khăn về nguồn cung bột giấy và suy giảm sức mua.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu thực tế:

• Giới hạn về dữ liệu thời gian: Dữ liệu phân tích tổng quan chỉ dừng lại ở giai đoạn 2020 - 2022; các nghiệp vụ hạch toán chứng từ, sổ sách chi tiết về doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh chỉ tập trung khảo sát sâu trong một kỳ kế toán ngắn hạn là quý II năm 2023, chưa phản ánh trọn vẹn chu kỳ kinh doanh cả năm hoặc các biến động mùa vụ cuối năm tài chính.
• Giới hạn về không gian và mô hình: Đề tài thực hiện tại một doanh nghiệp tư nhân quy mô vừa và nhỏ áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC, do đó một số nội dung kế toán đặc thù của doanh nghiệp lớn (như các tài khoản giảm trừ doanh thu riêng biệt 521, hạch toán thuế TNDN hoãn lại theo Thông tư 200/2014/TT-BTC) không thuộc phạm vi khảo sát.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng:

• Mở rộng phạm vi thời gian nghiên cứu đối với toàn bộ niên độ kế toán các năm tiếp theo (2023 - 2024) để đánh giá đầy đủ tác động của biến động giá bột giấy nhập khẩu thế giới tới cơ cấu giá vốn của doanh nghiệp.
• Nghiên cứu so sánh hiệu quả quản lý chi phí và xác định kết quả kinh doanh giữa Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (Thông tư 133) và Chế độ kế toán doanh nghiệp (Thông tư 200) khi doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Tài liệu cung cấp mẫu hình nghiên cứu thực tế về đề tài kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp sản xuất - thương mại, hỗ trợ phương pháp trích lục sổ sách, thiết kế sơ đồ hạch toán và phân tích báo cáo tài chính.
• Người làm kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ ngành sản xuất: Tham khảo hệ thống tài khoản, biểu mẫu chứng từ (hóa đơn, phiếu xuất kho, phiếu thu) và quy trình kết chuyển tài khoản loại 5, 6, 7, 8 sang tài khoản 911 theo đúng hướng dẫn của Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Phần đáng tham khảo nhất: Mục 2.3 thuộc Chương 1 (quy trình luân chuyển chứng từ và phương pháp hạch toán chi tiết từng loại doanh thu, chi phí) và Chương 2 (các mẫu trích sổ chi tiết TK 511, TK 632, TK 642, TK 911 gắn với số liệu kinh tế thực tế của quý II năm 2023).

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Giấy Vila áp dụng chế độ kế toán nào và phương pháp kế toán hàng tồn kho gì?
Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Giấy Vila áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ và kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên.

2. Các khoản giảm trừ doanh thu được hạch toán như thế nào theo chế độ kế toán áp dụng tại công ty?
Theo quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC áp dụng tại công ty, doanh nghiệp không sử dụng tài khoản giảm trừ doanh thu riêng (như Tài khoản 521 ở Thông tư 200), mà toàn bộ các khoản giảm trừ doanh thu phát sinh trong kỳ (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) được hạch toán trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.

3. Số liệu thực tế trong khóa luận được tác giả thu thập trong các khoảng thời gian nào?
Số liệu phản ánh tình hình tổng quan của công ty (lao động, tài sản, nguồn vốn, kết quả kinh doanh) được thu thập trong giai đoạn 2020 - 2022; riêng số liệu phản ánh chi tiết về thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tập trung chủ yếu vào quý II năm 2023.

4. Khóa luận phân loại tài khoản Chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) thành các tài khoản cấp 2 nào?
Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC được trình bày trong khóa luận, Tài khoản 642 có 2 tài khoản cấp 2: Tài khoản 6421 - Chi phí bán hàng (phản ánh chi phí chào hàng, vận chuyển, bảo quản, lương nhân viên bán hàng) và Tài khoản 6422 - Chi phí quản lý doanh nghiệp (phản ánh lương quản lý, khấu hao TSCĐ văn phòng, chi phí tiếp khách, vật liệu văn phòng).

5. Vì sao tác giả nhận định bối cảnh năm 2023 tạo ra nhiều khó khăn cho Công ty Giấy Vila?
Theo dữ liệu VIRAC được viện dẫn, năm 2023 ngành giấy đối mặt với tình trạng cung vượt xa cầu và sản lượng tiêu thụ suy giảm mạnh (quý I/2023 tiêu thụ giảm 0,01%, 4 tháng đầu năm giảm hơn 12%), các đơn hàng sụt giảm từ tháng 9/2022; đồng thời 65% nguyên liệu bột giấy phải nhập khẩu phụ thuộc vào thị trường Bắc Mỹ và Mỹ La-tinh, gây áp lực trực tiếp lên giá vốn và kết quả kinh doanh của các đơn vị sản xuất nội địa như Công ty Vila.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thảo Nhi đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, đồng thời phản ánh chi tiết thực trạng hạch toán tại Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Giấy Vila trong quý II năm 2023. Thông qua việc phân tích chuỗi chứng từ, sổ chi tiết và báo cáo tài chính, công trình đã làm sáng tỏ ưu điểm và những điểm còn bất cập trong tổ chức công tác kế toán tại đơn vị. Các giải pháp do tác giả đề xuất bám sát đặc điểm vận hành của một doanh nghiệp vừa và nhỏ, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác hoàn thiện quản trị tài chính tại doanh nghiệp nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số lý luận chung về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Sự cần thiết tổ chức kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp Việc tổ chức công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh hợp lý, khoa học sẽ là cơ sở để việc chỉ đạo điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả, giúp người quản lý nắm được tình hình hoạt động và có những giải pháp để hoàn thiện công tác tổ chức từ đó việc kinh doanh của doanh nghiệp sẽ có hiệu quả hơn. Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là mục tiêu quan trọng mà các doanh nghiệp đều hướng tới để tối đa hóa lợi nhuận.

Do đó, đã có rất nhiều các nghiên cứu về vấn đề này nhằm đưa ra các giải pháp cho kế toán tại các doanh nghiệp để hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh. Đối với doanh nghiệp: Giúp các nhà quản trị thu thập, xử lí thông tin từ đó nhìn nhận, đánh giá được hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp mình, đưa ra được các giải pháp nhằm hoàn thiện và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Đối với các nhà đầu tư: Các nhà đầu tư sẽ thông qua các thông tin về doanh thu và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp để đánh giá từ đó có các quyết định đầu tư đúng đắn nhất. Đối với các ngân hàng, công ty cho thuê tài chính: Thông tin về công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh sẽ là hữu ích để họ thẩm định đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp từ đó ra quyết định có nên cho vay không.

Những vấn đề chung về kế toán doanh thu trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm 6 Doanh thu là một trong những chỉ tiêu quan trọng trên báo cáo tài chính nó phản ánh quy mô kinh doanh, khả năng tạo ra tiền của doanh nghiệp đồng thời liên quan mật thiết đến lợi nhuận doanh nghiệp. Hiện nay, từ các luật, các chuẩn mực, thông tư, nghị định, sách, báo…có rất nhiều quan điểm và các cách hiểu về doanh thu, dưới đây là một số khái niệm về doanh thu: Theo Chuẩn mực kế toán quốc tế IAS 18 – Doanh thu thì doanh thu được hiểu là:“Luồng thu gộp các lợi ích kinh tế trong kỳ, phát sinh trong quá trình hoạt động thông thường, làm tăng nguồn vốn chủ sở hữu, chứ không phải phần đóng góp của những người tham gia góp vốn cổ phần. Doanh thu loại trừ những khoản thu cho bên thứ ba ví dụ như thuế giá trị gia tăng”. Theo Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế số 15 (IFRS 15) thì doanh thu được hiểu là:“Tổng các lợi ích kinh tế trong kỳ, phát sinh trong quá trình hoạt động thông thường, làm nguồn vốn chủ sở hữu, chứ không phải phần đóng góp của những người tham gia góp vốn cổ phần.

Doanh thu không bao gồm những khoản thu cho bên thứ ba”. Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 “Chuẩn mực chung” (Ban hành và công bố theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2002 của Bộ trưởng BTC) thì doanh thu được hiểu là:“Tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu”.