CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY TÀI CHÍNH VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI CÔNG TY TÀI CHÍNH 1.1 Khái niệm và hoạt động của công ty tài chính 1.1 Khái niệm công ty tài chính Công ty tài chính là doanh nghiệp thuộc loại hình tổ chức phi ngân hàng, huy động vốn cho vay, đầu tư. cung ứng dịch vụ tư vấn về tài chính, tiền tệ nhưng trên nguyên tắc riêng được làm dịch vụ thanh toán và không được nhận tiền gửi dưới một năm. Theo Luật Tổ chức tín dụng sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định: Tổ chức tín dụng phi ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện một hoặc một số hoạt động ngân hàng theo quy định, trừ các hoạt động nhận tiền gửi của cá nhân và cung ứng các dịch vụ thanh toán qua tài khoản của khách hàng. Tổ chức tín dụng phi ngân hàng bao gồm công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính và các tổ chức tín dụng phi ngân hàng khác.
Tương tự như các loại tổ chức tín dụng phi ngân hàng khác, công ty tài chính bị pháp luật hạn chế hai loại nghiệp vụ kinh doanh là không được nhận tiền gửi ngắn hạn (dưới một năm) và không được thực hiện các dịch vụ thanh toán. Tổ chức và hoạt động của công tỉ tài chính chịu một số hạn chế của pháp luật áp dụng chung cho các tổ chức tín dụng nhằm đảm bảo an toàn cho các hoạt động ngân hàng trong nền kinh tế.2 Các hoạt động cơ bản của công ty tài chính Huy động vốn - Nhận tiền gửi của các cá nhân hay tổ chức từ 1 năm trở lên theo quy định từ ngân hàng nhà nước. 8 - Tiếp nhận nguồn vốn ủy thác của các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước và của chính phủ. - Phát hành kỳ phiếu, trái phiếu cùng những chứng chỉ tiền gửi, giấy tờ có giá trị khác nhằm huy động nguồn vốn ở trong và ngoài nước.
- Vay tiền từ các tổ chức tín dụng, tài chính trong và ngoài nước hoặc vay các tổ chức tài chính quốc tế. Hoạt động cho vay - Vay ngắn hạn, trung hạn và cả dài hạn theo quy định của ngân hàng nhà nước. - Cho vay tiêu dùng thông qua vay trả góp - Cho vay dưới sự ủy thác của Chính phủ hoặc các cá nhân, tổ chức ở trong và ngoài nước. Các hình thức cho vay của công ty tài chính bao gồm: - Vay tiền theo bảng sao kê lương - Vay tiền theo cavet xe máy của chính chủ - Vay vốn bằng hóa đơn tiền điện - Vay vốn theo hợp đồng bảo hiểm nhân thọ - Các hình thức vay khác Ngoài ra, công ty hoạt động trong lĩnh vực tài chính còn tham gia hoạt động chiết khấu, tái chiết khấu, cầm cố thương phiếu và những giấy tờ có giá trị khác: - Công ty tài chính cung cấp tín dụng cho các tổ chức hay cá nhân bằng hình thức chiết khấu, cầm cố thương hiệu.
- Công ty hoạt động tài chính và các tổ chức tín dụng khác như tái chiết khấu, cầm cố thương phiếu. Hoạt động bảo lãnh Các công ty hoạt động tài chính được bảo lãnh dựa trên sự uy tín và khả năng tài chính đối với người nhận bảo lãnh. Hiện nay, có các loại hình bảo lãnh bao gồm: - Bảo lãnh vay vốn - Bảo lãnh thanh toán 9 - Bảo lãnh dự thầu - Bảo lãnh bảo đảm chất lượng của sản phẩm - Bảo lãnh thực hiện hợp đồng - Bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước - Bảo lãnh đối ứng - Bảo lãnh xác nhận. Các hoạt động khác Ngoài ra, các công ty trong lĩnh vực tài chính còn có thể tiến hành các hoạt động theo quy định hiện hành.
Trong đó có: - Góp vốn mua cổ phần cho những doanh nghiệp hoặc tổ chức tín dụng khác - Hoạt động đầu tư - Tham gia vào thị trường ngoại hối - Kinh doanh vàng và thực hiện dịch vụ kiều hối - Cung cấp các dịch vụ tư vấn có liên quan đến tài chính, ngân hàng, đầu tư hay tiền tệ - Cung ứng dịch vụ về bảo quản hiện vật quý, cho thuê các tủ két, cầm đồ hoặc các giấy tờ có giá trị - Được cho phép trở thành đại lý để phát hành trái phiếu hay cổ phiếu, các loại giấy tờ khác cho công ty, doanh nghiệp - Được quyền ký nhận ủy thác, trở thành một đại lý trong lĩnh vực liên quan đến tài chính ngân hàng, bảo hiểm hoặc đầu tư, quản lý tài sản và vốn đầu tư của các cá nhân, tổ chức theo hợp đồng.2 Hoạt động cho vay của công ty tài chính Quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng ( Theo điều 2 khoản 5 thông tư 39/2016/TT-NHNN ) Các hoạt động cho vay cụ thể của các tổ chức tín dụng bao gồm: 10 a) Hoạt động cho vay hợp vốn; b) Hoạt động cho vay đối với khách hàng để đầu tư ra nước ngoài; c) Hoạt động cho vay đối với khách hàng thực hiện hoạt động kinh doanh thuộc các chính sách, chương trình kinh tế - xã hội của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; d) Hoạt động cho vay bằng ngoại tệ đối với khách hàng là người cư trú; đ) Hoạt động cho vay, thu nợ nước ngoài đối với khách hàng là người không cư trú; e) Hoạt động cho vay của quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô; g) Hoạt động cho vay tiêu dùng của công ty tài chính; h) Các hoạt động cho vay cụ thể khác được quy định tại văn bản riêng của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Điều kiện vay vốn ( Theo điều 7 thông tư 39/2016/TT-NHNN ) 1. Khách hàng là pháp nhân có năng lực pháp luật dân sự theo quy định của pháp luật. Khách hàng là cá nhân từ đủ 18 tuổi trở lên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật hoặc từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi không bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật.
Nhu cầu vay vốn để sử dụng vào mục đích hợp pháp. Có phương án sử dụng vốn khả thi. Có khả năng tài chính để trả nợ. Trường hợp khách hàng vay vốn của tổ chức tín dụng theo lãi suất cho vay quy định tại khoản 2 Điều 13 Thông tư này, thì khách hàng được tổ chức tín dụng đánh giá là có tình hình tài chính minh bạch, lành mạnh.
Những nhu cầu vốn không được cho vay ( Theo điều 8 thông tư 39/2016/TT-NHNN) Tổ chức tín dụng không được cho vay đối với các nhu cầu vốn: 1. Để thực hiện các hoạt động đầu tư kinh doanh thuộc ngành, nghề mà pháp luật cấm đầu tư kinh doanh. Để thanh toán các chi phí, đáp ứng các nhu cầu tài chính của các giao dịch, hành vi mà pháp luật cấm. Để mua, sử dụng các hàng hóa, dịch vụ thuộc ngành, nghề mà pháp luật cấm đầu tư kinh doanh.
Để mua vàng miếng. Để trả nợ khoản nợ vay tại chính tổ chức tín dụng cho vay trừ trường hợp cho vay để thanh toán lãi tiền vay phát sinh trong quá trình thi công xây dựng công trình, mà chi phí lãi tiền vay được tính trong dự toán xây dựng công trình được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định của pháp luật. Để trả nợ khoản nợ vay tại tổ chức tín dụng khác và trả nợ khoản vay nước ngoài, trừ trường hợp cho vay để trả nợ trước hạn khoản vay đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau đây: a) Là khoản vay phục vụ hoạt động kinh doanh; b) Thời hạn cho vay không vượt quá thời hạn cho vay còn lại của khoản vay cũ; c) Là khoản vay chưa thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Lãi suất cho vay ( điều 13 thông tư 39/2016/TT-NHNN) 1.
Tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận về lãi suất cho vay theo cung cầu vốn thị trường, nhu cầu vay vốn và mức độ tín nhiệm của khách hàng, trừ trường hợp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có quy định về lãi suất cho vay tối đa tại khoản 2 Điều này. Tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận về lãi suất cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam nhưng không vượt quá mức lãi suất cho vay tối đa do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quyết định trong từng thời kỳ nhằm đáp ứng một số nhu cầu vốn: 12 1.3 Hoạt động cho vay đối với khách hàng cá nhân của công ty tài chính 1.1 Khái niệm, đặc điểm cho vay khách hàng cá nhân Căn cứ Khoản 16, Điều 4, Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Khách hàng vay vốn tại tổ chức tín dụng (sau đây gọi là khách hàng) là pháp nhân, cá nhân, bao gồm: a) Pháp nhân được thành lập và hoạt động tại Việt Nam, pháp nhân được thành lập ở nước ngoài và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam; b) Cá nhân có quốc tịch Việt Nam, cá nhân có quốc tịch nước ngoài.2 Phân loại cho vay khách hàng cá nhân Có thể phân loại cho vay khách hàng cá nhân theo một số tiêu chí cơ bản : - Phân loại theo mục đích vay - Phân loại theo phương thức hoàn trả - Phân loại theo hình thức đảm bảo tiền vay - Phân loại theo thời hạn - Phân loại theo loại tiền 1.3 Quy trình cho vay đối với khách hàng cá nhân của công ty tài chính Bước 1: Tiếp nhận các hồ sơ vay vốn Cần phải làm rõ được mục đích vay vốn khách hàng, xác minh sơ bộ về tình hình tài chính của các đối tượng khách hàng đó, hướng dẫn khách hàng chuẩn bị hồ sơ vay vốn bao gồm : - Hồ sơ khách hàng : 13 + CMND/CCCD/ Hộ chiếu còn hiệu lực theo quy định + Sổ hộ khẩu/ Sổ tạm trú/ KT3 + Cần có giấy đăn ký kết hôn hợp pháp ( tùy vào công ty sẽ yêu cầu hay không) - Hồ sơ đề nghị vay vốn : + Giấy đề nghị vay vốn + Tài liệu chứng minh thu nhập của KH + Xác nhận thẩm định các điều kiện vay Bước 2: Thẩm định điều kiện vay Các Công ty tiến hành kiểm tra mục đích vay vốn của khách hàng qua các thông tin hồ sơ, đảm bảo cần có sự chính xác, đầy đủ.