Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ Y TẺ TRƯÒNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG vữ THỊ CHIỀU ĐỀ CƯƠNG: THựC TRẠNG VÀ MỘT SÓ YÉU TÓ LIÊN QUAN TỚI HÀNH VI BẠO Lực HỌC ĐƯỜNG CŨA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC Cơ SỞ CẦU GIẤY, QUẬN CẦU GIẤY, HÀ NỘI NĂM 2015 TIẺU LUẬN TÓT NGHIỆP cử NHÂN Y TÉ CÔNG CỘNG Hướng dẫn khoa học: Tiến sỹ Lã Ngọc Quang HÀ NỘI, 2015 I LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề cương nghiên cứu đề tài “Thực trạng và một số yếu tổ liên quan tới hành vi bạo lực học đường của học sinh trường trung học cơ sở Câu Giây, quận Câu Giây, Hà Nội năm 2015”, tôi đà nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ từ các thầy cô, gia đình và bạn bè. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sac đến Ban giám hiệu, và các thầy cô giáo trường Đại học Y tế Công cộng đã tận tình giảng dạy, trang bị kiển thức và hướng dẫn tôi trong những năm học vừa qua. Với tất cả sự kính trọng sâu sắc nhất, tôi xin bày tô lòng biết ơn tới TS. Lã Ngọc Quang - người thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, truyền đạt kinh nghiệm và tạo mọi điều kiện cho tôi hoàn thành đề cương này.
Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhẩt đen gia đình và bạn bè, những người đã luôn bên cạnh, động viên cho tôi vượt qua những khó khăn để hoàn thành được đề cương này. Học viên Vũ Thị Chiều 2 Mực LỤC Trang LỜI CẢM ƠN. II DANH MỤC BẢNG. Tóm tắt đề cưong nghiên cứu.
Nội dung chính. Thông tin chung liên quan vấn đê nghiên cứu. Cơ sờ lý luận cùa đề tài nghiên cứu. Khải niệm về bạo lực.
Khải niệm bạo lực học đường và một sô khái niệm vê yêu tô tâm lý. Thực trạng bạo lực học đường và một sổ nghiên cứu về bạo lực học đường trên thê giới. Thực trạng bạo lực học đường và một sổ nghiên cứu về bạo lực học đường tại Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Thiết kể nghiên cứu.
Phương pháp chọn mẫu. Cỡ mẫu nghiên cứu định lượng. Cỡ mẫu nghiên cứu định tính. Phương pháp thu thập số liệu.
Các biến số nghiên cứu. Biển số nghiên cứu định lượng. Nội dung nghiên cứu định tính. Các khái niệm, thước đo, tiêu chuẩn đánh giá.
Phương pháp phân tích số liệu. Vấn đề đạo đức của nghiên cứu. Hạn chế của nghiên cứu, sai số, biện pháp khắc phục sai số. Ke hoạch nghiên cứu và kình phí.
Ke hoạch nghiên cứu. Kinh phí nghiên cứu. Dự kiến kết quả, kết luận và khuyến nghị. Dự kiến kết quả.
Thông tin chung về đôi tượng nghiên cứu. Trải nghệm của đổi tượng nghiên cứu về hành vi bạo lực học đường. Đảnh giả các kiêu hành vi trước các tác nhân kích thích. Nhận thức của đối tượng nghiên cứu về hành vi bạo lực học đường.
Xu hướng hành vi khi học sinh xuất hiện cảm xúc tức giận. Cách thức dạy bảo của cha mẹ34 5. Một so yếu to liên quan đến hành vi bạo lực học đường. Ket luận và khuyến nghị.
Tài liệu tham khảo. 43 Phụ lục 1: Phiếu tình nguyện tham gia nghiên cứu.43 Phụ lục 2: Bộ câu hỏi phát vấn.44 Phụ lục 3: Hướng dẫn phỏng vấn sâu đói tượng nghiên cứu.55 Phụ lục 4: Nguồn kinh phí nghiên cứu.56 Phụ lục 5: Mô hình sinh thái học nguy cơ hành vi bạo lực của Tổ chức y tế thể giới .57 IV DANH MỤC BẢNG Bảng 1: Đặc điểm chung về đối tượng nghiên cứu.29 Bảng 2: Trải nghiệm của học sinh về hành vi bạo lực học đường.30 Bảng 3: Các hành vi phản ứng của học sinh khi có tác nhân kích thích.32 Bảng 4: Nhận thức của đối tượng nghiên cứu về hành vi bạo lực học đường.32 Bảng 5: Nhận thức của đối tượng nghiên cứu về mục đích và hậu quả của hành vi bạo lực học đường.33 Bảng 6: Xu hướng hành vi khi đói tượng nghiên cứu xuất hiện cảm xúc tức giận .34 Bảng 7: Cách thức dạy bảo của cha mẹ.34 Bảng 8: Một số yếu tố liên quan đến hành vi bạo lực học đường. Tóm tắt đề cương nghiên cứu Bạo lực học đường là một vân đê không mới nhưng rât được quan tâm ở hâu hêt các nước trên thế giới. Riêng ở Việt Nam, bao lực học đường đã và đang là mối lo ngại cùa ngành giáo dục, cha mẹ học sinh và toàn xã hội.
Tỷ lệ học sinh cỏ hành vi bạo lực học đường đang ngày càng gia tăng ở mọi cap học, mọi lứa tuổi. Lứa tuổi học sinh trung học cơ sở là lửa tuổi có một vị trí đặc biệt trong quá trình phát triển trẻ em. Đi sâu vào nghiên cứu các yếu to tâm lý và các yếu tố khác liên quan đen hành vi bạo lực học đường của học sinh trung học cơ sở là vân đê hèt sức quan trọng. Do đó, đề cương nghiên cứu “Thực trạng và một số yếu tố liên quan tứi hành vi bạo lực học đường của học sình trường trung học cơ sở Câu Giây, quận Cầu Giấy, Hà Nội năm 2015” được xây dựng.
Nghiên cứu dự định được thực hiện tại trường trung học cơ sở cầu Giấy, quận cầu Giấy, Hà Nội từ tháng 9/2015 đến tháng 12/2015 với mục tiêu mô tả thực trạng bạo lực học đường và các yeu tố liên quan ở học sinh trường trang học cơ sở cầu Giấy, quận cầu Giấy, Hà Nội năm 2015. Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang, kết hợp định tính với định lượng. Trong nghiên cứu định lượng, sử dụng hình thức thu thập thông tin bằng cách phát phiếu tự điền cho 440 học sinh đang theo học tại trường trung học cơ sở cầu Giấy trong năm học 2015-2016. Đối với nghiên cửu định tính, sử dụng hình thức phỏng vấn sâu 8 học sinh, trong đó, có 4 học sinh từng tham gia các vụ bạo lực học đường, 4 học sinh là nạn nhân của các vụ bạo lực học đường.
Dự kiến kểt quả nghiên cứu sẽ là các số liệu về thực trạng bạo lực học đường ở học sinh trường trung học cơ sở cầu Giấy cùng như các yếu tố liên quan tới tình trạng bạo lực học đường này. Dựa trên kết quả nghiên cứu, các khuyển nghị cụ thể sẽ được đưa ra nhằm hạn chế tình trạng bạo lực học đường cho các học sinh đang học tại trường trung học cơ sở cầu Giấy, cũng như các trường trung học cơ sở có điều kiện tương tự. Nội dung chính 1. Thông tin chung liên quan vấn đề nghiên cứu Bạo lực học đường là một vẩn đề không mới nhưng rất được quan tâm ở hầu hết các nước trên thế giới.
Tại Mỹ, theo hệ thống giám sát của Trung tâm kiểm soát và ngăn ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), năm 2011 có 20,1% học sinh đã bị bắt nạt tại trường học; 16,6% học sinh đã mang theo vũ khí (súng, dao) ít nhất 1 ngày trong suốt 30 ngày trước khảo sát [16]. Năm 2007, Bộ Giáo dục Nhật Bản cho biết có tói 52.756 học sinh tại các trường công có liên quan tới bạo lực, tăng khoảng 8.000 so với năm trước, trong đó, có 7.000 vụ đối tượng bị tấn công là giáo viên [18]. Riêng ở Việt Nam, bao lực học đường đã và đang là mối lo ngại của ngành giáo dục, cha mẹ học sinh và toàn xã hội. Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo các tình, thành phố, từ đầu năm học 2009-2010, toàn quốc đã xảy ra 1.598 vụ việc học sinh đánh nhau trong và ngoài trường học, nhiều vụ có tính chất nguy hiểm, gây thương tích, thậm chí tử vong.
Bình quân cứ 5260 học sinh thì xảy ra một vụ đánh nhau; cứ 9 trường thì có một trường có học sinh đánh nhau; cứ 10.000 học sinh thì có một học sinh bị kỷ luật khiển trách, cứ 11.111 học sinh thì có một học sinh bị buộc thôi học có thời hạn vì đánh nhau [14], Tại Hà Nội, theo báo cáo của Viện nghiên cứu Y - Xã hội và Tổ chức từ thiện Plan Việt Nam năm 2014, trong tổng số 3.000 học sinh của 30 trường trung học cơ sở và trung học phô thông trên địa bàn Hà Nội có khoảng 80% học sinh đã bị bạo lực giới trong trường học ít nhất một lần, 71% bị bạo lực trong vòng 6 tháng qua [15]. Tuy nhiên trên thực tế, con số đó đang ngày một tăng lên và các nạn nhân của những vụ bạo lực học đường là không thể kể hết. Hậu quả của bạo lực học đường là rẩt lớn, khiến những học sinh bị đánh không chỉ tôn thương vê thân thể, mà ảnh hưởng lâu dài đên tinh thần như bị trầm cảm, tự ti, nhút nhát. Quận Cầu Giấy là một quận nằm phía Tây thủ đô Hà Nội, có số lượng học sinh trung học cơ sở tương đối cao so với các quận cùng khu vực.
Ket quả đánh giá nhanh trên các đối tượng học sinh và người dân tại một số vùng lân cận một số 2 trường trung học cơ sở trên địa bàn quận đã cho thấy bạo lực học đường thực sự là một vấn đề đáng được quan tâm ở lứa tuồi trung học cơ sở. Lứa tuổi học sinh trung học cơ sở bao gồm những em có độ tuổi từ 11 đen 15 tuổi. Lứa tuổi này còn gọi là lứa tuổi thiếu niên và nó có một vị trí đặc biệt trong quá trình phát triển trê em. VỊ trí đặc biệt này được phản ánh bàng các tên gọi: “tuồi khó bảo”, “tuôi bất trị”, “tuôi khùng hoảng”,.
Những tên gọi đó nói lên tính phức tạp và tầm quan trọng của lứa tuổi này trong quá trình phát triển trẻ em. Đây là thời kỳ chuyển từ thời thơ ấu sang tuổi trưởng thành nên sự phát triển của lửa tuổi học sinh trung học cơ sở so với các em ở lứa tuỏi khác là sự phát triển mạnh mẽ, thiểu cân đôi về các mặt tâm lý, trí tuệ, đạo đức do sự phát triển ở lứa tuổi này diễn ra không đồng đều về mọi mặt [9]. Vì vậy, đi sâu vào nghiên cứu các yêu tô tàm lý và các yêu tô liên quan khác đẻn hành vi bạo lực học đường của học sinh trung học cơ sở là van đề hết sức quan trọng.