Chương 1 - Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ thñ tôc tè tông h×nh sù ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn 11 1.1 Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm, môc ®Ých cña thñ tôc tè tông h×nh sù ®èi víi 11 ng-êi ch-a thµnh niªn.2 Nh÷ng c¬ së quy ®Þnh thñ tôc tè tông h×nh sù ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn…………………………………………………………………….3 Kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña thñ tôc tè tông h×nh sù ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ………………………………………………. 43 Chương 2 - nh÷ng Quy ®Þnh cña Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 59 2003 vÒ thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn vµ thùc tiÔn thi hµnh 2.1 Nh÷ng qui ®Þnh cña Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 2003 vÒ thñ tôc tè 59 tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn.2 Thù Thùc tiÔn thi hµnh qui ®Þnh cña ph¸p luËt tè tông h×nh sù ®èi víi ng-êi 95 ch-a thµnh niªn. Chương 3 – nh÷ng gi¶i ph¸p hoµn thiÖn thñ tôc tè tông h×nh sù ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn 132 3.1 C¸c gi¶i ph¸p hoµn thiÖn Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 2003.2 C¸c gi¶i ph¸p hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ tæ chøc………………………… 158 KẾT LUẬN. 184 DANH MỤC CÔNG TRÌNH Đà CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ 187 TÀI LIỆU THAM KHẢO 188 PHỤ LỤC 201 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com më ®Çu 1.
TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ViÖt Nam ®· cã nhiÒu tiÕn bé ®¸ng kÓ trong viÖc thùc hiÖn, b¶o vÖ quyÒn trÎ em nãi chung vµ ng-êi ch-a thµnh niªn nãi riªng. §Æc biÖt lµ viÖc thùc hiÖn, b¶o vÖ vµ thóc ®Èy c¸c quyÒn cña ng-êi ch-a thµnh niªn trong lÜnh vùc t- ph¸p, ®-îc thÓ hiÖn trong qu¸ tr×nh khëi tè, ®iÒu tra, truy tè vµ xÐt xö c¸c vô ¸n h×nh sù. Thùc hiÖn c¸c NghÞ quyÕt cña §¶ng, nhÊt lµ NghÞ quyÕt 08- NQ/TW, ngµy 02- 01- 2002 cña Bé ChÝnh trÞ vÒ mét sè nhiÖm vô träng t©m c«ng t¸c T- ph¸p trong thêi gian tíi vµ NghÞ quyÕt 49- NQ/TW ngµy 02- 06- 2005 cña Bé ChÝnh trÞ vÒ ChiÕn l-îc c¶i c¸ch T- ph¸p ®Õn n¨m 2020, c«ng cuéc c¶i c¸ch t- ph¸p ®· ®¹t ®-îc nhiÒu kÕt qu¶. NhËn thøc vµ sù quan t©m ®èi víi c«ng t¸c t- ph¸p cã nhiÒu thay ®æi theo h-íng tÝch cùc; chÊt l-îng ho¹t ®éng t- ph¸p ®· ®-îc n©ng lªn mét b-íc.
ViÖc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n do ng-êi ch-a thµnh niªn thùc hiÖn còng ®-îc quan t©m, chó träng h¬n tr-íc. ViÖc x©y dùng ph¸p luËt vµ ho¹t ®éng ¸p dông ph¸p luËt ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn còng ®-îc chó träng trong ®ã ph¶i kÓ ®Õn viÖc nghiªn cøu ®Ó x©y dùng m« h×nh t- ph¸p th©n thiÖn ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn vµ thµnh lËp Toµ ¸n (TA) chuyªn tr¸ch TA ng-êi ch-a thµnh niªn. Bé luËt tè tông h×nh sù (BLTTHS) vµ c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt kh¸c cña ViÖt Nam ®· cã nhiÒu qui ®Þnh ®Æc biÖt vÒ thñ tôc tè tông cã liªn quan ®Õn ng-êi ch-a thµnh niªn, trong ®ã cã ng-êi bÞ t¹m gi÷, bÞ can, bÞ c¸o, ng-êi bÞ kÕt ¸n lµ ng-êi ch-a thµnh niªn. Tuy nhiªn, sau mét thêi gian thi hµnh, c¸c qui ®Þnh cña ph¸p luËt tè tông h×nh sù (TTHS) cßn nhiÒu ®iÓm ch-a ®¸p øng ®-îc yªu cÇu ho¹t ®éng tè tông ®èi víi nh÷ng vô ¸n mµ ng-êi bÞ t¹m gi÷, bÞ can, bÞ c¸o lµ ng-êi ch-a thµnh niªn.
Mét sè qui ®Þnh cßn mang tÝnh h×nh thøc nh- qui ®Þnh vÒ viÖc tham gia tè tông cña gia ®×nh, nhµ tr-êng vµ c¸c tæ chøc x· 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com héi, qui ®Þnh vÒ b¾t ng-êi, t¹m gi÷, t¹m giam… võa kh«ng ®¶m b¶o ®îc quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cho ng-êi ch-a thµnh niªn, võa g©y khã kh¨n cho viÖc ¸p dông. Thùc tiÔn khëi tè, ®iÒu tra, truy tè, xÐt xö vµ thi hµnh ¸n h×nh sù ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ®· cho thÊy, sè l-îng ng-êi ch-a thµnh niªn bÞ khëi tè, ®iÒu tra, truy tè, xÐt xö cã chiÒu h-íng gia t¨ng vµ diÔn biÕn téi ph¹m cµng trë nªn phøc t¹p, sè ng-êi ch-a thµnh niªn ph¹m c¸c téi rÊt nghiªm träng, ®Æc biÖt nghiªm träng ngµy cµng nhiÒu. C¸c c¬ quan tiÕn hµnh tè tông ®· cã nhiÒu cè g¾ng, vËn dông mét c¸ch linh ho¹t nh÷ng qui ®Þnh cña ph¸p luËt h×nh sù vµ TTHS ®Ó gi¶m bít t×nh tr¹ng vi ph¹m nghiªm träng c¸c qui ®Þnh cña ph¸p luËt trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô ¸n. MÆc dï vËy, viÖc gi¶i quyÕt vô ¸n h×nh sù do ng-êi ch-a thµnh niªn thùc hiÖn vÉn cßn béc lé nhiÒu h¹n chÕ.
ChÝnh s¸ch h×nh sù ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn vÉn cßn nhiÒu bÊt cËp; ®éi ngò c¸n bé t- ph¸p, bæ trî t- ph¸p cßn thiÕu; tr×nh ®é nghiÖp vô, sù hiÓu biÕt vÒ khoa häc gi¸o dôc ng-êi ch-a thµnh niªn cña nh÷ng ng-êi tiÕn hµnh tè tông cßn yÕu, t×nh tr¹ng oan, sai trong ®iÒu tra, b¾t, giam gi÷, truy tè, xÐt xö vÉn cßn x¶y ra. Thùc tr¹ng ®ã ®Æt ra nhiÒu vÊn ®Ò ph¶i gi¶i quyÕt trong ®ã cã nhu cÇu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña c¸c qui ®Þnh ph¸p luËt TTHS víi vai trß phßng, chèng téi ph¹m lµ ng-êi ch-a thµnh niªn. LiÖu c¸c qui ®Þnh trong ph¸p luËt TTHS vÒ ng-êi ch-a thµnh niªn ®· thùc sù hiÖu qu¶, phï hîp víi C«ng -íc vÒ quyÒn trÎ em vµ c¸c chuÈn mùc quèc tÕ? §Ó ®¸p øng kÞp thêi c¸c yªu cÇu vÒ c¶i c¸ch t- ph¸p, ®Êu tranh phßng, chèng téi ph¹m do ng-êi ch-a thµnh niªn thùc hiÖn, ®ång thêi b¶o vÖ tèt h¬n c¸c quyÒn vµ lîi Ých chÝnh ®¸ng cña hä, viÖc tiÕp tôc nghiªn cøu mét c¸ch cã hÖ thèng vÒ mÆt lý luËn c¸c qui ®Þnh cña ph¸p luËt TTHS ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn, chØ ra nh÷ng h¹n chÕ, v-íng m¾c trong thùc tiÔn ¸p dông, trªn c¬ së ®ã ®-a ra nh÷ng c¨n cø khoa häc nh»m tiÕp tôc hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt TTHS nãi chung vµ thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn nãi riªng lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt cña khoa häc luËt TTHS hiÖn nay. 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.
T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi Thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ®-îc quy ®Þnh trong Ch-¬ng XXXII BLTTHS n¨m 2003. Tuy nhiªn, cho ®Õn nay vÉn ch-a cã luËn ¸n tiÕn sü nµo nghiªn cøu vÒ ®Ò tµi. Trong khoa häc ph¸p lý h×nh sù, thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ®· ®-îc mét sè t¸c gi¶ trong n-íc nghiªn cøu ë c¸c cÊp ®é vµ møc ®é kh¸c nhau. ë cÊp ®é gi¸o tr×nh, cÇn kÓ ®Õn gi¸o tr×nh LuËt TTHS ViÖt Nam cña tr-êng §¹i häc LuËt Hµ Néi xuÊt b¶n n¨m 2006 hay gi¸o tr×nh LuËt TTHS cña §¹i häc Quèc gia Hµ Néi xuÊt b¶n n¨m 2001.
Mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu chuyªn s©u vÒ thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn nh- luËn v¨n th¹c sü cña NguyÔn Ngäc Th-¬ng víi ®Ò tµi: Thñ tôc TTHS ®èi víi nh÷ng vô ¸n do ng-êi ch-a thµnh niªn thùc hiÖn- Lý luËn vµ thùc tiÔn n¨m 2006 hay luËn v¨n th¹c sü cña NguyÔn Thu HuyÒn víi ®Ò tµi: Thñ tôc xÐt xö nh÷ng vô ¸n mµ bÞ c¸o lµ ng-êi ch-a thµnh niªn: Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn n¨m 2006; ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc c¬ b¶n trong khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n cÊp §¹i häc Quèc gia Hµ Néi cña tËp thÓ t¸c gi¶: Nguyªn t¾c nh©n ®¹o trong c¸c qui ®Þnh cña ph¸p luËt h×nh sù vµ ph¸p luËt TTHS ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ë ViÖt Nam, n¨m 2005. Ngoµi nh÷ng nghiªn cøu chuyªn s©u vÒ thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn trong ph¸p luËt TTHS ViÖt Nam nh- trªn, cßn cã nh÷ng nghiªn cøu ®Ò cËp ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung hoÆc nghiªn cøu nh÷ng ®Ò tµi kh¸c nh-ng cã mét sè néi dung liªn quan ®Õn thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn nh- cuèn: T¨ng c-êng n¨ng lùc hÖ thèng t- ph¸p ng-êi ch-a thµnh niªn t¹i ViÖt Nam, th«ng tin khoa häc ph¸p lý cña ViÖn nghiªn cøu khoa häc ph¸p lý, Bé T- ph¸p n¨m 2000, hay cuèn: B¶o vÖ quyÒn trÎ em trong ph¸p luËt ViÖt Nam cña ViÖn nghiªn cøu khoa häc ph¸p lý, Bé T- ph¸p n¨m 1999, cuèn: Thñ tôc ®iÒu tra vµ xÐt xö liªn quan ®Õn trÎ em vµ ng-êi ch-a thµnh niªn: §¸nh gi¸ vÒ c¸c thñ tôc nh¹y c¶m ®èi víi trÎ em cña Tßa ¸n nh©n d©n (TAND) vµ QuÜ nhi 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ®ång Liªn hîp quèc (Unicef) n¨m 2007, cuèn: Thùc tr¹ng t- ph¸p vÞ thµnh niªn cña Bé T- ph¸p vµ Unicef n¨m 2006 vµ mét sè bµi viÕt ®-îc ®¨ng trªn c¸c t¹p chÝ nh-: ¸p dông c¸c qui ®Þnh cña BLTTHS vÒ thñ tôc tè tông ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ph¹m téi cña NguyÔn §øc Mai ®¨ng trªn T¹p chÝ KiÓm s¸t sè 6 th¸ng 3 n¨m 2007; Hoµn thiÖn c¸c qui ®Þnh cña BLTTHS vÒ viÖc ¸p dông biÖn ph¸p ng¨n chÆn ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ph¹m téi cña Mai Bé ®¨ng trªn T¹p chÝ KiÓm s¸t sè 6 th¸ng 3 n¨m 2007, hay VÊn ®Ò b¶o ®¶m quyÒn bµo ch÷a cña ng-êi ch-a thµnh niªn ph¹m téi cña Phan Trung Hoµi còng ®¨ng trªn T¹p chÝ KiÓm s¸t sè 6 th¸ng 3 n¨m 2007. T¸c gi¶ còng ®· nghiªn cøu vµ c«ng bè mét sè bµi viÕt trªn c¸c t¹p chÝ LuËt häc nh-: B¾t, t¹m gi÷, t¹m giam vµ gi¸m s¸t bÞ can, bÞ c¸o ch-a thµnh niªn sè 3 n¨m 2002, Bµn vÒ kh¸i niÖm vµ c¬ së ¸p dông thñ tôc ®èi víi ng-êi bÞ b¾t, ng-êi bÞ t¹m gi÷, bÞ can, bÞ c¸o lµ ng-êi ch-a thµnh niªn trong luËt TTHS ViÖt Nam sè 4 n¨m 2004, t¹p chÝ TA: Thi hµnh h×nh ph¹t tï ®èi víi ng-êi bÞ kÕt ¸n lµ ng-êi ch-a thµnh niªn sè 01 n¨m 2007… Bªn c¹nh ®ã cã c¸c ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc cña c¸c bé, ban, ngµnh… nghiªn cøu vÒ ngêi cha thµnh niªn díi c¸c gãc ®é kh¸c nhau nh- ®Ò tµi: Nh÷ng gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c ®Êu tranh phßng, chèng téi ph¹m ch-a thµnh niªn trªn ®Þa bµn thµnh phè Hµ Néi cña Khoa LuËt, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi n¨m 2005; §Ò tµi: T¨ng c-êng xö lý chuyÓn h-íng ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn vi ph¹m ph¸p luËt cña Vô ph¸p luËt H×nh sù- Hµnh chÝnh, Bé T- ph¸p n¨m 2007; hay héi th¶o vÒ: Hoµn thiÖn c¸c qui ®Þnh ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn n¨m 2008 còng cña Vô ph¸p luËt H×nh sù- Hµnh chÝnh, Bé T- ph¸p nh»m lÊy ý kiÕn cho Dù th¶o söa ®æi, bæ sung mét sè ®iÒu cña BLHS, BLTTHS. Mét sè bµi viÕt tiªu biÓu trong c¸c héi th¶o ®ã nh-: Thùc tr¹ng ®iÒu tra téi ph¹m ng-êi ch-a thµnh niªn vµ mét sè kiÕn nghÞ hoµn thiÖn c¸c qui ®Þnh ®èi víi ng-êi ch-a thµnh niªn ph¹m téi trong BLHS, cña Ph¹m V¨n Hïng, Thùc tr¹ng xÐt xö ng-êi ch-a thµnh niªn 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.