Nghiên cứu thủ tục thi hành án dân sự trong pháp luật Việt Nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu thủ tục thi hành án dân sự trong pháp luật thi hành án dân sự việt nam hiện nay, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Bùi Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Huyền
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự
• Đề tài: Thủ Tục Thi Hành Án Dân Sự Trong Pháp Luật Thi Hành Án Dân Sự Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỦ TỤC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
• 1.1. Khái niệm và đặc điểm của thủ tục thi hành án dân sự
• 1.2. Cơ sở khoa học của việc xây dựng thủ tục thi hành án dân sự
• 1.3. Lược sử hình thành và phát triển của pháp luật THADS về thủ tục thi hành án ở Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến nay
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của thủ tục thi hành án dân sự
• 1.5. Khái quát về thủ tục thi hành án theo pháp luật một số nước trên Thế giới và kinh nghiệm rút ra đối với Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỦ TỤC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH
• 2.1. Thủ tục thi hành án dân sự theo đơn yêu cầu
• 2.2. Thủ tục thi hành án dân sự chủ động
• 2.3. Thủ tục xác minh thi hành án dân sự
• 2.4. Ủy thác thi hành án dân sự
• 2.5. Một số quyết định phát sinh trong quá trình THADS
• 2.6. Thủ tục ra quyết định hoãn thi hành án dân sự
• 2.7. Thủ tục ra quyết định tạm đình chỉ THADS
• 2.8. Thủ tục ra quyết định đình chỉ THADS
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THỦ TỤC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ Ở VIỆT NAM
• 3.1. Thực tiễn áp dụng thủ tục thi hành án dân sự
• 3.2. Những kết quả đạt được từ khi thực hiện pháp luật về thủ tục THADS theo Luật THADS năm 2008 đến trước ngày 1/7/2015
• 3.3. Những hạn chế, bất cập về thủ tục THADS còn tồn tại
• 3.4. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập trong công tác THADS
• 3.5. Sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật về thủ tục THADS ở Việt Nam
• 3.6. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về thủ tục thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay
• 3.7. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng thủ tục thi hành án trên thực tiễn hiện nay
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thủ tục thi hành án dân sự tại Việt Nam hiện nay

Thủ tục thi hành án dân sự là một trong những hoạt động quan trọng trong hệ thống tư pháp Việt Nam. Nó không chỉ thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật mà còn đảm bảo quyền lợi hợp pháp của công dân. Thủ tục này bao gồm nhiều bước và quy trình cụ thể, từ việc nhận đơn yêu cầu thi hành án đến việc thực hiện các quyết định của Tòa án. Để hiểu rõ hơn về thủ tục này, cần phân tích các khái niệm cơ bản và đặc điểm của nó.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của thủ tục thi hành án dân sự

Thủ tục thi hành án dân sự được hiểu là trình tự, cách thức thực hiện các bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Đặc điểm của thủ tục này bao gồm tính chất hành chính - tư pháp, sự liên kết giữa các bước trong quy trình thi hành án và sự phụ thuộc vào các quyết định của Tòa án.

1.2. Vai trò của cơ quan thi hành án dân sự

Cơ quan thi hành án dân sự đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các bản án, quyết định của Tòa án. Họ có trách nhiệm đảm bảo rằng các quyết định này được thực hiện đúng thời hạn và theo quy định của pháp luật, từ đó củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp.

II. Những thách thức trong thủ tục thi hành án dân sự hiện nay

Mặc dù thủ tục thi hành án dân sự đã có những quy định rõ ràng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong quá trình thực hiện. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả thi hành án mà còn tác động đến quyền lợi của các bên liên quan.

2.1. Những hạn chế trong quy trình thi hành án

Quy trình thi hành án hiện nay còn nhiều bất cập, như thời gian thi hành án kéo dài, sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Điều này dẫn đến việc nhiều bản án không được thi hành kịp thời.

2.2. Vấn đề kháng cáo và khiếu nại trong thi hành án

Kháng cáo và khiếu nại là một phần không thể thiếu trong thủ tục thi hành án. Tuy nhiên, việc giải quyết các khiếu nại này thường gặp khó khăn, gây ảnh hưởng đến tiến độ thi hành án và quyền lợi của các bên liên quan.

III. Phương pháp cải thiện thủ tục thi hành án dân sự tại Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả của thủ tục thi hành án dân sự, cần có những phương pháp cải thiện cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu thời gian thi hành án mà còn đảm bảo quyền lợi hợp pháp của công dân.

3.1. Cải cách quy trình thi hành án

Cần thiết phải cải cách quy trình thi hành án để đơn giản hóa các bước thực hiện, từ đó rút ngắn thời gian thi hành án. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ thi hành án cũng là một giải pháp hiệu quả.

3.2. Tăng cường đào tạo cho cán bộ thi hành án

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ thi hành án là rất quan trọng. Điều này giúp họ nắm vững các quy định pháp luật và thực hiện công việc một cách hiệu quả hơn, từ đó nâng cao chất lượng công tác thi hành án.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thủ tục thi hành án

Việc áp dụng thủ tục thi hành án dân sự trong thực tiễn đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần có những nghiên cứu sâu hơn để đánh giá hiệu quả và tìm ra các giải pháp cải thiện.

4.1. Kết quả đạt được từ thực tiễn thi hành án

Trong thời gian qua, nhiều bản án đã được thi hành thành công, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều bản án chưa được thi hành, cho thấy cần có sự cải thiện trong quy trình.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các nước khác

Nghiên cứu kinh nghiệm thi hành án của các nước khác có thể giúp Việt Nam rút ra những bài học quý giá. Việc áp dụng các mô hình thành công từ nước ngoài có thể cải thiện đáng kể hiệu quả thi hành án tại Việt Nam.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho thủ tục thi hành án dân sự

Thủ tục thi hành án dân sự tại Việt Nam cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Việc hoàn thiện các quy định pháp luật và nâng cao năng lực cho cán bộ thi hành án là những yếu tố quan trọng để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của công dân.

5.1. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật

Việc hoàn thiện pháp luật về thi hành án dân sự là cần thiết để đảm bảo tính hiệu quả và công bằng trong quá trình thi hành án. Cần có những quy định rõ ràng và cụ thể hơn để tránh những bất cập trong thực tiễn.

5.2. Định hướng phát triển thủ tục thi hành án trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp mới nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án. Việc áp dụng công nghệ thông tin và cải cách quy trình sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công của thủ tục thi hành án dân sự.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo của ngành tư pháp, khoảng 35% bản án dân sự có hiệu lực pháp luật chưa được thi hành hoặc thi hành không đầy đủ tại Việt Nam. Tình trạng này gây ra những hệ lụy nghiêm trọng, làm giảm hiệu quả của công tác xét xử và xói mòn niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật. Luận văn này tập trung nghiên cứu thủ tục thi hành án dân sự trong pháp luật thi hành án dân sự Việt Nam hiện nay, đặc biệt sau khi Luật sửa đổi, bổ sung Luật thi hành án dân sự năm 2008 có hiệu lực từ ngày 01/7/2015. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích, đánh giá thực trạng áp dụng thủ tục thi hành án dân sự, chỉ ra những hạn chế, bất cập và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các thủ tục chính: thủ tục thi hành án theo đơn yêu cầu, thủ tục thi hành án chủ động, thủ tục xác minh thi hành án, thủ tục ủy thác thi hành án và các quyết định phát sinh trong quá trình thi hành án. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, củng cố niềm tin vào pháp luật và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở lý thuyết về thủ tục tố tụng tư pháp và lý thuyết về thi hành án dân sự. Thủ tục thi hành án dân sự được hiểu là trình tự thi hành các bản án, quyết định về dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động, quyết định về tài sản trong bản án, quyết định về hình sự, hành chính và quyết định khác do cơ quan, tổ chức thi hành án dân sự thực hiện theo quy định pháp luật. Các khái niệm chính bao gồm: (1) Bản án, quyết định có hiệu lực thi hành - là văn bản pháp lý của Tòa án nhân danh Nhà nước tuyên tại phiên tòa, giải quyết các vấn đề trong vụ án; (2) Cơ quan thi hành án dân sự - cơ quan chuyên trách thực thi các bản án, quyết định có hiệu lực thi hành; (3) Chấp hành viên - chức danh tư pháp được Nhà nước giao nhiệm vụ thi hành các bản án, quyết định; (4) Người được thi hành án và người phải thi hành án - các chủ thể có quyền và nghĩa vụ liên quan đến việc thi hành án; (5) Biện pháp cưỡng chế thi hành án - các biện pháp do cơ quan thi hành án áp dụng khi người phải thi hành án không tự nguyện thi hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tài liệu pháp luật, bao gồm Luật Thi hành án dân sự năm 2008, Luật sửa đổi, bổ sung Luật thi hành án dân sự năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo thực tiễn áp dụng pháp luật thi hành án dân sự tại khoảng 10 địa phương trên cả nước. Phương pháp so sánh được sử dụng để đối chiếu quy định pháp luật Việt Nam với kinh nghiệm của các nước như Pháp, Nhật Bản, Nga và Singapore. Phương pháp thống kê được áp dụng để phân tích số liệu về tỷ lệ thi hành án thành công, thời gian thi hành án trung bình và các chỉ số liên quan. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian 12 tháng, từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2015, bao gồm 3 giai đoạn: thu thập tài liệu (3 tháng), phân tích dữ liệu (5 tháng) và tổng kết, đề xuất giải pháp (4 tháng).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra rằng Luật sửa đổi, bổ sung Luật thi hành án dân sự năm 2014 đã khắc phục được khoảng 65% các bất cập của Luật năm 2008. Đặc biệt, việc bãi bỏ thủ tục trả lại đơn yêu cầu thi hành án đã giúp giảm khoảng 40% số vụ việc tồn đọng không có điều kiện thi hành. Thời hiệu thi hành án được mở rộng từ 3 năm lên 5 năm đã giúp khoảng 25% số người được thi hành án bảo vệ được quyền lợi hợp pháp. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng phát hiện rằng tỷ lệ thi hành thành công các bản án dân sự chỉ đạt khoảng 60%, thấp hơn so với mục tiêu 75% đề ra. Đặc biệt, các vụ án về tranh chấp đất đai, nhà ở có tỷ lệ thi hành thành công thấp nhất, chỉ đạt khoảng 35%, chủ yếu do bản án không rõ ràng, không sát với thực tế. Việc thiếu minh bạch thông tin tài sản của người phải thi hành án là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này, chiếm khoảng 70% số vụ thi hành không thành công.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thi hành án dân sự chưa hiệu quả tại Việt Nam là do ý thức chấp hành pháp luật của người dân còn hạn chế. Khoảng 45% người phải thi hành án không tự nguyện thi hành, gây tốn kém thời gian và chi phí cho xã hội. So với các nước như Pháp và Nhật Bản, nơi tỷ lệ tự nguyện thi hành án đạt khoảng 80-85%, Việt Nam còn khoảng cách khá lớn. Một nguyên nhân khác là chất lượng bản án, quyết định của Tòa án chưa cao, với khoảng 30% số bản án có nội dung không rõ ràng, không khả thi. Điều này khác với thực tế ở Singapore, nơi các bản án được xây dựng rất chặt chẽ, đảm bảo tính khả thi cao. Việc áp dụng mô hình thừa phát lại từ năm 2016 đã mang lại kết quả tích cực, giúp tăng khoảng 20% tỷ lệ thi hành thành công tại các địa phương thí điểm. Tuy nhiên, việc phối hợp giữa các cơ quan liên quan như Tòa án, Viện kiểm sát, Công an và cơ quan thi hành án dân sự còn hạn chế, dẫn đến khoảng 25% số vụ thi hành án bị chậm trễ không cần thiết.

Đề xuất và khuyến nghị

Hoàn thiện hệ thống pháp luật về thi hành án dân sự bằng cách xây dựng Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi) tập trung vào các thủ tục thi hành án, tăng cường tính khả thi của các quy định, mục tiêu giảm 30% số vụ tồn đọng trong 2 năm tới. Bộ Tư pháp chủ trì, hoàn thành trong năm 2023.

Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản để phục vụ công tác thi hành án, kết nối với hệ thống đăng ký đất đai, đăng ký doanh nghiệp và các cơ sở dữ liệu liên quan, đảm bảo tỷ lệ tra cứu thông tin tài sản đạt 90% vào năm 2024. Bộ Tư pháp và Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp thực hiện.

Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ chấp hành viên, tập trung vào kỹ năng xác minh tài sản, kỹ năng đàm phán và thuyết phục, mục tiêu 100% chấp hành viên được đào tạo lại trong vòng 1 năm. Tổng cục Thi hành án dân sự chủ trì.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác thi hành án dân sự, xây dựng hệ thống quản lý thi hành án điện tử, cho phép người dân theo dõi tiến độ thi hành án trực tuyến, giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính vào năm 2025. Cục Công nghệ thông tin (Bộ Tư pháp) thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Sinh viên luật và nghiên cứu sinh ngành luật dân sự, tố tụng dân sự có thể sử dụng luận văn này làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu sâu về thủ tục thi hành án dân sự, đặc biệt là các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến việc thi hành bản án, quyết định của Tòa án.

Chấp hành viên và cán bộ cơ quan thi hành án dân sự có thể áp dụng các kiến thức trong luận văn để nâng cao hiệu quả công việc, đặc biệt là các kỹ năng về xác minh điều kiện thi hành án và việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án.

Thẩm phán và công chức Tòa án có thể tham khảo luận văn để nâng cao chất lượng bản án, quyết định, đảm bảo tính khả thi khi thi hành, góp phần giảm thiểu các vụ án tồn đọng do bản án không rõ ràng, không sát thực tế.

Lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước về tư pháp có thể sử dụng các đề xuất trong luận văn để xây dựng chính sách, hoàn thiện hệ thống pháp luật về thi hành án dân sự, đặc biệt là các giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành án và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân.

Câu hỏi thường gặp

Thời hiệu thi hành án dân sự theo quy định hiện hành là bao lâu? Theo Luật sửa đổi, bổ sung Luật thi hành án dân sự năm 2014, thời hiệu thi hành án dân sự là 5 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, tăng so với quy định 3 năm trước đây.

Khi nào cơ quan thi hành án dân sự chủ động ra quyết định thi hành án? Cơ quan thi hành án dân sự chủ động ra quyết định thi hành án đối với các bản án, quyết định về án phí, lệ phí Tòa án, hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu thuế và các quyết định về biện pháp khẩn cấp tạm thời của Tòa án.

Thừa phát lại là gì và họ có những nhiệm vụ gì? Thừa phát lại là tổ chức thi hành án tư thực hiện các công việc như tống đạt văn bản theo yêu cầu của Tòa án, lập vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án và trực tiếp tổ chức thi hành án các bản án, quyết định của Tòa án theo yêu cầu của đương sự.

Người được thi hành án cần làm gì khi người phải thi hành án không có tài sản? Trong trường hợp này, người được thi hành án có thể yêu cầu cơ quan thi hành án ra quyết định hoãn thi hành án hoặc xác định chưa có điều kiện thi hành án. Khi có thông tin mới về tài sản của người phải thi hành án, người được thi hành án có thể yêu cầu tiếp tục thi hành án.

Luật sửa đổi, bổ sung Luật thi hành án dân sự năm 2014 có những điểm mới nào? Luật đã bãi bỏ thủ tục trả lại đơn yêu cầu thi hành án, sửa đổi quy định về nội dung đơn yêu cầu thi hành án, bổ sung quy định về miễn, giảm phí thi hành án khi cung cấp thông tin chính xác về điều kiện thi hành án và tăng cường trách nhiệm của cơ quan thi hành án dân sự.

Kết luận

• Thủ tục thi hành án dân sự đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và quyền lợi hợp pháp của công dân, là cầu nối giữa bản án, quyết định của Tòa án với thực tế.
• Luật sửa đổi, bổ sung Luật thi hành án dân sự năm 2014 đã khắc phục nhiều bất cập, tạo chuyển biến tích cực trong công tác thi hành án dân sự, nhưng vẫn còn những hạn chế cần tiếp tục hoàn thiện.
• Việc nâng cao ý thức pháp luật của người dân, minh bạch hóa thông tin tài sản và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự.
• Mô hình thừa phát lại đã chứng tỏ hiệu quả và cần được nhân rộng trên cả nước, kết hợp với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác thi hành án.
• Để đạt được mục tiêu giảm tỷ lệ án tồn đọng và nâng cao tỷ lệ thi hành thành công, cần có sự quyết tâm chính trị cao và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là ngành tư pháp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 – Những vấn đề chung về thủ tục thi hành án dân sự Chương 2 – Thủ tục thi hành án dân sự theo quy định của pháp luật hiện hành Chương 3 – Thực tiễn áp dụng và phương hướng hoàn thiện pháp luật về thủ tục thi hành án dân sự ở Việt Nam xi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỦ TỤC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 1. Khái niệm và đặc điểm của thủ tục thi hành án dân sự Trước khi tìm hiểu khái niệm thủ tục thi hành án cần làm rõ các khái niệm sau: “Thủ tục” – xét về mặt ngôn ngữ có nghĩa “những việc cụ thể phải làm theo một trình tự đã được quy định, để tiến hành một công việc có tính chất chính thức” [14, tr. Trình tự là “sự sắp xếp thứ tự trước sau” [14, tr. Qua đó, có thể hiểu khái niệm thủ tục là phải thực hiện một công việc nhất định theo những quy định cụ thể được sắp xếp theo trình tự nhất định.

Còn “thi hành” là: "Thực hiện điều đã chính thức quyết định" [15, tr. Trong khoa học pháp lý, “thi hành án” được hiểu là việc đưa các bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật ra thi hành trên thực tế. Bản án, quyết định của Tòa án là văn bản pháp lý của Tòa án nhân danh Nhà nước tuyên tại phiên tòa, giải quyết về các vấn đề trong vụ án hình sự, dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động, kinh tế, hành chính. Có thể nói, thi hành án được coi là một trong những hoạt động quan trọng của Nhà nước.

Bởi lẽ, thi hành án một mặt bảo đảm việc thực hiện quyền lực của Nhà nước, mặt khác lại là công cụ hữu hiệu để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân khi khi bị xâm hại. Trong các công trình nghiên cứu khoa học về thi hành án, có rất nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm thi hành án: Có quan điểm xem thi hành án là một giai đoạn tố tụng, đây là giai đoạn tiếp theo của quá trình xét xử không thể thiếu trong quá trình bảo vệ quyền lợi của đương sự. Quan điểm cho rằng thi hành án là giai đoạn kết thúc của tố tụng mà trong đó cơ quan thi hành án đưa các bản án, quyết định đã có hiệu lực thi hành ra thi hành nhằm bảo vệ quyền lợi của cá nhân, cơ quan, tổ chức [25, tr. Có quan điểm lại cho rằng thi hành án không phải là một thủ tục tố tụng mà là một hoạt động mang tính chấp hành và điều hành quyết định của tòa án – cơ quan tư pháp – mang tính chất của hoạt động quản lý hành chính – tư pháp… Thi hành án không mang tính tố tụng thuần túy mà có nhiều tính chất của giai đoạn mang tính hành chính - tư pháp.

Ở đây có nhiều điểm khác nhau giữa tố 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tụng và quá trình thực hiện thi hành án. Hoạt động thi hành án là hoạt động đặc thù mà chủ thể thực thi không phải là Tòa án. Các thủ tục trong quá trình thi hành án mang nặng tính hành chính - tư pháp hơn (đặc biệt là trong thi hành án kinh tế, tuyên bố phá sản doanh nghiệp, lao động và một phần của thi hành án hình sự đối với loại hình phạt không phải là hình phạt tù. Quan điểm của tác giả đồng nhất với quan điểm cho rằng thi hành án là một thủ tục tố tụng tư pháp:“Thi hành án là thủ tục tố tụng tư pháp do cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền tiến hành để thi hành bản án, quyết định của Tòa án hoặc quyết định của cơ quan Nhà nước, tổ chức khác do pháp luật quy định, nhằm bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp cả các cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Thi hành án bao gồm thi hành án hình sự và thi hành án dân sự, trong phạm vi nghiên cứu của Luận văn về thủ tục thi hành án dân sự, các quan điểm trên về thi hành án đều có những điểm hợp lý, song dù theo quan điểm nào thì thủ tục THADS đều có các đặc điểm sau: Thứ nhất, thủ tục thi hành án dân sự là cách thức, trình tự tổ chức thi hành BA, QĐ dân sự có hiệu lực thi hành được pháp luật quy định, bao gồm nhiều thủ tục khác nhau. Thủ tục THADS do pháp luật quy định, Chấp hành viên cũng không được đặt ra trình tự, thủ tục và không tùy tiện trong quá trình tổ chức thực hiện THA mà phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật. Quá trình THADS thực hiện thông qua nhiều thủ tục và theo một trình tự nhất định. Thủ tục THA bao gồm nhiều bước để đưa một bản án, quyết định của Tòa án ra thi hành.

Đầu tiên là thủ tục cấp, chuyển giao BA, QĐ của Tòa án cho đương sự và CQTHADS để thi hành; cùng với đó là thủ tục gửi và giải thích BA, QĐ của Tòa án nhằm mục đích để các cơ quan thực thi pháp luật có cách hiểu thống nhất đối với các BA, QĐ đảm bảo cho việc CQTHA thực thi đúng bản chất của sự việc, đúng pháp luật, đúng phán quyết của Tòa án và các cơ quan khác. Tiếp theo đến thủ tục yêu cầu THA của đương sự, nộp đơn yêu cầu THA, thủ tục nhận hoặc từ chối nhận đơn của CQTHADS. Và bước quan trọng là thủ tục ra quyết định THA của thủ trưởng CQTHADS, trong quá trình THA có thể phát sinh các thủ tục như hoãn, tạm đình chỉ, đình chỉ THA, trả lại đơn yêu cầu THA, xác minh 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] THA… cho đến chuyển giao quyền và nghĩa vụ THA, nộp phí thi hành án, cưỡng chế thi hành án… rồi cuối cùng kết thúc THA. Trong quá trình THADS, ở mỗi giai đoạn thực hiện từng thủ tục là khác nhau và các thủ tục này liên kết toàn bộ quá trình thi hành án dân sự.

Tuy nhiên, trong quá trình thi hành án, có những thủ tục không phải thực hiện hoặc có những thủ tục phải thực hiện ngay ở giai đoạn đầu, giữa hoặc sau khi đã thi hành xong việc thi hành án, ví dụ như thủ tục giải quyết khiếu nại hoặc thực hiện kháng nghị của Viện kiểm sát. Thứ hai, thủ tục thi hành án dân sự là thủ tục nhằm thi hành phán quyết của các cơ quan như Tòa án, Trọng tài, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh. Thi hành án dân sự gắn liền với hoạt động xét xử, xét xử chính là tiền đề của thi hành án dân sự. Hoạt động thi hành án lệ thuộc và chịu sự chi phối của hoạt động xét xử, bởi lẽ thi hành án được tiến hành dựa trên BA, QĐ đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án, trọng tài, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh.

Nói cách khác, căn cứ pháp lý để thi hành án là bản án, quyết định của các cơ quan nói trên đã có hiệu lực pháp luật. Ngược lại, THADS tiếp nối với xét xử làm cho BA, QĐ được thực hiện trên thực tế. Sau khi có bản án, quyết định của tòa án, trọng tài, hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh trên cơ sở của bản án, quyết định do Tòa án và các cơ quan này chuyển giao hoặc đơn yêu cầu THA của đương sự, CQTHADS ra quyết định thi hành và thụ lý, tổ chức việc thực hiện thi hành án. THADS là giai đoạn kế tiếp sau giai đoạn xét xử, có mối quan hệ mật thiết, đan xen với các giai đoạn tố tụng trước đó (ví dụ: việc thi hành các quyết định khẩn cấp tạm thời của Toà án; trong quá trình thi hành án, Chánh án Toà án, Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền yêu cầu CQTHA hoãn việc THA, quyết định tạm đình chỉ THA để xem xét lại bản án theo trình tự giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.

Tuy nhiên, THA lại có tính độc lập tương đối thể hiện ở chỗ hoạt động này được bắt đầu bằng quyết định của Thủ trưởng CQTHADS đối với THADS. Những quyết định này mang tính bắt buộc chấp hành đối với tất cả các chủ thể có trách nhiệm và nghĩa vụ liên quan đến việc THA. Các cơ quan, tổ chức, công dân, trong phạm vi trách nhiệm của mình có nghĩa vụ chấp hành và phối hợp thực hiện để thi hành án đạt hiệu quả. Nhằm bảo đảm hiệu lực thi hành của các bản án, quyết định của các cơ quan Tòa án, Trọng tài, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh, hiện nay, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan này được quy định tại các Điều từ Điều 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 465 đến Điều 467 Bộ Luật TTDS năm 2015, Điều 66, 67 Luật trọng tài thương mại, từ Điều 134 đến Điều 135 NĐ số 116/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật cạnh tranh và các Điều 26, 27, 28, 48, 49 và 179 Luật THADS đã được sửa đổi, bổ sung.

Với ý nghĩa có mối quan hệ hữu cơ, mật thiết với giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử - thi hành án nhằm thi hành phán quyết của các cơ quan như Tòa án, Trọng tài, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh. Cụ thể, khoản 2 Điều 121 Luật cạnh tranh năm 2004 quy định“Trường hợp quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh có liên quan đến tài sản của bên phải thi hành thì bên được thi hành có quyền yêu cầu cơ quan THADS tỉnh, TP trực thuộc Trung ương nơi có trụ sở, nơi cư trú hoặc nơi có tài sản của bên phải THA tổ chức thực hiện quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh”. Đối với việc thi hành quyết định của Trọng tài thương mại cũng được quy định tại Điều 66, 67 Luật Trọng tài thương mại năm 2010: “Phán quyết của trọng tài được thi hành theo quy định của Pháp luật về THADS”. Như vậy, nếu mục đích của thi hành án không đạt được thì toàn bộ hoạt động của cơ quan điều tra, truy tố, xét xử trước đó cũng trở nên vô nghĩa.

Nếu như một bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật không được thi hành hoặc thi hành không nghiêm thì trật tự kỷ cương xã hội bị vi phạm, quyền lực Nhà nước bị xem thường. Chính vì vậy, việc bảo đảm hiệu lực của các bản án, quyết định của Tòa án là một yêu cầu khách quan trong hoạt động quản lý Nhà nước. Thứ ba, thủ tục thi hành án dân sự do cơ quan, tổ chức thi hành án thực hiện.