PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài Trong những năm gần đây ngoài những kênh đầu tư khá là an toàn và ít rủi ro như gửi tiết kiệm ngân hàng, trái phiếu…thì một kênh đầu tư khác được những nhà đầu tư cá nhân Việt Nam quan tâm là thị trường chứng khoán. Đầu tư chứng khoán là kênh đầu tư có lợi nhuận khá tốt, tuy nhiên ẩn chứa nhiều rủi ro. Rủi ro về lừa đảo trên thị trường, rủi ro về hoạt động công ty, rủi ro về khả năng quản lý danh mục đầu tư…bên cạnh đó rủi ro về thông tin đặc biệt là thông tin tài chính là vấn đề n i cộm trong thị trường chứng khoán ở Việt Nam.
Trong đầu tư chứng khoán nguồn thông tin tài chính đóng vai trò rất quan trọng và có thể thấy rằng những thông tin tài chính hiệu quả thì rất cần thiết trong việc đưa ra quyết định đầu tư của một t chức hoặc nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán (Remi, 2004). Trước khi đưa ra quyết định đầu tư chứng khoán nhà đầu tư thông thường sẽ tìm hiểu về công ty mà mình sẽ đầu tư thông qua các thông tin tài chính và các thông tin hỗ trợ khác như: loại hình kinh doanh, chiến lược kinh doanh, c đông công ty, trình độ của nhà quản lý… Các quyết định đầu tư hợp lý được đưa ra dựa trên một số công cụ phân tích có sẵn để tìm ra điểm mạnh, điểm yếu của các công ty được tiết lộ trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp (Ezeamama, 2010). Từ những nguồn thông tin t ng hợp được các nhà đầu tư sẽ ra quyết định có nên đầu tư vào công ty hay không và bên cạnh đó nếu nguồn thông tin thu thập được không chính xác thì có thể dẫn đến những quyết sai lầm của nhà đầu tư trong việc đưa ra quyết định. Đối với những nhà đầu tư cá nhân trên thị trường rất khó để biết thực sự tình hình kinh doanh của công ty và đó cũng là một sự thua thiệt đối với những nhà đầu tư cá nhân không có nguồn thông tin nội bộ công ty, ngoài những thông tin trên báo cáo tài chính và những thông tin tài chính khác được công bố rộng rãi trên thị trường.
Một nghiên cứu cho rằng báo cáo tài chính cần được giải thích bằng việc sử dụng các mục riêng lẻ trong báo cáo tài chính hoặc dùng các chỉ số tài chính để giúp nhà đầu tư tiếp cận dễ dàng h n (Remi, 2004). Vậy liệu rằng những thông tin trên báo cáo tài chính 2 được các công ty công bố trên thị trường sẽ tác động như thế nào đến việc ra quyết định của nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán VN. Qua t ng quan các nghiên cứu mối quan hệ giữa thông tin tài chính của các công ty niêm yết và nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán không còn gì xa lạ qua những bài nghiên cứu liên quan đến CTC và nhà đầu tư. Tuy nhiên tại Việt Nam vẫn chưa có nghiên cứu cụ thể thể hiện niềm tin về thông tin tài chính tác động đến quyết định của nhà đầu tư và cũng như nhận thức của nhà đầu tư đối với những thông tin tài chính của các công ty niêm yết trên TTCK.
Do đó rất cần thiết để nghiên cứu những vấn đề trên. Luận văn được thực hiện với mong muốn tìm ra mối quan hệ giữa thông tin tài chính và quyết định của nhà đầu tư để từ đó giúp các nhà đầu tư có niềm tin và nhận thức rõ h n các phân tích và nhận định của mình khi đọc báo cáo tài chính. Từ đó đưa ra những kiến nghị nhằm giúp cho các nhà đầu tư sử dụng những thông tin tài chính hiệu quả h n và hữu ích trong quá trình đầu tư của mình. Và đó là lý do tôi chọn đề tài “Thông tin tài chính của các công ty niêm yết tác động đến quyết định của nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán Việt Nam” để nghiên cứu nhằm có thể đưa ra những yếu tố có thể tác động tích cực đến quyết định của nhà đầu tư trên thị trường và từ đó giúp các nhà đầu tư sử dụng thông tin tài chính được các công ty niêm yết công bố trên thị trường một cách hiệu quả và giảm thiểu rủi ro trong đầu tư đến mức thấp nhất.
Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu Từ việc nghiên cứu sự tác động 1 chiều của thông tin tài chính đến hành vi ra quyết định của nhà đầu tư để từ đó có thể đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao tính hữu ích khi sử dụng thông tin tài chính và giúp nhà đầu tư cá nhân dễ dàng tiếp cận thị trường, đưa ra quyết định đúng đắn, giảm thiểu rủi ro trong quá trình đầu tư của mình. Để thực hiện mục tiêu này, nghiên cứu lần lượt đi vào mục tiêu cụ thể như sau: Xác định các yếu tố thông tin tài chính tác động đến quyết định của nhà đầu tư cá nhân trên TTCK Việt Nam. 3 Đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thông tin tài chính tác động đến quyết định của nhà đầu tư cá nhân trên TTCK Việt Nam. Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đề tài cần giải quyết những câu hỏi sau: (1) Các yếu tố thông tin tài chính nào tác động đến quyết định của nhà đầu tư cá nhân trên TTCK Việt Nam? (2) Mức độ của các yếu tố thông tin tài chính tác động như thế nào đến nhà đầu tư cá nhân trên TTCK Việt Nam? 3.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu cuả đề tài này là hành vi ra quyết định của nhà đầu tư cá nhân trên TTCK Việt Nam Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tiến hành điều tra khảo sát những nhà đầu tư cá nhân trên thị trường Việt Nam. Mẫu dữ liệu sử dụng để nghiên cứu là 250 bảng câu hỏi khảo sát được gửi đến cho các nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Các nhà đầu tư được lựa chọn ngẫu nhiên từ t ng thể điều tra là tất cả nhà đầu tư chứng khoán là cá nhân trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Thông tin tài chính trong bài nghiên cứu của tác giả cụ thể là thông tin tài chính từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của các công ty niêm yết được công bố rộng rãi trên thị trường chứng khoán.
Khách thể nghiên cứu: những nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Phƣơng ph p nghi n cứu Luận văn sử dụng phư ng pháp hỗn hợp: phư ng pháp định tính kết hợp với định lượng. 4 Phương pháp nghiên cứu định tính: Kế thừa và phát triển từ những nghiên cứu trước, tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu đề xuất và xây dựng thang đo nháp sau đó thảo luận nhóm, phỏng vấn chuyên gia để giúp tác giả khám phá, điều chỉnh biến quan sát dùng để đo lường những yếu tố tố thông tin tài chính tác động đến quyết định của nhà đầu tư cá nhân trên TTCK Việt Nam. Thông tin thu thập được từ nghiên cứu định tính là c sở để điều chỉnh thang đo và thiết kế bảng câu hỏi cho nghiên cứu định lượng.
Phương pháp nghiên cứu định lượng: Tác giả tiến hành khảo sát thực tế qua bảng câu hỏi khảo sát bằng thang đo Likert 5 mức độ. Phiếu khảo sát được phát ra 250 nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Sử dụng phần mềm SPSS 20 để hỗ trợ xử lý dữ liệu nghiên cứu. Đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach‟s Alpha, phân tích nhân tố EFA, phân tích hồi quy để xác định nhân tố và mức độ tác động của các nhân tố.
Tính mới và đóng góp của luận văn Kế thừa nghiên cứu của tác giả Đặng Thị Thuý Hằng (2016), luận văn góp phần b sung vào mô hình xác định các nhân tố TTTC của công ty niêm yết tác động đến quyết định của nhà đầu tư cá nhân trên TTCK Việt Nam với một nhân tố mới là niềm tin đối với những TTTC của các công ty niêm yết dựa trên Lý thuyết hành động hợp lý (TRA) được hiệu chỉnh mở rộng từ đầu những năm 70 bởi Ajzen và Fishbei. Bên cạnh đó, luận văn còn có ý nghĩa kiểm định lại kết quả của một vài yếu tố trong mô hình của nghiên cứu trước đây. Trên c sở kết quả thu được, tác giả sẽ đưa ra một số giải pháp giúp cho nhà đầu tư sử dụng TTTC một cách hiệu quả và dễ dàng tiếp cận h n nhằm hỗ trợ cho nhà đầu tư cá nhân đưa ra quyết định mua, bán, nắm giữ…của mình với mức độ rủi ro thấp nhất có thể. Cấu trúc của luận văn Đề tài nghiên cứu được kết cấu thành 5 chư ng như sau: 5 Chƣơng 1: Tổng quan những nghiên cứu li n quan đến đề tài Trình bày tóm tắt các nghiên cứu liên quan đến đề tài được công bố trong và ngoài nước.
Từ đó xác định khe h ng nghiên cứu. Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu Trình bày về một số định nghĩa, khái niệm, lý thuyết liên quan đến thông tin tài chính và quyết định của nhà đầu tư cá nhân trên TTCK. Từ đó tác giả xác định và đề xuất mô hình nghiên cứu dự kiến. Chƣơng 3: Phƣơng ph p nghi n cứu Chư ng này đề cập và mô tả chi tiết về việc thiết kế bảng câu hỏi, quy trình nghiên cứu, phư ng pháp thu thập dữ liệu nghiên cứu và phư ng pháp xử lý dữ liệu.
Chƣơng 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Trình bày các kết quả nghiên cứu thực nghiệm ảnh hưởng của thông tin tài chính đối với quyết định của nhà đầu tư cá nhân trên TTCK. Chƣơng 5: Kết luận và kiến nghị Tóm tắt đưa ra các kiến nghị trên c sở kết quả nghiên cứu được trình bày ở chư ng 4 nhằm gia tăng tính hữu ích của thông tin tài chính đối với nhà đầu tư cá nhân trên TTCK Việt Nam. Bên cạnh đó đưa ra những kiến nghị giúp các nhà đầu tư sử dụng thông tin tài chính hữu dụng để giảm thiểu rủi ro trong quá trình đầu tư. 6 CHƢƠNG 1: CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Các nghiên cứu ở nƣớc ngoài Nhóm tác giả A.Hassan, Al-Tamimi (2006) nghiên cứu về “Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi của nhà đầu tư cá nhân: Một nghiên cứu thực nghiệm về thị trường tài chính các Tiểu Vư ng Quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE)”.