ViÖn khoa häc x· héi ViÖt nam trêng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n ViÖn triÕt häc TriÖu Quang Minh Sù thèng nhÊt gi÷a gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng giai cÊp vµ gi¶i phãng con ngêi trong t tëng hå chÝ minh LuËn v¨n th¹c sÜ triÕt häc Hµ Néi - 2006 1 z ViÖn khoa häc x· héi ViÖt nam tr¬ng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n ViÖn triÕt häc TriÖu quang minh Sù thèng nhÊt gi÷a gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng giai cÊp vµ gi¶i phãng con ngêi trong t tëng hå chÝ minh luËn v¨n th¹c sÜ triÕt häc Chuyªn ngµnh : TriÕt häc M· sè : 60 22 80 Ngêi híng dÉn khoa häc: GS. TS Vò Träng Dung 2 z Môc lôc Më ®Çu 2 Ch¬ng 1: C¸c tiÒn ®Ò h×nh thµnh t tëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¶i 8 phãng d©n téc, gi¶i phãng giai cÊp vµ gi¶i phãng con ngêi 1. TruyÒn thèng d©n téc, t×nh h×nh c¸ch m¹ng ViÖt Nam vµ c¸ch m¹ng thÕ 8 giíi cuèi thÕ kû XIX ®Çu thÕ kû XX 1. TruyÒn thèng yªu níc, tinh thÇn cè kÕt céng ®ång cña nh©n d©n ViÖt Nam 8 1.2 T×nh h×nh c¸ch m¹ng ViÖt Nam vµ c¸ch m¹ng thÕ giíi cuèi thÕ kû XIX 12 ®Çu thÕ kû XX 1.
Chñ nghÜa M¸c - Lªnin - c¬ së lý luËn cña t tëng Hå ChÝ Minh vÒ vÊn 23 ®Ò gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng giai cÊp vµ gi¶i phãng con ngêi Ch¬ng 2: mèi quan hÖ gi÷a gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng giai 35 cÊp vµ gi¶i phãng con ngêi trong t Tëng hå chÝ minh vµ ý nghÜa cña nã trong sù nghiÖp ®æi míi ®Êt níc hiÖn nay 2.1 Mèi quan hÖ gi÷a gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng giai cÊp vµ gi¶i 35 phãng con ngêi trong t tëng Hå ChÝ Minh 2. §Æt vÊn ®Ò d©n téc gi¶i phãng trªn lËp trêng cña giai cÊp c«ng nh©n 35 2. Tõ c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n ®Õn c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa 41 2. §éc lËp cho d©n téc ViÖt Nam vµ cho tÊt c¶ c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc 47 2.
Gi¶i phãng d©n téc g¾n víi môc tiªu ph¸t triÓn toµn diÖn con ngêi 52 2. ý nghÜa cña t tëng Hå ChÝ Minh vÒ mèi quan hÖ gi÷a gi¶i phãng 59 d©n téc, gi¶i phãng giai cÊp vµ gi¶i phãng con ngêi trong sù nghiÖp ®æi míi ®Êt níc hiÖn nay KÕT LUËN 74 TµI LIÖU THAM KH¶O 79 3 z Më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi HiÖn nay, mÆc dï hÇu hÕt c¸c quèc gia trªn thÕ giíi ®· giµnh ®îc ®éc lËp, nhng trªn thùc tÕ cuéc ®Êu tranh v× mét nÒn ®éc lËp theo ®óng nghÜa vÉn cha kÕt thóc. C¸c níc ®ang ph¸t triÓn vµ chËm ph¸t triÓn ®ang ph¶i nç lùc ®Ó tho¸t khái sù lÖ thuéc vÒ nhiÒu mÆt vµo c¸c níc t b¶n ph¸t triÓn.
VÊn ®Ò chñ quyÒn d©n téc vÉn lµ vÊn ®Ò nãng báng g©y nhiÒu tranh c·i vµ thêng bÞ lîi dông, xuyªn t¹c díi nh÷ng h×nh thøc kh¸c nhau. §iÒu nµy gãp phÇn cho thÊy vÊn ®Ò gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng giai cÊp vµ gi¶i phãng con ngêi tiÕp tôc cã ¶nh hëng lín ®Õn sù nghiÖp c¸ch m¹ng cña mçi níc. Sai lÇm trong viÖc gi¶i quyÕt mèi quan hÖ ba gi¶i phãng nµy chÝnh lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n dÉn ®Õn thÊt b¹i vµ tæn thÊt cho c¸ch m¹ng. Riªng ë ViÖt Nam, trong lÞch sö cã nh÷ng giai ®o¹n c¸ch m¹ng nhê gi¶i quyÕt hîp lý mèi quan hÖ gi÷a gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng giai cÊp vµ gi¶i phãng con ngêi mµ chóng ta ®· ®¹t ®îc th¾ng lîi.
§ã lµ chiÕn th¾ng cña c¸ch m¹ng Th¸ng T¸m n¨m 1945 vµ hai cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p, chèng Mü. Ngêi ®Æt nÒn mãng cho nh÷ng th¾ng lîi ®ã lµ Hå ChÝ Minh víi t tëng ®Æt c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng giai cÊp vµ gi¶i phãng con ngêi trong mét thÓ thèng nhÊt. Sau kh¸ng chiÕn, ViÖt Nam trë thµnh mét quèc gia ®éc lËp vµ bíc vµo c«ng cuéc kiÕn thiÕt ®Êt níc. Sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc do §¶ng ta khëi xíng vµ l·nh ®¹o ®· ®i ®îc chÆng ®êng h¬n hai m¬i n¨m vµ ®¹t ®îc nhiÒu thµnh tùu quan träng.
Bé mÆt ®Êt níc ®ang thay ®æi tõng ngµy víi tèc ®é t¨ng trëng kinh tÕ cao, ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n ®îc c¶i thiÖn râ rÖt. Tuy nhiªn, t¸c ®éng tiªu cùc tõ mÆt tr¸i cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng vµ xu híng toµn cÇu ho¸ ®ang t¹o ra mét rµo c¶n v« h×nh ®èi víi sù ph¸t triÓn chung cña ®Êt níc. BiÓu hiÖn râ nÐt lµ t×nh tr¹ng suy tho¸i ®¹o ®øc, mÊt lËp trêng, lèi sèng vÞ kû, ch¹y theo lîi Ých vËt chÊt.Trong khi ®ã, c¸c thÕ lùc thï ®Þch lu«n lîi dông sù ph©n ho¸ giµu nghÌo, sù dÞch chuyÓn c¬ cÊu giai cÊp - x· héi, sù 4 z kh¸c biÖt vÒ thµnh phÇn xuÊt th©n, t«n gi¸o.®Ó kÝch ®éng vµ g©y chia rÏ trong néi bé nh©n d©n ta, nh»m ph¸ vì nhµ níc x· héi chñ nghÜa. Thùc tr¹ng nµy ®ßi hái §¶ng vµ Nhµ níc ph¶i xö lý thËt hµi hoµ mèi quan hÖ gi÷a lîi Ých d©n téc, lîi Ých giai cÊp vµ lîi Ých c¸ nh©n ®Ó mét mÆt cã thÓ cñng cè vµ ph¸t huy ®îc søc m¹nh ®¹i ®oµn kÕt, mÆt kh¸c kh¬i dËy vµ tËn dông ®îc søc m¹nh tiÒm n¨ng cña mçi giai cÊp, c¸ nh©n.
Bªn c¹nh ®ã, trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu, vËn dông vµ hiÖn thùc ho¸ t tëng Hå ChÝ Minh, cã nhiÒu c¸ nh©n, tæ chøc do kh«ng n¾m v÷ng b¶n chÊt, néi dung t tëng cña Ngêi ®· tuyÖt ®èi ho¸ quan ®iÓm d©n téc cña Hå ChÝ Minh thµnh chñ nghÜa d©n téc hÑp hßi. Hä cßn cho r»ng, trong kh¸ng chiÕn Hå ChÝ Minh bá quªn vÊn ®Ò giai cÊp, giê ®©y ph¶i trë l¹i gi¶i quyÕt vÊn ®Ò giai cÊp mét c¸ch triÖt ®Ó. TÊt c¶ nh÷ng lý do trªn ®Æt ra cho chóng ta nhiÖm vô ph¶i trë l¹i nghiªn cøu t tëng Hå ChÝ Minh vÒ vÊn ®Ò gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng giai cÊp vµ gi¶i phãng con ngêi. Tõ ®ã, thªm mét lÇn n÷a kh¼ng ®Þnh ý nghÜa cña t tëng Hå ChÝ Minh vÒ vÊn ®Ò nµy vµ t×m ra nh÷ng chØ dÉn thÝch hîp víi giai ®o¹n c¸ch m¹ng míi.
V× vËy, chóng t«i chän vÊn ®Ò “Sù thèng nhÊt gi÷a gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng giai cÊp vµ gi¶i phãng con ngêi trong t tëng Hå ChÝ Minh” lµm ®Ò tµi luËn v¨n th¹c sü triÕt häc cña m×nh.T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi T tëng Hå ChÝ Minh soi ®êng vµ mang l¹i th¾ng lîi cho cuéc ®Êu tranh cña nh©n d©n ViÖt Nam. Trong nh÷ng n¨m qua ®Ò tµi t tëng Hå ChÝ Minh ®îc rÊt nhiÒu nhµ nghiªn cøu, c¸c häc gi¶ trong vµ ngoµi níc quan t©m. Cã thÓ liÖt kª mét sè t¸c phÈm nh: Hå ChÝ Minh vµ con ngêi ViÖt Nam trªn con ®êng d©n giµu níc m¹nh cña Ph¹m V¨n §ång [16]. T tëng Hå ChÝ Minh vµ con ®êng c¸ch m¹ng ViÖt Nam cña Vâ Nguyªn Gi¸p [20].
Gi¶i phãng d©n téc vµ ®æi míi díi ¸nh s¸ng t tëng Hå ChÝ Minh cña Bïi §×nh Phong [63]. T tëng biÖn chøng Hå ChÝ Minh NguyÔn §øc §¹t [13]. Hå ChÝ Minh víi cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p 5 z 1945- 1954 cña NguyÔn Minh §øc [17] C¸c t¸c phÈm nµy ®Òu kh¼ng ®Þnh gi¸ trÞ trêng tån cña t tëng Hå ChÝ Minh vµ ®Ò cËp tíi nhiÒu néi dung, trong ®ã cã néi dung gi¶i phãng d©n téc, giai cÊp, con ngêi cña B¸c. Ch¼ng h¹n, Ph¹m V¨n §ång trong Hå ChÝ Minh vµ con ngêi ViÖt Nam trªn con ®êng d©n giµu níc m¹nh ®¸nh gi¸ mét trong nh÷ng cèng hiÕn quý b¸u vµo kho tµng t tëng c¸ch m¹ng thêi ®¹i cña Hå ChÝ Minh lµ: “T tëng vÒ gi¶i phãng d©n téc, gi¶i phãng giai cÊp, gi¶i phãng con ngêi” 16,133.
Cßn Vâ Nguyªn Gi¸p trong T tëng Hå ChÝ Minh vµ con ®êng c¸ch m¹ng ViÖt Nam còng kh¼ng ®Þnh “ Hå ChÝ Minh ®· gi¶i quyÕt ®óng ®¾n, s¸ng t¹o mèi quan hÖ gi÷a d©n téc vµ giai cÊp, ®éc lËp d©n téc, d©n chñ vµ chñ nghÜa x· héi trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Theo Ngêi, ®èi víi ViÖt Nam kh«ng ph¶i gi¶i quyÕt vÊn ®Ò giai cÊp råi míi gi¶i quyÕt vÊn ®Ò d©n téc nh ë c¸c níc t b¶n ph¸t triÓn ph¬ng T©y. Mµ ngîc l¹i, chØ cã gi¶i phãng d©n téc míi gi¶i phãng ®îc giai cÊp, gi¶i phãng d©n téc ®· bao hµm mét phÇn gi¶i phãng giai cÊp vµ t¹o tiÒn ®Ò cho gi¶i phãng giai cÊp” 20,91. NguyÔn B¸ Linh trong cuèn T tëng Hå ChÝ Minh vÒ ®éc lËp d©n téc vµ chñ nghÜa x· héi cho r»ng, Hå ChÝ Minh lµ mét trong nh÷ng ngêi céng s¶n ®Çu tiªn cña d©n téc thuéc ®Þa ®· sím nªu ra luËn ®iÓm vÒ sù thèng nhÊt gi÷a gi¶i phãng d©n téc víi gi¶i phãng giai cÊp v« s¶n, gi¶i phãng c¸ nh©n con ngêi trong ®iÒu kiÖn mét níc nöa thuéc ®Þa, nöa phong kiÕn.
T¸c gi¶ cßn kh¼ng ®Þnh, r»ng Hå ChÝ Minh ®· kÕt hîp hµi hoµ yÕu tè d©n téc vµ yÕu tè giai cÊp, ®¸nh gi¸ ®óng vµ ®Çy ®ñ ¶nh hëng tÝch cùc cña yÕu tè d©n téc trong suèt tiÕn tr×nh cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Ngoµi ra cßn mét sè c¸c bµi viÕt chuyªn kh¶o ®· ®¨ng t¶i trªn c¸c t¹p chÝ nh: Nh÷ng cèng hiÕn lý luËn cña §¶ng vµ Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vµo häc thuyÕt M¸cxÝt vÒ gi¶i phãng d©n téc vµ gi¶i phãng giai cÊp cña Lª Ngäc, T¹p chÝ Th«ng tin lý luËn, sè 11/1993; Mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a vÊn ®Ò d©n téc vµ vÊn ®Ò giai cÊp trong t tëng Hå ChÝ Minh cña NguyÔn 6 z Duy Quý, T¹p chÝ TriÕt häc sè 5/ 2004. KÕt hîp ®óng ®¾n vÊn ®Ò giai cÊp víi vÊn ®Ò d©n téc theo t tëng Hå ChÝ Minh cña Lª Duy S¬n, T¹p chÝ Nghiªn cøu lý luËn sè 10/1999. VÊn ®Ò d©n téc vµ giai cÊp, thèng nhÊt vµ ®Êu tranh trong con ngêi vµ t tëng Hå ChÝ Minh cña Lª Sü Th¾ng, T¹p chÝ TriÕt häc, 2/1993.
C¸c bµi viÕt cña c¸c t¸c gi¶ ®Òu ph©n tÝch vµ chØ ra sù g¾n bã h÷u c¬ gi÷a vÊn ®Ò d©n téc, giai cÊp, con ngêi trong t tëng Hå ChÝ Minh: NguyÔn Duy Quý trong bµi viÕt nªu trªn ®i theo tiÕn tr×nh tõ khi B¸c ra ®i t×m ®êng cøu níc, ®Õn lóc Ngêi ®îc tiÕp cËn víi S¬ th¶o lÇn thø nhÊt LuËn c¬ng vÒ d©n téc vµ thuéc ®Þa cña V.Lªnin, tíi ChÝnh c¬ng v¾n t¾t cña §¶ng do NguyÔn ¸i Quèc khëi th¶o ®Ó kh¼ng ®Þnh, víi Hå ChÝ Minh, “c¸i giai cÊp ®îc biÓu hiÖn ë c¸i d©n téc, c¸i d©n téc ®îc gi¶i quyÕt trªn lËp trêng giai cÊp c«ng nh©n” 65,14.