Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình đô thị hóa và phát triển kinh tế tại Việt Nam, nhu cầu về không gian sống tại các đô thị lớn có sự chuyển dịch rõ nét từ việc đáp ứng diện tích sinh hoạt cơ bản sang việc tối ưu hóa công năng, nâng cao giá trị thẩm mỹ và tiện nghi tinh thần. Nhà ở chung cư trở thành loại hình nhà ở phổ biến nhưng thường đối mặt với hạn chế về diện tích mặt bằng cố định và sự phân chia không gian rập khuôn. Xu hướng thiết kế nội thất giai đoạn 2018–2019 ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ của phong cách hiện đại nhờ khả năng tối ưu hóa diện tích sử dụng, đường nét giản lược và tạo lập không gian sống thông thoáng.

Khóa luận tốt nghiệp ngành Thiết kế nội thất của sinh viên Đỗ Quang Long (Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam, dưới sự hướng dẫn của TS. Phạm Tường Lâm và sự hỗ trợ thực tế từ Công ty Cổ phần Flexfit) tập trung giải quyết bài toán thiết kế nội thất căn hộ chung cư thực tế.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của đề tài là:

  • Đưa ra phương án thiết kế nội thất nhà ở chung cư theo phong cách hiện đại phù hợp với đối tượng sử dụng cụ thể và hiện trạng không gian kiến trúc có sẵn.

Để đạt được mục tiêu trên, khóa luận xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Tìm hiểu lý luận về thiết kế nội thất nhà ở chung cư, các nguyên tắc thẩm mỹ và phong cách thiết kế hiện đại ứng dụng trong không gian căn hộ; tìm hiểu các tiêu chuẩn và tiêu chí của chung cư hiện đại.
  2. Nghiên cứu, khảo sát thực tế về hiện trạng kiến trúc và thông tin, nhu cầu của đối tượng sử dụng.
  3. Xây dựng, phân tích ưu nhược điểm và lựa chọn phương án thiết kế nội thất tối ưu cho các không gian chức năng trong căn hộ.
  4. Xây dựng hệ thống bản vẽ kỹ thuật 2D và bản vẽ phối cảnh 3D hoàn chỉnh cho phương án được lựa chọn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Phương án bố trí không gian, trang trí nội thất và phong cách hiện đại ứng dụng trong nhà ở chung cư.
  • Phạm vi không gian: Căn hộ số 1811, chung cư Mandarin Garden 2 (Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội) với tổng diện tích 106 m², bao gồm phòng khách, phòng bếp, phòng ăn, phòng ngủ master, phòng ngủ con gái, phòng ngủ của ông (không đi sâu thiết kế chi tiết 2 phòng vệ sinh).
  • Phạm vi đối tượng thụ hưởng: Hộ gia đình 4 thành viên gồm anh Nguyễn Văn Viên (chủ hộ), chị Trương Thị Thúy, con gái và người ông.
  • Giới hạn kỹ thuật: Đề tài dừng lại ở việc thể hiện phương án qua hồ sơ bản vẽ kỹ thuật, bản vẽ phối cảnh và thiết kế sơ bộ sản phẩm nội thất; không đi sâu vào bóc tách dự toán chi tiết và không lập kế hoạch tổ chức thi công.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tổng hợp các căn cứ lý luận chuyên ngành thiết kế nội thất, mỹ thuật ứng dụng, vật lý kiến trúc và nhân trắc học:

  • Khái niệm và đặc trưng nhà chung cư: Nhà ở từ hai tầng trở lên, có lối đi, cầu thang và hệ thống hạ tầng sử dụng chung; bao gồm phần sở hữu riêng của từng hộ và phần sở hữu chung.
  • Lý thuyết về các yếu tố tạo hình nội thất:
    • Màu sắc: Phân tích tác động tâm sinh lý của các dải màu (đỏ, cam kích thích hoạt động; xanh lá, xanh dương mang tính tĩnh; trắng tạo sự khoáng đạt; nâu tạo cảm giác bền chắc). Quy luật cảm thụ thị giác chỉ ra sự phối hợp màu sắc hài hòa khi độ chênh lệch hệ số phản xạ từ 10–15% đối với các màu cạnh nhau trên vòng tròn màu và từ 20–30% đối với các màu cách xa nhau. Khoảng cách quan sát tối ưu trong nội thất được xác định từ 2 m đến 3–4 m.
    • Ánh sáng: Kết hợp ánh sáng tự nhiên (ưu tiên hướng Nam - Bắc theo điều kiện khí hậu Việt Nam) và ánh sáng nhân tạo với 3 phương pháp: chiếu sáng tổng thể, chiếu sáng tập trung và chiếu sáng cục bộ.
    • Vật liệu và phong thủy: Phân loại vật liệu theo tính chất ngũ hành và âm - dương (vật liệu bề mặt bóng như kính, inox, nhôm mang tính dương giúp khí lưu chuyển nhanh; vật liệu nhám, thô, sậm làm chậm dòng khí). Áp dụng 5 nguyên tắc sử dụng vật liệu: Đủ, Đúng, Đáng, Đẹp, Độc.
  • Quy luật thị giác và nguyên lý thiết kế: Quy luật cân bằng (đối xứng và bất đối xứng), quy luật nhịp điệu (lặp lại, chuỗi, liên tục), quy luật nhấn mạnh, quy luật cân xứng và tỉ lệ, quy luật hài hòa.
  • Tiêu chuẩn nhân trắc học (Ergonomics): Ứng dụng các thông số nhân trắc học cơ bản của người Việt Nam để tính toán kích thước đồ đạc và không gian lưu thông:
    • Chiều với tay (2000–2100 mm): Xác định chiều cao tủ kệ, chiều cao phòng.
    • Chiều cao đứng (1500–1650 mm): Xác định chiều cao cửa, chiều cao phòng, cơ sở thước Modulor (chiều cao người vợ là 1m62).
    • Tầm mắt ngồi (1100–1200 mm): Xác định chiều cao bệ cửa sổ, góc nhìn.
    • Nửa chiều cao (750–850 mm): Bề rộng thao tác cúi, với, thay đồ, khoảng cách trục lavabo (850 mm).
    • Luồng người (550–600 mm): Xác định bề rộng lối đi, hành lang, đan bếp, bậc cấp.
    • Nửa luồng người (250–300 mm): Xác định kích thước nơi chật hẹp (hành lang vào vệ sinh từ 800–900 mm tương đương 1,5 luồng người; cầu thang công cộng từ 1350–1500 mm tương đương 2,5 luồng người).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai theo bảng tổng hợp:

TT Nội dung nghiên cứu Phương pháp tiến hành
1 Tìm hiểu lý luận về thiết kế nội thất chung cư và phong cách hiện đại Phương pháp lý thuyết (thu thập tài liệu qua sách, báo, website) và phương pháp kế thừa (tiếp thu kết quả từ các tạp chí khoa học, bài giảng chuyên ngành).
2 Nghiên cứu, khảo sát hiện trạng kiến trúc và đối tượng sử dụng Phương pháp điều tra (khảo sát thực địa căn hộ 1811 Mandarin Garden 2, phỏng vấn, phát phiếu lấy ý kiến chủ đầu tư).
3 Xây dựng và lựa chọn phương án thiết kế nội thất Điều tra hiện trạng, phân tích ưu - nhược điểm của các phương án không gian để lựa chọn giải pháp tối ưu.
4 Xây dựng hệ thống bản vẽ kỹ thuật và phối cảnh Phương pháp đồ họa vi tính (sử dụng phần mềm chuyên dụng để xuất hồ sơ 2D kỹ thuật và dựng phối cảnh 3D).

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm bản vẽ hiện trạng căn hộ Mandarin Garden 2, tài liệu khảo sát nhân khẩu học gia đình gia chủ và các tài liệu học thuật từ Trường Đại học Lâm nghiệp (bài giảng Nguyên lý thiết kế nội thất, Ergonomics, Vật liệu nội thất, Vật lý kiến trúc).


Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

  • Tình hình nghiên cứu trong nước: Phân tích sự chuyển dịch của thị trường bất động sản và nhu cầu nhà ở chung cư tại các đô thị lớn; dẫn chứng các dự án điển hình như VinCity Hải Phòng. Khảo cứu các giải pháp không gian mở phổ biến như phòng khách liên thông phòng ăn, sự kết hợp giữa vật liệu gỗ công nghiệp và thiết bị gia dụng hiện đại nhằm tối đa hóa diện tích sử dụng trong bối cảnh quỹ đất đô thị ngày càng thu hẹp.
  • Tình hình nghiên cứu trên thế giới: Trình bày lịch sử hình thành của trào lưu kiến trúc Hiện đại (Modernism) với đặc trưng phi đối xứng, tổ chức mặt bằng tự do, loại bỏ hoa văn trang trí cổ điển và sử dụng vật liệu mới (kính, thép, bê tông). Phân tích công trình tổ hợp chung cư The Interlace tại Singapore do KTS Ole Scheeren thiết kế (đạt giải thưởng World Building of the Year 2015 tại Festival Kiến trúc Thế giới) như một hình mẫu về cấu trúc phân vị ngang dạng lục giác, tích hợp 8 khoảnh sân chung tạo không gian mở giao hòa với thiên nhiên.

Chương 2: Đối tượng, phạm vi, mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

  • Hệ thống hóa toàn bộ khung nghiên cứu của đề tài: xác định đối tượng nghiên cứu là phương án bố trí không gian nội thất chung cư; phạm vi thực địa tại căn hộ 1811 chung cư Mandarin Garden 2; thiết lập mục tiêu và phân công 4 nội dung nghiên cứu gắn liền với các phương pháp nghiên cứu lý thuyết, điều tra khảo sát và đồ họa vi tính.

Chương 3: Thiết kế

  • Căn cứ thực tiễn:
    • Căn hộ 1811 chung cư Mandarin Garden 2 nằm tại đường Tân Mai (liền kề đường Vành đai 2,5 mặt cắt 40 m, tiếp giáp đường Giải Phóng và Kim Đồng), hướng cửa chính/ban công là hướng Nam.
    • Hiện trạng căn hộ diện tích 106 m² gồm: 1 phòng khách + bếp + ăn (35 m²), phòng ngủ master (21 m²), phòng ngủ con gái (12 m²), phòng ngủ ông (11 m²), 2 nhà vệ sinh, 1 phòng kho, 1 ban công.
    • Đối tượng sử dụng: Anh Nguyễn Văn Viên (sinh năm 1983, mệnh Thủy, kinh doanh bất động sản), chị Trương Thị Thúy (33 tuổi, kinh doanh, cao 1m62), con gái 7 tuổi (học sinh cấp 1), người ông 63 tuổi (đã nghỉ hưu).
  • Xây dựng và so sánh hai phương án thiết kế mặt bằng:
Tiêu chí so sánh Phương án 1 Phương án 2 (Phương án lựa chọn)
Bố trí không gian Bố trí sofa, kệ tivi có vách ốp gỗ, bàn ăn có vách ngăn CNC ngăn với ban thờ. Bàn ăn bố trí trung tâm giữa phòng khách và bếp; tạo luồng giao thông thẳng từ cửa vào phòng khách.
Ưu điểm Đáp ứng nhu cầu cơ bản, có vách ốp gỗ và giấy dán tường trang trí. Không gian thông thoáng, luồng di chuyển thuận tiện; khu vực nấu ăn cách xa phòng khách giúp giảm mùi; tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên qua cửa kính lùa.
Nhược điểm Vị trí ban thờ chưa hợp lý về phong thủy; khu vực bàn ăn tạo cảm giác chật chội. Mảng tường phòng khách và khu bàn ăn còn đơn giản, cần xử lý thêm điểm nhấn.
Đánh giá lựa chọn Không được chọn. Được lựa chọn: Phù hợp nhu cầu gia chủ, đặt ban thờ hướng Nam hợp tuổi/mệnh, giao thông mạch lạc.
  • Thuyết minh chi tiết các không gian nội thất:
    • Sảnh vào và Khu bếp: Sảnh vào bố trí tủ để giày kết hợp bể cá cảnh và gương soi. Khu bếp bố trí hình chữ L theo dây chuyền công năng Cất – Rửa – Nấu. Mặt bàn bếp sử dụng đá Vicostone vân mây; thùng và cánh tủ sử dụng gỗ công nghiệp MDF An Cường lõi xanh chống ẩm (Mặt cánh, phào nóc, hồi tủ lạnh dùng mã 104SH; Hồi lộ, nẹp, đáy tủ trên, len chân dùng mã 230T; Phần khuất dùng mã 101T); phụ kiện ray âm và bản lề giảm chấn Hafele; kính ốp tường bếp Glasskote 5 mm màu nâu.
    • Phòng ăn và Phòng khách (35 m²): Thiết kế liên hoàn tạo không gian mở. Bàn ăn tích hợp tủ rượu trang trí phối màu đen và vân gỗ. Phòng khách lấy gam màu trắng làm chủ đạo, diện tường phía sau sofa sơn màu xanh tạo điểm nhấn thị giác; trần thạch cao giật cấp bố trí 12 đèn downlight công suất 12 W kết hợp hệ thống đèn tuýp LED T5 hắt trần.
    • Phòng ngủ Master (21 m²): Gam màu chủ đạo là trắng và nâu gỗ; vách đầu giường ốp da kết hợp hệ nan gỗ trang trí; trang bị giường ngủ, bàn trang điểm, kệ tivi, ghế bục ngồi cạnh cửa sổ; hệ thống chiếu sáng gồm đèn downlight 12 W và đèn LED dây 12 V; vật liệu nội thất chính là MDF An Cường.
    • Phòng ngủ con gái (12 m²): Gam màu hồng kết hợp vân gỗ trắng; tường dán giấy hoạt hình; giường ngủ tích hợp ngăn kéo chứa đồ; bàn học liền giá sách; chiếu sáng bằng đèn downlight 12 W và LED dây 12 V.
    • Phòng ngủ ông (11 m²): Thiết kế giản dị với tone màu trắng và nâu tối; trang bị giường ngủ, kệ tivi, tủ quần áo kết hợp bàn đọc sách; sàn lát gỗ; chiếu sáng bằng đèn downlight 12 W.
    • Quy cách hoàn thiện sàn (Bản vẽ CC-03): Sàn gỗ kích thước 900x90 mm cho các phòng sinh hoạt; gạch lát khu vệ sinh kích thước 250x250 mm; gạch hoa lát sàn bếp kích thước 400x400 mm; gạch lát ban công/khu phơi đồ kích thước 400x400 mm.
  • Đánh giá thiết kế: Phân tích đồ án theo 5 tiêu chí: Công năng (đáp ứng nhân trắc học và luồng di chuyển), Thẩm mỹ (hài hòa phong cách hiện đại), Kinh tế (sử dụng vật liệu nội nhập, chi phí phù hợp mức đầu tư), Công nghệ (giải pháp thi công lắp ghép gỗ công nghiệp khả thi trong nước) và Ứng dụng (độ tương thích cao với thực tế căn hộ).

Kết quả và đóng góp

  • Kết quả cụ thể:
    • Hoàn thiện hồ sơ thiết kế kỹ thuật tỉ lệ 1/60 trên khổ giấy A3 gồm: Bản vẽ CC-01 (Mặt bằng hiện trạng), Bản vẽ CC-02 (Mặt bằng bố trí nội thất), Bản vẽ CC-03 (Mặt bằng bố trí sàn) cùng hệ thống 46 hình ảnh phối cảnh và bản vẽ chi tiết các không gian.
    • Xác lập bảng quy cách vật liệu và thiết bị rõ ràng: Gỗ MDF An Cường lõi xanh chống ẩm (các mã 104SH, 230T, 101T), đá Vicostone vân mây, kính Glasskote 5 mm, phụ kiện Hafele, hệ thống chiếu sáng đèn downlight 12 W, LED tuýp T5 và LED dây 12 V.
  • Giải pháp đề xuất:
    • Giải quyết xung đột không gian căn hộ 106 m² thông qua phương án liên thông phòng khách – phòng ăn – bếp, phân tách luồng giao thông rõ ràng và đưa bàn ăn vào vị trí trung tâm.
    • Cá nhân hóa không gian 3 phòng ngủ phù hợp với độ tuổi, tâm lý và nhu cầu sử dụng của từng thế hệ (ông lão niên 63 tuổi, vợ chồng gia chủ trung niên, con gái nhỏ 7 tuổi).
    • Định vị hướng ban thờ nhìn về hướng Nam phù hợp với nguyên tắc bố trí phong thủy của chủ hộ mệnh Thủy (sinh năm 1983).
  • Đóng góp tự nêu của tác giả: Đồ án là sự vận dụng tích hợp giữa lý thuyết nguyên lý thiết kế nội thất, các quy luật mỹ thuật thị giác, thông số nhân trắc học người Việt và quy cách vật liệu công nghiệp hiện hành vào một công trình thực tế; cung cấp giải pháp tham khảo có tính thực tiễn cho loại hình căn hộ chung cư 3 phòng ngủ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế:
    • Khóa luận chưa đi sâu vào tính toán bóc tách khối lượng dự toán tài chính chi tiết và chưa lập tiến độ kế hoạch tổ chức thi công.
    • Phương án thiết kế mới dừng lại ở mức độ hồ sơ kỹ thuật và bản vẽ 3D, chưa được kiểm chứng qua quá trình thi công và nghiệm thu sử dụng thực tế.
    • Chưa đi sâu thiết kế chi tiết không gian 2 phòng vệ sinh.
  • Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp theo:
    • Nghiên cứu sâu hơn về dữ liệu nhân trắc học cơ thể người Việt Nam và ứng dụng các phong cách nội thất khác nhau cho nhà ở cao tầng.
    • Nghiên cứu bổ sung các giải pháp phong thủy chuyên sâu trong kiến trúc nội thất.
    • Khảo sát thực tế chi tiết hơn, tham gia vào quy trình thi công và sản xuất chế tạo đồ gỗ nội thất thực tế để đúc rút kinh nghiệm thực tiễn.
    • Khuyến nghị đối với ngành đào tạo cần nâng cao chất lượng giảng dạy thiết kế; đối với doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu thị trường, đa dạng hóa mẫu mã và làm chủ công nghệ sản xuất vật liệu nội thất.

Giá trị tham khảo

  • Đối tượng thụ hưởng:
    • Sinh viên ngành Thiết kế nội thất, Kiến trúc công trình và Công nghệ chế biến lâm sản/đồ gỗ tham khảo quy trình thực hiện một đồ án thiết kế nội thất căn hộ hoàn chỉnh.
    • Các kỹ sư, nhà thiết kế nội thất trẻ cần tài liệu tham khảo về bố trí mặt bằng căn hộ chung cư 3 phòng ngủ diện tích từ 100–110 m².
  • Các phần nội dung có giá trị tham khảo cao:
    • Phương pháp phân tích và lập bảng so sánh ưu nhược điểm giữa các phương án mặt bằng (Phương án 1 và Phương án 2).
    • Bảng tổng hợp các thông số nhân trắc học ứng dụng trong thiết kế đồ gỗ và không gian lưu thông.
    • Chi tiết quy cách phối hợp vật liệu nội thất thực tế: chỉ định chi tiết các mã ván MDF An Cường cho từng vị trí tủ bếp (mặt cánh, hồi lộ, đáy, phần khuất), kính Glasskote và phụ kiện giảm chấn Hafele.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiện trạng và cơ cấu phân chia diện tích của căn hộ 1811 Mandarin Garden 2 như thế nào?

Căn hộ 1811 chung cư Mandarin Garden 2 có tổng diện tích 106 m², hướng Nam. Cơ cấu không gian bao gồm: 1 không gian chung phòng khách + bếp + ăn (35 m²), 1 phòng ngủ master (21 m²), 1 phòng ngủ con gái (12 m²), 1 phòng ngủ ông (11 m²), 2 nhà vệ sinh, 1 phòng kho và 1 ban công.

2. Vì sao tác giả lựa chọn Phương án 2 thay vì Phương án 1 khi bố trí mặt bằng?

Phương án 2 được lựa chọn vì khắc phục triệt để các nhược điểm của Phương án 1 (vị trí ban thờ chưa hợp lý, bàn ăn chật chội). Phương án 2 đưa bàn ăn vào vị trí trung tâm giữa bếp và phòng khách tạo luồng giao thông thông suốt, khu vực bếp nấu xa phòng khách giúp hạn chế mùi, ban thờ được xoay theo hướng Nam hợp phong thủy gia chủ, đồng thời tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên qua hệ cửa kính lùa.

3. Những mã vật liệu và phụ kiện cụ thể nào được chỉ định cho hệ tủ bếp?

Khu vực bếp sử dụng mặt đá Vicostone vân mây; kính ốp tường bếp Glasskote 5 mm màu nâu; phụ kiện bản lề và ray âm giảm chấn Hafele; gỗ MDF An Cường lõi xanh chống ẩm với các mã quy định: mã 104SH cho mặt cánh, phào nóc và hồi tủ lạnh; mã 230T cho hồi lộ, nẹp, đáy tủ trên và len chân; mã 101T cho phần khuất bên trong.

4. Các thông số nhân trắc học nào được áp dụng để xác định kích thước nội thất trong công trình?

Khóa luận áp dụng hệ thông số: chiều với tay 2000–2100 mm (xác định chiều cao tủ kệ, chiều cao phòng); chiều cao đứng 1500–1650 mm (cơ sở thước Modulor); tầm mắt ngồi 1100–1200 mm (chiều cao bệ cửa sổ); nửa chiều cao 750–850 mm (thao tác cúi, với, trục lavabo 850 mm); luồng người 550–600 mm (chiều rộng hành lang, lối đi) và nửa luồng người 250–300 mm (xác định khoảng cách khe hẹp). Chiều cao người vợ 1m62 là căn cứ xác định chiều cao mặt bàn bếp và bàn ăn.

5. Quy cách vật liệu lát sàn trong hồ sơ bản vẽ CC-03 được thể hiện như thế nào?

Bản vẽ CC-03 quy định: Sàn gỗ kích thước thanh 900x90 mm lát tại các phòng sinh hoạt và phòng ngủ; gạch lát sàn phòng vệ sinh kích thước 250x250 mm; gạch hoa lát sàn khu vực bếp kích thước 400x400 mm; gạch lát sàn ban công/khu giặt phơi kích thước 400x400 mm.


Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đỗ Quang Long đã giải quyết bài toán thiết kế nội thất căn hộ 1811 chung cư Mandarin Garden 2 diện tích 106 m² theo phong cách hiện đại, đáp ứng yêu cầu công năng và thẩm mỹ của gia đình 4 thành viên. Đề tài xây dựng cơ sở lý thuyết gắn liền với nhân trắc học, nguyên lý thị giác và vật liệu công nghiệp, từ đó đề xuất phương án mặt bằng tối ưu kèm hệ thống bản vẽ kỹ thuật chi tiết. Dù chưa đi sâu vào bóc tách dự toán và kiểm chứng thi công thực địa, đồ án là tài liệu học thuật có giá trị tham khảo thực tiễn cho sinh viên chuyên ngành và người làm nghề thiết kế nội thất chung cư.