SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Tên đề tài: THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP THEO PHONG CÁCH HỌC CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHƢƠNG NITƠ - PHOTPHO (HÓA HỌC 11) NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỢP TÁC CỦA HỌC SINH LĨNH VỰC: PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC HÓA HỌC Nghệ An, tháng 4 năm 2022 0 skkn SỞ GD&ĐT NGHỆ AN TRƢỜNG THPT DIỄN CHÂU 4 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Tên đề tài: THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP THEO PHONG CÁCH HỌC CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHƢƠNG NITƠ - PHOTPHO (HÓA HỌC 11) NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỢP TÁC CỦA HỌC SINH LĨNH VỰC: PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC HÓA HỌC Đồng tác giả: Hoàng Quốc Việt - Trƣờng THPT Diễn Châu 4 Trần Văn Dƣơng - Trƣờng THPT Diễn Châu 2 Số điện thoại: 0979104857 - 0973152938 Nghệ An, tháng 4 năm 2022 0 skkn MỤC LỤC MỤC LỤC………………………………………………………………………….i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu.
Giả thuyết khoa học. Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu và thực nghiệm.
Những đóng góp của đề tài. NỘI DUNG ĐỀ TÀI. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI. Sơ lƣợc về lịch sử nghiên cứu vấn đề.
Cơ sở lý luận của đề tài. Cơ sở thực tiễn của đề tài. THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP THEO PHONG CÁCH HỌC CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHƢƠNG NITƠ-PHOTPHO (HÓA HỌC 11 THPT) NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỢP TÁC CỦA HỌC SINH. Một số quy tắc khi thiết kế các hoạt động học tập trong dạy học chƣơng Nitơ-Photpho phù hợp với phong cách học.
Quy trình thiết kế các hoạt động học tập trong dạy học chƣơng Nitơ- Photpho. Thiết kế các hoạt động học tập trong dạy học chƣơng Nitơ-Photpho (Hóa học 11) nhằm phát triển năng lực hợp tác của học sinh. THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM. Mục tiêu của thực nghiệm sƣ phạm.
Nội dung thực nghiệm sƣ phạm. Đối tƣợng thực nghiệm sƣ phạm. Kết quả thực nghiệm sƣ phạm. 30 i skkn PHẦN III.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 36 TÀI LIỆU THAM KHẢO. BẢNG CÂU HỎI VỀ PHONG CÁCH HỌC TẬP - HONEY & MUMFORD………………………………………………………………………40 PHỤ LỤC 2. CÁC HÌNH ẢNH HỌC SINH HỌC TẬP THEO PHONG CÁCH HỌC.
CÁC BÀI KIỂM TRA ĐỊNH LƢỢNG…………………………….45 ii skkn DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT GV Giáo viên HS Học sinh PCHT Phong cách học tập NLHT Năng lực học tập NL Năng lực ĐC Đối chứng TN Thực nghiệm SGK Sách giáo khoa KN Kỹ năng PTHH Phƣơng trình hóa học TCHH Tính chất hóa học GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo THPT Trung học phổ thông PPDH Phƣơng pháp dạy học KTDH Kĩ thuật dạy học SL Số lƣợng TL Tỷ lệ % iii skkn PHẦN I. Lý do chọn đề tài Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 (số 29 - NQ/TW) Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa IX đã đặt ra yêu cầu giáo dục và đào tạo cần đổi mới căn bản, toàn diện, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện xã hội chủ nghĩa. Kinh tế thị trƣờng định hƣớng và hội nhập quốc tế. Nhiệm vụ là: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phƣơng pháp dạy và học theo hƣớng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, vận dụng kiến thức, kỹ năng của ngƣời học, khắc phục lối học áp đặt, học thuộc lòng một cách máy móc.
Chú trọng dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để ngƣời học cập nhật, đổi mới kiến thức, kỹ năng, phát triển năng lực ”. Để thực hiện những nhiệm vụ mà nghị quyết Hội nghị nêu trên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã và đang triển khai kế hoạch phát triển chƣơng trình giáo dục phổ thông giai đoạn sau năm 2015. Nội dung chƣơng trình giáo dục phát triển sau năm 2015 không chỉ đặt ra yêu cầu trang bị kiến thức, kỹ năng các môn học mà còn chú ý phát triển cho học sinh những năng lực cần thiết để các em thành công trong học tập suốt đời; tự chủ trong cuộc sống; hòa đồng và đóng góp tích cực cho xã hội. Một trong những quan điểm dạy học có thể đáp ứng tốt xu hƣớng giáo dục sau 2015 mà chúng ta cần hƣớng tới là dạy học theo quan điểm phân hóa.
Triết lý của dạy học phân hóa là quá trình dạy học cần phát huy tối đa năng lực của mỗi cá nhân bằng cách tạo cho ngƣời học đƣợc đặt vào quá trình dạy học phù hợp nhất với họ. Có thể dạy học phân hóa dựa trên năng lực, hứng thú cũng nhƣ phong cách học tập của học sinh. Mô hình giảng dạy dựa trên phong cách học giúp giáo viên lên kế hoạch bài học và chƣơng trình giảng dạy với mục tiêu làm sao để học viên có thể tiếp thu tốt nhất. Nhờ khả năng xác định đƣợc phong cách học tập của học sinh và có phƣơng pháp giảng dạy phù hợp, giáo viên có thể hỗ trợ học sinh đạt kết quả học tập tốt hơn, nâng cao thái độ học tập, đặc biệt đối với một môn khoa học tự nhiên nhƣ môn Hóa học.
Chúng ta đều biết vai trò quan trọng của Hóa học trong đời sống hàng ngày vì nó giải thích thế giới xung quanh bạn. Ví dụ nhƣ trong nấu ăn, hóa học giải thích nhƣ thế nào thay đổi thực phẩm khi bạn nấu ăn nó, làm thế nào bị hƣ, làm thế nào để bảo quản thực phẩm, làm thế nào cơ thể của bạn sử dụng các thực phẩm bạn ăn, và làm thế nào các thành phần tƣơng tác để tạo thành thức ăn. Bên cạnh đó, một phần quan trọng của hóa học là nó giải thích việc làm sạch. Bạn sử dụng chất hóa học để giúp làm sạch tốt nhất cho bát đĩa, giặt là, chính bản thân bạn, và nhà của bạn.
Bạn sử dụng hóa học khi bạn sử dụng chất tẩy trắng và chất khử trùng và thậm chí cả xà phòng thông thƣờng và nƣớc. Trong y học, bạn cần phải hiểu hóa học cơ bản để bạn có thể hiểu nhƣ thế nào vitamin, chất bổ sung, và các loại thuốc có thể giúp hoặc làm hại bạn. Một phần quan trọng của hóa học nằm trong việc 1 skkn phát triển và thử nghiệm các phƣơng pháp điều trị y tế mới và các loại thuốc. Một vấn đề quan trọng nữa là vấn đề môi trƣờng.
Hóa học là trung tâm của vấn đề môi trƣờng. Điều gì khiến một hóa chất là một chất dinh dƣỡng và một hóa chất khác lại gây ô nhiễm? Làm thế nào bạn có thể làm sạch môi trƣờng? Những gì qui trình có thể sản xuất những thứ bạn cần mà không làm tổn hại đến môi trƣờng? Quan trọng là vậy nhƣng thực trạng cho thấy việc giảng dạy kiến thức hóa học vẫn đƣợc tiến hành theo lối “thông báo - tái hiện”. Giáo viên chủ yếu chú trọng vào việc hoàn thành bài giảng, phƣơng pháp dạy học theo lối truyền thụ một chiều, học sinh chủ yếu tiếp thu một cách thụ động, không phát huy đƣợc tƣ duy sáng tạo của ngƣời học. Bên cạnh đó, việc kiểm tra - đánh giá vẫn còn nhiều bất cập.
Mặc dù đã hạn chế đựợc tình trạng học thuộc máy móc theo sách giáo khoa, song về cơ bản, vẫn theo lối học vẫn chỉ để thi. Việc đánh giá học sinh vẫn nặng về yêu cầu kiến thức, chứ chƣa chú trọng đến yêu cầu thực hành, vận dụng kiến thức, kỹ năng và suy nghĩ sáng tạo, rèn luyện năng lực cho học sinh. Cũng vì học để thi mà việc thực hiện các chuẩn kỹ năng cũng nhƣ đổi mới phƣơng pháp dạy học trở thành không cần thiết với đại đa số học sinh cũng nhƣ giáo viên. Giải pháp trong tầm giáo viên dạy môn Hóa học cho những vấn đề này là nghiên cứu một số biện pháp nâng cao chất lƣợng dạy và học, phát huy đƣợc năng lực hợp tác cho học sinh trong chƣơng trình Hóa học ở bậc THPT, chƣơng Nitơ-Photpho (sách giáo khoa Hóa học 11) là chƣơng có nội dung tƣơng đối phong phú về kiến thức hóa học, nhất là các kiến thức về chất, vật liệu, các kiến thức thực tiễn, công nghệ sản xuất và đời sống hàng ngày.
Do đó, việc sử dụng nội dung kiến thức trong chƣơng Nitơ-Photpho (sách giáo khoa Hóa học 11) để vận dụng một số biện pháp nâng cao chất lƣợng dạy học bộ môn Hóa học và phát triển năng lực hợp tác cho học sinh là khả thi. Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, với mong muốn góp phần nhỏ bé vào việc đổi mới, nâng cao chất lƣợng dạy và học cũng nhƣ nhằm củng cố và làm phong phú thêm vốn kiến thức của mình, tôi chọn đề tài: “Thiết kế các hoạt động học tập theo phong cách học của học sinh trong dạy học chương Nitơ-Photpho (Hóa học 11) nhằm phát triển năng lực hợp tác của học sinh” 2. Mục đích nghiên cứu Thiết kế đa dạng các hoạt động học trong dạy học chƣơng Nitơ-Photpho, giúp ngƣời học đƣợc đƣa vào hoạt động giảng dạy phù hợp nhất với khả năng và sở thích của mình, từ đó phát huy tối đa năng lực của mỗi cá nhân cũng nhƣ phát triển đƣợc năng lực hợp tác cho học sinh. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu 3.
Đối tượng nghiên cứu - Phong cách học tập của học sinh phổ thông. - Quá trình sử dụng các hoạt động giúp học sinh phát triển năng lực hợp tác. Khách thể nghiên cứu Các hoạt động trong dạy học chƣơng Nitơ-Photpho phù hợp với cách học của học sinh giúp học sinh phát triển năng lực hợp tác. Giả thuyết khoa học Môi trƣờng học tập và thực hành kiến thức Hóa học có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành và phát triển năng lực hợp tác của học sinh.
Nếu học sinh đƣợc dạy trong một môi trƣờng thực hành tích cực, các em sẽ tự tin hơn và thành công hơn trong học tập. Phạm vi nghiên cứu Đề tài chỉ nghiên cứu các hoạt động học tập trong trong chƣơng Nitơ-Photpho phù hợp với phong cách học nhằm giúp phát triển năng lực hợp tác của học sinh. Phƣơng pháp nghiên cứu Trong ý tƣởng kinh nghiệm này, tôi đã sử dụng kết hợp các phƣơng pháp nghiên cứu thông thƣờng bao gồm: 6. Nghiên cứu lý thuyết Nghiên cứu các công trình, bài báo, ấn phẩm khoa học liên quan đến chủ đề giảng dạy; liên quan đến phong cách học của học sinh phổ thông.
Nghiên cứu tài liệu liên quan đến phát triển năng lực hợp tác cho học sinh. Phương pháp điều tra Lập phiếu khảo sát về thực trạng sử dụng các phƣơng pháp, kĩ thuật dạy học Hóa học để phát triển năng lực hợp tác của học sinh THPT thông qua hoạt động học tập.