Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa sản xuất, tự động hóa đóng vai trò chủ chốt nhằm nâng cao năng suất và chuẩn hóa chất lượng sản phẩm. Đối với ngành công nghiệp chế biến thực phẩm và sản xuất bánh kẹo—một lĩnh vực kinh tế đặc thù—việc áp dụng các dây chuyền tự động hóa giúp tối ưu hóa chi phí vận hành và giải phóng sức lao động thủ công.

Tại Việt Nam, sản xuất bánh trung thu đang từng bước chuyển đổi từ quy mô hộ gia đình, làng nghề truyền thống sang mô hình công nghiệp hiện đại. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế tại các cơ sở sản xuất, sau khi công đoạn đóng màng túi bánh tự động hoàn tất, quá trình kiểm tra lỗi bao bì, phân loại, sắp xếp bánh vào hộp (thông thường từ 4 đến 8 bánh mỗi hộp) và dán hộp carton phần lớn vẫn do công nhân thực hiện thủ công. Phương thức này tồn tại nhiều nhược điểm:

  • Tốc độ làm việc phụ thuộc vào thể lực con người, dễ phát sinh sai sót khi khối lượng công việc lớn hoặc làm việc trong thời gian dài.
  • Khó kiểm soát triệt để tỷ lệ nhầm lẫn về mẫu mã, màu sắc hoặc quy chuẩn đóng gói trước khi xuất xưởng.
  • Tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm do tiếp xúc trực tiếp giữa người vận hành và sản phẩm.

Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài "Thiết kế hệ thống kiểm tra, sắp xếp và đóng gói bánh trung thu" được thực hiện nhằm nghiên cứu giải pháp tự động hóa đồng bộ các khâu hậu kỳ của dây chuyền sản xuất bánh trung thu.

Nhiệm vụ nghiên cứu của đồ án được xác định gồm sáu nội dung:

  1. Tổng quan về hệ thống tự động kiểm tra, sắp xếp và đóng gói sản phẩm trong công nghiệp.
  2. Tổng quan về hệ thống kiểm tra, sắp xếp và đóng gói bánh trung thu trong công nghiệp hiện nay.
  3. Nghiên cứu, khảo sát và đánh giá một hệ thống kiểm tra, sắp xếp và đóng gói bánh trung thu trong công nghiệp cụ thể (hệ thống đóng gói của Công ty ACB).
  4. Thiết kế hệ thống kiểm tra, sắp xếp và đóng gói bánh trung thu quy mô công nghiệp (tính toán cơ khí, mạch điện động lực, mạch điều khiển).
  5. Chế tạo mô hình thực nghiệm hệ thống kiểm tra, sắp xếp và đóng gói bánh trung thu; lập trình điều khiển PLC, thiết lập mạng truyền thông và giao diện giám sát WinCC.
  6. Nhận xét, đánh giá kết quả hoạt động và đề xuất hướng phát triển trong tương lai.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Dây chuyền tự động kiểm tra chất lượng bao bì bánh trung thu bằng xử lý ảnh, cơ cấu gắp - sắp xếp bánh theo số lượng định mức và cơ cấu gấp, dán hộp carton thành phẩm.
  • Phạm vi không gian: Nghiên cứu lý thuyết áp dụng cho dây chuyền sản xuất bánh kẹo công nghiệp; chế tạo và thử nghiệm mô hình thực nghiệm tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật – Đại học Đà Nẵng.
  • Phạm vi thời gian: Đồ án được giao ngày 02/01/2023 và hoàn thành nghiệm thu ngày 01/05/2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và mô hình công nghệ

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết điều khiển tự động hóa công nghiệp và kỹ thuật truyền động điện - khí nén, tập trung vào các nền tảng công nghệ:

  • Bộ điều khiển lập trình logic (PLC): Ứng dụng dòng điều khiển khả trình Simatic S7-1200 của hãng Siemens (CPU 1214C DC/DC/DC kết hợp module mở rộng tín hiệu số SM1223), sử dụng môi trường lập trình tích hợp Totally Integrated Automation Portal (TIA Portal V16) với ngôn ngữ hình thang (Ladder Diagram - LAD).
  • Hệ thống giám sát và thu thập dữ liệu (SCADA/HMI): Thiết kế giao diện vận hành trên phần mềm WinCC Runtime Advanced, giao tiếp với PLC thông qua chuẩn mạng công nghiệp PROFINET/Ethernet (giao thức IE General).
  • Hệ thống thị giác máy tính công nghiệp (Machine Vision): Ứng dụng giải pháp camera công nghiệp VSTECH kết hợp bộ xử lý ảnh CVS (Color Vision System) Version 2 để nhận diện sản phẩm theo màu sắc bao bì (phân biệt bao bì chuẩn màu đỏ với sản phẩm lỗi).
  • Hệ thống truyền động và cơ cấu chấp hành:
    • Động cơ giảm tốc 3 pha điều khiển tốc độ qua biến tần Schneider Altivar ATV310 (ATV310H075N4E 0,75 kW).
    • Động cơ bước lưỡng cực 42V kết hợp mạch điều khiển (Driver) TB6600 phục vụ việc định vị góc quay bàn xoay hộp carton và hệ thống bàn trượt trục vít.
    • Hệ thống khí nén công nghiệp: Van đảo chiều khí nén điện từ 5/2 (nguồn điều khiển 24VDC), xi lanh khí nén tác động kép và cơ cấu giác hút chân không.
    • Cảm biến quang học: Cảm biến vật cản hồng ngoại chủ động E18-D80NK (ngõ ra NPN) và công tắc hành trình cơ khí.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả kết hợp phương pháp nghiên cứu tài liệu kỹ thuật, khảo sát thực tế và thực nghiệm chế tạo mô hình:

  • Khảo sát thực tế: Khảo sát và phân tích thông số kỹ thuật hệ thống máy đóng gói bánh trung thu của Công ty ACB để thu thập các số liệu vận hành ban đầu (tốc độ đóng túi 40 gói/phút, kích thước túi dài 120 mm x rộng 20 mm, công suất 1,5 kW, nguồn điện 3 pha 220V, điều khiển PLC và giám sát HMI).
  • Phương pháp tính toán kỹ thuật: Xác định tải trọng băng tải ($W = 15\text{ kg}$ với hàng 5 kg và dây belt 10 kg), tính toán mô men xoắn, tỷ số truyền và chọn công suất động cơ giảm tốc ($0,75\text{ kW}$); tính chọn thiết bị bảo vệ tủ điện (MCCB 40A, rơ le nhiệt, rơ le bảo vệ pha XJ3 CHINT, cầu chì 2A).
  • Phương pháp thực nghiệm: Gia công cơ khí khung và băng tải, lắp đặt tủ điện công nghiệp theo tiêu chuẩn, lập trình thuật toán điều khiển tuần tự trên TIA Portal V16 và chạy kiểm thử chu trình hoạt động của mô hình vật lý.

Thiết kế và triển khai hệ thống

Kiến trúc phân tầng phần cứng

Hệ thống được thiết kế theo cấu trúc bốn khối chức năng chính nhằm bảo đảm khả năng vận hành độc lập và cách ly tín hiệu:

Khối chức năng Thành phần thiết bị sử dụng Vai trò kỹ thuật
Khối nguồn Nguồn tổ ong 220VAC/24VDC, bộ chuyển đổi nguồn ATS Chỉnh lưu và hạ áp từ lưới điện dân dụng thành nguồn một chiều 24VDC cung cấp cho PLC, cảm biến, van điện từ và mạch relay.
Khối đầu vào Cảm biến hồng ngoại E18-D80NK, nút nhấn LA38, nút dừng khẩn cấp E-STOP, công tắc hành trình Thu thập tín hiệu vị trí vật thể trên băng chuyền, nhận diện hành trình xilanh trượt và tiếp nhận lệnh điều khiển từ người vận hành.
Khối xử lý trung tâm PLC Siemens S7-1200 (CPU 1214C DC/DC/DC), Module mở rộng SM1223 Xử lý logic theo chương trình LAD, tiếp nhận dữ liệu kiểm tra màu sắc từ hệ thống xử lý ảnh và điều phối các tín hiệu ngõ ra.
Khối chấp hành Động cơ giảm tốc 3 pha 0,75 kW, động cơ DC 24V, biến tần ATV310, xilanh khí nén, van điện từ 5/2, giác hút chân không, động cơ bước kèm Driver TB6600 Kéo băng tải vận chuyển, dẫn động cơ cấu gắp - thả bánh, xoay bàn gá hộp carton và thực hiện quy trình dán băng keo niêm phong hộp.

Thông số kỹ thuật của các thiết bị chính

Hệ thống sử dụng các thiết bị điện và cảm biến công nghiệp với thông số cụ thể:

Thiết bị Thông số kỹ thuật trích xuất từ văn bản
Cảm biến hồng ngoại E18-D80NK Điện áp cấp: 5VDC; Khoảng cách phát hiện: 3 – 80 cm (chỉnh bằng biến trở); Ngõ ra: Transistor NPN thường mở (NO) kéo trở nội $10\text{ k}\Omega$ lên VCC; Kích thước: $\phi18 \times 45\text{ mm}$.
Rơ le bảo vệ pha XJ3 CHINT Bảo vệ quá áp: 380 ~ 460VAC (thời gian trễ 1,5 ~ 4 s); Bảo vệ thấp áp: 300 ~ 380VAC (thời gian trễ 2 ~ 9 s); Lỗi pha và thứ tự pha: tự động ngắt cặp tiếp điểm điều khiển.
Động cơ bước & Driver TB6600 Động cơ bước lưỡng cực 42V, mô men xoắn $40\text{ N}\cdot\text{cm}$; Driver TB6600 dùng IC TB6600HQ/HG, điện áp 9 – 42VDC, dòng tải tối đa 4,0A, cài đặt độ phân giải bước từ 1/1 đến 1/16 qua các công tắc gạt SW1 – SW6.
Aptomat & Rơ le nhiệt MCCB tổng: 3 pha 40A, dòng cắt 10 kA; MCB nhánh: 3 pha 6A 6 kA và 2 pha 6A 6 kA; Contactor MC 9A kết hợp Rơ le nhiệt RL dải điều chỉnh 1,6 – 2,5A; Cầu chì bảo vệ nguồn PLC: 2A kèm đế DF81.
Băng tải mô hình Băng tải 1 và Băng tải 2: Chiều dài 60 cm, bán kính trục $r = 2,5\text{ cm}$, sử động cơ giảm tốc tốc độ định mức 70 rpm.

Chu trình công nghệ của hệ thống

Hệ thống vận hành hoàn toàn ở chế độ tự động (AUTO) theo quy trình tuần tự:

  1. Kiểm tra và phân loại: Băng tải 1 đưa bánh trung thu vào buồng kiểm tra. Khi cảm biến tiệm cận phát hiện bánh đến vị trí camera VSTECH, băng tải 1 tạm dừng 3 giây để hệ thống CVS Version 2 chụp ảnh và nhận diện màu sắc bao bì. Nếu bao bì đạt chuẩn (màu đỏ), băng tải tiếp tục chạy. Nếu bao bì lỗi màu, xi lanh 2 kích hoạt đẩy sản phẩm vào khay chứa phế phẩm.
  2. Sắp xếp bánh vào hộp: Sản phẩm đạt chuẩn di chuyển tới vị trí cảm biến tiệm cận 3 (tại vị trí công tắc hành trình 1). Băng tải 1 dừng lại, xi lanh hạ xuống và cơ cấu giác hút chân không hút bánh lên. Động cơ 24V dẫn động cụm bàn trượt đưa bánh sang vị trí hộp carton (theo giới hạn của công tắc hành trình 2) rồi hạ bánh vào khay. Sau khi đặt bánh, động cơ bước dưới bàn xoay hộp kích hoạt quay một góc định sẵn ($90^\circ$). Chu trình lặp lại cho đến khi đủ 4 bánh trong một hộp.
  3. Đóng hộp và dán băng dính: Khi cảm biến xác nhận hộp carton đã nhận đủ 4 bánh, xi lanh đẩy chuyển hộp sang Băng tải 2, đồng thời động cơ bước quay bàn gá về vị trí ban đầu. Trên Băng tải 2, động cơ 24V hạ cơ cấu cố định hai nắp trước - sau, tiếp đó hai xi lanh khí nén số 4 và 5 ở hai bên gập mép hộp. Động cơ 24V kéo hệ thống dây curoa miết dán băng keo lên miệng hộp, sau đó xi lanh số 6 tác động dao cắt đứt băng dính. Băng tải 2 tăng tốc đưa hộp thành phẩm chuyển sang kho chứa. Quá trình vận hành được dừng khẩn cấp khi nhấn nút E-STOP hoặc dừng tuần tự bằng nút STOP.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về hệ thống kiểm tra, sắp xếp và đóng gói bánh trung thu

Chương này khảo sát bức tranh toàn cảnh về tự động hóa khâu đóng gói trong sản xuất công nghiệp và ngành bánh kẹo:

  • Phân tích các dây chuyền phân loại sản phẩm công nghiệp phổ biến: phân loại theo mã vạch/mã QR (năng suất đạt tới 10.000 sản phẩm/giờ, cao gấp 5 lần thao tác quét tay thủ công), phân loại theo khối lượng (kiểm tra khối lượng động trực tuyến) và phân loại theo màu sắc (ứng dụng camera xử lý ảnh).
  • Khảo sát hệ thống đóng gói bánh trung thu thực tế của Công ty ACB: dây chuyền sử dụng màng bao gói nhiệt, điều khiển bằng PLC kết hợp biến tần, sử dụng động cơ bước kéo màng túi, cảm biến quang (mắt thần) định vị điểm cắt màng và tích hợp bộ điều khiển nhiệt độ PID. Máy có kích thước làm việc yêu cầu diện tích lắp đặt khoảng $1,5\text{ m}^2$, tốc độ 40 gói/phút. Tác giả chỉ ra nhược điểm của dây chuyền ACB là chi phí đầu tư cao và chưa có khâu tự động xếp bánh vào hộp carton và dán thùng.
  • Đề xuất phương án thiết kế hệ thống mới: Thiết lập công suất thiết kế lý thuyết cho quy mô công nghiệp đạt 30 hộp/phút (đối với hộp 4 bánh) và 20 hộp/phút (đối với hộp 8 bánh).
  • Tính toán cơ khí cho Băng tải 1: Tính toán theo công thức tải trọng $W = 15\text{ kg}$ với hệ số ma sát băng tải $\mu = 0,15$, hệ số ma sát pully $\eta_1 = 0,95$, hệ số ma sát hộp giảm tốc $\eta_2 = 0,9$, chế độ làm việc 8 giờ/ngày; từ đó lựa chọn động cơ 3 pha giảm tốc $0,75\text{ kW}$ (1 HP), trục $28\text{ mm}$.
  • Lựa chọn vật liệu cơ khí: Khung chịu lực chế tạo bằng inox SUS201; toàn bộ các chi tiết tiếp xúc trực tiếp với bánh trung thu sử dụng inox SUS304 để bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.
  • Lập bản vẽ thiết kế điện: Bản vẽ bố trí thiết bị tủ điện kích thước $900 \times 700 \times 250\text{ mm}$ (vỏ tôn $1,5\text{ mm}$), bản vẽ mạch động lực, bản vẽ bảo vệ mất pha dùng rơ le XJ3 CHINT, bản vẽ cấp nguồn điều khiển 24VDC và bản vẽ điều khiển động cơ băng tải.

Chương 2: Giới thiệu về PLC S7-1200 và phần mềm TIA Portal

Chương 2 cung cấp cơ sở lý thuyết về phần cứng và công cụ phần mềm điều khiển:

  • Trình bày kiến trúc phần cứng của PLC Siemens Simatic S7-1200: CPU tích hợp cổng truyền thông PROFINET hỗ trợ chuẩn Ethernet và TCP/IP, cổng phát xung tốc độ cao, bộ đếm thời gian thực (RTC) và các module chức năng ghép nối (PS, SM, IM, FM, CP).
  • Hệ thống hóa các kiểu dữ liệu sử dụng trong lập trình: BOOL, BYTE (8-bit), WORD (16-bit), INT (số nguyên 2 byte), DINT (số nguyên 4 byte), REAL (số thực dấu phẩy động), dữ liệu thời gian S5T, TOD, DATE, và kiểu CHAR.
  • Phân tích ba ngôn ngữ lập trình cơ bản của PLC S7-1200: Ngôn ngữ dòng lệnh (STL), ngôn ngữ sơ đồ khối hàm (FBD) và ngôn ngữ bậc thang (LAD).
  • Trình bày các bước cấu hình dự án trên TIA Portal V16: Khởi tạo Project, cấu hình phần cứng CPU (CPU 1214C), gán địa chỉ IP, dò tìm thiết bị thông qua card mạng PG/PC Interface và nạp chương trình (Extended download).
  • Giới thiệu phần mềm giám sát WinCC Runtime Advanced: Cấu hình kết nối truyền thông công nghiệp (kết nối mạng Network và kết nối logic Connection qua cổng IE General), quản lý cơ sở dữ liệu ODBC/SQL, chức năng thu thập cảnh báo (Alarm Logging), quản lý công thức (Recipe) và thiết kế màn hình vận hành tương tác trực quan.

Chương 3: Thiết kế và thi công

Chương 3 tập trung vào quá trình hiện thực hóa mô hình thực nghiệm:

  • Xây dựng sơ đồ khối chi tiết gồm Khối nguồn, Khối đầu vào, Khối điều khiển trung tâm và Khối chấp hành.
  • Tính toán và chọn băng tải mô hình: Chiều dài băng tải 60 cm, bán kính trục $2,5\text{ cm}$, sử dụng động cơ giảm tốc tốc độ quay định mức $70\text{ rpm}$ cho cả Băng tải 1 và Băng tải 2.
  • Phân tích đặc tính cảm biến khoảng cách hồng ngoại E18-D80NK: Nguyên lý phát - thu quang học, ngõ ra Transistor cực thu hở NPN có gắn sẵn điện trở kéo $10\text{ k}\Omega$, đánh giá ưu nhược điểm so với cảm biến radar (cảm biến hồng ngoại nhận biết được người và vật thể, dễ chỉnh góc quét, khoảng cách làm việc 3 – 80 cm).
  • Tính chọn nguồn tổ ong 24VDC, nút nhấn nhả LA38 (tiếp điểm 1NO + 1NC), nút dừng khẩn cấp E-STOP (tiếp điểm thường đóng NC giữ trạng thái khi nhấn), rơ le trung gian Omron/Schneider HH52P (dòng định mức 5A, thời gian tác động dưới 20 ms).
  • Phân tích nguyên lý làm việc của van điện từ 5/2: Ở trạng thái nghỉ, cửa 1 thông với cửa 2 và cửa 4 thông với cửa 5; khi cuộn dây được cấp điện 24VDC, trục van đảo chiều làm cửa 1 thông với cửa 4 và cửa 2 thông với cửa 3 để cấp khí nén đẩy xi lanh tác động kép.
  • Phân tích cấu tạo và nguyên lý hoạt động của động cơ bước lưỡng cực 42V kết hợp mạch điều khiển TB6600: Cung cấp bảng cài đặt dòng điện định mức từ 0,5A đến 4,0A (thông qua các công tắc gạt SW4, SW5, SW6) và bảng thiết lập vi bước từ 200 xung/vòng (chạy đủ bước) đến 3200 xung/vòng (chạy 1/16 bước qua các công tắc SW1, SW2, SW3).
  • Lập sơ đồ đấu nối chi tiết ngõ vào/ngõ ra (I/O) cho CPU 1214C và Module mở rộng SM1223; tiến hành gia công phần cơ khí (khung nhôm định hình, bàn trượt, bàn xoay) và lắp đặt tủ điện điều khiển công nghiệp.

Chương 4: Chương trình điều khiển và giám sát hệ thống

Chương này trình bày thuật toán và chương trình phần mềm:

  • Lập bảng phân công đầu vào / đầu ra (I/O Allocation): Xác định các địa chỉ ngõ vào số (%I) từ cảm biến E18-D80NK, nút RUN, STOP, E-STOP, công tắc hành trình; các địa chỉ ngõ ra số (%Q) cấp tín hiệu cho rơ le trung gian điều khiển contactor động cơ băng tải, van khí nén xi lanh, giác hút và xung điều khiển động cơ bước.
  • Xây dựng lưu đồ thuật toán: Mô tả logic điều khiển vòng kín theo thời gian thực từ bước nhận phôi, dừng kiểm tra màu sắc, rẽ nhánh phân loại lỗi, kích hoạt gắp thả bánh, xoay bàn gá 4 góc $90^\circ$, đến các công đoạn đóng thùng và dán băng keo.
  • Xây dựng chương trình điều khiển dạng LAD: Chia thành hơn 20 Network chức năng trên hàm khối chính Main [OB1], bao gồm:
    • Network 1: Xử lý nút nhấn RUN/STOP và duy trì bit trạng thái hoạt động hệ thống (%M20.1, %M20.0).
    • Network 5 & 10: Khối hàm định thời gian TON trễ hút giữ vật thể, kiểm tra điều kiện an toàn và khối so sánh miền giá trị IN_RANGE để điều khiển xi lanh nâng hạ giác hút.
    • Network 16 – 20: Chuỗi logic kích hoạt các xi lanh gập nắp thùng carton (xi lanh gập trái, gập phải), động cơ miết băng dán keo, xi lanh cắt băng dính và tín hiệu tăng tốc Băng tải 2 để xuất kho thành phẩm.
  • Thiết kế giao diện WinCC RT Advanced: Tạo màn hình SCADA mô phỏng trạng thái động của hệ thống (hiển thị trạng thái các động cơ, cảm biến, số lượng sản phẩm hoàn thành, báo lỗi hệ thống và cung cấp các nút nhấn điều khiển ảo).

Kết quả và đóng góp kỹ thuật

Kết quả nghiên cứu và chế tạo

  • Hoàn thành thiết kế kỹ thuật hệ thống kiểm tra, sắp xếp và đóng gói bánh trung thu với các bản vẽ mạch động lực, mạch điều khiển bảo vệ và sơ đồ đấu nối I/O đạt tiêu chuẩn công nghiệp.
  • Gia công và lắp ráp hoàn chỉnh mô hình thực nghiệm hoạt động đồng bộ giữa phần cứng cơ khí, mạch điện - khí nén và bộ điều khiển trung tâm.
  • Lập trình điều khiển thành công trên PLC Siemens S7-1200 CPU 1214C kết hợp module SM1223 bằng ngôn ngữ LAD; tích hợp xử lý tín hiệu phân loại màu sắc từ hệ thống camera VSTECH (CVS Version 2).
  • Thiết lập giao diện điều khiển, giám sát và cảnh báo thời gian thực trên nền tảng WinCC Runtime Advanced kết nối thông suốt qua mạng PROFINET.
  • Quá trình chạy thử nghiệm cho thấy mô hình hoạt động ổn định, thực hiện đúng chu trình phân loại - gắp bánh - xoay bàn gá 4 vị trí - đóng hộp và cắt băng keo dán với xác suất lỗi thấp.

Đóng góp kỹ thuật của đề tài

  • Giải quyết khâu tự động hóa còn thiếu: Đề tài đã nghiên cứu giải quyết công đoạn sau đóng gói màng túi (xếp bánh vào hộp và dán thùng) — khâu mà các dây chuyền thực tế hiện nay (như máy đóng gói của Công ty ACB) vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào lao động thủ công.
  • Tính đồng bộ công nghệ: Kết hợp thành công kỹ thuật xử lý ảnh công nghiệp với công nghệ điều khiển khả trình PLC, kỹ thuật điều khiển động cơ bước chính xác và hệ thống chấp hành khí nén.
  • Tài liệu hóa thiết kế: Cung cấp đầy đủ các bước tính toán tải trọng động cơ băng tải công nghiệp, phương pháp lựa chọn thiết bị đóng cắt bảo vệ (bảo vệ quá áp, thấp áp, mất pha bằng XJ3 CHINT) và quy trình cài đặt vi bước cho mạch lái động cơ bước TB6600.

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế của đề tài

  • Kết cấu cơ khí: Do điều kiện gia công thực nghiệm, phần cơ khí của mô hình còn sử dụng một số chi tiết thủ công, tính thẩm mỹ công nghiệp chưa cao và kết cấu bàn trượt chưa đạt độ tối ưu hóa tuyệt đối về mặt động lực học.
  • Khai thác phần mềm PLC: Chương trình lập trình chủ yếu tập trung vào các tập lệnh logic tuần tự và khối hàm cơ bản (Timer, Counter, so sánh miền); chưa khai thác hết các tập lệnh điều khiển chuyển động nâng cao (Motion Control) hoặc xử lý ngắt tốc độ cao của dòng CPU S7-1200.
  • Mức độ tích hợp quy mô: Mô hình dừng lại ở mức độ nghiên cứu và kiểm chứng chức năng tại phòng thí nghiệm, còn thiếu các công đoạn liên hoàn của nhà máy như khâu cấp phôi tự động từ lò nướng hoặc khâu in hạn sử dụng lên bao bì.

Hướng phát triển tiếp theo

  • Cải tiến và nâng cấp kết cấu cơ khí chính xác, gia công khung vỏ bằng máy CNC công nghiệp để tăng tính thẩm mỹ và độ vững chắc khi vận hành dài hạn.
  • Tối ưu hóa thuật toán điều khiển trên TIA Portal, ứng dụng công nghệ điều khiển phát xung chuyển động trục (Motion Control - PTO/PWM) để tăng tốc độ và độ êm ái cho cụm bàn trượt và bàn xoay.
  • Mở rộng nghiên cứu kết nối hệ thống với các công đoạn trước và sau để tạo thành một dây chuyền sản xuất bánh kẹo khép kín hoàn chỉnh.
  • Nghiên cứu và cấu hình tính năng Web Server tích hợp trên PLC Siemens S7-1200, cho phép giám sát thông số vận hành và điều khiển hệ thống từ xa qua trình duyệt web trên thiết bị di động hoặc máy tính bảng.

Giá trị tham khảo

Đồ án tốt nghiệp này là tài liệu tham khảo kỹ thuật hữu ích đối với:

  • Sinh viên ngành Kỹ thuật Điều khiển và Tự động hóa, Cơ điện tử và Kỹ thuật Điện - Điện tử: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tế về quy trình thực hiện một đồ án tốt nghiệp từ khâu khảo sát, tính toán phụ tải cơ khí, thiết kế bản vẽ tủ điện, lựa chọn khí cụ điện đến kỹ thuật lập trình PLC S7-1200 trên TIA Portal V16.
  • Người nghiên cứu các hệ thống đóng gói và phân loại sản phẩm: Tham khảo phương pháp phối hợp giữa camera xử lý ảnh công nghiệp (Machine Vision) và PLC qua ngõ vào số; quy trình tính toán lực và công suất động cơ băng tải kéo hàng.
  • Kỹ sư bảo trì, lắp ráp tủ điện: Có thể tham khảo trực tiếp sơ đồ mạch bảo vệ điện áp 3 pha sử dụng rơ le XJ3 CHINT (chống mất pha, lệch pha, quá/thấp áp) và sơ đồ mạch ghép nối các module mở rộng I/O của Siemens.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài sử dụng cấu hình PLC nào và giải quyết bài toán thiếu hụt chân tín hiệu ngõ vào/ngõ ra ra sao?
Đề tài sử dụng bộ điều khiển khả trình PLC Siemens Simatic S7-1200 với CPU mã hiệu 1214C DC/DC/DC (tích hợp sẵn 14 ngõ vào số DI và 10 ngõ ra số DQ). Để đáp ứng toàn bộ các tín hiệu đầu vào từ hệ thống cảm biến quang, công tắc hành trình, nút bấm vận hành và đầu ra điều khiển cho hệ thống van khí nén, động cơ băng tải, động cơ bước, nhóm tác giả đã tích hợp thêm một module mở rộng tín hiệu số SM1223.

2. Quá trình kiểm tra và phân loại bao bì bánh trung thu lỗi màu sắc diễn ra theo cơ chế nào?
Khi cảm biến tiệm cận hồng ngoại phát hiện bánh trung thu di chuyển vào buồng kiểm tra, PLC điều khiển dừng Băng tải 1 trong thời gian 3 giây. Đồng thời, hệ thống camera công nghiệp VSTECH nhận tín hiệu kích hoạt từ cảm biến, chụp hình sản phẩm và chuyển dữ liệu sang bộ xử lý ảnh CVS (Color Vision System) Version 2. Tại đây, phần mềm phân tích mã màu bao bì: nếu màu đạt chuẩn (màu đỏ), bánh được phép đi tiếp sang khâu gắp; nếu phát hiện màu sắc sai lệch so với mẫu đặt trước, hệ thống kích hoạt xi lanh khí nén số 2 đẩy sản phẩm ra khay chứa phế phẩm.

3. Rơ le XJ3 của hãng CHINT trong sơ đồ mạch động lực đảm nhận chức năng bảo vệ gì?
Rơ le bảo vệ điện áp XJ3 CHINT được bố trí ở mạch động lực nhằm bảo vệ hệ thống trước các sự cố lưới điện 3 pha xoay chiều:

  • Bảo vệ quá áp trong dải 380 ~ 460VAC với thời gian trễ cắt từ 1,5 đến 4 giây.
  • Bảo vệ thấp áp trong dải 300 ~ 380VAC với thời gian trễ cắt từ 2 đến 9 giây.
  • Phát hiện tức thời sự cố mất pha hoặc sai thứ tự pha.
    Khi xảy ra sự cố trên bất kỳ pha nào, XJ3 lập tức ngắt tiếp điểm điều khiển, cắt nguồn cấp cho toàn bộ mạch điều khiển để bảo vệ động cơ và các thiết bị phụ tải không bị hư hỏng.

4. Động cơ bước và mạch lái TB6600 đóng vai trò gì trong khâu sắp xếp bánh vào hộp?
Động cơ bước lưỡng cực 42V kết hợp mạch điều khiển (Driver) TB6600 được bố trí bên dưới bàn xoay chứa hộp carton. Khác với động cơ thông thường quay liên tục, động cơ bước cho phép cố định góc quay chính xác theo từng chuỗi xung rời rạc phát ra từ PLC. Khi cơ cấu hút chân không đặt một chiếc bánh vào khay hộp, động cơ bước nhận lệnh quay chính xác một góc $90^\circ$ để chuyển vị trí khay trống tiếp theo đón chiếc bánh kế tiếp, đảm bảo sắp xếp đủ 4 chiếc bánh vào đúng 4 ngăn của hộp carton một cách tuần tự.

5. Các thông số kích thước và động học của băng tải trên mô hình thực nghiệm được chế tạo như thế nào?
Trên mô hình thực nghiệm, tác giả thiết kế hai hệ thống băng tải (Băng tải 1 đưa bánh vào và Băng tải 2 đưa hộp đi dán):

  • Mỗi băng tải có chiều dài 60 cm, bán kính trục truyền động $r = 2,5\text{ cm}$.
  • Hệ thống dẫn động sử dụng động cơ giảm tốc DC có tốc độ định mức $70\text{ rpm}$, giúp băng tải vận chuyển sản phẩm với tốc độ ổn định, phù hợp với thời gian đáp ứng của cảm biến quang và xi lanh gắp bánh.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Thiết kế hệ thống kiểm tra, sắp xếp và đóng gói bánh trung thu" của sinh viên Phan Hoàng Hải và Nguyễn Tùng Dương (Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật – Đại học Đà Nẵng) đã nghiên cứu và giải quyết trọn vẹn bài toán tự động hóa công đoạn hậu kỳ của quy trình sản xuất bánh kẹo. Tác giả đã kết hợp thành công cơ sở lý thuyết tính toán phụ tải công nghiệp với việc chế tạo mô hình thực nghiệm hoàn chỉnh, ứng dụng đồng bộ PLC Siemens S7-1200, camera xử lý ảnh VSTECH, hệ thống khí nén và mạng giám sát SCADA WinCC. Mặc dù kết cấu cơ khí còn mang tính chất thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, công trình đã thể hiện phương pháp tiếp cận khoa học, cung cấp hệ thống bản vẽ đấu nối và chương trình điều khiển có độ tin cậy và giá trị ứng dụng kỹ thuật rõ ràng.