Thiết Kế eBook Cơ Sở Hóa Học Hữu Cơ 1 Bằng Phần Mềm Adobe Acrobat

Luận văn tốt nghiệp giáo dục nghiên cứu tốt nghiệp hóa học thiết kế ebook cơ sở hóa học hữu cơ 1 khoa hóa đại học sư phạm bằng phần mềm, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề

• Tác giả: Nguyễn Thị Hạnh Trang
• Người hướng dẫn: Th.S. Lê Văn Đăng
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP.HCM
• Chuyên ngành: Hóa Học
• Đề tài: Thiết Kế eBook Cơ Sở Hóa Học Hữu Cơ 1 Bằng Adobe Acrobat
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
• 1.1.1. Lý luận về dạy học
• 1.1.2. Một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học
• 1.1.3. Dạy học hướng vào người học
• 1.1.4. Đổi mới phương pháp dạy học bằng cách sử dụng tối ưu các phương tiện dạy học
• 1.1.4.1. Khái niệm
• 1.1.4.2. Phân loại
• 1.1.5. Vai trò của phương tiện dạy học trong giảng dạy
• 1.2. GIỚI THIỆU VỀ EBOOK
• 1.2.1. Khái niệm eBook
• 1.2.2. Đặc điểm của eBook
• 1.2.2.1. Ưu điểm
• 1.2.2.2. Khuyết điểm
• 2. CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU CÁC PHẦN MỀM ỨNG DỤNG THIẾT KẾ EBOOK HÓA HỌC
• 2.1. Adobe Acrobat Pro 9 Extended
• 2.1.1. Giới thiệu phần mềm Adobe Acrobat
• 2.1.2. Các tính năng của phần mềm Adobe Acrobat 9 Pro Extended
• 2.1.2.1. Khởi động phần mềm
• 2.1.2.2. Giới thiệu các thanh menu
• 2.1.2.3. Giới thiệu các thanh công cụ
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BƯỚC THIẾT KẾ EBOOK HÓA HỌC
• 3.1. Soạn văn bản bằng Microsoft Office Word 2007
• 3.2. Vẽ cấu trúc hóa học bằng ChemBioDraw Ultra 11
• 3.3. Chuyển đổi từ file Word sang file PDF
• 3.4. Thao tác trong ứng dụng Adobe Acrobat Pro
• 3.4.1. Chỉnh sửa trong file PDF
• 3.4.2. Thêm chức năng đa phương tiện vào file PDF
• 3.4.3. Công cụ Bookmark
• 3.4.4. Do kích thước, khoảng cách của các đối tượng
• 3.4.5. Kết hợp nhiều file PDF thành một file duy nhất
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thiết Kế eBook Cơ Sở Hóa Học Hữu Cơ 1

Thiết kế eBook Cơ sở Hóa học Hữu cơ 1 là một nhiệm vụ quan trọng trong việc cung cấp tài liệu học tập cho sinh viên. Việc sử dụng phần mềm Adobe Acrobat giúp tạo ra những tài liệu chất lượng, dễ dàng tiếp cận và chia sẻ. eBook không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức mà còn khuyến khích họ tự nghiên cứu và khám phá thêm về lĩnh vực hóa học hữu cơ.

1.1. Khái Niệm eBook và Vai Trò Của Nó Trong Học Tập

eBook là phiên bản điện tử của sách in, giúp người đọc dễ dàng tiếp cận thông tin. Với sự phát triển của công nghệ, eBook trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc học tập, đặc biệt trong lĩnh vực hóa học.

1.2. Lợi Ích Của Việc Sử Dụng eBook Trong Hóa Học

Việc sử dụng eBook giúp tiết kiệm chi phí, thời gian và không gian lưu trữ. Sinh viên có thể dễ dàng tìm kiếm thông tin và tài liệu cần thiết cho việc học tập và nghiên cứu.

II. Thách Thức Trong Thiết Kế eBook Cơ Sở Hóa Học Hữu Cơ 1

Mặc dù việc thiết kế eBook mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Việc đảm bảo chất lượng nội dung, hình ảnh và tính tương tác của eBook là rất quan trọng. Ngoài ra, việc sử dụng phần mềm Adobe Acrobat cũng đòi hỏi người thiết kế phải có kỹ năng nhất định.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tạo Nội Dung Chất Lượng

Nội dung eBook cần phải được biên soạn kỹ lưỡng, đảm bảo tính chính xác và dễ hiểu. Việc này đòi hỏi sự đầu tư thời gian và công sức từ người thiết kế.

2.2. Thách Thức Về Kỹ Thuật Khi Sử Dụng Adobe Acrobat

Adobe Acrobat là phần mềm mạnh mẽ nhưng cũng phức tạp. Người thiết kế cần nắm vững các tính năng của phần mềm để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh và chuyên nghiệp.

III. Phương Pháp Thiết Kế eBook Cơ Sở Hóa Học Hữu Cơ 1 Bằng Adobe Acrobat

Để thiết kế eBook hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp và kỹ thuật phù hợp. Việc sử dụng Adobe Acrobat cho phép tạo ra các tài liệu tương tác, dễ dàng chỉnh sửa và xuất bản.

3.1. Các Bước Cơ Bản Trong Thiết Kế eBook

Quá trình thiết kế eBook bao gồm việc soạn thảo nội dung, tạo hình ảnh minh họa và xuất bản tài liệu. Mỗi bước đều cần được thực hiện cẩn thận để đảm bảo chất lượng.

3.2. Tối Ưu Hóa Nội Dung eBook Để Hấp Dẫn Người Đọc

Nội dung eBook cần được trình bày một cách hấp dẫn, dễ hiểu và có tính tương tác cao. Việc sử dụng hình ảnh, video và âm thanh sẽ giúp tăng cường trải nghiệm người đọc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của eBook Cơ Sở Hóa Học Hữu Cơ 1

eBook Cơ sở Hóa học Hữu cơ 1 không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tài liệu tham khảo quý giá cho giáo viên và sinh viên. Việc áp dụng eBook trong giảng dạy giúp nâng cao chất lượng học tập và nghiên cứu.

4.1. Tác Động Đến Chất Lượng Giảng Dạy

Việc sử dụng eBook trong giảng dạy giúp giáo viên dễ dàng truyền đạt kiến thức và tạo ra môi trường học tập tích cực cho sinh viên.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Việc Sử Dụng eBook

Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng eBook đã giúp sinh viên cải thiện khả năng tiếp thu kiến thức và tăng cường sự hứng thú trong học tập.

V. Kết Luận Về Thiết Kế eBook Cơ Sở Hóa Học Hữu Cơ 1

Thiết kế eBook Cơ sở Hóa học Hữu cơ 1 bằng Adobe Acrobat là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. eBook không chỉ giúp sinh viên tiếp cận kiến thức dễ dàng mà còn khuyến khích họ tự học và nghiên cứu.

5.1. Tương Lai Của eBook Trong Giáo Dục

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, eBook sẽ ngày càng trở nên phổ biến và là công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc học tập và giảng dạy.

5.2. Khuyến Khích Sự Sáng Tạo Trong Thiết Kế eBook

Người thiết kế cần không ngừng sáng tạo và cải tiến để tạo ra những sản phẩm eBook chất lượng, đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu hướng đổi mới phương pháp giảng dạy đại học, trọng tâm của quá trình đào tạo chuyển dịch từ truyền thụ thụ động sang lấy người học làm trung tâm, đòi hỏi sinh viên phải chủ động tìm tòi, tự nghiên cứu và hoàn thiện tri thức. Hóa học hữu cơ là một phân ngành rộng lớn, giữ vai trò nền tảng trong nghiên cứu khoa học cũng như ứng dụng thực tiễn như tổng hợp vật liệu, công nghiệp hóa chất và sản xuất dược phẩm. Để nắm vững các quy luật phức tạp về cấu trúc phân tử, cơ chế phản ứng và hiệu ứng không gian, sinh viên cần nguồn tài liệu tham khảo trực quan, khoa học và thuận tiện trong tra cứu.

Tại thời điểm năm 2010, nguồn học liệu điện tử chuyên ngành Hóa học bằng tiếng Việt, đặc biệt là tài liệu Hóa học hữu cơ có tích hợp phương tiện nghe nhìn và hình ảnh trực quan, còn rất hạn chế. Phần lớn tài liệu lưu hành trên mạng chỉ là văn bản chụp (scan) từ sách in chuyển sang định dạng PDF thông thường, thiếu tính tương tác và không tích hợp được các mô phỏng thí nghiệm hay mô hình phân tử động. Nhằm giải quyết yêu cầu đó, khóa luận thực hiện đề tài xây dựng sách điện tử (eBook) phục vụ học phần Hóa học hữu cơ cho sinh viên đại học.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Theo công bố của tác giả trong văn bản, mục đích nghiên cứu bao gồm:

1. Tiếp cận các phương pháp giảng dạy tiên tiến nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường.
2. Gắn giáo dục kiến thức khoa học với thực tiễn nhằm đưa bộ môn Hóa học gần gũi với đời sống.
3. Tăng cường sử dụng các phương tiện hiện đại và nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ giảng dạy và học tập Hóa học.
4. Tạo hứng thú và niềm say mê học tập bộ môn Hóa học cho sinh viên.
5. Ứng dụng phần mềm Adobe Acrobat 9 Pro để thiết kế cuốn eBook "Cơ sở Hóa học Hữu cơ 1" làm tài liệu học tập, giảng dạy cho sinh viên, giảng viên và người quan tâm.

Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm 6 nội dung cụ thể:

1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về xu hướng đổi mới phương pháp và phương tiện dạy học.
2. Nghiên cứu vai trò, thế mạnh và thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Hóa học.
3. Nghiên cứu các tài liệu lý thuyết về cơ sở Hóa học hữu cơ.
4. Nghiên cứu các phần mềm ứng dụng thiết kế eBook, trọng tâm là Adobe Acrobat 9 và ChemOffice Ultra 11.0.
5. Thiết kế hoàn chỉnh sản phẩm eBook chương trình Hóa học hữu cơ dành cho sinh viên năm thứ nhất.
6. Biên tập và thực hiện các đoạn phim (video) thí nghiệm để tích hợp vào eBook.

Đối tượng, khách thể, phạm vi và giả thuyết khoa học

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình sử dụng phần mềm Adobe Acrobat 9 Pro Extended để thiết kế cuốn eBook "Cơ sở Hóa học Hữu cơ 1" dùng cho sinh viên năm thứ nhất đại học sư phạm.
• Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy và học bộ môn Hóa học ở bậc đại học.
• Phạm vi nghiên cứu: Chương trình học phần Cơ sở Hóa học Hữu cơ 1 dành cho sinh viên năm 1, Khoa Hóa học, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.
• Giả thuyết khoa học: Nếu xây dựng thành công cuốn eBook chuyên ngành tích hợp đa phương tiện, công trình sẽ giúp nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, tạo hứng thú học tập, phát huy tính tích cực, tự nghiên cứu của sinh viên và cung cấp nguồn học liệu tham khảo thuận tiện cho quá trình dạy học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết về phương pháp dạy học và sách điện tử

Khóa luận tiếp cận lý luận dạy học hiện đại với quan điểm lấy người học làm trung tâm. Phương tiện dạy học được xác định là đối tượng vật chất (sách, mô hình, thiết bị nghe nhìn, thí nghiệm) giúp thay thế các hiện tượng thực tiễn phức tạp hoặc nguy hiểm, tác động đa giác quan nhằm giúp sinh viên hiểu bản chất, ghi nhớ lâu và rút ngắn thời gian tiếp thu.

Về khái niệm, eBook (electronic book) được định nghĩa theo Từ điển Oxford là phiên bản điện tử của sách in có thể đọc được trên các thiết bị số. Khóa luận phân tích ưu điểm nổi bật của eBook như: khả năng lưu trữ không gian lớn, tích hợp đa phương tiện (âm thanh, video, flash), tìm kiếm từ khóa tức thời, chi phí phân phối và cập nhật thấp, tính cơ động cao. Đồng thời, văn bản chỉ rõ các nhược điểm cần khắc phục như yêu cầu thiết bị phần cứng, vấn đề bản quyền số và thói quen đọc sách in truyền thống.

Định dạng eBook	Ứng dụng / Nền tảng chính	Đặc điểm kỹ thuật theo phân tích của tác giả
DOC / DOCX	Microsoft Office Word, OpenOffice Writer	Định dạng văn bản phổ biến; chuẩn DOCX (Open XML) giúp giảm dung lượng tập tin và bảo mật tốt hơn.
PDF	Adobe Acrobat, Foxit Reader	Định dạng cố định trang, bảo toàn cấu trúc khi in ấn và hiển thị đa nền tảng; hỗ trợ nhúng đa phương tiện và mã hóa bảo mật.
CHM	Microsoft HTML Help, xCHM, GNOCHM	Định dạng nén các trang HTML; tra cứu và điều hướng nhanh, đọc trực tiếp trên Windows không cần cài thêm phần mềm.
PRC	Mobipocket Reader, FBReader	Định dạng chuyên dụng cho thiết bị cầm tay, PDA, điện thoại di động và máy đọc sách chuyên biệt.
CBR / CBZ	CDisplay, Comix	Định dạng nén ảnh sử dụng chuẩn RAR hoặc ZIP, chủ yếu dùng cho truyện tranh và tài liệu ảnh.
DJVU	WinDJView, MacDjView	Định dạng nén ảnh nâng cao do AT&T và LizardTech phát triển, tối ưu dung lượng cho sách scan và catalog.
LIT	Microsoft Reader	Sử dụng công nghệ hiển thị ClearType của Microsoft trên các thiết bị hỗ trợ.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu

Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: Nghiên cứu các văn bản lý luận dạy học, tài liệu công nghệ thông tin và giáo trình chuyên ngành.
• Phương pháp thu thập và khảo sát thực tiễn: Khảo sát các kho eBook trong và ngoài nước, tải và phân tích cấu trúc các bộ sách Hóa học hữu cơ quốc tế (Francis A. Carey, Carey & Sundberg, Jerry March, Daley, Bloch).
• Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến hướng dẫn của giảng viên khoa học và đồng nghiệp.

Nguồn dữ liệu lý thuyết của học phần được tổng hợp từ 3 giáo trình cốt lõi:

1. Giáo trình Hóa học hữu cơ (Từ Minh Thanh, 2006) – Giáo trình giảng dạy trực tiếp cho sinh viên năm 1 Khoa Hóa học, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM.
2. Cơ sở hóa học hữu cơ - Tập 1 (Phan Tống Sơn, Trần Quốc Sơn, Đặng Như Tại, NXB Đại học và Trung học Chuyên nghiệp, Hà Nội, 1976) – Tài liệu kinh điển đào tạo sư phạm Hóa học.
3. Organic Chemistry, 4th Edition (Francis A. Carey, The McGraw-Hill Companies, 2001) – Tài liệu chuẩn quốc tế về cấu trúc hình ảnh và cách trình bày trực quan.

Quy trình công nghệ và kỹ thuật thiết kế eBook

Khóa luận không xây dựng phần mềm độc lập từ mã nguồn (code) mà thiết lập quy trình tích hợp các phần mềm chuyên dụng để tạo ra tài liệu học tập điện tử đa phương tiện.

+-------------------------------------------------------------+
| GIAI ĐOẠN 1: Biên soạn nội dung văn bản (MS Word 2007)      |
| - Thiết lập hệ thống Styles (Heading 1, 2, 3)               |
| - Tạo mục lục tự động; Soạn thảo công thức bằng MathType 6  |
| - Định dạng công thức hóa học qua Chemistry Formatter       |
+-------------------------------------------------------------+
                              |
                              v
+-------------------------------------------------------------+
| GIAI ĐOẠN 2: Vẽ cấu trúc & Cơ chế Hóa học (ChemBioDraw)     |
| - Thiết lập Document Settings (Chain Angle, Fixed Length)   |
| - Vẽ vòng thơm, liên kết không gian (Wedged/Hashed Bond)    |
| - Vẽ mũi tên cong cơ chế phản ứng, nhập ký tự Character Map |
+-------------------------------------------------------------+
                              |
                              v
+-------------------------------------------------------------+
| GIAI ĐOẠN 3: Xử lý đồ họa & Trực quan hóa (Snagit 9)        |
| - Chụp ảnh vùng chọn (Region), xử lý màu nền qua Canvas     |
| - Cắt ghép vùng thừa (Cut Out, Crop), chèn chú dẫn tiếng Việt|
+-------------------------------------------------------------+
                              |
                              v
+-------------------------------------------------------------+
| GIAI ĐOẠN 4: Chuyển đổi định dạng sang PDF                  |
| - Dùng lệnh Save As PDF/XPS hoặc Adobe PDFMaker             |
+-------------------------------------------------------------+
                              |
                              v
+-------------------------------------------------------------+
| GIAI ĐOẠN 5: Tích hợp Đa phương tiện & Đóng gói (Acrobat 9)  |
| - Nhúng Video thí nghiệm, Flash (*.swf, *.flv), Mô hình 3D  |
| - Xây dựng hệ thống Bookmark phân cấp điều hướng            |
| - Thiết lập bảo mật hai tầng mật khẩu (Encrypt Password)    |
+-------------------------------------------------------------+

1. Soạn thảo văn bản và công thức chuyên ngành

• Microsoft Office Word 2007: Sử dụng hệ thống Ribbon, cấu hình Quick Access Toolbar, xây dựng hệ thống phân cấp đề mục chuẩn qua Styles (Heading 1, Heading 2, Heading 3) để xuất tự động sang bảng mục lục và hệ thống Bookmark PDF.
• Tiện ích Chemistry Formatter: Cài đặt add-in để tự động chuyển đổi ký tự hóa học thô thành dạng chuẩn (chỉ số trên/dưới, điện tích ion, entalpi).
• MathType 6: Tích hợp vào Word nhằm soạn thảo các phương trình toán - lý - hóa phức tạp vượt ngoài khả năng của bộ công cụ Equation mặc định.

2. Thiết kế cấu trúc và cơ chế hóa học bằng ChemOffice Ultra 11.0

• Sử dụng ChemBioDraw Ultra 11.0 để chuẩn hóa các thông số vẽ trong hộp thoại Document Settings: góc liên kết mặc định (Chain Angle), độ dài liên kết (Fixed Length), khoảng cách liên kết bội (Bond Spacing), độ đậm nét vẽ (Bold width, Line width).
• Biểu diễn cấu trúc lập thể bằng các liên kết nêm đậm (Wedged Bond), liên kết gạch đứt (Hashed Wedged Bond), liên kết lượn sóng (Wavy Bond).
• Mô tả cơ chế phản ứng (như phản ứng nitro hóa benzen qua ion nitroni $\text{NO}_2^+$) bằng công cụ mũi tên cong (Arrow Tools), tắt chế độ Fixed Angles để chỉnh góc uốn của mũi tên chuyển dịch electron; chèn cặp electron tự do và điện tích bằng Chemical Symbol Tools.
• Chèn ký tự tiếng Việt có dấu trong ChemBioDraw thông qua cửa sổ Character Map với bảng mã VNI-Times.

3. Xử lý ảnh và minh họa bằng TechSmith Snagit 9

• Chụp ảnh màn hình ở chế độ vùng chọn (Region), cửa sổ (Window) hoặc đối tượng (Object).
• Biên tập ảnh trong Snagit Editor: sử dụng các công cụ Crop, Cut Out (cắt bỏ phần giữa và nối hai đầu), Trim (xóa viền thừa), Rotate, Resize và Canvas Color.
• Bổ sung ghi chú tiếng Việt, mũi tên chỉ dẫn (Callout, Arrow, Stamp) trước khi dán vào văn bản nguồn.

4. Đóng gói, tích hợp đa phương tiện và bảo mật bằng Adobe Acrobat 9 Pro Extended

• Chuyển đổi PDF: Chuyển đổi tài liệu docx sang PDF qua add-in Microsoft Save as PDF hoặc menu Acrobat PDFMaker.
• Tích hợp Multimedia: Sử dụng công cụ Multimedia trên thanh công cụ để khoanh vùng và nhúng các đối tượng:
  • Video Tool: Nhúng các đoạn phim ghi hình thí nghiệm thực tế.
  • Flash Tool: Nhúng tệp Flash định dạng *.swf hoặc *.flv tạo tương tác.
  • 3D Tool: Nhúng các mô hình phân tử ba chiều từ AutoCAD hoặc tệp *.u3d.
• Điều hướng: Tạo hệ thống thẻ đánh dấu (Bookmark) tương ứng với từng chương và mục, cho phép người học nhấp chuột để chuyển nhanh đến trang nội dung.
• Bảo mật văn bản: Cấu hình bảo mật qua menu Advanced > Security > Encrypt with Password:
  • Khóa quyền mở tài liệu (Require a password to open the document).
  • Khóa quyền can thiệp (Restrict editing and printing of the document), ngăn chặn việc sao chép nội dung hoặc chỉnh sửa cấu trúc tài liệu gốc nhưng vẫn cho phép sinh viên đọc và học tập.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Cơ sở lí luận

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Chương này tổng kết cơ sở lý luận về việc đổi mới phương pháp dạy học đại học, nhấn mạnh việc chuyển từ lối dạy truyền thụ kiến thức sang tổ chức hoạt động tự học, rèn luyện tư duy sáng tạo cho sinh viên. Tác giả phân tích toàn diện về khái niệm, đặc tính kỹ thuật, ưu điểm và hạn chế của các định dạng sách điện tử (DOC, PDF, CHM, PRC, CBR, CBZ, DJVU, LIT). Chương 1 cũng khảo sát thực trạng sử dụng eBook: giới thiệu các kho eBook hóa học quốc tế nổi tiếng và điểm qua tình hình trong nước, trong đó phân tích cấu trúc hoạt động của Cổng giáo trình điện tử Bộ Giáo dục và Đào tạo (http://gtdt.vn và http://ebook.vn - khai trương tháng 3/2007) với 4 nhóm nội dung: Giáo trình điện tử, Tài liệu tham khảo, Luận văn/Báo cáo, và Thông tin phát hành sách.

Chương 2: Giới thiệu các phần mềm ứng dụng thiết kế eBook hóa học

Chương 2 trình bày chi tiết về giao diện, tính năng kỹ thuật và hướng dẫn vận hành của hệ thống công cụ hỗ trợ:

• Phần mềm chủ đạo Adobe Acrobat 9 Pro Extended (các menu File, Edit, View, Document, Comments, Tools, Advanced; các thanh công cụ Advanced Editing, Comment & Markup, Analysis, Multimedia).
• Phần mềm soạn thảo văn bản Microsoft Office Word 2007 (cấu trúc Ribbon, Mini Toolbar, Quick Access Toolbar, xử lý Styles).
• Bộ công cụ chuyên ngành Hóa học ChemOffice Ultra 11.0 (trọng tâm là ChemBioDraw Ultra để vẽ cấu trúc 2D/cơ chế phản ứng và Chem3D biểu diễn không gian phân tử).
• Công cụ chụp và biên tập ảnh Snagit 9.
• Phần mềm soạn thảo công thức MathType 6.

Phần 2: Ứng dụng các phần mềm vào thiết kế eBook hóa học

Chương 1: Các bước thiết kế eBook hóa học

Chương 1 của Phần 2 mô tả chi tiết quy trình thực tế để sản xuất cuốn sách điện tử Hóa học hữu cơ:

1. Nghiên cứu tài liệu: Lựa chọn và tổng hợp kiến thức từ 3 nguồn giáo trình chính (Từ Minh Thanh, Phan Tống Sơn, Francis A. Carey).
2. Soạn thảo văn bản nguồn trên Word 2007: Thiết lập hệ thống Heading chuẩn, tạo bảng mục lục tự động, ứng dụng tiện ích Chemistry Formatter để định dạng nhanh công thức.
3. Thiết kế công thức, cấu trúc và cơ chế phản ứng trên ChemBioDraw Ultra 11.0: Hướng dẫn chi tiết từng bước vẽ cơ chế phản ứng nitro hóa benzen, vẽ nguyên tử carbon tứ diện dạng phối cảnh, cấu trạng và vòng thơm.
4. Chụp, biên tập và chèn hình ảnh minh họa bằng Snagit 9 Editor.
5. Chuyển đổi tệp sang định dạng PDF và hoàn thiện các tính năng nâng cao trong Adobe Acrobat 9: chèn video thí nghiệm, Flash tương tác, tạo Bookmark và thiết lập mật mã bảo vệ bản quyền.

Chương 2: eBook Cơ sở Hóa học Hữu cơ 1 và Hướng phát triển của đề tài

Chương này công bố sản phẩm eBook hoàn chỉnh phục vụ chương trình học phần Hóa học hữu cơ 1 cho sinh viên năm thứ nhất. Nội dung học phần trong eBook được cấu trúc thành các chương chuyên đề:

• Chương 1: Liên kết hóa học trong hợp chất hữu cơ.
• Chương 2: Hiện tượng đồng phân (đồng phân cấu tạo, đồng phân lập thể).
• Chương 4: Phản ứng hữu cơ và cơ chế phản ứng.
• Các chương tiếp theo về các dãy đồng đẳng hydrocacbon: Alkane, Alken, Alkin, Aren... Mỗi chương trong sản phẩm eBook đều được tích hợp hệ thống điều hướng Bookmark, hình ảnh cấu trúc phân tử đa màu sắc, các công thức hóa học được chuẩn hóa và các đoạn phim thí nghiệm minh họa cơ chế, hiện tượng phản ứng.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính đạt được

• Sản phẩm học liệu số hoàn chỉnh: Xây dựng thành công cuốn sách điện tử "Cơ sở Hóa học Hữu cơ 1" dưới định dạng PDF tương tác, bao gồm đầy đủ hệ thống lý thuyết, cấu trúc không gian, cơ chế phản ứng và video thí nghiệm minh họa dành cho sinh viên năm thứ nhất Khoa Hóa học, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM.
• Xây dựng quy trình kỹ thuật liên hoàn: Thiết lập quy trình phối hợp hiệu quả giữa các phần mềm hỗ trợ dạy học Hóa học: Word 2007 (soạn thảo) + ChemBioDraw Ultra 11.0 (vẽ cấu trúc) + MathType 6 (công thức toán) + Snagit 9 (đồ họa) + Adobe Acrobat 9 Pro Extended (đóng gói đa phương tiện và bảo mật).
• Tài liệu hướng dẫn chi tiết: Cung cấp cẩm nang hướng dẫn thao tác cụ thể cho giáo viên và sinh viên về cách thức vẽ cơ chế phản ứng hóa học, thiết lập thông số kỹ thuật bản vẽ và nhúng tệp đa phương tiện vào tài liệu PDF.

Đóng góp so với thực trạng tự nêu

Khóa luận đã khắc phục được những hạn chế của nguồn tài liệu điện tử Hóa học tại thời điểm nghiên cứu:

• Thay thế các tài liệu scan đen trắng chất lượng kém bằng văn bản điện tử có cấu trúc định dạng chuẩn xác, màu sắc rõ ràng và dung lượng tối ưu.
• Khắc phục tính đơn điệu của tài liệu in truyền thống bằng việc tích hợp video thí nghiệm thực tế và mô hình phân tử, giúp sinh viên quan sát trực quan các hiện tượng và cơ chế phản ứng vốn trừu tượng.
• Đóng góp vào nguồn học liệu điện tử phục vụ chủ trương đổi mới phương pháp dạy học đại học và tự học của sinh viên ngành Sư phạm Hóa học.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

• Việc xử lý font chữ tiếng Việt có dấu trong phần mềm chuyên ngành ChemBioDraw Ultra 11.0 còn phức tạp, phải thực hiện thủ công từng ký tự qua công cụ Character Map.
• Khóa luận mới hoàn thành nội dung cho học phần Hóa học hữu cơ 1 (dành cho sinh viên năm thứ nhất), chưa bao quát toàn bộ chương trình Hóa học hữu cơ các năm tiếp theo (Hữu cơ 2, Hữu cơ 3).
• Việc đọc và khai thác đầy đủ các tính năng đa phương tiện (Video, Flash, 3D) của eBook đòi hỏi người học phải cài đặt phần mềm Adobe Acrobat hoặc Adobe Reader phiên bản phù hợp trên máy tính.
• Văn bản chưa công bố số liệu thực nghiệm sư phạm định lượng (chưa có nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm để đánh giá kết quả điểm số sau khi sử dụng eBook).

Hướng nghiên cứu tiếp

• Tiếp tục mở rộng biên soạn các tập eBook tiếp theo cho toàn bộ chương trình Hóa học hữu cơ (Hóa học hữu cơ 2 và Hóa học hữu cơ 3).
• Bổ sung thêm nhiều video thí nghiệm chất lượng cao và xây dựng các mô phỏng Flash tương tác 3D sinh động hơn cho các cơ chế phản ứng phức tạp.
• Đăng tải và chia sẻ sản phẩm lên Cổng thông tin giáo trình điện tử của Bộ Giáo dục và Đào tạo (gtdt.vn) và các diễn đàn chuyên môn để tiếp nhận phản hồi từ giảng viên, sinh viên trên toàn quốc nhằm hoàn thiện nội dung.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

1. Sinh viên chuyên ngành Hóa học (đặc biệt là sinh viên năm thứ nhất): Sử dụng sản phẩm eBook để tự học, ôn tập lý thuyết cấu trúc, cơ chế phản ứng và xem trực quan các đoạn phim thí nghiệm Hóa học hữu cơ 1.
2. Giảng viên và giáo viên Hóa học: Tham khảo quy trình tích hợp công nghệ để tự thiết kế giáo trình điện tử, bài giảng tương tác phục vụ giảng dạy môn Hóa học.
3. Sinh viên thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Sư phạm Hóa học và Công nghệ giáo dục: Tham khảo phương pháp sử dụng liên hoàn các công cụ ChemBioDraw, Snagit, MathType và Adobe Acrobat Pro để xuất bản tài liệu học tập điện tử đạt chuẩn kỹ thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng các giáo trình nào làm căn cứ lý thuyết để biên soạn nội dung eBook Hóa học hữu cơ 1?

Nội dung lý thuyết được tổng hợp từ 3 tài liệu chính:

• Giáo trình Hóa học hữu cơ (Từ Minh Thanh, 2006) dùng cho sinh viên năm 1 Khoa Hóa học, ĐH Sư phạm TP.HCM.
• Cơ sở hóa học hữu cơ - Tập 1 (Phan Tống Sơn, Trần Quốc Sơn, Đặng Như Tại, NXB Đại học và Trung học Chuyên nghiệp, 1976).
• Organic Chemistry, ấn bản lần thứ 4 (Francis A. Carey, The McGraw-Hill Companies, 2001).

2. Tác giả xử lý vấn đề gõ chữ tiếng Việt trong phần mềm ChemBioDraw Ultra 11.0 như thế nào?

Do phần mềm ChemBioDraw Ultra 11.0 không hỗ trợ gõ trực tiếp tiếng Việt có dấu, tác giả hướng dẫn mở công cụ Character Map Window (từ menu View > Show Character Map Window), chọn font VNI-Times, sau đó chọn từng ký tự tiếng Việt cần thiết (ví dụ các chữ cái có dấu) rồi chèn vào vị trí tương ứng trên cấu trúc hóa học.

3. Những công cụ đa phương tiện nào có thể nhúng trực tiếp vào tệp PDF thông qua Adobe Acrobat 9 Pro?

Adobe Acrobat 9 Pro hỗ trợ biểu tượng Multimedia với 4 công cụ chuyên dụng:

• 3D Tool: Chèn các vật thể không gian 3D định dạng *.u3d từ AutoCAD.
• Flash Tool: Chèn các tệp hoạt cảnh flash định dạng *.swf hoặc *.flv.
• Sound Tool: Chèn các tệp âm thanh minh họa.
• Video Tool: Chèn các đoạn phim ghi hình thí nghiệm thực tế.

4. Cơ chế bảo mật tệp PDF được thiết lập bằng Adobe Acrobat 9 trong khóa luận gồm những mức độ nào?

Khóa luận sử dụng tính năng Encrypt with Password của Adobe Acrobat để thiết lập 2 mức bảo mật:

• Mức 1 (Require a password to open the document): Yêu cầu nhập mật mã khi mở tài liệu.
• Mức 2 (Restrict editing and printing of the document): Cho phép người học mở tài liệu bình thường để đọc nhưng yêu cầu mật mã nếu muốn in ấn hoặc chỉnh sửa, sao chép nội dung gốc.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hạnh Trang đã giải quyết thành công bài toán ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy Hóa học thông qua việc xây dựng sản phẩm eBook "Cơ sở Hóa học Hữu cơ 1" bằng phần mềm Adobe Acrobat 9 Pro Extended. Công trình đã chuẩn hóa quy trình phối hợp giữa các công cụ soạn thảo, thiết kế cấu trúc hóa học chuyên dụng và xử lý hình ảnh nhằm tạo ra tài liệu học tập điện tử trực quan, tích hợp video thí nghiệm và hệ thống điều hướng khoa học. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn cao cho sinh viên sư phạm Hóa học và giáo viên trong quá trình tự học, giảng dạy và nghiên cứu phương pháp dạy học hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRUONG DAI HOC SƯ PHAM TP.HCM THIẾT KE EBOOK CƠ SỞ HÓA HỌC HỮU CƠ 1 KHOA HÓA ĐẠI HỌC SƯ PHAM BANG PHAN MEM ADOBE ACROBAT 9 Người hướng dẫn khoa học: Th.S Lê Văn Dang Người thực hiện: Nguyễn Thị Hạnh Trang TP. HỎ CHÍ MINH 2010 Khóa luận tốt nghiệp LỜI CẢM ƠN * Thanh công la một cuộc bàn trình bbông phải la một điểm đến * A.Moravia Đó là ca một bành trình dai của sự lao động bét minh, vitet qua mọi khó khan thit thach, đứng dậy sau mỗi lần tấp ngã. cùng tới sự giúp đỡ, động tiên của những người xung quanh. Để boàn thành khóa luận tốt nghiệp.

ngoài sự nỗ lực của bản than, em đã nhận được sự giúp đỡ của mọi người. Nay em chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc. Em atti lời cảm on sâu sắc đến thay Lê Van Dang, người thay da nhiệt tình, tan tam Inténg ddan tê chuyên môn lần các phương pháp thực biện khéa luận này. cũng nbit sự nghiệm kbáắc của thdy đã giúp em boàn thiện ban thân.

Em gửi lời cam on chân thành đến các thdy cô ở bboa Hóa - người dẫn đường trên bành trình di tìm tri thức. người đã tan tam dạy bảo, bướng dẫn chúng em trong suốt bốn nam bọc đại bọc, người trang bi cho ching em những banb trang qui báu để vitng bước trên đường đời. Em atti lời cam on sâu sắc đến gia đình, người than - những người đã yêu thương, cham sóc để em được niit bôm nay nà động vién giúp đỡ em trong suét quá trình bọc. Cam on những người bạn da cùng tôi bước di trên con đường tìm kiếm trí thức, đã động tiên giúp đỡ tôi những lúc tôi khó băn, nấp nga.

Mac dù đã cố gắng boàn thành khóa luận trong khả nang va phạm vi cho phép nhưng chắc chắn không thể trính khỏi những thiếu sót. Rất mong nhân được sự góp ý của quý thay cô va các bạn để boàn thiện bbóa luận này. l THU VIỆ N | TP. Hỗ Chi Minh, tháng 5 nam 2010 T tưởng floi-Hoc Su-Phaq SV Nguyễn Thị Hạnh Trang 1 IY- ALCS Khóa luận tốt nghiệp MỤC LỤC CD GAM ssc tsssscccasscmssn sacs sites Such i Wn BO nan Rasa 1 TLE OEcopter nearer eine mer aee rh G2G10(10010706600206001Gi02ã64/58G0582i,id 2 MỜ ĐÀ etree Sone CCRT nts oni Cnr Ree ER tt ae eon Seen SRI men Pere 4 4: do Gihon GÀ O08 piss iscnatcaccccnicacatactinteninctiamemapeancateiae.

4 2s iene Caer mney Ray: 0ữttxt46cdctiaccdcteti cac Gibc0iii0GGGataig 4 B:NĂiệm vụ của OB LÀGuokáctekcaccciitdicGcocaacocccki0/4620i 626 5 4. Khách thé vả đối tượng nghiên cứu. PhaạmtfngdtöNCÚWGaaii4iccagtctccctixcicixctcoGeoaa=ai 5 8. Giá thay lt khoan họB:::::26:62220 50000020 GGS110010G0RSG13100ã61420ã6614ã06: 5 7.

Phương pháp và phương tiện nghiên cứu.--- 6 BHAN 1C SƠ UE LUAN Go ciốnn 2212060600 tu 2000000000200 0a 7 CHƯƠNG | TONG QUAN VE ĐỀ TAI NGHIÊN CỨỬU.1 DO] MỚI PHƯƠNG PHAP DAY HỌC VA PHƯƠNG TIEN DAY HOC 7; abe .2 Một số xu hướng đổi mới phương pháp day học.3 Day học hướng vào người hQc.4 Đổi mới phương pháp day hoc bằng cách sử dụng tối ưu các phương 8m COBY # << .erssezzeaieeoieoeexxssadeeseseeseeseesdz 8 FCSE¡gốc nh ho CN TT nh S, 8 I4 Hư N a8 1.3 Vai trò của phương tiện day học trong giảng dạy. 9 1:2 GIỚI THIỆU VỀ eBOOK. EEEEIG2-2PMEGIGPEESEEGSE 9 121 0080 GÌ ae iieeeeeoeeeeeeseseesexeesd 9 3 Đề di cáo 6H OI ans iidoiiooaianoiseoassedd-eioeses + dines 10 1.3 Một số định dang của CBOOK .4 Tinh hình sử dụng eBook. assess £t401814(4i914116443As9 14 CHUONG 2 GIỚI THIEU CAC PHAN MEM UNG DUNG THIET KE EBOOKE HOA OG scsi seas Nee eel ave ne 17 2.1 Adobe Acrobat Pro 9 Extended.

17 SV: Nguyễn Thi Hanh Trang 2 Khóa luận tốt nghiệp 2.1 Giới thiệu phân mém Adobe Acrobat 9.2 Các tinh nang của phan mem Adobe Acrobat 9 Pro Extended.1 Khỏi động phần mẫm.2 Giới thiệu các thanh menu .