CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỊ TRƯỜNG NHÀ Ở CHO THUÊ 1.1 Nhà ở cho thuê: khái niệm và đặc điểm 1.1 Khái niệm nhà ở Có nhiều các định nghĩa khác nhau về nhà ở, tuỳ từng góc độ xem xét theo thuộc tính của nó: - Theo định nghĩa chung nhất: Nhà ở là tài sản lớn của mỗi gia đình, là cơ sở vật chất to lớn của mỗi quốc gia và là sản phẩm của một ngành kinh tế quan trọng. - Nhà ở là sản phẩm của hoạt động xây dựng, với không gian bên trong có tổ chức được ngăn cách với môi trường bên ngoài dùng để ở. - Nhà ở là một công trình kiến trúc được xây dựng trên một diện tích đất nhất định nhằm thoả mãn nhu cầu ở của con người. Như vậy, Nhà ở là một phạm trù có hai thuộc tính giá trị kinh tế và giá trị sử dụng.
Giá trị sử dụng của nhà nhằm đáp ứng về nhu cầu ở và tái sản xuất sức lao động. Giá trị kinh tế (giá trị) của nhà ở là tài sản có giá trị lớn của mỗi cá nhân, mỗi gia đình, là cơ sở vật chất của xẫ hội và là sản phẩm mang tính chất hàng hoá của nền kinh tế. Trước đây nhà ở chỉ đơn giản là nơi che mưa, che nắng, là nơi để tránh thú dữ. Dần dần cuộc sống của người phát triển thì tầm quan trọng của ngôi nhà cũng được nâng dần lên.
Nhà ở đã trở thành nhu cầu thiết yếu của mỗi người. Ở đó không chỉ là nơi để ở mà con là nơi diễn ra mọi sinh hoạt, là nơi tái tạo lại sức lao động và là tổ ấm thật sự của mỗi gia đình. Hiện nay, nhà ở còn là một hàng hóa đặc biệt, có các đặc điểm khác biệt với các hàng hóa khác. Thứ nhất, do chi phí xây dựng lớn, giá thành nguyên vật liệu cao nên giá nhà rất đắt.
9 z Thứ hai, nhà ở gắn liền với vị trí không gian nên không thể di chuyển được, không thể mang đi mua bán như các loại hàng hóa khác. Do đó, khi mua nhà cần phải xem xét kỹ vị trí của ngôi nhà, môi trường tự nhiên và xã hội. Vì không thể di dời ngôi nhà của mình đến nơi khác được. Khi lựa chọn xây dựng nhà ở cho những ngưừi có thu nhập thấp phải chú ý đến vị trí.
Không thể là những nơi trung tâm vì ở đây giá đất cao sẽ làm cho giá nhà vì thế cũng rất cao, người thu nhập thấp không thể mua được. Hơn nữa ở những nơi trung tâm như vây giá cả sinh hoạt cũng rất đắt, với thu nhập tầm 1 triệu không thể sống được. Tuy nhiên, không thể xây ở những khu ngoại thành vì họ cũng phải vào thành phố để đi làm, nếu ở quá xa thì chi phí đi lại cao. Thứ ba, Nhà ở có tính bền vững, lâu dài.
Con người có thể sống cả đời trong một ngôi nhà. Việc chuyển chỗ ở rất phức tạp, chi phí lại rất cao và kéo theo nhiều vấn đề do thay đổi môi trường không gian sống. Những người có thu nhập thấp lại càng ít có khả năng thay đổi chỗ ở, đối với họ việc mua nhà là việc quan trọng của cả cuộc đời, có thể không mua cho mình một ngôi nhà. Nếu không có sự hỗ trợ của Nhà nước và các doanh nghiệp thì họ không thể thực hiện mơ ước được sở hữu một ngôi nhà.
Thứ tư, Giá nhà phụ thuộc vào giá đất và mức độ bền vững vật lý, kết cấu, mức thuận tiện. Mức giá nhà được chia làm hai phần là mức giá xây dựng và mức giá đất. Một giải pháp đưa ra nhằm giảm giá nhà cho người có thu nhập thấp là giảm chi phí đầu vào trong quá trình xây dựng. Nhà nước nên gánh một phần chi phí đầu tư vào xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật như hệ thống cấp thoát nước, hệ thống giao thông, điện và điện thoại … Mặt khác, nên giảm một số đất đối với nhà thầu đang thực hiện chính sách xây dựng nhà ở cho người có thu nhập thấp.
Nếu giảm được chi phí đầu vào thì giá nhà sẽ giảm xuống. Người có thu nhập thấp sẽ có cơ hội mua được nhà. 10 z Thứ năm, khi được pháp luật cho phép mới được mua bán công khai. Một trong những lý do làm cho việc mua bán nhà trở nên khó khăn là do thủ tục hành chính quá phức tạp, rườm rà.
Có nhiều dự án xây dựng nhà ở cho người có thu nhập thấp đã hoàn thành nhưng rất khó để người mua nhà tiếp cận. Nguyên nhân là do đâu? Là do trong quá trình làm giấy tờ mua nhà thì cơ quan hành chính thường mắc bệnh quan liêu, gây khó khăn cho người mua nhà. Thiết nghĩ nên giảm bớt các thủ tục không cần thiết và tạo một cơ chế thông thoáng hơn cho những người mua nhà.2 Khái niệm nhà ở cho thuê Nhà ở cho thuê hay còn gọi là nhà ở thương mại, theo Điều 3 của Nghị định 71/2010/NĐ-CP, pháp luật quy định như sau: Nhà ở thương mại là nhà ở do tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng để bán, cho thuê theo nhu cầu và cơ chế thị trường; Điều 40 Luật nhà ở 2005 có qui định nhà ở thương mại trước hết cần phải tuân thủ những tiêu chuẩn chung về nhà ở, đồng thời phải tuân thủ những tiêu chuẩn sau: nhà chung cư phải thiết kế căn hộ khép kín, có diện tích sàn xây dựng mỗi căn hộ không thấp hơn 45m2; nhà ở riêng lẻ xây dựng liền kề trong các dự án phải bảo đảm diện tích xây dựng không thấp hơn 50m2 và có chiều ngang mặt tiền không nhỏ hơn 5m; nhà biệt thự không được xây dựng quá ba tầng và diện tích xây dựng không vượt quá 50% diện tích khuôn viên đất. Cũng như tất cả các loại hàng hóa khác, nhà ở cho thuê cũng có hai thuộc tính: giá trị sử dụng và giá trị a.
Giá trị sử dụng của hàng hóa nhà cho thuê: Theo lý luận của Mác – Lênin, giá trị sử dụng của hàng hóa là công dụng của hàng hóa nhằm thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người. Bất cứ một loại hàng hóa nào cũng có một hoặc một vài công dụng nhất định có thể đáp ứng được nhu cầu của con người. 11 z Nhà cho thuê với tư cách là một hàng hóa, nó đã đáp ứng nhu cầu của người đi thuê nhà. Nhà cho thuê có thể sử dụng với nhiều mục đích khác nhau như dùng để ở, làm cửa hàng, làm văn phòng, xưởng sản xuất.
Mức độ hữu ích của nhà cho thuê còn phụ thuộc vào hai nhân tố cơ bản: Thứ nhất nhân tố bên trong là chất lượng nhà cho thuê Chất lượng của ngôi nhà cho thuê là các tiện nghi trong thiết kế của ngôi nhà đưa lại. Để đánh giá chất lượng nhà cho thuê chỉ mang tính tương đối vì nó còn phụ thuộc vào khả năng tài chính của mỗi người, phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng, sở thích riêng của mỗi người. ngôi nhà có thể phù hợp với người này nhưng lại chưa phù hợp với người khác. Thông thường ngôi nhà nào có kết cấu hợp lý sẽ đem lại sự thỏa mãn cho cả người đi thuê và người cho thuê.
Thứ hai: các nhân tố bên ngoài như vị trí của nhà cho thuê, các dịch vụ xung quanh nhà cho thuê. Ngôi nhà có vị trí thuận lợi như gần đường giao thông, gần khu làm việc, gần các trung tâm hành chính thương mại, gần trường học. cộng với các dich vụ xung quanh ngôi nhà thuận lợi như siêu thị, chơ, dịch vụ ăn uống, y tế. người thuê nhà có thể thuận lợi trong việc đáp ứng nhu cầu của mình thì tính hữu ích của ngôi nhà đó sẽ tăng lên.
Vì vậy, có thể nói rằng công dụng của nhà cho thuê phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như chất lượng của ngôi nhà, vị trí địa lý và hệ thống dịch vụ đầu tư ở bên ngoài của ngôi nhà cho thuê, khi tất cả các điều kiện này thuận lợi sẽ làm tăng tính hữu ích của nhà cho thuê. Giá trị của hàng hóa nhà cho thuê Giá trị của hàng hóa là lao động xã hội của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa đó. Lao động hao phí của con người đã tạo ra giá trị của hàng hóa. Giá trị của nhà cho thuê cũng được quyết định bởi sự kết tinh của thời gian lao động xã hội cần thiết để xây dựng nó.
12 z Một là, nó được kết tinh bởi một lượng lao động vật hóa rất lớn Để có được một nhà, người lao động phải tích lũy rất nhiều năm, thậm chí cả cuộc đời. Vì vậy lượng lao động vật hóa là rất lớn. Hai là, giá trị của nhà ở cho thuê còn phụ thuộc vào giá trị của những yếu tố cấu thành. Cụ thể là vật tư xây dựng nhà như: xi măng, sắt, thép, cát, gạch.
Dưới sự tác động của các yếu tố thị trường sẽ làm cho giá trị của các vật tư xây dựng thường xuyên biến đổi, và chủ yếu biến đổi theo chiều hướng tăng lên, điều đó sẽ làm cho giá trị tính bằng tiền của ngôi nhà ngày càng cao, điều đó cũng sẽ tác động đến giá thuê nhà. Cái này cũng chỉ là lao động vật hóa được cụ thể ra mà thôi. Ba là, giá cả của sức lao động Để tạo ra sản phẩm phải có một lượng lao động kết tinh, bao gồm lao động trực tiếp (người công nhân xây nhà) và lao động gián tiếp(lao động thiết kế, tổ chức thi công). Lao động thiết kế có vai trò vô cùng quan trọng đối với tính hữu dụng của ngôi nhà.
Tính hữu dụng này nhiều hay ít tùy thuộc vào trình độ tay nghề của người thiết kế. Trong điều kiện ngày nay, yếu tố thiết kế được coi là linh hôn của ngôi nhà, yếu tố thiết kế không thể thiếu được trong quá trình xây nhà. Vì vậy, chi phí của lao động thiết kế cũng góp phần tác động đến giá thành ngôi nhà, nếu chi phí thiết kế lớn cũng sẽ làm tăng giá thành ngôi nhà, và ngược lại nếu chi phí thiết kế ít cũng sẽ làm cho giá thành ngôi nhà thấp hơn. Điều này cũng sẽ ảnh hưởng đến giá cả cho thuê nhà.
Tổ chức thi công: cũng là một yếu tố quan trọng trong xây nhà, nó đảm bảo cho hoạt động của công trình xây dựng. Nếu tổ chức thi công tố, đảm bảo đúng tiến độ của công trình sẽ tiết kiệm được thời gian và nguyên vật liệu.