Chương 1: Giới thiệu chung về luận văn Chương 2: Tổng quan về hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng Chương 3: Thực trạng hoạt động thanh tra, giám sát các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Chương 4: Khảo sát về nguyên nhân những hạn chế và giải pháp hoàn thiện hoạt động của Cục II. Chương 5: Giải pháp hoàn thiện hoạt động thanh tra, giám sát của Cục II đối với các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TRA, GIÁM SÁT NGÂN HÀNG 2.
HOẠT ĐỘNG THANH TRA, GIÁM SÁT NGÂN HÀNG 2. Khái niệm thanh tra, giám sát ngân hàng Theo từ điển tiếng Việt, thuật ngữ thanh tra, giám sát được hiểu như sau: Thanh tra là kiểm tra, xem xét tại chỗ các sự việc, việc làm của cơ quan. Giám sát là theo dõi và kiểm tra xem có thực hiện đúng các điều quy định không. Tại Khoản 11 và Khoản 12, Điều 6, Luật Ngân hàng Nhà nước năm 2010, Thanh tra, giám sát ngân hàng được hiểu như sau: Thanh tra ngân hàng là hoạt động thanh tra của NHNN đối với các đối tượng thanh tra ngân hàng trong việc chấp hành pháp luật về tiền tệ và ngân hàng.
Giám sát ngân hàng là hoạt động của NHNN trong việc thu thập, tổng hợp, phân tích thông tin về đối tượng giám sát ngân hàng thông qua hệ thống thông tin, báo cáo nhằm phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời rủi ro gây mất an toàn hoạt động ngân hàng, vi phạm quy định an toàn hoạt động ngân hàng và các quy định khác của pháp luật có liên quan. Trên cơ sở các khái niệm, có thể hiểu thanh tra, giám sát ngân hàng là hai hoạt động có vai trò bổ trợ nhau và không thể thiếu nhằm đảm bảo an toàn hệ thống NHTM và ổn định nền kinh tế. Vì thông qua giám sát, NHNN có thể đánh giá tổng thể tình hình hoạt động và phát hiện những NHTM có vấn để cảnh báo hay tiến hành thanh tra đúng vấn đề trọng tâm. Đồng thời thông qua việc thanh tra, NHNN có thể trực tiếp xác thực kết quả của đã giám sát và hiểu rõ hơn về thực trạng hoạt động của NHTM.
Như vậy, hoạt động thanh tra và giám sát chỉ có kết quả tốt khi cả hai có sự phối hợp thường xuyên và liên tục. Sự cần thiết của hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng Ngân hàng là một tổ chức tài chính có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế và hoạt động ngân hàng là một hoạt động có tính chất đặc biệt, đòi hỏi phải được thanh tra, giám sát một cách thường xuyên và liên tục nhằm đánh giá mức độ an toàn trong hoạt TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Rose and Sylvia C. Hudgin(2001), các ngân hàng cần được theo dõi khắt khe vì: Thứ nhất, ngân hàng là nơi tích trữ tiết kiệm hàng đầu của công chúng, đặc biệt là tiết kiệm của cá nhân và hộ gia đình.
Việc thất thoát các khoản vốn này trong trường hợp ngân hàng phá sản sẽ trở thành thảm họa cho nhiều cá nhân và gia đình. Nhưng hầu hết người gửi tiền tiết kiệm lại thiếu kiến thức chuyên môn về tài chính và thiếu thông tin cần thiết để đánh giá chính xác mức độ rủi ro của ngân hàng. Vì vậy các cơ quan quản lý phải có trách nhiệm tập hợp và đánh giá những thông tin cần thiết để xác định tình hình tài chính thực sự của ngân hàng nhằm bảo vệ người gửi tiền. Thứ hai, các ngân hàng được quản lý chặt chẽ bởi khả năng “tạo tiền” từ những khoản tiền gửi thông quan hoạt động cho vay và đầu tư (mở rộng tín dụng).
Sự thay đổi trong khối lượng tiền tệ do ngân hàng tạo ra liên quan chặt chẽ tới tình hình kinh tế, đặc biệt là mức tăng trưởng của việc làm, tình trạng lạm phát. Thứ ba, các ngân hàng chịu sự quản lý chặt chẽ bởi chúng cung cấp cho cá nhân và doanh nghiệp những khoản cho vay, tài trợ tiêu dúng hoặc tài trợ đầu tư. Các nhà quản lý cho rằng, xã hội thu được lợi ích to lớn nếu như hệ thống ngân hàng cung cấp một lượng tín dụng thích hợp. Tuy nhiên, khi có sự phân biệt đối xử trong việc cấp tín dụng, cá nhân, doanh nghiệp bị phân biệt đối xử sẽ phải đối mặt với không ít khó khăn.
Điều này có thể ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh và nền kinh tế nói chung. Do vậy, việc kiểm soát các ngân hàng cũng để đảm bảo loại bỏ tình trạng phân biệt đối xử trong việc cung cấp các dịch vụ tài chính. Các công trình nghiên cứu liên quan Hoạt động TTGSNH là một hoạt động có tính thường xuyên, liên tục nhằm đảm bảo hệ thống ngân hàng hoạt động an toàn, hiệu quả đồng thời tăng cường sự quản lý của Nhà nước về lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng. Chính vì vậy đã có nhiều nghiên cứu theo những khía cạnh, nội dung khác nhau về hoạt động TTGSNH của nhiều tác giả.
Tuy nhiên, những nghiên cứu trước đây chỉ dừng lại ở việc giới thiệu về TTGSNH và đánh giá chung về thực trạng hoạt động TTGSNH mà chưa có một nghiên cứu, phân tích các phương thức hoạt động TTGS đối với các NHTMCP có hội sở chính tại TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 các tỉnh, thành phố và cụ thể hơn là tại TP. Một số nghiên cứu về hoạt động TTGSNH trong thời gian qua là: Nguyễn Thị Thanh Bình với luận văn thạc sỹ kinh tế (2013), “Hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng tại Việt Nam”, luận văn chủ yếu nêu thực trạng hoạt động TTGSNH tại Việt Nam, đánh giá kết quả đạt được, những tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại và đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động TTGSNH tại Việt Nam. Đỗ Thị Thu Phương với luận văn thạc sỹ kinh tế (2011),“Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra, giám sát của chi nhánh Ngân hàng Nhà nước đối với các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Hải Dương”, luận văn chủ yếu phân tích chung về thực trạng hoạt động TTGS của CN NHNN đối với tất cả các NHTM trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong giai đoạn 2009 - 2010, từ đó đánh giá những mặt tích cực và hạn chế và đưa ra những nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động TTGS của CN NHNN đối với tất cả các NHTM trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Hoàng Xuân Quế và nhóm nghiên cứu với đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ (2011),“Hoàn thiện hoạt động thanh tra ngân hàng ở Việt Nam theo hướng tăng cường giám sát và cảnh báo sớm”, đề tài nghiên cứu đã hệ thống hóa và làm rõ thêm lý luận cơ bản về hoạt động TTGSNH và thanh tra theo hướng tăng cường giám sát và cảnh báo sớm, phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động TTGSNH được chủ yếu thực hiện bởi NHNN.
Các chuẩn mực quốc tế về Thanh tra, giám sát ngân hàng 2. Các nguyên tắc cơ bản của Ủy ban Basel (gồm 25 nguyên tắc) 25 nguyên tắc cơ bản về các thông lệ và chuẩn mực giám sát ngân hàng do Uỷ ban Basel xây dựng nhằm góp phần ổn định và bảo đảm an toàn của hệ thống tài chính toàn cầu (Basel 1,1999& Basel 2,2005). Sự yếu kém và rủi ro của hệ thống Ngân hàng một quốc gia dù là đang phát triển hay đã phát triển đều có thể đe doạ sự ổn định tài chính không những của quốc gia đó mà còn ảnh hưởng mang tính quốc tế. Nguyên tắc 1: Điều kiện cần thiết cho hoạt động giám sát ngân hàng có hiệu quả Nguyên tắc 2-5: Cấp phép và cơ cấu giám sát TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Cơ quan cấp phép có quyền đưa ra các điều kiện, tiêu chuẩn cho việc thành lập ngân hàng và các hoạt động của ngân hàng đảm bảo các ngân hàng trong hệ thống hoạt động an toàn và hiệu quả.
Nguyên tắc 6-15: Quy định an toàn hoạt động và yêu cầu của hoạt động giám sát ngân hàng Cơ quan giám sát đảm bảo ngân hàng có đầy đủ quy trình quản lý rủi ro và đảm bảo an toàn hoạt động. Nguyên tắc 16-20: Phương pháp giám sát thường xuyên Hệ thống giám sát ngân hàng hiệu quả phải kết hợp giữa thanh tra tại chỗ và giám sát từ xa. Cơ quan giám sát ngân hàng phải có đầy đủ phương tiện thu thập, phân tích, xem xét các số liệu báo cáo an toàn hoạt động và thông tin thống kê từ ngân hàng để đảm bảo giám sát ngân hàng chặt chẽ, thường xuyên. Nguyên tắc 21: Yêu cầu về thông tin giám sát ngân hàng Cơ quan giám sát đảm bảo các ngân hàng lưu giữ hồ sơ đầy đủ theo đúng các chính sách và chuẩn mực kế toán.
Nguyên tắc 22: Quyền hạn của người thực thi nhiệm vụ giám sát Cơ quan giám sát có quyền thực hiện những biện pháp xử lý thích hợp đối với các ngân hàng vi phạm quy chế hoạt động và các quy định của pháp luật. Nguyên tắc 23-25: Hoạt động ngân hàng quốc tế Cơ quan giám sát trên phương diện hợp nhất với các ngân hàng có hoạt động quốc tế, đồng thời thiết lập quan hệ và trao đổi thông tin đối với cơ quan giám sát ngân hàng của nước sở tại nhằm đảm bảo các ngân hàng nước ngoài cũng phải tuân thủ các yêu cầu an toàn như đối với ngân hàng trong nước. Các chỉ tiêu an toàn theo CAMELS Hệ thống CAMELS là hệ thống đánh giá hoạt động ngân hàng toàn diện, được dùng phổ biến trên thế giới. Để góp phần nâng cao hiệu quả thanh tra, giám sát ngân hàng, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Các thanh tra viên sử dụng báo cáo giám sát CAMELS để tiến hành xếp hạng cho từng ngân hàng dựa trên sự đánh giá của 6 chỉ tiêu chính về năng lực và hoạt động TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 của một ngân hàng. Sự xếp hạng sẽ cân đối với quy mô và sự phức tạp của ngân hàng, đặc trưng trong hoạt động và việc quản lý rủi ro của ngân hàng. Việc xếp hạng sẽ được sử dụng để đánh giá thực trạng của hệ thống ngân hàng đưa ra những hoạt động cần thiết cho thanh tra tại chỗ. Nội dung của toàn bộ hoạt động thanh tra tại chỗ sẽ dẫn đến những điều chỉnh cho việc xếp hạng tổng thể CAMELS.