chương 1, tác giả khái lược về cấp huyện, HU và BTHU hiện nay; chương 2, tác giả thuyết minh các căn cứ lý luận và thực tiễn để xác định chức năng, nhiệm vụ, TQ, TN và phương pháp công tác của BTHU; chương 3, tác giả đề xuất, kiến nghị chức năng, nhiệm vụ của HU, chức năng, nhiệm vụ, TQ, TN, phương pháp công tác và những yêu cầu đối với BTHU. Đây là một công trình khoa học vừa mang tính khái quát, tổng hợp, vừa nghiên cứu chuyên sâu nhiều vấn đề, nội dung về cấp huyện, vị trí, vai trò của HU, ban thường vụ (BTV), thường trực HU; nhiệm vụ, chức năng, phương pháp công tác. Đặc biệt cuốn sách gợi mở, khai phá, định hướng cho luận án những vấn đề lý luận, về những nội dung cụ thể về TQ, TN của BTHU, tác giả trân trọng kế thừa. Tuy nhiên, do cuốn sách nghiên cứu hệ thống nhiều vấn đề liên quan đến huyện, HU và BTHU, do đó, chưa đưa ra được khái niệm TQ, TN; thực hiện TQ, TN của BTHU, mối quan hệ giữa TQ và TN, nhất là phân tích thực trạng thực hiện TQ, TN của BTHU trong thời gian qua, nguyên nhân, kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra, những giải pháp đề BTHU thực hiện tốt TQ, TN trong thời gian tới.
Và đây chính là nhiệm vụ trọng tâm mà luận án phải giải quyết. Các bài báo khoa học - Nguyễn Văn Giang, Từ thực tiễn bí thư kiêm chủ tịch huyện ở Mê Linh [28]. Qua khảo sát, đánh giá những mặt được và chưa được trong việc thực hiện nhất thể hóa chức danh bí thư cấp ủy và chủ tịch UBND cùng cấp ở huyện Mê Linh, tác giả rút ra một số kinh nghiệm nhằm phát huy vai trò, quyền hạn của người đứng đầu, đồng thời thực hiện nghiêm chế độ TN của người đứng đầu trong HTCT hiện nay: chọn đúng cán bộ; làm việc theo quy chế, có chương trình công tác, phân công TN và giao nhiệm vụ rõ ràng; xây dựng tập thể lãnh đạo đoàn kết, cơ quan tham mưu của huyện uỷ và cơ quan chuyên môn của UBND huyện có chất lượng; cấp trên tin, hiểu, thường xuyên động viên, giúp đỡ, giám sát cán bộ. Đây là bài báo có giá trị 14 tham khảo tốt đối với luận án, nhất là nội dung vấn đề phát huy vai trò, quyền hạn, TN của người đứng đầu.
- Bùi Đức Lại, Về trách nhiệm người đứng đầu trong công tác cán bộ [57]. Tác giả đi sâu phân tích chế độ người đứng đầu trong hệ thống các nước XHCN trước đây. Tác giả cho rằng, ở Việt Nam, do đặc thù Đảng duy nhất lãnh đạo HTCT và toàn xã hội trong thể chế chúng ta, người đứng đầu được giao quyền rất hạn chế, không tương xứng với vị trí đứng đầu của họ. Thông qua hai chức danh là bí thư và chủ tịch UBND, tác giả nêu ra ba luận cứ để chứng minh làm rõ.
Tiếp đến, tác giả nêu ra ba điểm vướng mắc trong quyền và TN của cá nhân nói chung, của người đứng đầu nói riêng như: không tương thích giữa quyền hạn và TN; không tương thích giữa quyền hạn thực tế và quy định mang tính pháp quy; công tác cán bộ trong điều kiện đặc thù vô hình trung tạo môi trường cho những hành vi lạm dụng, trục lợi, những việc làm bất chính của những người không tự giác. Cuối cùng, tác giả đề xuất nghiên cứu, thực hiện một số cải tiến, đổi mới cục bộ vấn đề này như sau: thực hiện phân công, phân cấp mạnh hơn về quản lý cán bộ, tạo điều kiện cho các tổ chức và người đứng đầu cấp dưới thực hiện quyền về cán bộ tương thích với TN được giao; tăng cường sự lãnh đạo của Đảng thông qua cá nhân đảng viên được giới thiệu để được bầu giữ cương vị đứng đầu tổ chức nhà nước; xác lập tư cách người đứng đầu của bí thư cấp ủy; tăng cường pháp chế quản lý cán bộ. - PGS, TS Cao Duy Hạ, Về thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu [32]. Mặc dù bài viết có dung lượng không lớn (hơn 1 trang A4), nhưng tác giả đã nêu một cách khái quát quan niệm TQ, thực trạng trong mối quan hệ người đứng đầu với tập thể cấp ủy, cơ quan và đơn vị; tình trạng thành tích thì ai cũng muốn giành phần cho mình, khuyết điểm thì không ai chịu nhận và thường đổ lỗi cho khách quan.
Tác giả cho rằng, đây chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng suy thoái ở một bộ phận không nhỏ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, trong đó có cả cán bộ cấp cao. Từ đó, tác giả đề xuất bảy giải pháp để phát huy tốt TQ, TN trong công tác lãnh đạo, quản lý, đòi hỏi người đứng đầu ở các cấp ủy, các ngành, các cơ quan, đơn vị phải có trình độ và những bản lĩnh cơ bản, đặc biệt TQ và TN người đứng đầu phải được thường xuyên rèn luyện để ngày càng được nâng cao, phục vụ tốt cho công tác lãnh đạo, quản lý. 15 - Nguyễn Minh Tuấn, Mối quan hệ giữa bí thư với cấp ủy [102]. Tác giả tập trung làm sáng tỏ mối quan hệ giữa bí thư và tập thể cấp ủy mà theo tác giả đây là mối quan hệ chủ yếu, quan trọng trước tiên cần được quy chế hóa.
Bài viết được chia thành bốn mục. Ở mục thứ nhất: tập thể cấp ủy và cá nhân bí thư, tác giả lần lượt dẫn dắt và làm rõ mối quan hệ giữa cấp ủy và người bí thư. Bí thư không phải là một cấp lãnh đạo trong hệ thống tổ chức của Đảng, bí thư cũng không phải là “người đứng đầu cấp ủy đảng” với tư cách là một chủ thể có quyền lực, mà chỉ là người được thay mặt cấp ủy. Đến mục thứ hai, tác giả phân tích những vướng mắc xảy ra trong thực tế thực hiện cơ chế tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách khi chưa xác định rõ TQ, TN của bí thư với cấp ủy.
Vì vậy, đến mục ba, tác giả chỉ rõ: xác định rõ quyền và TN của cấp ủy và bí thư là vần đề trung tâm của cơ chế tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách. Cuối cùng, tác giả nhấn mạnh, để thực hiện tốt Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) cần tạo được sự chuyển biến thực sự về nhận thức của mỗi cấp ủy đảng và mỗi đảng viên. - Nguyễn Hữu Thành, Trách nhiệm người đứng đầu trong lựa chọn và xây dựng tập thể lãnh đạo [85]. Trong bài viết, tác giả nêu lên trong thực tiễn triển khai Nghị quyết của Hội nghị Trung ương 4 khóa XI ở tỉnh Bắc Ninh, bên cạnh những thuận lợi vẫn còn không ít khó khăn.
Từ cơ chế vận hành tới những điều kiện cần và đủ, là những vấn đề nổi bật, cần giải quyết cấp bách. Tác giả cho rằng, hiện nay, các quy định về TN người đứng đầu chưa đầy đủ, rõ ràng, người đứng đầu được giao quyền còn hạn chế, chưa tương xứng với vị trí đứng đầu của họ. Từ đó, tác giả kiến nghị, trong thời gian tới, việc xác định rõ về vai trò, TN, quyền hạn của người đứng đầu cần tập trung một số nội dung: phải có cơ chế giám sát để lựa chọn những người đứng đầu; tiếp tục phân công, phân cấp mạnh hơn nữa về TQ quản lý cán bộ; xem xét cơ chế hoạt động của ban cán sự đảng trong các cơ quan, tổ chức, thực hiện chế độ người đứng đầu cho phù hợp. Luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ - Nguyễn Văn Phong, Vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu trong hệ thống chính trị cấp huyện (qua khảo sát Bắc Ninh), Luận văn Thạc sĩ Chính trị học [78].
Luận văn đã làm rõ những vấn đề lý luận và thức tiễn về vai trò và TN của người đứng đầu trong HTCT nói chung và HTCT cấp huyện nói riêng; phân tích thực trạng và vai trò, TN của người đứng đầu trong HTCT ở cấp huyện, trong đó tập trung phân 16 tích vai trò, TN của BTHU, chủ tịch UBND, chủ tịch MTTQ. Trên cơ sở phân tích những ưu điểm và khuyết điểm về vai trò và TN của người đứng đầu trong HTCT ở cấp huyện, luận văn đề xuất các quan điểm, phương hướng, giải pháp nâng cao vai trò và TN của người đứng đầu trong HTCT cấp huyện ở nước ta nói chung, ở Bắc Ninh nói riêng. Luận văn cũng kiến nghị những giải pháp hoàn thiện các khung pháp lý về vai trò, TN của người đứng đầu HTCT cấp huyện. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƯỚC NGOÀI CÓ LIÊN QUAN 1.
Các công trình nghiên cứu và kinh nghiệm nước ngoài về đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý - E.Ê-mê-li-a-nốp, Người lãnh đạo và tập thể [6]. Trước hết, các tác giả đề cập đến những đặc điểm, chức năng, cơ cấu lãnh đạo và sự hình thành uy tín, TN cá nhân của người lãnh đạo trong điều kiện của cách mạng khoa học - kỹ thuật. Từ đó, các tác giả chỉ rõ vai trò của tập thể, nhất là vai trò của các nhóm nhỏ đối với hành vi của mỗi người và đối với sự hình thành các mối quan hệ qua lại giữa những cá nhân trong tập thể. Chính trong tập thể này, các cá nhân phát huy được tinh thần chủ động sáng tạo và người lãnh đạo phát huy được vai trò, TN của mình.
Vì vậy, người lãnh đạo cần làm tốt TN xây dựng trong tập thể một bầu không khí đoàn kết, hữu ái, khiến cho mỗi thành viên trong đó cảm thấy thoải mái và đem hết sức mình xây dựng tập thể. Cuối cùng, các tác giả đề cập đến công tác cán bộ, những tiêu chuẩn và các biện pháp đánh giá và đề bạt cán bộ, cùng những cách thức đào tạo, bồi dưỡng người lãnh đạo. - Vương Lạc Phu và Tưởng Nguyệt Thần Đồng, Khoa học lãnh đạo hiện đại [76]. Các tác giả đã phân tích tương đối sâu sắc kinh nghiệm của Trung Quốc về những vấn đề bản chất của lãnh đạo, thể chế lãnh đạo; chế định chiến lược và sách lược hành động cách mạng; biện pháp thực thi TQ, TN; nghệ thuật lãnh đạo và phương sách dùng người.
Tác giả đã tổng hợp ra các nhóm phong cách lãnh đạo thường gặp và chỉ ra ưu thế, hạn chế của từng nhóm phong cách. Cuối cùng, các học giả nhấn mạnh đến phong cách tốt đẹp và chỉ ra những điều cần coi trọng để hoàn thành TQ, TN: cần có quan điểm tập thể vững chắc; cần có thái độ thật thận trọng; cần căn cứ vào điều kiện, như phẩm chất khả năng và hoàn cảnh khách quan, tính chất công tác, đối tượng lãnh đạo.