Hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài tại việt nam và thách thức đối với doanh nghiệp bảo hiểm việt nam

Tài liệu nghiên cứu Hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài tại việt nam và thách thức đối với doanh nghiệp, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoa
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Như Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh Tế Thế Giới & Quản Lý Kinh Tế Quốc Tế
• Đề tài: Thách Thức và Cơ Hội Cho Doanh Nghiệp Bảo Hiểm Việt Nam Trước Sự Xuất Hiện Của Doanh Nghiệp Nước Ngoài
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: BẢO HIỂM VIỆT NAM VÀ NHỮNG CAM KẾT HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM TRONG LĨNH VỰC BẢO HIỂM
• 1.1. Vài nét về thị trường bảo hiểm Việt Nam
• 1.2. Quá trình ra đời và phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam
• 1.3. Môi trường pháp lý cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm
• 1.4. Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm
• 2. CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM VÀ NHỮNG THÁCH THỨC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHO CÁC DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM VIỆT NAM NHẰM VƯỢT QUA THÁCH THỨC
• LỜI KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thị Trường Bảo Hiểm Việt Nam Hiện Nay

Thị trường bảo hiểm Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ khi mở cửa vào năm 1994. Sự xuất hiện của các doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài đã tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt. Các doanh nghiệp trong nước cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh để tồn tại và phát triển. Thị trường bảo hiểm hiện nay không chỉ đơn thuần là cung cấp dịch vụ mà còn là một phần quan trọng trong nền kinh tế quốc dân.

1.1. Lịch Sử Hình Thành Thị Trường Bảo Hiểm Việt Nam

Thị trường bảo hiểm Việt Nam bắt đầu từ cuối thế kỷ 19 với sự xuất hiện của các công ty bảo hiểm nước ngoài. Đến năm 1964, Công ty bảo hiểm Việt Nam được thành lập, đánh dấu bước khởi đầu cho ngành bảo hiểm trong nước.

1.2. Các Doanh Nghiệp Bảo Hiểm Nước Ngoài Tại Việt Nam

Sự gia nhập của các doanh nghiệp nước ngoài đã làm thay đổi cục diện thị trường. Họ mang đến công nghệ mới, sản phẩm đa dạng và dịch vụ chất lượng cao, tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp trong nước.

II. Thách Thức Trong Ngành Bảo Hiểm Việt Nam Hiện Nay

Ngành bảo hiểm Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong ngành bảo hiểm. Các doanh nghiệp trong nước cần phải cải thiện chất lượng dịch vụ và sản phẩm để cạnh tranh với các đối thủ nước ngoài. Bên cạnh đó, việc tuân thủ các quy định pháp lý cũng là một thách thức lớn.

2.1. Cạnh Tranh Khốc Liệt Từ Doanh Nghiệp Nước Ngoài

Các doanh nghiệp nước ngoài thường có nguồn lực tài chính mạnh mẽ và kinh nghiệm dày dạn, điều này tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp trong nước trong việc giữ chân khách hàng.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đổi Mới Công Nghệ

Việc áp dụng công nghệ mới trong bảo hiểm là cần thiết nhưng cũng đầy thách thức. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ để cải thiện quy trình và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

III. Cơ Hội Phát Triển Cho Doanh Nghiệp Bảo Hiểm Việt Nam

Mặc dù có nhiều thách thức, nhưng cũng có không ít cơ hội phát triển doanh nghiệp cho ngành bảo hiểm Việt Nam. Sự gia tăng nhu cầu bảo hiểm từ người dân và doanh nghiệp là một trong những cơ hội lớn nhất.

3.1. Tăng Trưởng Doanh Thu Từ Dịch Vụ Bảo Hiểm

Nhu cầu về dịch vụ bảo hiểm đang tăng cao, đặc biệt là trong các lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ. Điều này mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước phát triển sản phẩm mới.

3.2. Hợp Tác Quốc Tế Trong Ngành Bảo Hiểm

Việc hợp tác với các doanh nghiệp nước ngoài có thể giúp các doanh nghiệp trong nước học hỏi kinh nghiệm và công nghệ mới, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh.

IV. Giải Pháp Để Vượt Qua Thách Thức Trong Ngành Bảo Hiểm

Để vượt qua các thách thức, các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam cần áp dụng nhiều giải pháp chính. Việc cải thiện chất lượng dịch vụ và sản phẩm là rất quan trọng.

4.1. Đổi Mới Công Nghệ Trong Hoạt Động Kinh Doanh

Đầu tư vào công nghệ mới sẽ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và nâng cao trải nghiệm khách hàng, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh.

4.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Lực

Đào tạo nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực phục vụ và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Trong Ngành Bảo Hiểm

Các nghiên cứu gần đây cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp đổi mới có thể mang lại kết quả tích cực cho các doanh nghiệp bảo hiểm. Việc cải thiện dịch vụ và sản phẩm sẽ giúp tăng cường sự hài lòng của khách hàng.

5.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Thị Trường Bảo Hiểm

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp áp dụng công nghệ mới có tỷ lệ tăng trưởng doanh thu cao hơn so với các doanh nghiệp không áp dụng.

5.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Đổi Mới

Việc áp dụng các giải pháp đổi mới trong hoạt động kinh doanh đã giúp nhiều doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường khả năng cạnh tranh.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Ngành Bảo Hiểm Việt Nam

Ngành bảo hiểm Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc nắm bắt và tận dụng các cơ hội sẽ quyết định sự phát triển bền vững của ngành trong tương lai.

6.1. Tương Lai Của Ngành Bảo Hiểm Việt Nam

Với sự phát triển của nền kinh tế và nhu cầu bảo hiểm ngày càng tăng, ngành bảo hiểm Việt Nam có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong những năm tới.

6.2. Định Hướng Phát Triển Ngành Bảo Hiểm

Các doanh nghiệp cần có chiến lược phát triển rõ ràng, tập trung vào đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường bảo hiểm Việt Nam trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế chứng kiến sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt từ cơ chế độc quyền sang môi trường cạnh tranh đa thành phần. Đến năm 2008, tổng doanh thu toàn ngành bảo hiểm đạt 27.668 tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng 15,45% so với năm 2007. Trong đó, doanh thu phí bảo hiểm đạt 21.253 tỷ đồng và doanh thu từ hoạt động đầu tư tài chính đạt 6.014 tỷ đồng, khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn thiết yếu cho nền kinh tế quốc dân.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xoay quanh áp lực cạnh tranh gay gắt mà các doanh nghiệp bảo hiểm nội địa phải đối mặt khi Việt Nam mở cửa thị trường dịch vụ tài chính. Sự xuất hiện ồ ạt của các tập đoàn bảo hiểm đa quốc gia sở hữu tiềm lực tài chính hùng hậu, bề dày kinh nghiệm hàng trăm năm và công nghệ hiện đại đã đặt khối doanh nghiệp trong nước trước bài toán sinh tồn cấp bách. Mục tiêu cụ thể của đề tài là phân tích toàn diện thực trạng hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài, nhận diện rõ những cơ hội cùng thách thức mang tính cấu trúc, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi giúp doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thị trường bảo hiểm thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 1993 đến năm 2008, với trọng tâm phân tích sâu các biến động số liệu giai đoạn 2007 - 2008 sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ thực tiễn giúp các doanh nghiệp nội địa bảo vệ và mở rộng thị phần, tối ưu hóa tỷ lệ giữ lại phí bảo hiểm (đạt 18.350 tỷ đồng năm 2008) và gia tăng quy mô nguồn vốn tái đầu tư vào nền kinh tế (đạt 56.934 tỷ đồng năm 2008).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết Lợi thế Cạnh tranh của Michael Porter kết hợp cùng Lý thuyết Thương mại Dịch vụ Quốc tế theo khung Hiệp định Chung về Thương mại Dịch vụ (GATS) nhằm luận giải tính tất yếu của việc mở cửa thị trường và phân hóa năng lực cạnh tranh. Khung phân tích cấu trúc - hành vi - kết quả (mô hình SCP) được sử dụng để đánh giá tác động từ rào cản gia nhập thị trường, quy mô vốn pháp định đến chiến lược định giá và hiệu quả kinh doanh của các thực thể bảo hiểm.

Các khái niệm chuyên ngành cốt lõi được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm: phí bảo hiểm gốc, tỷ lệ bồi thường thực tế, nhượng tái bảo hiểm ròng, biên khả năng thanh toán và các phương thức cung ứng dịch vụ thương mại quốc tế (cung cấp qua biên giới, tiêu dùng ngoài lãnh thổ, hiện diện thương mại và hiện diện thể nhân). Nghiên cứu gắn kết chặt chẽ các khái niệm này với hệ thống văn bản pháp lý chuyên ngành, tiêu biểu là Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000, Quyết định số 175/2003/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm giai đoạn 2003 - 2010, Nghị định 45/2007/NĐ-CP và Nghị định 46/2007/NĐ-CP quy định điều kiện cấp phép và nâng mức vốn pháp định lên 300 tỷ đồng đối với bảo hiểm phi nhân thọ và 600 tỷ đồng đối với bảo hiểm nhân thọ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn hóa từ Cục Quản lý và Giám sát Bảo hiểm (Bộ Tài chính), Tổng cục Thống kê, các báo cáo tài chính thường niên của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) và văn kiện cam kết quốc tế tại Hiệp định Thương mại Việt - Mỹ (BTA) cùng Hiệp định khung về Dịch vụ ASEAN (AFAS).

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 49 doanh nghiệp bảo hiểm hoạt động hợp pháp tại Việt Nam tính đến hết năm 2008, phân chia theo 4 khối loại hình: 2 doanh nghiệp nhà nước, 23 công ty cổ phần, 4 doanh nghiệp liên doanh và 20 doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, bên cạnh sự hiện diện của 42 văn phòng đại diện quốc tế. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ (census sampling) được áp dụng nhằm loại bỏ sai số chọn mẫu, bảo đảm phản ánh bức tranh toàn cảnh và chính xác tuyệt đối về cơ cấu ngành.

Tác giả kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp chuỗi thời gian và phương pháp so sánh liên kỳ giai đoạn 2007 - 2008. Việc lựa chọn phương pháp phân tích so sánh định lượng kết hợp định tính giúp bóc tách rõ nét sự tương phản về năng lực khai thác, biên độ an toàn vốn, tỷ lệ bồi thường và hiệu quả danh mục đầu tư giữa khối doanh nghiệp bảo hiểm trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, khối doanh nghiệp ngoại chiếm lĩnh hoàn toàn phân khúc bảo hiểm nhân thọ. Tính đến năm 2008, trong số 11 công ty bảo hiểm nhân thọ thì có tới 9 doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài. Thị phần phí bảo hiểm gốc của khối ngoại đạt mức áp đảo, dẫn đầu là Prudential với 41,44% thị phần (doanh thu 4.270 tỷ đồng) và Manulife với 10,50% thị phần. Ngược lại, Bảo Việt Nhân Thọ chứng kiến sự suy giảm thị phần liên tục từ 71,4% năm 2000 xuống 54,6% năm 2001 và chỉ còn 32,93% vào năm 2008.

Thứ hai, thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ghi nhận doanh thu 10.950 tỷ đồng (tăng trưởng 33,33% so với năm 2007), trong đó các doanh nghiệp nội địa như Bảo Việt (30,55%), PVI (18,45%) và Bảo Minh (17,23%) nắm giữ thị phần chi phối. Tuy nhiên, khối phi nhân thọ đối mặt với tỷ lệ bồi thường ở mức báo động là 41,5% toàn thị trường (tương đương 4.511 tỷ đồng), tiêu biểu như Bảo Minh đạt 50,5%, Bảo Việt đạt 48% và PVI đạt 43,4%. Tình trạng hạ phí bảo hiểm phi kỹ thuật trong các nghiệp vụ xe cơ giới và tài sản kỹ thuật đã bào mòn nghiêm trọng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm gốc.

Thứ ba, sự vượt trội về kênh phân phối và giải pháp công nghệ từ các công ty nước ngoài. Toàn thị trường năm 2008 có 122.917 đại lý bảo hiểm, trong đó khối ngoại chiếm ưu thế lớn về lực lượng chuyên nghiệp (riêng Prudential sở hữu 25.594 đại lý). Các doanh nghiệp ngoại cũng tiên phong chuyển đổi số quy trình với việc AIG ra mắt giải pháp cấp chứng nhận bảo hiểm trực tuyến AIG eMarine, còn Manulife ứng dụng công nghệ số hóa sao chép hình ảnh trong quản lý hợp đồng cho hơn 300.000 khách hàng tại 112 tỉnh thành.

Thứ tư, hoạt động đầu tư tài chính ghi nhận 56.934 tỷ đồng được tái cấp vốn vào nền kinh tế, tăng 29,2% so với mức 44.063 tỷ đồng năm 2007. Khối nhân thọ đóng góp tới 72% tổng nguồn vốn đầu tư (tương đương 39.253 tỷ đồng). Cơ cấu danh mục đầu tư tập trung cao độ vào tài sản an toàn với Trái phiếu Chính phủ chiếm 42,05% và tiền gửi ngân hàng chiếm 29,65%, trong khi cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp không bảo lãnh chỉ chiếm 7,06%.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch về vị thế thị trường giữa doanh nghiệp nội và ngoại bắt nguồn từ năng lực tài chính và trình độ quản trị rủi ro. Các tập đoàn đa quốc gia đáp ứng dễ dàng điều kiện tổng tài sản trên 2 tỷ USD và trên 10 năm hoạt động theo quy định pháp lý, tạo điều kiện triển khai các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư phức tạp (như PRUlink, Phú - Bảo gia đầu tư) có giá trị bảo vệ lớn và tích lũy dài hạn.

Dữ liệu nghiên cứu khi được biểu diễn trực quan trên biểu đồ phân bổ thị phần cho thấy đường xu hướng suy giảm rõ rệt của khối doanh nghiệp nhà nước trong mảng nhân thọ, song song với biểu đồ cơ cấu đầu tư thể hiện mức độ thận trọng cao trước biến động thị trường chứng khoán giảm gần 70% trong năm 2008. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu tại các thị trường tài chính mới nổi ở khu vực Đông Nam Á (như Thái Lan và Malaysia) sau khi ký kết các hiệp định thương mại dịch vụ tự do, nơi các doanh nghiệp nội địa thường mất dần thị phần bán lẻ nếu không kịp thời tái cấu trúc vốn và hiện đại hóa công nghệ quản trị.

Đề xuất và khuyến nghị

Tăng cường quy mô vốn điều lệ và năng lực tài chính: Hội đồng Quản trị các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam cần khẩn trương thực hiện kế hoạch tăng vốn điều lệ lên mức tối thiểu từ 500 đến 1.000 tỷ đồng đối với khối phi nhân thọ và trên 1.500 tỷ đồng đối với khối nhân thọ trong giai đoạn 2010 - 2013, bảo đảm biên khả năng thanh toán vượt ít nhất 150% so với quy định pháp luật.

Đẩy mạnh chuyển đổi công nghệ và đa dạng hóa sản phẩm: Ban điều hành các công ty bảo hiểm nội địa cần dành tối thiểu 5 - 8% tổng doanh thu hàng năm để đầu tư hệ thống phần mềm tính phí bảo hiểm (actuary) và tự động hóa quy trình bồi thường trực tuyến tương tự mô hình AIG eMarine, hoàn thành việc đưa vào vận hành trước quý IV năm 2012.

Chuẩn hóa và nâng cao chất lượng mạng lưới đại lý: Các doanh nghiệp bảo hiểm phối hợp chặt chẽ với Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam thiết lập khung tiêu chuẩn đào tạo định kỳ, đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ đại lý hoạt động thực chất trên 60% và giảm tỷ lệ hủy hợp đồng năm đầu tiên xuống dưới 12% trong giai đoạn 2011 - 2014.

Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và lành mạnh hóa thị trường: Cục Quản lý và Giám sát Bảo hiểm (Bộ Tài chính) cần thắt chặt công tác thanh tra giám sát từ xa, xử phạt nghiêm các hành vi cạnh tranh phi kỹ thuật, hạ phí dưới chuẩn an toàn, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý sửa đổi Luật Kinh doanh bảo hiểm vào năm 2010 nhằm nâng cao tỷ lệ giữ lại phí bảo hiểm nội địa lên mức 85% tổng phí bảo hiểm gốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cục Quản lý và Giám sát Bảo hiểm cùng Bộ Tài chính sử dụng dữ liệu luận văn để đánh giá tác động mở cửa hội nhập WTO/BTA, hoàn thiện hệ thống biểu phí chuẩn và cơ chế kiểm soát biên khả năng thanh toán của các định chế tài chính.

Lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam: Giám đốc chiến lược và khối phát triển sản phẩm khai thác các phân tích về mô hình kinh doanh của Prudential, Manulife, AIG để tái định vị phân khúc khách hàng, xây dựng kênh phân phối đa dạng (bancassurance, đại lý chuyên nghiệp) và kiểm soát tỷ lệ tổn thất.

Nhà đầu tư và các tập đoàn tài chính quốc tế: Các quỹ đầu tư mạo hiểm và tổ chức tài chính nước ngoài tìm kiếm cơ hội tham gia góp vốn, mua cổ phần doanh nghiệp nội địa (tối đa 30% vốn điều lệ theo cam kết mở cửa) hoặc xây dựng mô hình liên doanh khai thác thị trường 86 triệu dân giàu tiềm năng.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Kinh tế quốc tế: Học viên sử dụng công trình làm tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu về cấu trúc thị trường dịch vụ tài chính, thương mại dịch vụ quốc tế và các bài học xử lý khủng hoảng bồi thường trong kinh doanh bảo hiểm.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn đánh giá như thế nào về sự dịch chuyển thị phần bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam? Nghiên cứu chỉ ra sự dịch chuyển mang tính cấu trúc khi khối doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài (9/11 doanh nghiệp) nắm quyền kiểm soát phần lớn thị trường. Thị phần của Bảo Việt Nhân Thọ giảm mạnh từ 71,4% năm 2000 xuống 32,93% năm 2008, trong khi Prudential vươn lên dẫn đầu thị trường với 41,44% thị phần nhờ mạng lưới đại lý phủ khắp và năng lực thiết kế sản phẩm vượt trội.

Các cam kết của Việt Nam trong WTO tác động như thế nào đến ngành bảo hiểm? Việt Nam cam kết mở cửa hoàn toàn đối với bảo hiểm qua biên giới cho vận tải quốc tế, tái bảo hiểm và môi giới, đồng thời cho phép thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài ở mọi nghiệp vụ sau 5 năm gia nhập. Các rào cản về tỷ lệ tái bảo hiểm bắt buộc 20% cho Vinare cũng được dỡ bỏ theo lộ trình, tạo áp lực cạnh tranh bình đẳng theo nguyên tắc Đối xử Quốc gia (NT).

Thực trạng cạnh tranh phi kỹ thuật trong khối phi nhân thọ diễn ra như thế nào? Cạnh tranh phi kỹ thuật thể hiện qua việc nhiều doanh nghiệp liên tục hạ phí bảo hiểm dưới mức tiêu chuẩn an toàn trong các nghiệp vụ xe cơ giới và tài sản kỹ thuật nhằm giành hợp đồng. Hệ quả là tỷ lệ bồi thường toàn ngành năm 2008 lên tới 41,5% (nhiều công ty như Bảo Minh vượt 50,5%), khiến kết quả kinh doanh bảo hiểm thuần bị âm và phải bù đắp bằng lợi nhuận từ đầu tư tài chính.

Nguồn vốn huy động từ bảo hiểm đóng góp ra sao cho nền kinh tế? Năm 2008, tổng số vốn các doanh nghiệp bảo hiểm tái đầu tư trở lại nền kinh tế đạt 56.934 tỷ đồng (tăng trưởng 29,2% so với năm 2007), trong đó khối nhân thọ chiếm 72%. Nguồn vốn này được phân bổ an toàn với 42,05% vào Trái phiếu Chính phủ và 29,65% vào tiền gửi ngân hàng, đóng vai trò là nguồn vốn trung và dài hạn quan trọng phục vụ phát triển hạ tầng quốc gia.

Các doanh nghiệp nước ngoài áp dụng những giải pháp công nghệ nổi bật nào để tạo lợi thế? Các tập đoàn ngoại đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản trị và vận hành, tiêu biểu như AIG triển khai giải pháp AIG eMarine cho phép khách hàng tự khai báo và cấp chứng nhận bảo hiểm hàng hóa trực tuyến 24/7, hay Manulife áp dụng kỹ thuật số hóa sao chép hình ảnh hồ sơ hợp đồng, giúp tối ưu hóa thời gian xử lý khiếu nại và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài tại Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi hội nhập quốc tế 1993 - 2008.
• Đánh giá chính xác bức tranh phân hóa thị trường: khối ngoại áp đảo mảng nhân thọ với hơn 67% thị phần (Prudential chiếm 41,44%), trong khi khối nội giữ vững mảng phi nhân thọ (chiếm trên 64% tổng doanh thu phí gốc) nhưng đối mặt tỷ lệ bồi thường cao 41,5%.
• Nhận diện các điểm nghẽn cốt lõi của doanh nghiệp nội địa bao gồm quy mô vốn mỏng, hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, tình trạng cạnh tranh hạ phí phi kỹ thuật và thiếu hụt nhân sự quản lý cấp cao.
• Đề xuất lộ trình giải pháp đồng bộ giai đoạn 2010 - 2015 tập trung vào tăng cường vốn tự có, đẩy mạnh số hóa quy trình bồi thường, tái cấu trúc mạng lưới đại lý và hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước.
• Kêu góp các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam và cơ quan quản lý khẩn trương triển khai các giải pháp tái cơ cấu trước thềm thực hiện đầy đủ cam kết mở cửa thị trường tài chính WTO vào năm 2012.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần kết luận gồm 3 chƣơng sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Chƣơng I: Bảo hiểm Việt Nam và những cam kết hội nhập quốc tế của Việt Nam trong lĩnh vực bảo hiểm Chƣơng II: Hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm nƣớc ngoài tại Việt Nam và những thách thức đối với doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam Chƣơng III: Một số giải pháp cho các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam nhằm vƣợt qua thách thức Đề tài đƣợc tiến hành trong điều kiện công tác thống kê của toàn ngành chƣa hoàn thiện, việc trao đổi và cập nhật thông tin giữa các cơ quan quản lý bảo hiểm, hiệp hội bảo hiểm còn nhiều hạn chế, bởi vậy luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận đƣợc sự thông cảm và nhiệt tình đóng góp của thầy, cô và bạn bè. Tôi xin chân thành cảm ơn khoa Sau Đại học, các thầy, cô là giảng viên cho lớp Cao học 14 trƣờng Đại học Ngoại Thƣơng, Hà Nội đã nhiệt tình giảng dạy, truyền bá những kiến thức quý báu, sâu rộng giúp tôi có nền tảng khoa học khi thực hiện đề tài nghiên cứu này. Tôi xin gửi lời cảm ơn và tỏ lòng biết ơn đặc biệt tới PGS.TS Nguyễn Nhƣ Tiến, ngƣời thầy đã tận tình hƣớng dẫn tôi trong quá trình thực hiện đề tài này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƢƠNG 1: BẢO HIỂM VIỆT NAM VÀ NHỮNG CAM KẾT HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM TRONG LĨNH VỰC BẢO HIỂM 1.1 Vài nét về thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam 1.1 Quá trình ra đời và phát triển của thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam Cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 bảo hiểm đã xuất hiện ở Việt Nam nhƣng dƣới hình thức đại lý bảo hiểm của nƣớc ngoài.

Hầu hết những luật lệ, quy định về bảo hiểm trong giai đoạn này là của Pháp. Đến năm 1964, do yêu cầu cấp bách trong việc thực hiện các biện pháp cấp thiết để đảm bảo an toàn cho con ngƣời, tài sản, và các phƣơng tiện vận tải trong hoàn cảnh chiến tranh, ngày 17/12/1964 Chính phủ quyết định thành lập Công ty bảo hiểm Việt Nam (nay là Tổng Công ty bảo hiểm Việt Nam). Với hơn 40 năm hình thành và phát triển, có thể nói thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam có thể chia thành ba giai đoạn nhƣ sau:  Giai đoạn 1965 - 1986 Trong giai đoạn này, trên thị trƣờng chỉ có duy nhất một công ty bảo hiểm của Nhà nƣớc hoạt động, đó là Công ty bảo hiểm Việt Nam. Bên cạnh chức năng độc quyền là cung cấp các dịch vụ bảo hiểm cho thị trƣờng nội địa, Công ty bảo hiểm Việt Nam còn giữ vai trò quản lý Nhà nƣớc và điều hành hoạt động của thị trƣờng bảo hiểm trong nƣớc.

Sản phẩm bảo hiểm trong giai đoạn này hết sức nghèo nàn. Tuy có đủ 3 loại hình bảo hiểm là bảo hiểm tai nạn, bảo hiểm trách nhiệm dân sự và bảo hiểm con ngƣời nhƣng số lƣợng nghiệp vụ và sản phẩm không nhiều.  Giai đoạn 1987 – 1994 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Cùng với tác động của công cuộc đổi mới kinh tế, Công ty bảo hiểm Việt Nam (Bảo Việt) cũng chuyển hƣớng hoạt động của mình cho phù hợp hơn với cơ chế thị trƣờng. Tuy nhiên, trong thời gian này, Bảo Việt vẫn nắm giữ vai trò độc quyền trên thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam.

Số lƣợng nghiệp vụ và sản phẩm bảo hiểm trong giai đoạn này khoảng trên 30 loại hình. Năm 1989, Bảo Việt đƣợc Nhà nƣớc chuyển đổi thành Tổng công ty bảo hiểm Việt Nam với các công ty bảo hiểm trực thuộc ở tất cả các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng.  Giai đoạn 1994 đến nay Vào năm 1994, khi Chính phủ quyết định mở cửa thị trƣờng bảo hiểm bằng việc cho phép các công ty bảo hiểm khác đƣợc ra đời, vai trò độc quyền của Bảo Việt chấm dứt. Theo đánh của Bộ Tài chính thì vào thời điểm đó , Bảo Việt mới chỉ đáp ứng đƣợc từ 10-15% nhu cầu thị trƣờng.

Sau năm 1994, một loạt công ty bảo hiểm trong nƣớc đƣợc thành lập. Các khách hàng chủ yếu của thị trƣờng bảo hiểm trong giai đoạn này vẫn là các doanh nghiệp quốc doanh lớn nhƣ Tổng Công ty hàng không Việt Nam, Petro Việt Nam, Tổng Công ty than. Bên cạnh đó, hệ thống các liên doanh giữa doanh nghiệp Việt Nam và nƣớc ngoài cũng là những khách hàng quan trọng của thị trƣờng bảo hiểm. Theo các quy định của Chính phủ về kinh doanh bảo hiểm và luật đầu tƣ nƣớc ngoài, tất cả các dự án đầu tƣ nƣớc ngoài đều phải tiến hành bảo hiểm tài sản và trách nhiệm dân sự tại các công ty bảo hiểm đƣợc phép hoạt động ở Việt Nam.

Trƣớc đó, chƣa có các chế tài bắt buộc nên có rất ít các dự án đầu tƣ nƣớc ngoài mua bảo hiểm ở Việt Nam. Các quy định này đã làm cho thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam sôi động hơn. Thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam đã thực sự đƣợc hình thành và có bƣớc phát triển nhanh chóng. Theo ƣớc tính, tốc độ tăng trƣởng bình quân của thị trƣờng này là 30-40%/năm.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Năm 1996, lần đầu tiên Bộ Tài Chính cho phép Bảo Việt đƣợc bán các sản phẩm nhân thọ. Đây là một bƣớc lớn thể hiện nỗ lực của Chính phủ Việt Nam trong việc đa dạng hoá các sản phẩm trên thị trƣờng bảo hiểm, cũng nhƣ trong việc tối đa hoá tiềm năng của thị trƣờng này. Nếu nhƣ doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ chỉ chiếm 10% tổng phí bảo hiểm trên cả thị trƣờng vào năm 1998, thì đến năm 2008, tỷ trọng đã là 48%. Trong giai đoạn tiếp theo, thị trƣờng bảo hiểm nhân thọ sẽ vẫn là nhân tố chủ đạo cho mục tiêu tăng trƣởng vƣợt bậc của thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam.

Ngày 9/7/1999, Thủ tƣớng Chính phủ đã quyết định thành lập Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam. Mục đích của Hiệp hội là “đại diện và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hội viên, liên kết, hỗ trợ, hợp tác, thúc đẩy lẫn nhau cùng phát triển lành mạnh trong thị trƣởng bảo hiểm Việt Nam trong khuôn khổ pháp luật Việt Nam”. Tuy nhiên sau khi chính thức đi vào hoạt động, vai trò của Hiệp hội mới chỉ dừng lại ở mức độ hạn chế. Tình trạng không tôn trọng cam kết trong Hiệp hội vẫn thƣờng xuyên xảy ra, điều này làm cho liên kết giữa các doanh nghiệp trong Hiệp hội càng trở nên yếu ớt.[13] Tháng 12 năm 2000, Quốc hội đã phê chuẩn Luật Kinh doanh bảo hiểm và bắt đầu có hiệu lực thi hành từ ngày 1/4/2001.

Vậy là sau 40 năm ra đời và hoạt động, ngành bảo hiểm Việt Nam đã có văn bản pháp lý cao nhất của riêng mình và đây cũng chính là việc tạo điều kiện cho ngành bảo hiểm Việt Nam nhanh chóng hoà nhập với thị trƣờng bảo hiểm khu vực và thế giới. Nhƣ vậy, với một chặng đƣờng phát triển tƣơng đối ngắn, thời gian hoạt động theo cơ chế thị trƣờng chƣa dài nhƣng thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam đã có bƣớc phát triển về chất và lƣợng, với một hệ thống khung pháp lý khá hoàn thiện, tốc độ tăng trƣởng mạnh mẽ của thị trƣờng sản phẩm cả về số lƣợng sản phẩm và doanh thu phí, có thể nói thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam đã LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 có những bƣớc phát triển đáng ngạc nhiên, bƣớc vào giai đoạn phát triển mới – hội nhập kinh tế quốc tế.2 Môi trƣờng pháp lý cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm Phát triển thị trƣờng dịch vụ tài chính nói chung và thị trƣờng bảo hiểm nói riêng luôn là một trong những ƣu tiên hàng đầu của Chính phủ Việt Nam. Để có đƣợc một thị trƣờng bảo hiểm phát triển lành mạnh, việc hình thành khung pháp lý điều tiết thị trƣờng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong những năm qua, Chính phủ luôn quan tâm và khuyến khích phát triển thị trƣờng bảo hiểm, thể hiện qua việc tạo ra một hành lang pháp lý dần đƣợc hoàn thiện để tạo điều kiện tốt hơn, giúp các doanh nghiệp bảo hiểm tiến hành hoạt động kinh doanh và phát triển.

Sau một thời gian dài không phân định rõ chức năng quản lý Nhà nƣớc và kinh doanh bảo hiểm trên thị trƣờng, việc Chính phủ ban hành Nghị định 100/CP ngày 18/12/1993 về kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam có thể nói đã thiết lập đƣợc khung pháp lý cơ bản đầu tiên để điều tiết quá trình vận hành thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam. Tuy nhiên, khung pháp lý điều chỉnh thị trƣờng này chỉ thực sự phát triển với việc lần đầu tiên Luật Kinh doanh bảo hiểm đƣợc Quốc hội chính thức thông qua vào ngày 9/12/2000. Đặc biệt, Chính phủ còn xây dựng “Chiến lƣợc phát triển thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam từ năm 2003 đến năm 2010” thể hiện qua Quyết định số 175/2003/QĐ- TTg ngày 29/8/2003. Điều này có ý nghĩa hết sức to lớn đối với sự phát triển của toàn ngành bảo hiểm trong những năm tiếp theo an toàn, hiệu quả và sẵn sàng hội nhập.

Để thực hiện chiến lƣợc này, hàng loạt văn bản, chế độ mới đã đƣợc khẩn trƣơng xây dựng và ban hành theo đúng kế hoạch đã đề ra. Cùng với việc xây dựng cơ chế chính sách mới, việc tiếp tục hoàn thiện những văn bản đã ban hành nhằm cải thiện môi trƣờng kinh doanh, tăng cƣờng công tác quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm theo các nguyên tắc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 và chuẩn mực quốc tế cũng đƣợc quan tâm, thể hiện qua việc ban hành các văn bản sau: - Nghị định 45/2007/NĐ-CP, Nghị định 46/2007/NĐ-CP ngày 27/3/2007 (thay thế Nghị định số 42/2001/NĐ-CP, Nghị định số 43/2001/NĐ-CP). - Thông tƣ 155/2007/TT-BTC, Thông tƣ 156/2007/TT-BTC ngày 20/12/2007 (thay thế Thông tƣ 98/2004/TT-BTC, Thông tƣ 99/2004/TT-BTC ngày 19/10/2004). - Quyết định 96/2007/QĐ-BTC của Bộ Tài chính ngày 23/11/2007 Ban hành Quy chế triển khai sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị.

- Quyết định 23/2007/QĐ-BTC của Bộ Tài chính ngày 9/4/2007 Ban hành Quy tắc biểu phí BHBB TNDS chủ xe cơ giới. - Quyết định 28/2007/QĐ-BTC ngày 24/4/2007 ban hành Quy tắc biểu phí bảo hiểm cháy nổ bắt buộc. - Nghị định 103/2008/NĐ-CP ngày 16/9/2008 về chế độ bảo hiểm bắt buộc TNDS chủ xe cơ giới. - Nghị định 118/2003/NĐ-CP ngày 13/10/2003 về xử phạt hành chính trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm.