phần mở đầu, kết luận, các danh mục, bảng biểu, danh sách từ viết tắt, nội dung của luận văn đƣợc trình bày trong 4 chƣơng: Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về tạo động lực làm việc cho giảng viên. Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu. Thực trạng tạo động lực làm việc cho giảng viên tại Trƣờng Đại học Hải Dƣơng.
Một số giải pháp đối với tạo động lực cho giảng viên tại Trƣờng Đại học Hải Dƣơng. 4 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TẠO ĐỘNG LỰC LÀM VIỆC CHO GIẢNG VIÊN 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu về tạo động lực làm việc cho giảng viên Ở nƣớc ngoài, tạo động lực làm việc là một vấn đề đƣợc nhiều các học giả quan tâm nghiên cứu. Tại Việt Nam, xuất hiện nhiều bài nghiên cứu về vấn đề này đƣợc công bố trên các ấn phẩm sách, báo, luận án, luận văn. Tuy vậy, những công trình tiêu biểu nghiên cứu về tạo động lực làm việc cho giảng viên tại các trƣờng đại học không nhiều.
Tại Trƣờng Đại học Hải Dƣơng, đề tài này còn khá mới mẻ.1 Tình hình nghiên cứu nước ngoài Ở nƣớc ngoài, đề tài tạo động lực làm việc là một vấn đề rất đƣợc quan tâm có thể kể ra một số công trình nhƣ sau: Luận văn thạc sỹ “Taking on the Chinese Challenge: Motivating Chinese employees at Swedish companies in China, Isabelle Zhang, Stockholm School of Economics, Master Thesis Within International Business, 2009”. Luận văn đã làm sáng tỏ các vấn đề động lực nhân viên và những thách thức lãnh đạo có liên quan do số lƣợng các công ty Thụy Điển tại Trung Quốc ngày càng tăng. Dữ liệu thực nghiệm đƣợc chủ yếu đƣợc thu thập từ các cuộc phỏng vấn định tính với các nhà quản lý và nhân viên không quản lý ở các năm công ty Thụy Điển ở Trung Quốc. Kết quả cho thấy công việc thú vị và có sự thăng tiến là những yếu tố động lực quan trọng nhất cho ngƣời lao động Trung Quốc tại công ty Thụy Điển ở Trung Quốc.
Cuối cùng, các nhà quản lý Thụy Điển cần phải cân nhắc đến động lực làm việc của nhân viên ở Trung Quốc trƣớc khi cho họ vào làm việc. Đối với khách thể là “giáo viên”, bài viết “Teacher Motivation and Professional Development, Schieb L.A, 2011” đã cung cấp thông tin về động lực giáo viên công tác trong lĩnh vực toán học và khoa học nói chung. Có rất nhiều các yếu tố làm ảnh hƣởng đến tạo động lực cho giáo viên nhƣ phần thƣởng thích đáng, quyền tự chủ của giáo viên, hỗ trợ hành chính và chính sách giáo 5 z dục, trong đó yếu tố quan trọng nhất là quyền tự chủ của giáo viên. Tuy nhiên, bài viết còn chƣa nêu ra đƣợc các biện pháp để cải cách chƣơng trình giảng dạy và tạo động lực cho giáo viên làm việc.2 Tình hình nghiên cứu trong nước Tại Việt Nam, những công trình tiêu biểu nghiên cứu trực tiếp về đề tài tạo động lực làm việc cho giảng viên tại các trƣờng đại học là không nhiều.
Trong khuôn khổ bài luận văn này, tác giả xin trình bày một số công trình điển hình sau: Bài báo “Một số yếu tố khách quan tác động đến động cơ giảng dạy của giảng viên đại học” của Nguyễn Văn Lƣợt, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Xã hội và Nhân văn 28 (2012) 33-43 ngày 10/2/2012 đã phản ánh kết quả khảo sát 386 giảng viên của 4 trƣờng Đại học trên địa bàn Hà Nội về một số yếu tố khách quan tác động đến động cơ giảng dạy của họ. Các phƣơng pháp nghiên cứu chính đƣợc sử dụng là điều tra bằng bảng hỏi và phỏng vấn sâu. Các yếu tố khách quan đƣợc nghiên cứu bao gồm: môi trƣờng làm việc; cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy; chính sách lƣơng, thƣởng, đãi ngộ đối với giảng viên và tập thể sinh viên. Kết quả nghiên cứu cho thấy, giảng viên đánh giá tích cực các yếu tố khách quan trên có ảnh hƣởng đến động cơ giảng dạy của họ.
Tuy nhiên, tác giả cũng chỉ ra sự khác biệt có ý nghĩa giữa nhóm giảng viên nam và giảng viên nữ khi đánh giá về yếu tố “Môi trƣờng làm việc” và “Tập thể sinh viên”; có sự khác biệt trong đánh giá về yếu tố “Môi trƣờng làm việc” giữa nhóm giảng viên có tuổi đời dƣới 35 và trên 35 tuổi. Trong số các yếu tố khách quan đƣợc khảo sát, 2 yếu tố “Môi trƣờng làm việc” và “ Tập thể sinh viên” ảnh hƣởng đến các dạng động cơ giảng dạy của giảng viên đại học mạnh mẽ và rõ nét hơn so với các yếu tố “Cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy” và “Chính sách lƣơng, thƣởng đãi ngộ đối với giảng viên”. So sánh sự tác động của các yếu tố chủ quan và yếu tố khách quan đến động cơ giảng dạy của giảng viên đại học có thể thấy các yếu tố chủ quan có tác động đến động cơ giảng dạy của giảng viên đại học mạnh mẽ hơn so với các yếu tố chủ quan. Bài báo “Mô hình tạo động lực trong các trƣờng đại học công lập” của Ths.
Cảnh Chí Dũng, Tạp chí Cộng sản ngày 15/8/2012 đã nêu cụ thể các yếu tố ảnh 6 z hƣởng đến công tác tạo động lực trong các trƣờng đại học công lập và chỉ ra những nội dung mô hình tạo động lực cho các trƣờng đại học công lập nƣớc ta. Chủ thể, khách thể và đối tƣợng của quá trình tạo động lực đã đƣợc phân tích rõ ràng trong mô hình này. Quá trình này do chủ thể tìm, sử dụng những giải pháp phù hợp với nhu cầu của đối tƣợng dựa trên cơ sở nguồn lực của tổ chức để đạt đƣợc mục tiêu phát triển định trƣớc. Ngoài ra, bài viết trên còn nhấn mạnh vai trò cốt lõi của chủ thể - hiệu trƣởng trong quá trình tạo động lực.
Thông qua mô hình này chỉ ra đƣợc mối liên hệ qua lại giữa các yếu tố tác động tới động lực của ngƣời lao động, quá trình tạo động lực và việc khai thác các yếu tố là một khâu quan không thể thiếu tìm ra nguyên nhân và giải pháp cho quá trình tạo động lực với giảng viên của nhà trƣờng. Hơn nữa, yếu tố quyết định cuối cùng của quá trình tạo động lực là những công cụ tạo động lực. Việc nhận ra các công cụ tạo động lực phù hợp với vai trò nhà quản trị sẽ quyết định sự thành bại trong công tác tạo động lực của trƣờng ( xem hình 1. Mô hình tạo động lực cho các trƣờng đại học công lập (Nguồn: Bài báo “Mô hình tạo động lực trong các trường đại học công lập”, Cảnh Chí Dũng, Tạp chí Cộng sản ngày 15/8/2012) Bài báo “Ảnh hƣởng của chế độ đãi ngộ và phong cách lãnh đạo đến động lực làm việc của đội ngũ nhà giáo – nghiên cứu tại tỉnh Bình Định” của Mai Thanh Lan, Tạp chí Khoa học Thƣơng Mại số 73/2014 tập trung nghiên cứu ảnh hƣởng của hai nhân tố là chế độ đãi ngộ và phong cách lãnh đạo đến động lực làm việc của đội ngũ nhà giáo tại tỉnh Bình Định, từ đó đề xuất một số khuyến nghị nhằm tăng cƣờng động lực làm việc của đội ngũ nhà giáo trên địa bàn này.
Luận văn thạc sỹ “Giải pháp tạo động lực thúc đẩy làm việc cho giảng viên Trƣờng Cao đẳng Phƣơng Đông – Đà Nẵng” của Trần Thị Hồng Vân, năm 2012 đã phân tích đƣợc thực trạng tạo động lực làm việc cho giảng viên của Trƣờng Cao 8 z đẳng Phƣơng Đông và đƣa ra đƣợc một số giải pháp phù hợp nhƣ: hoàn thiện hệ thống thù lao; hoàn thiện công tác đánh giá chất lƣợng; hoàn thiện chính sách đào tạo, phát triển và cơ hội thăng tiến; cải thiện môi trƣờng làm việc. Luận văn thạc sỹ “Giải pháp thúc đẩy động lực làm việc cho cán bộ công nhân viên Trƣờng Cao đẳng Đức Trí – Đà Nẵng” của Lê Phong, năm 2013 đã chỉ ra thực trạng hoạt động thúc đẩy động cơ làm việc tại Trƣờng Cao đẳng Đức Trí – Đà Nẵng và đề xuất một số giải pháp thúc đẩy động cơ làm việc cho cán bộ công nhân viên tại Trƣờng Cao đẳng Đức Trí – Đà Nẵng. Bên cạnh, những công trình nghiên cứu về đề tài tạo động lực làm việc trực tiếp cho đối tƣợng là giảng viên tại các trƣờng đại học, tác giả trình bày những luận án tiến sỹ, cuốn sách tiêu biểu có liên quan đến vấn đề tạo động lực cho những đối tƣợng khác, cụ thể nhƣ sau: Luận án Tiến sỹ kinh tế (2005) “Chính sách tạo động lực cho cán bộ, công chức cấp xã nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Nghệ An” của tác giả Lê Đình Lý đã phân tích về nhu cầu, sự thỏa mãn, cách phát triển nhu cầu mới nhằm tăng động lực trong lao động cho lao động quản lý trong các doanh nghiệp nhà nƣớc ở Hà Nội. Luận án chỉ ra những ƣu nhƣợc điểm của các biện pháp tạo động lực đang đƣợc áp dụng trong các doanh nghiệp này, chỉ ra các nguyên nhân tồn tại ảnh hƣởng đến động lực làm việc của lao động quản lý.
Luận án đề xuất một số quan điểm và giải pháp nhằm tạo động lực cho lao động quản lý trong các doanh nghiệp nhà nƣớc ở Hà Nội để thực sự khẳng định vai trò chủ đạo của doanh nghiệp nhà nƣớc trong thời kỳ phát triển kinh tế mới của Hà Nội đến năm 2020. Luận án Tiến sỹ kinh tế (2007) “Tạo động lực cho lao động quản lý trong các doanh nghiệp Nhà nƣớc trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2020” của tác giả Vũ Thị Uyên, đã phân tích về thực trạng động lực và tạo động lực cho lao động quản lý trong các doanh nghiệp nhà nƣớc ở Hà Nội và đánh giá tình hình thực trạng về động lực làm việc. Sau đó, tác giả đã rút ra một số nguyên nhân cơ bản làm giảm động lực làm việc nhƣ: cơ cấu của doanh nghiệp còn cồng kềnh, cách thức làm việc quan liêu và cửa quyền còn tồn tại ở một số bộ phận làm giảm khả năng phối hợp 9 z trong thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp; việc tuyển dụng và bố trí chƣa thực sự phù hợp, hợp lý với khả năng, sở trƣờng và đảm bảo sự công bằng dẫn đến đánh giá thực hiện công việc chƣa đảm bảo sự công bằng và khoa học; có quan tâm đến đào tạo, nâng cao trình độ cho ngƣời quản lý nhƣng chƣơng trình, thời gian và kinh phí chƣa thực sự hợp lý và hiệu quả.