Chương 1: Tổng quan của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về xuất khẩu và nâng cao hiệu quả xuất khẩu Chương 3: Thực trạng hiệu quả xuất khẩu mặt hàng đá thạch anh nhân tạo sang thị trường Mỹ của Công ty CP Vicostone Chương 4: Định hướng phát triển và giải pháp nâng cao hiệu quả xuất khẩu mặt hàng đá thạch anh nhân tạo sang thị trường Mỹ của Công ty CP Vicostone 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XUẤT KHẨU VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ XUẤT KHẨU 2. Cơ sở lý thuyết về xuất khẩu 2. Khái niệm xuất khẩu Theo Khoản 1 – Điều 28, Bộ Luật Thương mại Việt Nam (2005): “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” Xuất khẩu có thể hiểu một cách đơn giản là việc bán hàng hóa hoặc dịch vụ của một quốc gia sang các quốc gia khác, trên cơ sở sử dụng tiền tệ làm phương thức thanh toán. Xuất khẩu cũng là một hình thức bán hàng cho nước ngoài để thu về lợi nhuận cho doanh nghiệp và quốc gia.
Tóm lại, bản chất của xuất khẩu là việc mua bán hàng hóa, dịch vụ từ thị trường trong nước để tiêu thụ ở thị trường nước ngoài để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người tiêu dùng nước ngoài hoặc với mục đích tái sản xuất để tìm kiếm lợi nhuận. Đặc điểm của xuất khẩu Hoạt động xuất khẩu là hoạt động kinh doanh trong đó hàng hóa và dịch vụ được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam. Vì vậy, hoạt động xuất khẩu có những đặc điểm riêng biệt như sau: - Thứ nhất là nguồn lực áp dụng: Hoạt động xuất khẩu là hoạt động trao đổi hàng hóa, dịch vụ của các thương nhân trong và ngoài nước. Do vậy, hai bên phải tuân thủ các hiệp định thương mại, điều ước quốc tế và luật pháp của hai nước cũng như của nước thứ ba.
- Thứ hai là chủ thể của hoạt động xuất khẩu: Là những tổ chức, cá nhân có trụ sở kinh doanh đặt tại hai quốc gia khác nhau. - Thứ ba là sự di chuyển hàng hóa: Hàng hóa được dịch chuyển qua biên giới từ nước xuất khẩu sang nước nhập khẩu hay được di chuyển ra vào trong các khu vực hải quan đặc biệt thông qua thủ tục hải quan,… Phương tiện vận chuyển có thể là tàu thủy, tàu hỏa, máy bay, xe vận tải tùy theo thỏa thuận của hai bên để phù hợp với điều kiện của từng công ty. 8 - Thứ tư là hình thức mua bán: Thường là mua bán qua hợp đồng xuất nhập khẩu với khối lượng mua lớn sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. - Thứ năm là phương thức thanh toán: Đồng tiền thanh toán trong hoạt động xuất khẩu là ngoại tệ hay có nguồn gốc ngoại tệ đối với một hay cả hai bên ký kết hợp đồng.
Thông thường tiền tệ được gửi đi từ nước nhập khẩu sang nước xuất khẩu qua hệ thống ngân hàng. Khi có tranh chấp thì hai bên tự giải quyết hoặc đưa ra trọng tài thương mại quốc tế của một trong hai quốc gia đã được quy định cụ thể tại hợp đồng mua bán hàng hóa. Vai trò của hoạt động xuất khẩu Hoạt động xuất khẩu không chỉ có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế quốc dân mà còn đối với bản thân doanh nghiệp tham gia. A, Đối với nền kinh tế quốc dân - Mang đến nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước để đầu tư phát triển, tạo nguồn vốn cho nhập khẩu, phục vụ cho quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa: Một trong những trở ngại chính đối với sự tăng trưởng kinh tế ở các nước kém phát triển và đang phát triển là thiếu vốn nguồn.
Xuất khẩu đem lại một nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước, đây là yếu tố then chốt mà các quốc gia khuyến khích hoạt động xuất khẩu để đảm bảo cán cân thanh toán và tăng tích lũy và dự trữ ngoại tệ. Nguồn ngoại tệ này cũng chính là nguồn vốn chính để nhập khẩu máy móc trang thiết bị, công nghệ tiến tiến,… từ các nước phát triển phục vụ cho quá trình sản xuất, mở rộng mô hình kinh doanh, phát triển kinh tế đất nước, đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa. - Thúc đẩy sản xuất và góp phần vào quá trình chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế: Cùng với những thành tựu của các cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật, cơ cấu kinh tế của các quốc gia trên thế giới đã đang và sẽ thay đổi mạnh mẽ. Xuất khẩu thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu quốc gia theo hướng tiến bộ hơn, phù hợp hơn với xu thế thế giới.
Trong đó sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ là phù hợp với xu thế của thời đại và đó là một tất yếu khách quan. Xuất khẩu tạo điều kiện thuận lợi cho các ngành cùng có cơ hội phát triển, tạo điều kiện mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, góp phần ổn định sản xuất. Xuất khẩu và công nghiệp 9 sản xuất hàng xuất khẩu thúc đẩy các ngành khác cùng phát triển như hệ thống ngân hàng, bảo hiểm, bưu chính viễn thông và vận tải quốc tế ngày càng phát triển và hoàn thiện. Xuất khẩu còn có vai trò thúc đẩy chuyên môn hóa, tăng cường hiệu quả của nền kinh tế bằng việc tạo một môi trường kinh doanh thuận lợi cho việc sản xuất kinh doanh, tăng khả năng khai thác lợi thế của một quốc gia.
- Xuất khẩu tác động tích cực tới giải quyết công ăn việc làm và cải thiện đời sống nhân dân: Xuất khẩu thu hút hàng triệu lao động thông qua sản xuất hàng xuất khẩu, tạo thu nhập ổn định cho người lao động, nâng cao đời sống của họ. Mặt khác, xuất khẩu tạo ra nguồn ngoại tệ để nhập khẩu hàng hóa, đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú và đa dạng của người dân. Đối với những quốc gia có lợi thế về nguồn lao động thì việc phát triển các ngành sản xuất sử dụng nhiều lao động hướng về xuất khẩu sẽ tận dụng được lợi thế quốc gia góp phần vào việc tăng trưởng và phát triển của đất nước. - Mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại của nước ta với các nước trên thế giới: Xuất khẩu và các mối quan hệ kinh tế đối ngoại có sự tác động qua lại lẫn nhau.
Đẩy mạnh xuất khẩu làm tăng cường hợp tác quốc tế với các nước, nâng cao vị thế của quốc gia trên trường quốc tế. Ngược lại, chính các quan hệ kinh tế đối ngoại lại tạo tiền đề cho việc mở rộng xuất khẩu. B, Đối với doanh nghiệp - Xuất khẩu giúp doanh nghiệp nâng cao lợi nhuận, có nguồn thu ngoại tệ, để phục vụ nhu cầu nhập khẩu tư liệu sản xuất, máy móc, dây chuyền công nghệ có vốn để tái đầu tư sản xuất, mở rộng quy mô sản xuất, góp phần tạo điều kiện công ăn việc làm cho người lao động. - Xuất khẩu giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh: Khi tham gia vào kinh doanh quốc tế, tất yếu sẽ đặt các doanh nghiệp vào một môi trường cạnh tranh khốc liệt mà ở đó nếu muốn tồn tại và phát triển thì đòi hỏi các doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã hàng hóa, giá cả,… Đây là một nhân tố thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và nâng cao năng lực của doanh nghiệp đó.
Thông qua xuất khẩu, các doanh nghiệp cũng tận dụng được năng lực sản xuất dư thừa, nhằm tối đa hóa lợi nhuận, nâng cao doanh số và mở rộng thị trường. 10 - Giúp các doanh nghiệp mở rộng kinh doanh với các đối tác nước ngoài, đồng thời có thể học hỏi kinh nghiệm quản lý, tác phong làm việc có hiệu quả của các doang nghiệp nước ngoài. - Thông qua xuất khẩu, các doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia và tiếp cận thị trường thế giới, giúp doanh nghiệp quảng bá thương hiệu doanh nghiệp, thương hiệu quốc gia trên trường quốc tế. Các công ty lớn mạnh xuất khẩu nhiều mặt hàng có giá trị ra thị trường quốc tế ngoài việc chiếm lĩnh thị trường, còn giúp khẳng định tên tuổi công ty.
Quốc gia có nhiều thương hiệu mạnh thì cũng được khẳng định thương hiệu của chính quốc gia đó. - Xuất khẩu kết hợp với nhập khẩu trong điều kiện nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần sẽ góp phần đẩy mạnh liên doanh liên kết giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước một cách tự giác, mở rộng quan hệ kinh doanh, khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực hiện có, giải quyết công ăn việc ăn cho người lao động. Như vậy, hoạt động xuất khẩu có vai trò quan trọng và có tác động tích cực tới sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp cũng như sự phát triển kinh tế của quốc gia. Các hình thức xuất khẩu chủ yếu Trong kinh doanh quốc tế có nhiều phương thức xuất khẩu khác nhau, mỗi phương thức có đặc điểm riêng và kỹ thuật tiến hành riêng.
Tuy nhiên trong thực tế, xuất khẩu thường sử dụng một trong những hình thức chủ yếu sau: A, Xuất khẩu trực tiếp Xuất khẩu trực tiếp là việc xuất khẩu các loại hàng hóa dịch vụ doanh chính doanh nghiệp sản xuất ra hoặc thu mua từ các đơn vị sản xuất trong nước tới khách hàng nước ngoài thông qua các tổ chức của mình. Đây là hình thức xuất khẩu phổ biến nhất trong thương mại quốc tế. Với hình thức này, người xuất khẩu sẽ giảm được chi phí trung gian do đó làm tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, thêm vào đó là có nhiều điều kiện để phát huy tính độc lập của doanh nghiệp và có thể chủ động trong việc tiêu thụ hàng hóa sản phẩm của mình. Tuy nhiên, đối với thị trường mới, mặt hàng mới thường khó khăn trong việc giao dịch vì còn bỡ ngỡ, dễ bị ép giá, dễ sai lầm,… nên sẽ dễ sảy ra rủi ro sẽ lớn.
Vì thế, để áp dụng 11 hình thức này, doanh nghiệp cần có đội ngũ các nhà kinh doanh quốc tế có năng lực và có kinh nghiệm trên thị trường quốc tế. B, Xuất khẩu gián tiếp (ủy thác) Xuất khẩu gián tiếp hay xuất khẩu ủy thác là hình thức mà trong đó mọi quá trình trao đổi giữa người bán với người mua (người bán và người mua có trụ sở kinh doanh đặt ở các quốc gia khác nhau) để mua bán hàng hóa và dịch vụ đều phải thông qua người thứ ba gọi là các trung gian thương mại.